મહાભારત · અધ્યાય 7.137
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
7.137.1
भीमसेनस्य राधेयः श्रुत्वा ज्यातलनिः स्वनम् ।
नामृष्यत यथा मत्तो गजः प्रतिगजस्वनम् ॥ ७.१३७.१ ॥
ભીમસેનના ધનુષ્યની પણછનો ટંકાર સાંભળીને રાધેય (કર્ણ) તે સહન ન કરી શક્યો, જેમ મદોન્મત્ત હાથી પ્રતિહાથીની ચીસ સહન ન કરે.
7.137.2
सोपक्रम्य मुहूर्तै तु भीमसेनस्य गोचरात् ।
पुत्रांस्तव ददर्शाथ भीमसेनेन पातितान् ॥ ७.१३७.२ ॥
થોડી વાર પછી ભીમસેનની દૃષ્ટિમર્યાદામાં ભીમસેને પાડેલા તમારા પુત્રોને તેણે જોયા.
7.137.3
तानवेक्ष्य नरश्रेष्ठ विमना दुःखितस्तदा ।
निः श्वसन्दीर्घमुष्णं च कर्णः पाण्डवमभ्ययात् ॥ ७.१३७.३ ॥
હે નરશ્રેષ્ઠ, તેમને જોઈને મનમાં ખિન્ન અને દુઃખી થયેલો કર્ણ લાંબા અને ગરમ નિસાસા નાખતો પાંડવ તરફ ગયો.
7.137.4
स ताम्रनयनः क्रोधाच्छ्वसन्निव महोरगः ।
बभौ कर्णः शरानस्यन्रशमीनिव दिवाकरः ॥ ७.१३७.४ ॥
ક્રોધથી લાલ નેત્રોવાળો કર્ણ, ફૂંફાડા મારતા મહાસર્પ જેવો, સૂર્ય કિરણો ફેંકે તેમ બાણો છોડતો ઝળકી ઊઠ્યો.
7.137.5
किरणैरिव सूर्यस्य महीध्रो भरतर्षभ ।
कर्णचापच्युतैर्वाणैः प्राच्छाद्यत वृकोदरः ॥ ७.१३७.५ ॥
હે ભરતર્ષભ, સૂર્યનાં કિરણોથી પર્વત ઢંકાઈ જાય તેમ, કર્ણના ધનુષ્યથી છૂટેલાં બાણોથી વૃકોદર (ભીમ) ઢંકાઈ ગયો.
7.137.6
ते कर्णचापप्रभवाः शरा बर्हिणवाससः ।
विविशुः सर्वतः पार्थ वासायेवाण्डजाद्रुमम् ॥ ७.१३७.६ ॥
હે પાર્થ, કર્ણના ધનુષ્યમાંથી ઉત્પન્ન થયેલાં એ મોરપીંછવાળાં બાણો, પંખીઓ વાસા માટે વૃક્ષમાં પ્રવેશે તેમ, ચોતરફથી ઘૂસી ગયાં.
7.137.7
कर्णचापच्युता बाणाः संपतन्तस्ततस्ततः ।
रुक्मपुङ्खा व्यराजन्त हंसाः श्रेणीकृता इव ॥ ७.१३७.७ ॥
કર્ણના ધનુષ્યમાંથી છૂટેલા બાણો આમતેમ ઊડીને, સોનેરી પાંખોવાળા, હારબંધ હંસોની જેમ ચમક્યાં.
7.137.8
चापध्वजोपस्करेभ्यश्छत्रादीषामुखाद्युगात् ।
प्रभवन्तो व्यदृश्यन्त राजन्नाघिरथेः शराः ॥ ७.१३७.८ ॥
હે રાજન્, ધનુષ્ય, ધ્વજ, રથની સામગ્રી, છત્ર, ઈષા અને યુગના આગળના ભાગોમાંથી સારથિપુત્ર કર્ણના બાણો નીકળતા દેખાયા.
7.137.9
खं पूरयन्महावेगात्खगमान्गृध्रवाससः ।
सुवर्ण्विकृतांश्चित्रान्मुमोचाधिरथिः शरान् ॥ ७.१३७.९ ॥
મહાવેગથી આકાશ ભરી દેતા, ગીધની પાંખોવાળા, સોનાથી શણગારેલા, વિચિત્ર બાણો સારથિપુત્ર કર્ણે છોડ્યા.
7.137.10
तमन्तकमिवायस्तमापतन्तं वृकोदरम् ।
त्यक्त्वा प्राणानतिक्रम्य विव्याध निशितैः शरैः । ॥ ७.१३७.१० ॥
યમ સમાન અનિયંત્રિત રીતે ધસી આવતા વૃકોદરને, પ્રાણની પરવા કર્યા વિના, તીક્ષ્ણ બાણોથી તેણે વીંધ્યો.
