મહાભારત · અધ્યાય 7.126
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
7.126.1
व्यूहेष्वालोड्यमानेषु पाण्डवानां ततस्ततः ।
सुदूरमन्वयुः पार्थाः पाञ्चालाः सह सोमकैः ॥ ७.१२६.१ ॥
વ્યૂહોમાં પાંડવો આમતેમ વિખેરાતા હતા, ત્યારે પાર્થો અને પાંચાલો સોમકો સાથે ઘણે દૂર સુધી તેમની પાછળ ગયા.
7.126.2
वर्तमाने तथा रौद्रे सङ्ग्रामे रोमहर्षणे ।
सङ्क्षये जगतस्तीव्रे युगान्त इव भारत ॥ ७.१२६.२ ॥
હે ભારત! આવા ભયંકર, રૂંવાડાં ઊભાં કરનાર, જગતના તીવ્ર સંહારના યુદ્ધમાં, જાણે યુગાંત થયો હોય તેવું હતું.
7.126.3
द्रोणे युधि पराक्रान्ते नर्दमाने मुहुर्मुहुः ।
पाञ्चालेषु च क्षीणेषु वध्यमानेषु पाण्डुषु ॥ ७.१२६.३ ॥
દ્રોણ યુદ્ધમાં પરાક્રમથી આગળ વધીને વારંવાર ગર્જના કરતા હતા, અને પાંચાલો તથા પાંડવો ક્ષીણ થઈને વધાતા હતા.
7.126.4
नापश्यच्छरणं कञ्चिद्वर्मराजो युधिष्ठिरः ।
चिन्तयामास राजेन्द्र कथमेतद्भविष्यति ॥ ७.१२६.४ ॥
ધર્મરાજ યુધિષ્ઠિરને ક્યાંય આશ્રય દેખાયો નહીં. હે રાજેન્દ્ર! તેઓ વિચારવા લાગ્યા કે આ કેવી રીતે થશે?
7.126.5
ततो विक्ष्य दिशः सर्वाः सव्यसाचिदिदृक्षया ।
युधिष्ठिरो ददर्शाथ नैव पार्थं न माधवम् ॥ ७.१२६.५ ॥
પછી સવ્યસાચી અર્જુનને જોવાની ઇચ્છાથી બધી દિશાઓ જોઈને યુધિષ્ઠિરે પાર્થને ન જોયો, ન માધવને જોયો.
7.126.6
सोऽपश्यन्नरशार्दूलं वानरर्षभलक्षणम् ।
गाण्डीवस्य च निर्घोषमशृण्वन्व्यथितेन्द्रियः ॥ ७.१२६.६ ॥
વાનરશ્રેષ્ઠના ચિહ્નવાળા નરશાર્દૂલ અર્જુનને તે જોઈ શક્યા નહીં; ગાંડીવનો નિર્ઘોષ પણ સાંભળ્યો નહીં; તેમની ઇન્દ્રિયો વ્યથિત થઈ ગઈ.
7.126.7
अपश्यन्सात्यकिं चापि वृष्णीनां प्रवरं रथम् ।
चिन्तयाभिपरीताङ्गो धर्मराजो युधिष्ठिरः।
नाध्यगच्छत्तदा शान्ति तावपश्यन्नरोत्तमौ ॥ ७.१२६.७ ॥
વૃષ્ણિઓના શ્રેષ્ઠ રથી સાત્યકિને પણ તેણે જોયો નહીં; ચિંતાથી ઘેરાયેલા અંગવાળા ધર્મરાજ યુધિષ્ઠિરને ત્યારે શાંતિ મળી નહીં, તે બે નરોત્તમોને ન જોઈને.
7.126.8
लोकोपक्रोशभीरुत्वाद्वर्मराजो महामनाः ।
अचिन्तयन्महाबाहुः शैनेयस्य रथं प्रति ॥ ७.१२६.८ ॥
લોકનિંદાના ભયથી મહામનસ્ક ધર્મરાજ, મહાબાહુ, શૈનેય સાત્યકિના રથ વિશે વિચારવા લાગ્યા.
