મહાભારત · અધ્યાય 7.132
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
7.132.1
स्वयं शिष्यो महेशस्य भृगूत्तमधनुर्धरः ।
शिष्यत्वं प्राप्तवान्कर्णस्तस्य तुल्योऽस्त्रविद्यया ॥ ७.१३२.१ ॥
પોતે મહેશ્વરના શિષ્ય, ભૃગુશ્રેષ્ઠ (પરશુરામ) ધનુર્ધરના શિષ્ય — કર્ણે શિષ્યત્વ પ્રાપ્ત કર્યું; અસ્ત્રવિદ્યામાં તે તેમની સમાન થયો.
7.132.2
तद्विशिष्टोऽपि वा कर्णः शिष्यः शिष्यगुणैर्युतः ।
कुन्तीपुत्रेण भीमेन निर्जितः स तु लीलया ॥ ७.१३२.२ ॥
તેમનાથી વિશિષ્ટ હોવા છતાં, શિષ્યગુણોથી યુક્ત કર્ણ કુંતીપુત્ર ભીમ દ્વારા લીલામાત્રમાં પરાજિત થયો.
7.132.3
यस्मिञ्जयाशा महती पुत्राणां मम सञ्जय ।
तं भीमाद्विमुखं दृष्ट्वा किन्नु दुर्योधनोऽब्रवीत् ॥ ७.१३२.३ ॥
હે સંજય, જેનામાં મારા પુત્રોની વિજયની મોટી આશા હતી, તેને ભીમથી મોઢું ફેરવેલો જોઈને દુર્યોધને શું કહ્યું?
7.132.4
कथं च युयुधे भीमो वीर्यश्लाघी महाबलः ॥ ७.१३२.४ ॥
પરાક્રમની બડાઈ કરનાર મહાબલી ભીમ કેવી રીતે યુદ્ધ કર્યું?
7.132.5
कर्णो वा समरे तात किमकार्षीदतः परम् ।
भीमसेनं रणे दृष्ट्वा ज्वलन्तमिव पावकम् ॥ ७.१३२.५ ॥
હે તાત, ત્યાર પછી યુદ્ધમાં કર્ણે શું કર્યું? રણમાં અગ્નિની જેમ બળતા ભીમસેનને જોઈને?
7.132.6
रथमन्यं समास्थाय विधिवत्कल्पितं पुनः ।
अभ्ययात्पाण्डवं कर्णो वातोद्धूत इवार्णवः ॥ ७.१३२.६ ॥
વિધિપૂર્વક ફરી સજાવેલા બીજા રથ પર ચડીને, કર્ણ પવનથી ઉછળેલા સમુદ્રની જેમ પાંડવ તરફ આગળ વધ્યો.
7.132.7
क्रुद्धमाधिरथिं दृष्ट्वा पुत्रास्तव विशाम्पते ।
भीमसेनममन्यन्त वैश्वानरमुखे हुतम् ॥ ७.१३२.७ ॥
હે રાજા! ક્રોધિત અધિરથપુત્ર (કર્ણ)ને જોઈને તમારા પુત્રોએ ભીમસેનને વૈશ્વાનરના મુખમાં હોમાયેલો માન્યો.
7.132.8
चापशब्दं ततः कृत्वा तलशब्दं च भैरवम् ।
अभ्यद्रवत राधेयो भीमसेनरथं प्रति ॥ ७.१३२.८ ॥
પછી ધનુષનો ટંકાર અને ભયાનક તાળીનો અવાજ કરીને રાધેય (કર્ણ) ભીમસેનના રથ તરફ દોડ્યો.
7.132.9
पुनरेव तयो राजन्घोर आसीत्समागमः ।
वैकर्तनस्य शूरस्य भीमस्य च महात्मनः ॥ ७.१३२.९ ॥
હે રાજા! તે બંને — વિકર્તનનો શૂર કર્ણ અને મહાત્મા ભીમ — વચ્ચે ફરી ભયાનક મુકાબલો થયો.