7.137.11
तस्य वेगमसह्यं स दृष्ट्वा कर्णस्य पाण्डवः ।
महतश्च शरौघांस्तान्न्यवारयत् वीर्यवान् ॥ ७.१३७.११ ॥
કર્ણનો તે અસહ્ય વેગ જોઈને, પરાક્રમી પાંડવે તેના મહાન બાણોના પ્રવાહને રોક્યો.
7.137.12
ततो विधम्याधिरथेः शरजालानि पाण्डवः ।
विव्याध कर्ण विंशत्या पुनरन्यैः शिलाशितैः ॥ ७.१३७.१२ ॥
પછી સારથિપુત્રની બાણજાળને વિખેરીને, પાંડવે કર્ણને વીસ અને પથ્થર પર ધાર કાઢેલા અન્ય બાણોથી ફરી વીંધ્યો.
7.137.13
यथैव हि स कर्णेन पार्थः प्रच्छादितः शरैः ।
तथैव स रणे कर्ण छादयामास पाण्डवः ॥ ७.१३७.१३ ॥
કર્ણ વડે બાણોથી ઢંકાયેલા પાર્થની જેમ જ, હે કર્ણ, તે પાંડવે રણમાં તને ઢાંકી દીધો.
7.137.14
दृष्ट्वा तु भीमसेनस्य विक्रमं युधि भारत ।
अभ्यनन्दंस्त्वदीयाश्च संप्रहृष्टाश्च चारणाः ॥ ७.१३७.१४ ॥
હે ભારત, યુદ્ધમાં ભીમસેનનો પરાક્રમ જોઈને તમારા માણસો અને અત્યંત હર્ષિત ચારણોએ તેની પ્રશંસા કરી.
7.137.15
भूरश्रवाः कृपो द्रौणिर्मद्रराजो जयद्रथः ।
उत्तमौजा युधामन्युः सायकिः केशवार्जुनौ ॥ ७.१३७.१५ ॥
ભૂરિશ્રવા, કૃપ, દ્રોણપુત્ર, મદ્રરાજ જયદ્રથ, ઉત્તમૌજા, યુધામન્યુ, સાત્યકિ, કેશવ અને અર્જુન.
7.137.16
कुरुपाण्डवपक्षस्था दश राजन्महारथाः ।
साधुसाध्विति वेगेन सिंहनादमथानदन् ॥ ७.१३७.१६ ॥
હે રાજન, કૌરવ અને પાંડવ પક્ષમાં રહેલા દસ મહારથીઓએ 'સાધુ સાધુ' કહીને વેગથી સિંહનાદ કર્યો.
7.137.17
तस्मिन्समुत्थिते शब्दे तुमुले रोमहर्षणे ।
अभ्यभाषत पुत्रस्ते र्आजन्दुर्योधनस्त्वरन् ॥ ७.१३७.१७ ॥
તે તુમુલ, રોમાંચ ઊભા કરનાર શબ્દ ઊઠ્યો ત્યારે તમારા પુત્ર દુર્યોધને ઉતાવળે કહ્યું.
7.137.18
राज्ञः सराजपुत्रांश्च सोदर्याश्च विशेषतः ।
कर्ण गच्छत भद्रं वः परीप्सन्तो वृकोदरात् ॥ ७.१३७.१८ ॥
હે કર્ણ, રાજાઓને, રાજકુમારો સહિત અને ખાસ કરીને ભાઈઓને વૃકોદર (ભીમ) થી બચાવવા ઇચ્છતા તમે જાઓ; તમારું કલ્યાણ થાઓ.
7.137.19
पुरा निघ्नन्त्इ राधेयं भीमचापच्युताः शराः ।
ते यतध्वं महेष्वासाः सूतपुत्रस्य रक्षणे ॥ ७.१३७.१९ ॥
પહેલાં રાધેયને (કર્ણને) મારતા ભીમના ધનુષ્યથી છૂટેલા બાણો — હે મહાધનુર્ધરો, સૂતપુત્રના રક્ષણ માટે યત્ન કરો.
7.137.20
दुर्योधनसमादिष्टाः सोदर्याः सप्त भारत ।
भीमसेनमभिद्रुत्य संरब्घाः पर्यवारयन् ॥ ७.१३७.२० ॥
દુર્યોધનની આજ્ઞાથી સાત ભાઈઓ, હે ભારત, ક્રોધે ભરાઈ ભીમસેન પર ધસી જઈ તેને ઘેરી વળ્યા.
7.137.21
ते समासाद्य कौन्तेयमावृण्वञ्शरवृष्टिभिः ।
पर्वतं वारिधाराभिः प्रावृषीव बलाहकाः ॥ ७.१३७.२१ ॥
તેઓ નજીક આવી કૌંતેયને (ભીમને) બાણવર્ષાથી ઢાંકી દીધા — વર્ષાઋતુમાં મેઘો જળધારાથી પર્વતને ઢાંકે તેમ.