7.126.9
पदवीं प्रेषितश्चैव फल्गुनस्य मया रणे ।
शैनेयः सात्यकिः सत्यो मित्राणामभयङ्करः ॥ ७.१२६.९ ॥
યુદ્ધમાં મેં ફાલ્ગુન (અર્જુન)ના માર્ગે મોકલેલો શૈનેય સાત્યકિ, સત્યવાદી અને મિત્રોને અભય આપનારો.
7.126.10
तदिदं ह्येकमेवासीद्द्द्विधा जातं ममाऽद्य वै ।
सात्यकिश्च हि विज्ञेयः पाण्डवश्च धनञ्जयः ॥ ७.१२६.१० ॥
તે આ એક જ હતું, આજે તે મારા માટે બે ભાગમાં વહેંચાઈ ગયું છે; સાત્યકિ અને પાંડવ ધનંજયને પણ જાણવા જોઈએ.
7.126.11
सात्यकिं प्रेषयित्वा तु पाण्डवस्य पदानुगम् ।
सात्वतस्यापि कं युद्धे प्रेषयिष्ये पदानुगम् ॥ ७.१२६.११ ॥
પાંડવના માર્ગને અનુસરવા સાત્યકિને મોકલ્યા પછી, સાત્વતના માટે પણ યુદ્ધમાં કોને માર્ગ અનુસરવા મોકલીશ?
7.126.12
परिष्यामि प्रयत्नेन भ्रातुरन्वेषणं यदि ।
युयुधानमनन्विष्य लोको मां गर्हयिष्यति ॥ ७.१२६.१२ ॥
ભાઈની શોધ માટે હું પ્રયત્નપૂર્વક ફરીશ; યુયુધાન (સાત્યકિ)ની શોધ ન કરું તો લોક મારી નિંદા કરશે.
7.126.13
भ्रातुरन्वेषणं कृत्वा धर्मपुत्रो युधिष्ठिरः ।
परित्यजति वार्ष्णेयं सात्यकिं सत्यविक्रमम् ॥ ७.१२६.१३ ॥
ભાઈની શોધ કર્યા પછી ધર્મપુત્ર યુધિષ્ઠિર વૃષ્ણિવંશી સત્યપરાક્રમી સાત્યકિને છોડી દે છે.
7.126.14
लोकापवादभीरुत्वात्सोऽहं पार्थं वृकोदरम् ।
पदवीं प्रेषयिष्यामि माधवस्य महात्मनः ॥ ७.१२६.१४ ॥
લોકનિંદાના ભયથી હું પાર્થ અને વૃકોદરને મહાત્મા માધવના માર્ગે મોકલીશ.
7.126.15
यथैव च मम प्रीतिरर्जुने शत्रुमूदने ।
तथैव वृष्णिवीरेऽपि सात्वते युद्धदुर्मदे ॥ ७.१२६.१५ ॥
હે શત્રુમર્દન, અર્જુન પર મારો જેવો સ્નેહ છે, તેવો જ યુદ્ધમાં ઉન્મત્ત વૃષ્ણિવીર સાત્વત પર પણ છે.
7.126.16
अतिभारे नियुक्तश्च मया शैनेयनन्दनः ।
स तु मित्रोपरोधेन गौरवात्तु महाबलः।
प्रविष्टो भारतीं सेनां मकरः सागरं यथा ॥ ७.१२६.१६ ॥
મારા દ્વારા અતિ ભારે કાર્યમાં નિયુક્ત થયેલ શૈનેયનો પુત્ર સાત્યકિ, મિત્રના આગ્રહથી અને ગૌરવથી, મહાબળવાન બનીને, મકર સમુદ્રમાં પ્રવેશે તેમ ભારતીય સેનામાં પ્રવેશ્યો.
7.126.17
असौ हि श्रूयते शब्दः शूराणामनिवर्तिनाम् ।
मिथः संयुध्यमानानं वृष्णिवीरेण धीमता ॥ ७.१२६.१७ ॥
તે સંભળાય છે — પીછેહઠ ન કરનારા શૂરોનો અવાજ, વૃષ્ણિવીર બુદ્ધિમાન સાથે પરસ્પર લડતા.