7.132.10
संरब्धौ हि महाबाहू परस्परवधैषिणौ ।
अन्योन्यभीक्षाञ्चक्राते दहन्ताविव लोचनैः ॥ ७.१३२.१० ॥
એકબીજાનો વધ ઇચ્છતા, ક્રોધિત એ મહાબાહુઓ જાણે આંખોથી બાળતા હોય તેમ વારંવાર એકબીજાને જોવા લાગ્યા.
7.132.11
क्रोधरक्रेक्षणौ तीव्रौ निःश्वसन्ताविवोरगौ ।
शूरावन्योन्यमासाद्य ततक्षतुररिन्दमौ ॥ ७.१३२.११ ॥
ક્રોધથી લાલ આંખોવાળા, સર્પોની જેમ તીવ્ર શ્વાસ લેતા, શત્રુઓને દમનારા એ બંને શૂરવીરો એકબીજા પાસે પહોંચીને પ્રહાર કરવા લાગ્યા.
7.132.12
व्याघ्राविव सुसंरब्धौ श्येनाविव च शीघ्रगौ ।
शरभाविव सङ्क्रुद्धौ युयुधाते परस्परम् ॥ ७.१३२.१२ ॥
વાઘની જેમ અતિ ક્રોધિત, બાજની જેમ વેગવાન, શરભની જેમ કોપાયમાન થઈને એ બંને એકબીજા સાથે લડવા લાગ્યા.
7.132.13
ततो भीमः स्मरन्क्लेशानक्षद्यूते वनेऽपि च ।
विराटनगरे चैव दुःखं प्राप्तमरिन्दमः ॥ ७.१३२.१३ ॥
ત્યારે શત્રુઓને દમનાર ભીમે જુગારમાં, વનમાં અને વિરાટનગરમાં ભોગવેલાં દુઃખો સ્મરણમાં લાવ્યાં.
7.132.14
राष्ट्राणां स्फीतरत्नानां हरणं च तवात्मजैः ।
सततं च परिक्लेशान्सपुत्रेण त्वया कृतान् ॥ ७.१३२.१४ ॥
તારા પુત્રોએ રત્નસમૃદ્ધ રાજ્યોનું હરણ કર્યું, અને તેં તથા તારા પુત્રે સતત આપેલા ઘોર ક્લેશ.
7.132.15
दग्धुमैच्छश्च यः कुन्तीं सपुत्रां त्वमनागसम् ।
कृष्णायाश्च परिक्लेशं सभामध्ये दुरात्मभिः ॥ ७.१३२.१५ ॥
નિર્દોષ કુંતી અને તેના પુત્રોને બાળવા ઇચ્છનારા તેં, અને સભાની મધ્યમાં દુરાત્માઓ દ્વારા કૃષ્ણાને થયેલો ક્લેશ.
7.132.16
केशपक्षग्रहं चैव दुःशासनकृतं तथा ।
परुषाणि च वाक्यानि कर्णोनोक्तानि भारत ॥ ७.१३२.१६ ॥
દુઃશાસને કરેલો વાળ તથા લટ ખેંચવાનો અપમાન, અને હે ભારત, કર્ણે કહેલાં કઠોર વચનો.
7.132.17
पतिमन्यं परीप्सस्व न सन्ति पतयस्तव ।
पतिता नरके पार्थाः सर्वे षण्डतिलोपमाः ॥ ७.१३२.१७ ॥
બીજો પતિ શોધ; તારા પતિ નથી. પૃથાના બધા પુત્રો નરકમાં પડેલા છે, તલ જેવા નપુંસક.
7.132.18
समक्षं तव कौरव्य यदूचुः कौरवास्तदा ।
दासीभावेन कृष्णां च भोक्तुकामाः सुतास्तव ॥ ७.१३२.१८ ॥
હે કૌરવ્ય, તારી સામે ત્યારે કૌરવોએ જે કહ્યું, કૃષ્ણાને દાસી બનાવી ભોગવવા ઇચ્છનારા તારા પુત્રોએ જે કહ્યું.
