महाभारत · अध्याय 7.129
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
7.129.1
निनदन्तं तथा तं तु भीमसेनं महाबलम् ।
मेघस्तनितनिर्घोषं के वीराः पर्यवारयन् ॥ ७.१२९.१ ॥
गर्जना करणाऱ्या, मेघगर्जनेसारख्या घोषाच्या महाबली भीमसेनाला कोणत्या वीरांनी वेढले?
7.129.2
न हि पश्याम्यहं तं वै त्रिषु लोकेषु कञ्चन ।
क्रुद्धस्य भीमसेनस्य यस्तिष्ठेदग्रतो रणे ॥ ७.१२९.२ ॥
युद्धात क्रुद्ध झालेल्या भीमसेनासमोर उभा राहू शकेल असा कोणीही मी तिन्ही लोकांत पाहत नाही.
7.129.3
गदां युयुत्समानस्य कालस्येवेह सञ्चय ।
न हि पश्याम्यहं युद्धे यस्तिष्ठेदग्रतः पुमान् ॥ ७.१२९.३ ॥
हे संजया! युद्धात गदा घेऊन लढू इच्छिणाऱ्या, कालासारख्या त्याच्यासमोर उभा राहणारा कोणताही पुरुष मी पाहत नाही.
7.129.4
रथं रथेन यो हन्यात्कुञ्जरं कुञ्चरेण च ।
कस्तस्य समरे स्थाता साक्षादपि पुरन्दरः ॥ ७.१२९.४ ॥
रथाने रथ आणि हत्तीने हत्ती मारणाऱ्या त्याच्यासमोर युद्धात कोण उभा राहू शकेल — साक्षात इंद्रसुद्धा?
7.129.5
क्रुद्धस्य भीमसेनस्य मम पुत्राञ्जिघांसतः ।
दुर्योधनहिते युक्ताः समतिष्ठन्त केऽग्रतः ॥ ७.१२९.५ ॥
क्रुद्ध भीमसेन माझ्या पुत्रांना मारू इच्छित असताना, दुर्योधनाच्या हितासाठी कोण समोर ठामपणे उभे राहिले?
7.129.6
भीमसेनदवाग्नेस्तु मम पुत्रांस्तृणोलपम् ।
प्रधक्ष्यतो रणमुखे केऽतिष्ठन्नग्रतो नराः ॥ ७.१२९.६ ॥
भीमसेनरूपी वणवा रणमुखावर माझ्या पुत्रांना गवतासारखा जाळणार असताना, त्याच्यासमोर कोणते पुरुष उभे राहिले?
7.129.7
काल्यमानांस्तु पुत्रान्मे दृष्ट्वा भीमस्य संयुगे ।
कालेनेव प्रजाः सर्वाः के भीमं पर्यवारयन् ॥ ७.१२९.७ ॥
युद्धात भीमाकडून माझे पुत्र जळताना पाहून, कालाने सर्व प्रजांप्रमाणे, कोणी भीमाला वेढले?
7.129.8
न मेऽर्जुनाद्भयं तादृक्कृष्णान्नापि च सात्वतात् ।
हुतभुग्जन्मनो नैव यादृग्भीमाद्भयं मम ॥ ७.१२९.८ ॥
अर्जुनाकडून मला तसे भय नाही, कृष्णाकडून व सात्वतापासूनही नाही; अग्नीपासून उत्पन्न झालेल्या भयासारखे भीमापासून मला भय आहे.
7.129.9
भीमवह्नेः प्रदीप्तस्य मम पुत्रान्दिधक्षतः ।
के शूराः पर्यवर्तन्त तन्ममाचक्ष्व सञ्जय ॥ ७.१२९.९ ॥
भीमरूपी प्रज्वलित अग्नी माझ्या पुत्रांना जाळू इच्छित असता, कोणते शूर परत फिरले? हे संजया, ते मला सांग.
7.129.10
तथा तु नर्दमानं तं भीमसेनं महाबलम् ।
तुमुलेनैव शब्देन कर्णोऽप्यभ्यद्रवद्बली ॥ ७.१२९.१० ॥
असा गर्जणाऱ्या महाबली भीमसेनावर, भयंकर गोंधळासह बलवान कर्णही धावून गेला.