7.126.18
प्राप्तकालं सुबलवन्निश्चितं बहुधा हि मे ।
तत्रैव पाण्डवेयस्य भीमसेनस्य धन्विनः।
गमनं रोचते मह्यं यत्र यातौ महारथौ ॥ ७.१२६.१८ ॥
સમય યોગ્ય છે, અને અનેક રીતે મારો નિશ્ચય પણ એ જ છે. ધનુર્ધર પાંડવ ભીમસેન જ્યાં છે ત્યાં જવું મને ગમે છે — ત્યાં જ બંને મહારથીઓ ગયા છે.
7.126.19
न चाप्यसह्यं भीमस्य विद्यते भुवि किञ्चिन ॥ ७.१२६.१९ ॥
પૃથ્વી પર ભીમ માટે અસહ્ય કંઈ નથી.
7.126.20
शक्तो ह्येष रणे यत्तः पृथिव्यां सर्वधन्विनाम् ।
स्वबाहुबलमास्थाय प्रतिव्यूहितुमञ्जसा ॥ ७.१२६.२० ॥
યુદ્ધમાં સાવધ રહેલો આ પૃથ્વી પરના સર્વ ધનુર્ધરોનો સામનો કરવા સમર્થ છે; પોતાના ભુજબળ પર આધાર રાખીને તે શત્રુવ્યૂહને સહજ રીતે ભેદી શકે છે.
7.126.21
यस्य बाहुबलं सर्वे समाश्रित्य महात्मनः ।
वनवासान्निवृत्ताः स्म न च युद्धेषु निर्जिताः ॥ ७.१२६.२१ ॥
જે મહાત્માના ભુજબળનો આશ્રય લઈ તેઓ સૌ વનવાસથી પાછા ફર્યા અને યુદ્ધોમાં પરાજિત થયા નહીં.
7.126.22
इतो गते भीमसेने सात्वतं प्रति पाण्डवे ।
सनाथौ भवितारौ हि युधि सात्वतफल्गुनौ ॥ ७.१२६.२२ ॥
ભીમસેન અહીંથી સાત્વત (કૃષ્ણ) તરફ ગયા પછી, યુદ્ધમાં સાત્વત અને ફાલ્ગુન (અર્જુન) રક્ષિત થશે.
7.126.23
कामं त्वशोचनीयौ तौ रणे सात्वतफल्गुनौ ।
रक्षितौ वासुदेवेन स्वयं शस्त्रविशारदौ ॥ ७.१२६.२३ ॥
ખરેખર, યુદ્ધમાં સાત્વત અને ફાલ્ગુન (કૃષ્ણ અને અર્જુન) શોક કરવા યોગ્ય નથી; સ્વયં વાસુદેવે રક્ષેલા તે બંને શસ્ત્રવિદ્યામાં નિપુણ છે.
7.126.24
अवश्यं तु मया कार्यमात्मनः शोकनाशनम् ।
तस्माद्भीमं नियोक्ष्यामि सात्वतस्य पदानुगम् ॥ ७.१२६.२४ ॥
મારે અવશ્ય મારો શોક નાશ કરનારું કાર્ય કરવું જોઈએ; તેથી હું ભીમને સાત્વત (કૃષ્ણ)ના પગલે ચાલવા મોકલીશ.
7.126.25
ततः प्रतिकृतं मन्ये विधानं सात्यकिं प्रति ।
एवं निश्चित्य मनसा धर्मपुत्रो युधिष्ठिरः। ॥ ७.१२६.२५ ॥
ત્યારે સાત્યકિ માટે યોગ્ય ઉપાય હું માનું છું. આ રીતે મનમાં નિશ્ચય કરીને ધર્મપુત્ર યુધિષ્ઠિરે
7.126.26
यन्तारमब्रवीद्राजा भीमं प्रति नयस्व माम् ॥ ७.१२६.२६ ॥
રાજાએ સારથિને કહ્યું, "મને ભીમ પાસે લઈ જા."
7.126.27
धर्मराजवचः श्रुत्वा सारथिर्हयकोविदः ।
रथं हेमपरिष्कारं भीमान्तिकमुपानयत् ॥ ७.१२६.२७ ॥
ધર્મરાજના વચન સાંભળીને, અશ્વકુશળ સારથિ સુવર્ણથી શણગારેલો રથ ભીમ પાસે લાવ્યો.