7.132.19
यच्चापि तान्प्रव्रजतः कृष्णाजिननिवासिनः ।
परुषाण्युक्तवान्कर्णः सभायां सन्निधौ तव ॥ ७.१३२.१९ ॥
મૃગચર્મ પહેરીને વનમાં જતા તેમને, તમારી સભામાં, તમારી સમક્ષ કર્ણે કઠોર વચનો કહ્યાં હતાં.
7.132.20
तृणीकृत्य च यत्पार्थांस्तव पुत्रो ववल्ग ह ।
विषमस्थान्समस्थो हि संरब्धो गतचेतनः ॥ ७.१३२.२० ॥
તમારા પુત્રે પાર્થોને તરણા સમાન ગણીને અભિમાનથી ઉછળકૂદ કરી; વિષમ સ્થિતિમાં રહેલા લોકો સામે સમ સ્થિતિમાં ઊભેલાની જેમ, ક્રોધથી અને ભાન ગુમાવીને.
7.132.21
बाल्यात्प्रभृति चारिघ्नः स्वानि दुःखानि चिन्तयन् ।
निरविद्यत धर्मात्मा जीवितेन वृकोदरः ॥ ७.१३२.२१ ॥
બાળપણથી શત્રુઓનો સંહાર કરનારા ધર્માત્મા વૃકોદરે પોતાનાં દુઃખોનું ચિંતન કરતાં જીવનથી જ વિરક્તિ અનુભવી.
7.132.22
ततो विष्फार्य सुमहद्धेमपृष्ठं दुरासदम् ।
चापं भरतशार्दूलस्त्यक्तात्मा कर्णमभ्ययात् ॥ ७.१३२.२२ ॥
પછી ભરતવંશના સિંહે પ્રાણની મમતા છોડીને સુવર્ણપૃષ્ઠ, દુર્ધર્ષ વિશાળ ધનુષ્ય ખેંચીને કર્ણ તરફ આગળ વધ્યો.
7.132.23
स सायकयैर्जालैर्भीमः कर्णरथं प्रति ।
भानुमद्भिः शिलाधौतैर्भानोः प्राच्छादयत्प्रभां ॥ ७.१३२.२३ ॥
ભીમે પથ્થર પર ઘસેલા તેજસ્વી બાણોની જાળથી કર્ણના રથને ઢાંકી દીધો, જાણે સૂર્યની પ્રભાને જ આવરી લીધી હોય.
7.132.24
ततः प्रहस्याधिरथिस्तूर्णमस्यञ्शिताञ्शरान् ।
व्यधमद्भीमसेनस्य शरजालानि पत्रिभिः ॥ ७.१३२.२४ ॥
પછી અધિરથપુત્ર હસીને તરત તીક્ષ્ણ બાણો છોડ્યાં અને પોતાનાં બાણોથી ભીમસેનની બાણજાળને વિખેરી નાખી.
7.132.25
महारथो महाबाहुर्महाबाणैर्महाबलः ।
विव्याधाधिरथिर्भीमं नवभिर्निशितैस्तदा ॥ ७.१३२.२५ ॥
મહારથી, મહાબાહુ, મહાબલી અધિરથપુત્રે (કર્ણે) ત્યારે નવ તીક્ષ્ણ મહાબાણોથી ભીમને વીંધી નાખ્યો.
7.132.26
स तोत्रैरिव मातङ्गो वार्यमाणः पतत्त्रिभः ।
अभ्यधावदसम्भ्रान्तः सूतपुत्रं वृकोदरः ॥ ७.१३२.२६ ॥
અંકુશોથી રોકાતા હાથીની જેમ, બાણોથી રોકાયા છતાં નિર્ભય વૃકોદર (ભીમ) સૂતપુત્ર તરફ દોડ્યો.
7.132.27
तमापतन्तं वेगेन रभसं पाण्डवर्षभम् ।
कर्णः प्रत्युद्ययौ युद्धे मत्तो मत्तमिव द्विपम् ॥ ७.१३२.२७ ॥
વેગથી અને ઉન્મત્તપણે આવતા તે પાંડવવૃષભને કર્ણે યુદ્ધમાં આગળ વધીને સામનો કર્યો; મદોન્મત્ત હાથી બીજા મદોન્મત્ત હાથીનો સામનો કરે તેમ.