7.129.11
व्याक्षिपन्सुमहच्चापमतिमात्रममर्षणः ।
कर्णः सुयुद्धमाकाङ्क्षन्दर्शयिष्यन्बलं मृधे ॥ ७.१२९.११ ॥
अतिशय मोठे धनुष्य जोरात फिरवत, असहिष्णू कर्ण, चांगल्या युद्धाची इच्छा धरून, रणांगणात आपले बळ दाखवण्यास सज्ज झाला.
7.129.12
रुरोध मार्गं भीमस्य वातस्येव महीरुहः ।
भीमोऽपि दृष्ट्वा सावेगं पुरो वैकर्तनं स्थितम् ॥ ७.१२९.१२ ॥
वृक्ष जसा वाऱ्याचा मार्ग अडवतो, तसा त्याने भीमाचा मार्ग अडवला. भीमानेही वेगाने समोर उभ्या असलेल्या वैकर्तनाला (कर्णाला) पाहिले.
7.129.13
चुकोप बलवद्वीरश्चिक्षेपास्य शिलाशितान् ।
तान्प्रत्यगृह्णात्कर्णोऽपि प्रतीपं प्रापयच्छरान् ॥ ७.१२९.१३ ॥
वीर भीम अत्यंत संतापला आणि त्याने त्याच्यावर दगडावर धार लावलेले बाण सोडले. कर्णानेही ते बाण अडवून त्यांच्याविरुद्ध आपले बाण पाठवले.
7.129.14
ततस्तु सर्वयोधानां यतनां प्रेक्षतां तदा ।
प्रावेपन्निव गात्राणि कर्णभीमसमागमे ॥ ७.१२९.१४ ॥
तेव्हा कर्ण आणि भीम यांच्या भेटीचे पाहणाऱ्या सर्व योद्ध्यांची गात्रे जणू थरथरू लागली.
7.129.15
रथिनां सादिनां चैव तयोः श्रुत्वा तलस्वनम् ।
भीमसेनस्य निनदं श्रुत्वा घोरं रणाजिरे ॥ ७.१२९.१५ ॥
रणभूमीत त्या दोघांचा टाळ्यांसारखा आवाज आणि भीमसेनाची भयंकर गर्जना ऐकून रथी आणि घोडेस्वारांनीही ती ऐकली.
7.129.16
खं च भूमिं च संरुद्धां मेनिरे क्षत्रियर्षभाः ।
पुनर्घोरेण नादेन पाण्डवस्य महात्मनः ॥ ७.१२९.१६ ॥
महात्मा पांडवाच्या भयंकर नादाने आकाश आणि पृथ्वी दोन्ही भरून गेली, असे क्षत्रियश्रेष्ठांना वाटले.
7.129.17
समरे सर्वयोधानां धनूंष्यभ्यपतन्क्षितौ ।
शस्त्राणि न्यपतन्दोर्भ्यः केषाञ्चिच्चासवोऽद्रवन् ॥ ७.१२९.१७ ॥
युद्धात सर्व योद्ध्यांची धनुष्ये जमिनीवर पडली; शस्त्रे त्यांच्या हातांतून गळून पडली आणि काहींचे प्राण पळून गेले.
7.129.18
वित्रस्तानि च सर्वाणि शकृन्मूत्रं प्रसुस्रुवुः ।
वाहनानि च सर्वाणि बभूवुर्विमनांसि च ॥ ७.१२९.१८ ॥
घाबरून सर्व वाहनांनी मलमूत्र सोडले आणि सर्व वाहने खिन्न व उदास झाली.
7.129.19
प्रादुरासन्निमित्तानि घोराणि सुबहून्युत ।
गृध्रकङ्कबलैश्चासीदन्तरिक्षं समावृतम् ॥ ७.१२९.१९ ॥
अनेक भयानक अपशकुन प्रकट झाले; गिधाडे, बगळे आणि ससाणे यांनी आकाश झाकून गेले.
7.129.20
तस्मिन्सुतुमुले राजन्कर्णभीमसमागमे ।
ततः कर्णस्तु विंशत्या शराणां भीममार्दयत् ॥ ७.१२९.२० ॥
हे राजा, त्या घनघोर युद्धात, कर्ण आणि भीम यांची गाठ पडली असता, कर्णाने वीस बाणांनी भीमाला पीडिले.
7.129.21
विव्याध चास्य त्वरितः सूतं पञ्चभिराशुगैः ।
प्रहस्य भीमसेनोऽपि कर्णं प्रत्याद्रवद्रणे ॥ ७.१२९.२१ ॥
त्याने तत्काळ त्याच्या सारथ्याला पाच वेगवान बाणांनी विद्ध केले; भीमसेनही हसत युद्धात कर्णावर धावून गेला.