7.137.22
तेऽपीडयन्भीमसेनं कृध्दाः सप्त महारथाः ।
प्रजासंहरणे राजन्सोमं सप्तग्रहा इव ॥ ७.१३७.२२ ॥
ક્રોધિત સાત મહારથીઓએ ભીમસેનને પીડ્યો — હે રાજન, પ્રજાના સંહાર સમયે સાત ગ્રહો ચંદ્રને પીડે તેમ.
7.137.23
ततो वेगेन कौन्तेयः पीडयित्वा शरासनम् ।
मुष्टिना पाण्डवो राजन्दृढेन सुपरिष्कृतम् ॥ ७.१३७.२३ ॥
પછી, હે રાજન, કૌંતેય પાંડવે વેગથી ધનુષ્યને દબાવી, દૃઢ મુઠ્ઠીથી એ સુસજ્જ ધનુષ્યને પકડ્યું.
7.137.24
अमानुषं कर्म कृत्वा सप्त सन्धाय सायकान् ।
तेभ्यो व्यसृजदायस्तः सूर्यरश्मिनिभान्प्रभुः ॥ ७.१३७.२४ ॥
અમાનુષી કર્મ કરી, સાત બાણ ધનુષ્ય પર ચડાવી, એ સમર્થે સૂર્યકિરણ સમાન તે બાણો તેમના પર છોડ્યા.
7.137.25
निरस्यन्निव देहेभ्यस्तनयानामसूंस्तव ।
भीमसेनो महाराज पूर्ववैरमनुस्मरन् ॥ ७.१३७.२५ ॥
હે મહારાજ, જૂના વેરને યાદ કરીને ભીમસેન તમારા પુત્રોના દેહમાંથી જાણે પ્રાણ કાઢી રહ્યો હતો.
7.137.26
ते क्षिप्ता भीमसेनेन शरा भारत भारतान् ।
विदार्य खं समुत्पेतुः स्वर्णपुङ्खाः शिलाशिताः ॥ ७.१३७.२६ ॥
ભીમસેને છોડેલા એ બાણો, હે ભારત, ભરતવંશીઓને વીંધીને આકાશમાં ઊડ્યાં; તેમના પીંછાં સોનાનાં હતાં અને પથ્થર પર ધાર કાઢેલાં હતાં.
7.137.27
तेषां विदार्य देहांस्ते शरा हेमविभूषिताः ।
भित्त्वाभित्त्वा क्षितिं जग्मुस्तेपामेवासुभिः सह ।
व्यराजन्त महाराज सुपर्णा इव खेचराः ॥ ७.१३७.२७ ॥
તેમના દેહોને ચીરીને, સોનાથી શણગારેલાં એ બાણો વારંવાર પૃથ્વીને વીંધી તેમના પ્રાણ સાથે નીચે ગયાં; હે મહારાજ, આકાશચારી ગરુડોની જેમ તેઓ ચમક્યાં.
7.137.28
शोणितादिग्धवाजाग्राः सप्त हेमपरिष्कृताः ।
पुत्राणां तव राजेन्द्र पीत्वा शोणितमुद्गताः ॥ ७.१३७.२८ ॥
હે રાજેન્દ્ર, તમારા પુત્રોનું લોહી પીને, લોહીથી ખરડાયેલા પીંછાંના અગ્ર ભાગવાળાં અને સોનાથી શણગારેલાં સાત બાણો ઊછળ્યાં.
7.137.29
ते शरैर्भिन्नमर्माणो रथेभ्यः प्रापतन्क्षितौ ।
गिरिसानुरुहा भग्न्रा द्विपेनेव महाद्रुमाः ॥ ७.१३७.२९ ॥
બાણોથી મર્મસ્થાનો વીંધાઈ, તેઓ રથોમાંથી ધરતી પર પડ્યા—પર્વતની ઢોળાવ પર ઊગેલાં મહાવૃક્ષો હાથીથી તૂટી પડે તેમ.
7.137.30
शत्रुंजयः शत्रुसहश्चित्रश्चित्रायुधो दृढः ।
चित्रसेनो विकर्णश्च सप्तैते विनिपातिताः ॥ ७.१३७.३० ॥
શત્રુંજય, શત્રુસહ, ચિત્ર, ચિત્રાયુધ, દૃઢ, ચિત્રસેન અને વિકર્ણ—આ સાતેય પડી ગયા.
7.137.31
पुत्राणां तव सर्वेषां निहतानां वृकोदरः ।
शोचत्यतिभृशं दुःखाद्विकर्ण पाण्डवः प्रियम् ॥ ७.१३७.३१ ॥
તારા બધા પુત્રો માર્યા ગયા ત્યારે, પાંડુપુત્ર વૃકોદર (ભીમ) પ્રિય વિકર્ણ માટે અતિશય દુઃખથી શોક કરે છે.