7.132.28
ततः प्रध्याप्य जलजं भेरीशतसमस्वनम् ।
अक्षुभ्यत बलं हर्षादुद्धूत इव सागरः ॥ ७.१३२.२८ ॥
પછી સો ભેરીઓના નાદ જેવો શંખ વગાડતાં, હર્ષથી સેના ઊછળેલા સાગરની જેમ ક્ષુબ્ધ થઈ ગઈ.
7.132.29
तदुद्धूतं बलं दृष्ट्वा नागाश्वरथपत्तिमत् ।
भीमः कर्णं समासाद्य च्छादयामास सायकैः ॥ ७.१३२.२९ ॥
હાથી, ઘોડા, રથ અને પાયદળથી ભરેલી તે ઊછળતી સેના જોઈને ભીમે કર્ણની પાસે જઈ બાણોથી તેને ઢાંકી દીધો.
7.132.30
अश्वानृक्षसवर्णांश्च हंसवर्णैर्हयोत्तमैः ।
व्यामिश्रयद्रणे कर्णः पाण्डवं छादयञ्छरैः ॥ ७.१३२.३० ॥
રીંછના રંગના ઘોડા અને હંસના રંગના ઉત્તમ ઘોડાઓને કર્ણે યુદ્ધમાં મિશ્રિત કરી દીધા, અને બાણોથી પાંડવને ઢાંકી દીધો.
7.132.31
ऋक्षवर्णान्हयान्कर्कैर्मिश्रान्मारुतरंहसः ।
निरीक्ष्य तव पुत्राणां हाहाकृतमभूद्बलम् ॥ ७.१३२.३१ ॥
પવનના વેગવાળા, રીંછના રંગના ઘોડા કર્ક રંગના ઘોડાઓ સાથે ભળેલા જોઈને તમારા પુત્રોનું સૈન્ય હાહાકારથી ભરાઈ ગયું.
7.132.32
ते हया बह्वशोभन्त मिश्रिता वातरंहसः ।
सितासिता महाराज यथा व्योम्नि वलाहकाः ॥ ७.१३२.३२ ॥
હે મહારાજ, વાયુ વેગવાળા તે ઘોડા ભળીને આકાશમાં શ્વેત અને શ્યામ વાદળો જેવા અત્યંત શોભી રહ્યા.
7.132.33
संरब्धौ क्रोधताम्राक्षौ प्रेक्ष्य कर्णवृकोदरौ ।
सन्त्रस्ताः समकम्पन्त त्वदीयानां महारथाः ॥ ७.१३२.३३ ॥
ક્રોધથી ભરેલા, ક્રોધથી લાલ નેત્રોવાળા કર્ણ અને વૃકોદર (ભીમ)ને જોઈને તમારા મહારથીઓ ભયથી કંપી ઊઠ્યા.
7.132.34
यमराष्ट्रोपमं घोरमासीदायोधनं तयोः ।
दुर्दर्शं भरतश्रेष्ठ प्रेतराजपुत्रं यथा ॥ ७.१३२.३४ ॥
હે ભરતશ્રેષ્ઠ, તે બંનેનું તે યુદ્ધસ્થળ યમરાજના રાજ્ય જેવું ભયંકર અને જોવા કઠિન બની ગયું.
7.132.35
समाजमिव तच्चित्रं प्रेक्षमाणा महारथाः ।
नालक्षयञ्जयं व्यक्तमेकस्यैव महारणे ॥ ७.१३२.३५ ॥
તે વિચિત્ર દૃશ્યને એક સભા જેમ જોઈ રહેલા મહારથીઓ, તે મહાયુદ્ધમાં એકનો જ સ્પષ્ટ વિજય છે એ ઓળખી શક્યા નહીં.