7.129.22
सायकानां चतुः षष्ट्या क्षिप्रकारी महायशाः ।
तस्य कर्णो महेष्वासः सायकांश्चतुरोऽक्षिपत् ॥ ७.१२९.२२ ॥
चौसष्ट बाणांसह, वेगाने कार्य करणारा तो महायशस्वी; त्याच्यावर महाधनुर्धर कर्णाने चार बाण सोडले.
7.129.23
असम्प्राप्तांश्च तान्भीमः सायकैर्नतपर्वभिः ।
चिच्छेद बहुधा राजन्दर्शयन्पाणिलाघवम् ॥ ७.१२९.२३ ॥
त्याच्यापर्यंत न पोहोचलेले ते बाण भीमाने वाकलेल्या पेरांच्या बाणांनी अनेक तुकडे करून तोडले; हे राजा, हस्तकौशल्य दाखवत.
7.129.24
तं कर्णश्चादयामास शरव्रातैरनेकशः ।
सञ्छाद्यमानः कर्णेन बहुधा पाण्डुनन्दनः ॥ ७.१२९.२४ ॥
कर्णाने त्याला बाणांच्या समूहांनी अनेकवार झाकून टाकले; कर्णाने अनेक प्रकारे झाकलेला पांडुपुत्र...
7.129.25
चिच्छेद चापं कर्णस्य मुष्टिदेशे महारथः ।
विव्याध चैनं बहुभिः सायकैर्नतपर्वभिः ॥ ७.१२९.२५ ॥
महारथी भीमाने कर्णाचे धनुष्य मुठीजवळ तोडले आणि वाकलेल्या पेरांच्या अनेक बाणांनी त्याला विद्ध केले.
7.129.26
अथान्यद्धनुरादाय सञ्यं कृत्वा च सूतजः ।
विव्याध समरे भीमं भीमकर्मा महारथः ॥ ७.१२९.२६ ॥
मग दुसरे धनुष्य घेऊन त्याला प्रत्यंचा लावून सूतपुत्र, भयंकर कर्मे करणाऱ्या महारथी कर्णाने युद्धात भीमाला विद्ध केले.
7.129.27
तस्य बीमो भृशं क्रुद्धस्त्रीञ्शरान्नतपर्वणः ।
निचखानोरसि क्रुद्धः सूतपुत्रस्य वेगतः ॥ ७.१२९.२७ ॥
तेव्हा अत्यंत संतापलेल्या भीमाने वाकलेल्या पेरांचे तीन बाण वेगाने सूतपुत्राच्या छातीत रोवले.
7.129.28
तैः कर्णोऽराजत शरैरुरोमध्यगतैः सदा ।
महीधर इवोदग्रस्त्रिशृङ्गो भरतर्षभ ॥ ७.१२९.२८ ॥
छातीच्या मध्यभागी रुतलेल्या त्या बाणांनी कर्ण उंच तीन शिखरांच्या पर्वतासारखा शोभला, हे भरतर्षभा.
7.129.29
सुस्राव चास्य रुधिरं विद्धस्य परमेषुभिः ।
धातुप्रस्यन्दिनः शैलाद्यथा गैरिकधातवः ॥ ७.१२९.२९ ॥
उत्तम बाणांनी विद्ध झालेल्या त्याच्या अंगातून रक्त वाहू लागले, जसे पर्वतातून गैरिक धातू वाहतात.
7.129.30
किञ्चिद्विचलितः कर्णः सुप्रहाराभिपीडितः ।
आकर्णपूर्णमाकृष्य भीमं विव्याध सायकैः ॥ ७.१२९.३० ॥
किंचित डळमळलेल्या कर्णाने, उत्तम प्रहारांनी पीडित होऊन, कानापर्यंत धनुष्य ओढून भीमाला बाणांनी विद्ध केले.
7.129.31
चिक्षेप च पुनर्बाणाञ्शतशोऽथ सहस्रशः ।
स शरैरर्दितस्तेन कर्णेन दृढधन्विना।
धनुर्ज्यामच्छिनत्तूर्णं भीमस्तस्य क्षुरेण ह ॥ ७.१२९.३१ ॥
कर्णाने पुन्हा शेकडो आणि हजारो बाण सोडले. दृढधन्वी कर्णाच्या बाणांनी पीडित झालेल्या भीमाने तत्काळ क्षुरप्राने त्याची धनुष्याची दोरी तोडली.