7.126.28
भीमसेनमनुज्ञाप्य प्राप्तकालमचिन्तयत् ।
कश्मलं प्राविशद्राजा बहु तत्र समादिशत् ॥ ७.१२६.२८ ॥
ભીમસેનની અનુમતિ લઈને, યોગ્ય સમયનો વિચાર કરતાં, રાજા વ્યાકુળતામાં ડૂબ્યો અને ત્યાં ઘણી આજ્ઞાઓ આપી.
7.126.29
स कश्मलसमाविष्टो भीममाहूय पार्थिवः ।
अब्रवीद्वचनं राजन्कुन्तीपुत्रो युधिष्ठिरः। ॥ ७.१२६.२९ ॥
વ્યાકુળતાથી ઘેરાયેલા તે રાજાએ ભીમને બોલાવીને, "હે રાજન્" કહીને કુંતીપુત્ર યુધિષ્ઠિરે આ વચન કહ્યું.
7.126.30
अब्रवीद्वचनं राजन्कुन्तीपुत्रो युधिष्ठिरः ।
यः सदेवान्सगन्धर्वान्दैत्यांश्चैकरथोऽजयत्। ॥ ७.१२६.३० ॥
કુંતીપુત્ર યુધિષ્ઠિર બોલ્યા: "હે રાજન્, જેણે એક જ રથથી દેવો, ગંધર્વો અને દૈત્યોને જીત્યા..."
7.126.31
तस्य लक्ष्म न पश्यामि भीमसेनानुजस्य ते ।
ततोऽब्रवीद्धर्मराजं भीमसेनस्तथागतम्।
नैवाद्राक्षं नचाश्रौषं तव कश्मलमीदृशम् ॥ ७.१२६.३१ ॥
તે અવસ્થામાં રહેલા ધર્મરાજને ભીમસેને કહ્યું: ભીમસેનના અનુજ (અર્જુન)નું કોઈ ચિહ્ન મને દેખાતું નથી. તમારી આવી વ્યાકુળતા મેં ક્યારેય જોઈ કે સાંભળી નથી.
7.126.32
पुरातिदुःखदीर्णानां भवान्गतिरभूद्धि नः ।
उत्तिष्ठोत्तिष्ठ राजेन्द्र शाधि किं करवाणि ते ॥ ७.१२६.३२ ॥
પહેલાં અતિ દુઃખથી છિન્નભિન્ન થયેલા અમારા તમે જ આશ્રય હતા. ઊઠો, ઊઠો, રાજેન્દ્ર! આજ્ઞા કરો, તમારા માટે હું શું કરું?
7.126.33
न ह्यसाध्यमकार्यं वा विद्यते मम मानद ।
आज्ञापय कुरुश्रेष्ठ मा च शोके मनः कृथाः ॥ ७.१२६.३३ ॥
હે માનદાતા! મારા માટે કંઈ અસાધ્ય કે અકાર્ય નથી. હે કુરુશ્રેષ્ઠ, આજ્ઞા કરો; શોકમાં મન ન લગાડો.
7.126.34
तमब्रवीदश्रुपूर्णः कृष्णसर्प इव श्वसन् ।
भीमसेनमिदं वाक्यं प्रम्लानवदनो नृपः ॥ ७.१२६.३४ ॥
આંસુથી ભરેલા, કરમાયેલા મુખવાળા રાજાએ કાળા સાપની જેમ નિસાસા નાખતાં ભીમસેનને આ વચન કહ્યું.
7.126.35
श्रूयते पाञ्चजन्यस्य यथा शङ्खस्य निस्वनः ।
पूरितो वासुदेवेन संरब्धेन यशस्विना ॥ ७.१२६.३५ ॥
પાંચજન્ય શંખનો નાદ સંભળાય છે, જાણે ક્રોધિત યશસ્વી વાસુદેવે તે ફૂંક્યો હોય.
7.126.36
नूनमद्य हतः शेते तव भ्राता धनञ्जयः ।
तस्मिन्विनिहते नूनं युध्यतेऽसौ जनार्दनः ॥ ७.१२६.३६ ॥
તમારા ભાઈ ધનંજય આજે નિશ્ચયે હણાઈને પડેલા છે; તે હણાયા હોવાથી જ તે જનાર્દન યુદ્ધ કરી રહ્યા છે.