7.132.36
तयोः प्रैक्षन्त सम्मर्दं सन्निकृष्टं महास्त्रयोः ।
तव दुर्मन्त्रिते राजन्सपुत्रस्य विशाम्पते ॥ ७.१३२.३६ ॥
હે રાજન, હે પ્રજાપતિ, તમારા પુત્રની દુષ્ટ મંત્રણાને કારણે તે બે મહાસ્ત્રધારીઓનો નજીકનો સંઘર્ષ લોકોએ જોયો.
7.132.37
छादयन्तौ हि शत्रुघ्नावन्योन्यं सायकैः शितैः ।
शरजालावृतं व्योम चक्रातेऽद्भुतविक्रमौ ॥ ७.१३२.३७ ॥
તીક્ષ્ણ બાણોથી એકબીજાને ઢાંકતા, શત્રુહંતા એ બંને અદ્ભુત પરાક્રમી વીરોએ બાણોના જાળથી ઢંકાયેલું આકાશ બનાવ્યું.
7.132.38
तावन्योन्यं जिघांसन्तौ शरैस्तीक्ष्णैर्महारथौ ।
प्रेक्षणीयतरावास्तां वृष्टिमन्ताविवाम्बुदौ ॥ ७.१३२.३८ ॥
એકબીજાને મારવાની ઇચ્છાવાળા એ બે મહારથીઓ તીક્ષ્ણ બાણોથી વરસાદ વરસાવતા બે મેઘો જેવા વધુ જોવા યોગ્ય બન્યા.
7.132.39
सुवर्णविकृतान्वाणान्विमुञ्चन्तावरिन्दमौ ।
भास्वरं व्योम चक्राते महोल्काभिरिव प्रभो ॥ ७.१३२.३९ ॥
સોનાથી શણગારેલા બાણો છોડતા શત્રુદમન એ બંનેએ, હે પ્રભુ, આકાશને મહાઉલ્કાઓથી ઝળહળતું બનાવ્યું.
7.132.40
ताभ्यां मुक्ताः शरा राजन्गार्ध्रपत्राश्चकाशिरे ।
श्रेण्यः शरदि मत्तानां सारसनामिवाम्बरे ॥ ७.१३२.४० ॥
હે રાજન, તેમના બંને દ્વારા છોડાયેલા ગીધ-પાંખવાળા બાણો શરદ ઋતુમાં આકાશમાં મદમસ્ત સારસોની હારો જેવા ઝળકતા હતા.
7.132.41
संसक्तं सूतपुत्रेण दृष्ट्वा भीममरिन्दमम् ।
अतिभारममन्येतां भीमे कृष्णधनञ्जयौ ॥ ७.१३२.४१ ॥
સૂતપુત્ર સાથે ઝૂઝતા શત્રુદમન ભીમને જોઈને કૃષ્ણ અને ધનંજયે ભીમ પર અતિ ભારે કાર્યભાર હોવાનું માન્યું.
7.132.42
तत्राधिरथिभीमाभ्यां शरैर्मुक्तैर्दृढं हताः ।
इषुपातमतिक्रम्य पेतुरश्वनरद्विपाः ॥ ७.१३२.४२ ॥
ત્યાં અધિરથપુત્ર અને ભીમે છોડેલા બાણોથી ઘોડા, માણસો અને હાથીઓ ભારે રીતે હણાયા અને બાણના ટપ્પાને ઓળંગીને પડ્યા.
7.132.43
पतद्भिः पतितैश्चान्यैर्गतासुभिरनेकशः ।
कृतो राजन्महाराज पुत्राणां ते जनक्षयः ॥ ७.१३२.४३ ॥
પડતા, પડેલા અને પ્રાણ ગયેલા બીજાઓ વડે અનેક રીતે, હે રાજન, હે મહારાજ, તમારા પુત્રોનો જનક્ષય થયો.
7.132.44
मनुप्याश्वगजानां च शरीरैर्गतजीवितैः ।
क्षणेन भूमिः सञ्जज्ञे संवृता भरतर्षभ ॥ ७.१३२.४४ ॥
માણસો, ઘોડા અને હાથીઓના પ્રાણ ગયેલા શરીરોથી ક્ષણભરમાં ભૂમિ ઢંકાઈ ગઈ, હે ભરતશ્રેષ્ઠ.