7.129.32
सारथिं चास्य भल्लेन रथनीडादपातयत् ।
वाहांश्च चतुरस्तस्य व्यसूंश्चक्रे महारथः ॥ ७.१२९.३२ ॥
महारथी भीमाने भल्लाने त्याच्या सारथ्याला रथाच्या आसनावरून खाली पाडले आणि त्याच्या चारही घोड्यांना प्राणहीन केले.
7.129.33
हताश्वात्तु रथात्कर्णः समाप्लुत्य विशाम्पते ।
स्यन्दनं वृषसेनस्य तूर्णमापुप्लुवे भयात् ॥ ७.१२९.३३ ॥
हे प्रजापते, घोडे मारले गेल्यावर कर्ण रथावरून उडी मारून भयाने लगेच वृषसेनाच्या रथावर चढला.
7.129.34
निर्जित्य तु रणे कर्णं भीमसेनः प्रतापवान् ।
ननाद बलवान्नादं पर्जन्यनिनदोपमम् ॥ ७.१२९.३४ ॥
रणात कर्णाला जिंकून पराक्रमी भीमसेनाने मेघगर्जनेसारखा बलवान नाद केला.
7.129.35
तस्य तं निनदं श्रुत्वा प्रहृष्टोऽभूद्युधिष्ठिरः ।
कर्णं पराजितं मत्वा भीमसेनेन संयुगे ॥ ७.१२९.३५ ॥
त्याचा तो नाद ऐकून युधिष्ठिर आनंदला; रणात भीमसेनाने कर्णाला पराजित केले असे त्याने मानले.
7.129.36
समन्ताच्छङ्खनिनदं पाण्डुसेनाऽकरोत्तदा ।
शत्रुसेनाध्वनिं श्रुत्वा तावका ह्यनदन्भृशम् ॥ ७.१२९.३६ ॥
तेव्हा चोहोबाजूंनी पाण्डवसेनेने शंखनाद केला. शत्रुसेनेचा तो ध्वनी ऐकून तुमचे योद्धे अत्यंत गर्जले.
7.129.37
स शङ्खबाणनिनदैर्हर्षाद्राजा स्ववाहिनीम् ।
चक्रे युधिष्ठिरः सङ्ख्ये हर्षनादैश्च सङ्कुलाम्
गाण्डीवं व्याक्षिपत्पार्थः कृष्णोऽप्यब्जमवादयत् ॥ ७.१२९.३७ ॥
शंख आणि बाणांच्या निनादाने आनंदाने राजा युधिष्ठिराने युद्धात आपल्या सैन्याला हर्षनादांनी भरून टाकले. पार्थाने गांडीव ताणून हलवले; कृष्णानेही शंख वाजवला.
7.129.38
तमन्तर्धाय निनदं भीमस्य नदतो ध्वनिः ।
अश्रूयत तदा राजन्सर्वसैन्येषु दारुणः ॥ ७.१२९.३८ ॥
हे राजा, त्या निनादाला झाकून टाकत भीमाच्या गर्जनेचा भयंकर ध्वनी तेव्हा सर्व सैन्यांमध्ये ऐकू आला.
7.129.39
ततो व्यायच्छतामस्त्रैः पृथक्पृथगजिह्मगैः ।
मृदुपूर्वं तु राधेयो दृढपूर्वं तु पाण्डवः ॥ ७.१२९.३९ ॥
मग धनुष्य ओढणाऱ्या त्यांनी स्वतंत्रपणे सरळ बाणांनी अस्त्रे सोडली; राधेय (कर्ण) प्रथम मृदू पद्धतीने, आणि पांडव प्रथम दृढपणे.
7.129.40
भीमोऽपि च महाराज वैकर्तनमुपाद्रवत् ।
आसुरे तु महासैन्ये तारकं पावकिर्यथा ॥ ७.१२९.४० ॥
हे महाराज, भीमही वैकर्तनाकडे (कर्णाकडे) धावला, जसा असुरांच्या महासैन्यात पावकी (स्कंद) तारकावर धावला होता.
7.129.41
तयोरेवं महद्युद्धमभवद्भीमकर्णयोः ।
तं भीमसेनो महता शरवर्षेण वारयन् ॥ ७.१२९.४१ ॥
भीम आणि कर्ण यांच्यात अशा प्रकारे महायुद्ध सुरू झाले. भीमसेनाने प्रचंड बाणवर्षावाने त्याला अडवले.