7.126.37
यस्य सत्ववतो वीर्यं ह्युपजीवन्ति पाण्डवाः ।
यं भयेष्वभिगच्छन्ति सहस्राक्षमिवामराः ॥ ७.१२६.३७ ॥
જેના પરાક્રમ પર પાંડવો આધાર રાખે છે, ભયમાં જેની પાસે જાય છે, જેમ દેવો સહસ્રાક્ષ ઇન્દ્ર પાસે જાય છે.
7.126.38
स शूरः सैन्धवप्रेप्सुरन्वयाद्भारतीं चमूम् ।
तस्य वै गमनं विद्मो भीम नावर्तनं पुनः ॥ ७.१२६.३८ ॥
તે શૂરવીર સૈંધવ (જયદ્રથ) ને મેળવવાની ઇચ્છાથી ભારતી સેનાની પાછળ ગયો. હે ભીમ, તેનું જવું અમે જાણીએ છીએ, પણ તેનું ફરી પાછા ફરવું નહીં.
7.126.39
श्यामो युवा गुडाकेशो दर्शनीयो महारथः ।
व्यूढोरस्को महाबाहुर्मत्तद्विरदविक्रमः ॥ ७.१२६.३९ ॥
શ્યામ વર્ણના, યુવાન, ગુડાકેશ (અર્જુન), દર્શનીય, મહારથી, વિશાલ છાતીવાળા, મહાબાહુ, મદમસ્ત હાથી જેવા પરાક્રમી.
7.126.40
चकोरनेत्रस्ताम्रास्यो द्विषतां भयवर्धनः ।
मम प्रियहितार्थं च शक्रलोकादिहागतः ॥ ७.१२६.४० ॥
ચકોર પક્ષી જેવી આંખોવાળો, તામ્રવર્ણ મુખવાળો, શત્રુઓનો ભય વધારનાર, મારા પ્રિય અને હિત માટે ઇન્દ્રલોકથી અહીં આવેલો.
7.126.41
वृद्धोपसेवी धृतिमान्कृतज्ञः सत्यसङ्गरः ।
प्रविष्टो महतीं सेनामपर्यन्तां धनञ्जयः ॥ ७.१२६.४१ ॥
વડીલોની સેવા કરનાર, ધીરજવાન, કૃતજ્ઞ, સત્યપ્રતિજ્ઞ ધનંજય (અર્જુન) અપાર મહાસેનામાં પ્રવેશ્યો.
7.126.42
प्रविष्टे च चमूं घोरामर्जुने शत्रुनाशने ।
प्रेषितः सात्वतो वीरः फल्गुनस्य पदानुगः ॥ ७.१२६.४२ ॥
ભયંકર સેનામાં શત્રુનાશક અર્જુન પ્રવેશતાં, ફાલ્ગુનના પગલે ચાલનાર વીર સાત્વત (સાત્યકિ) મોકલાયો.
7.126.43
तस्याभिगमनं जाने भीम नावर्तनं पुनः ।
तदिदं मम भद्रं ते शोकस्थानमरिन्दम ॥ ७.१२६.४३ ॥
તેનું જવું હું જાણું છું, હે ભીમ; પણ તેનું પાછા ફરવું નહીં. એ જ મારા શોકનું કારણ છે. તારું કલ્યાણ થાઓ, હે શત્રુદમન.
7.126.44
अर्जुनार्थे महाबाहो सात्वतस्य च कारणात् ।
वर्धते हविषेवाग्निरिध्यमानः पुनः पुनः ॥ ७.१२६.४४ ॥
અર્જુન માટે, હે મહાબાહુ, અને સાત્વતના કારણે, તે વારંવાર વધે છે, હવિથી પ્રજ્વલિત અગ્નિની જેમ.
7.126.45
तस्य लक्ष्म न पश्यामि तेन विन्दामि कश्मलम् ।
तं विद्धि पुरुषव्याघ्रं सात्वतं च महारथम् ॥ ७.१२६.४५ ॥
તેનું કોઈ ચિહ્ન હું જોતો નથી, તેથી હું મૂંઝવણ અનુભવું છું. તેને મનુષ્યોમાં વાઘ સમજો, અને સાત્વતને પણ મહારથી સમજો.
7.126.46
स तं महारथं पश्चादनुयातस्तवानुजम् ।
तमपश्यन्महाबाहुमदं विन्दामि कश्मलम् ॥ ७.१२६.४६ ॥
તે મહારથી તમારા નાના ભાઈની પાછળ પાછળ ગયો. તે મહાબાહુને ન જોઈને હું આ મૂંઝવણ અનુભવું છું.
7.126.47
अथैनं पुनराचक्ष्व लोहिताक्षं सकेशवम् ।
दृष्ट्वा कुशलिनं पार्थं सैन्धवान्ते ससात्यकिम् ॥ ७.१२६.४७ ॥
તો તેના વિશે ફરી કહો—લાલ નેત્રવાળા, કેશવ સાથે, સૈંધવ યુદ્ધના અંતે સાત્યકિ સાથે સુરક્ષિત દેખાયેલા પાર્થ વિશે.
7.126.48
संविदं मम कुर्यास्त्वं सिंहनादेन पाण्डव ॥ ७.१२६.४८ ॥
હે પાંડવ, તું સિંહનાદ વડે મને સંદેશ આપ.
7.126.49
नूनं विनिहतः शूरः सव्यासाची परन्तप ।
पार्थे तस्मिन्हते चैव युध्यते गरुडध्वजः ॥ ७.१२६.४९ ॥
ચોક્કસ શૂરવીર સવ્યસાચી, હે શત્રુતાપન, માર્યા ગયા. તે પાર્થ મરાયા છતાં ગરુડધ્વજ યુદ્ધ કરી રહ્યા છે.
7.126.50
सहयो नास्य वै कश्चित्तेन विन्दामि कश्मलम् ।
तस्मात्कृष्णो रणे नूनं युध्यते युद्धकोविदः ॥ ७.१२६.५० ॥
તેમની સાથે ઘોડા કે બીજું કોઈ નથી, તેથી મને વ્યાકુળતા થાય છે. તેથી યુદ્ધકુશળ કૃષ્ણ ચોક્કસ રણમાં લડી રહ્યા છે.
7.126.51
न हि मे शुध्यते भावस्तयोरेव परन्तप ।
स तत्र गच्छ कौन्तेय यत्र यातो धनञ्जयः ॥ ७.१२६.५१ ॥
હે શત્રુતાપન, તે બંને વિશે મારું મન શાંત થતું નથી. હે કૌન્તેય, ધનંજય જ્યાં ગયા છે ત્યાં તું જા.
7.126.52
सात्यकिश्च महावीर्यः कर्तव्यं यदि मन्यसे ।
वचनं मम धर्मज्ञ भ्राता ज्येष्ठो भवामि ते ॥ ७.१२६.५२ ॥
હે મહાવીર્ય સાત્યકિ, જો તને કર્તવ્ય લાગે તો હે ધર્મજ્ઞ, મારું વચન સાંભળ — હું તારો મોટો ભાઈ છું.
7.126.53
न मेऽर्जुनस्तथा ज्ञेयो ज्ञातव्यः सात्यकिर्यथा ॥ ७.१२६.५३ ॥
મારા માટે અર્જુન સાત્યકિ જેટલા જાણવા યોગ્ય નથી.
7.126.54
चिकीर्षुर्मत्प्रियं पार्थ स यातः सव्यसाचिनः ।
पदवीं दुर्गमां घोरामगम्यामकृतात्मभिः ॥ ७.१२६.५४ ॥
મારું પ્રિય કરવાની ઇચ્છાથી, હે પાર્થ, તે સવ્યસાચીના માર્ગે ગયો — તે દુર્ગમ, ભયંકર માર્ગે, જે અસંયમી મનવાળાઓ માટે અગમ્ય છે.
7.126.55
दृष्ट्वा कुशलिनौ कृष्णौ सात्वतं चैव सात्यकिम् ।
संविदं चैव कुर्यास्त्वं सिंहनादेन पाण्डव ॥ ७.१२६.५५ ॥
કુશળ રહેલા બે કૃષ્ણોને, સાત્વતને અને સાત્યકિને જોઈને, હે પાંડવ, તું સિંહનાદ વડે સંકેત કરજે.