7.129.42
विव्याध सारथिं चास्य हयांश्च चतुरः शरैः ।
ध्वजं चास्य पताकां च भल्लैः सन्नतपर्वभिः।
रथं च चक्ररक्षौ च भीमश्चिच्छेद मारिष ॥ ७.१२९.४२ ॥
त्याने त्याच्या सारथ्याला आणि चार घोड्यांना बाणांनी घायाळ केले; त्याचा ध्वज व पताका आणि वाकलेल्या पेरांचे भल्ल वापरून, हे मारिष, भीमाने रथ व दोन चक्ररक्षक तोडले.
7.129.43
कर्णोऽपि रथिनां श्रेष्ठो भीमसेनेन कम्पितः ।
खङ्गचर्मधरो राजन्भीममभ्यद्रवद्बली ॥ ७.१२९.४३ ॥
भीमसेनाने कंपित झालेला रथिकांमध्ये श्रेष्ठ कर्णही, हे राजा, तलवार व ढाल धारण करून बलवान होऊन भीमावर धावून गेला.
7.129.44
भीमश्चिच्छेद खङ्गं च चर्मणा सह मारिष ॥ ७.१२९.४४ ॥
हे मारिष, भीमाने ढालीसह तलवार तोडली.
7.129.45
दृष्ट्वा कर्णं च पार्थेन बाधितं बहुभिः शरैः ।
दुर्योधनो महाराज दुश्शलं प्रत्यभाषत।
कर्णं कृच्छ्रगतं पश्य शीघ्रं यानं प्रयच्छह ॥ ७.१२९.४५ ॥
अर्जुनाच्या अनेक बाणांनी पीडित झालेल्या कर्णाला पाहून, हे महाराज, दुर्योधन दुःशासनाला म्हणाला: "कर्ण संकटात आहे पाहा, लवकर त्याला रथ दे."
7.129.46
एवमुक्तस्ततो राज्ञा दुश्शलः समुपाद्रवत् ।
दुश्शलस्य रथं कर्णश्चारुरोह महारथः ॥ ७.१२९.४६ ॥
राजाने असे सांगितल्यावर दुःशासन लगेच धावून गेला; महारथी कर्ण दुःशासनाच्या रथावर चढला.
7.129.47
तौ पार्थः सहसा गत्वा विव्याध दशभिः शरैः ।
पुनश्च कर्णं विद्ध्वाऽपि दुश्शलस्य शिरोऽहरत् ॥ ७.१२९.४७ ॥
पार्थाने अचानक पुढे जाऊन त्या दोघांना दहा बाणांनी विंधले; पुन्हा कर्णाला विंधून दुःशासनाचे मस्तक तोडले.
7.129.48
दुश्शलं निहतं दृष्ट्वा भीमसेनेन मारिष ।
तस्यैव धनुरादाय कर्णो विव्याध पाण्डवम् ॥ ७.१२९.४८ ॥
हे मारिष, भीमसेनाने दुःशासनाला मारलेले पाहून, कर्णाने त्याचेच धनुष्य घेऊन पांडवाला विंधले.
7.129.49
अन्योन्यं समरे वीरौ युयुधाते महाबलौ ।
शत्रुघ्नौ शत्रुमध्ये तु बलवज्रभृताविव ॥ ७.१२९.४९ ॥
युद्धात ते दोन वीर, महाबलवान आणि शत्रुसंहारक, शत्रूंमध्ये वज्रधारी दोघांप्रमाणे एकमेकांशी लढू लागले.
7.129.50
भीमो विद्धा हयांश्चैव सारथिं च पुनः पुनः ।
कर्णमभ्यद्रवत्पार्थः प्रहसंश्च महाबलः ॥ ७.१२९.५० ॥
भीमाने घोडे आणि सारथ्याला वारंवार बाणांनी विद्ध केले; आणि महाबलवान पार्थ (भीम) हसत कर्णावर धावून गेला.
7.129.51
ततो व्यायच्छमानस्य भीमसेनस्य संयुगे ।
तत्सैन्यं कलिलीभूतं न प्राज्ञायत किञ्चन ॥ ७.१२९.५१ ॥
नंतर युद्धात भीमसेन पूर्ण शक्तीने लढत असताना ते सैन्य गोंधळून गेले, आणि काहीही ओळखता येईना.