7.137.32
प्रतिज्ञेयं मया वृत्ता निहन्तच्यास्तु संयुगे ।
विकर्ण तेनासि हतः प्रतिज्ञा रक्षिता मया ॥ ७.१३७.३२ ॥
"યુદ્ધમાં (તમારા પક્ષના) બધાને મારી નાખવા" — આ મારી પ્રતિજ્ઞા હતી. વિકર્ણ, તેથી જ તું માર્યો ગયો; મેં મારી પ્રતિજ્ઞા નિભાવી.
7.137.33
त्वमागाः समरं वीर क्षात्रं धर्ममनुस्मरन् ।
ततो विनिहतः सङ्ख्ये युध्दधर्मो हि निष्ठुरः ॥ ७.१३७.३३ ॥
હે વીર, ક્ષાત્રધર્મનું સ્મરણ કરીને તું યુદ્ધમાં આવ્યો; પછી યુદ્ધમાં માર્યો ગયો — યુદ્ધધર્મ ખરેખર કઠોર છે.
7.137.34
विशेषतो हि नृपतेस्तथाऽस्माकं हिते रतः ।
न्यायतोन्यायतो वाऽपि हतः शेते महाद्युतिः ॥ ७.१३७.३४ ॥
ખાસ કરીને રાજા અને અમારા હિતમાં રત એ મહાતેજસ્વી (વિકર્ણ) — ન્યાયથી કે અન્યાયથી — માર્યા જઈને પડ્યો છે.
7.137.35
अगाधवुध्दिर्गाङ्गेयः क्षितौ सुरगुरोः समः ।
त्याजितः समरे प्राणांस्तस्माद्युद्धं हि निष्ठुरम् ॥ ७.१३७.३५ ॥
અગાધ બુદ્ધિવાળો ગાંગેય (ભીષ્મ) પૃથ્વી પર દેવગુરુ (બૃહસ્પતિ) સમાન હતો; તેણે યુદ્ધમાં પ્રાણ ત્યજ્યા. તેથી યુદ્ધ ખરેખર નિષ્ઠુર છે.
7.137.36
तान्निहत्य महावाहू राघेयस्यैव पश्यतः ।
सिंहनादखं घोअमसृजत्पाण्डुनन्दनः ॥ ७.१३७.३६ ॥
તેમને મારીને તે મહાબાહુ પાંડુનંદને રાધેય (કર્ણ) ની નજર સામે આકાશને ભયંકર સિંહનાદથી ભરી દીધું.
7.137.37
स खस्तस्य शूरस्य धर्मराजस्य भारत ।
आचर्व्याविव तद्युध्दं विजयं चात्मनो महत् ॥ ७.१३७.३७ ॥
હે ભારત, તે શૂર ધર્મરાજનો તે ધ્વનિ જાણે તે યુદ્ધ અને પોતાના મહાન વિજયની સૂચના આપતો હતો.
7.137.38
तं श्रुत्वा तु महानादं भीमसेनस्य धन्विनः ।
बभूव परमा प्रीतिर्धर्मराजस्य धीमतः ॥ ७.१३७.३८ ॥
ધનુર્ધારી ભીમસેનનો તે મહાનાદ સાંભળીને બુદ્ધિમાન ધર્મરાજને અત્યંત આનંદ થયો.
7.137.39
ततो हृष्टमना राजन्वादित्राणां महाखनैः ।
सिंहनादरव्ं भ्रातुः प्रतिजग्राह पाण्डवः ॥ ७.१३७.३९ ॥
હે રાજા, ત્યારે હર્ષિત મનવાળા પાંડવે વાજિંત્રોના મહાનાદ સાથે ભાઈના સિંહનાદનો પ્રતિસાદ આપ્યો.
7.137.40
हर्षेण महता युक्तः कृतसंज्ञे ऋकोदरे ।
अभ्ययात्समरे द्रोणं सर्वशस्त्रभृतां वरः ॥ ७.१३७.४० ॥
મહાન હર્ષથી યુક્ત, વૃકોદરને સંકેત આપીને, સર્વ શસ્ત્રધારીઓમાં શ્રેષ્ઠ તે યુદ્ધમાં દ્રોણ તરફ ગયો.
7.137.41
एकत्रिंशन्महाराज पुत्रांस्तव निपातितान् ।
हतान्दुर्योधनो दृष्ट्वा क्षत्तुः सस्मार तद्वचः ॥ ७.१३७.४१ ॥
હે મહારાજ, તમારા એકત્રીસ પુત્રોને પડેલા અને મરાયેલા જોઈને દુર્યોધનને ક્ષત્તા (વિદુર)નાં તે વચન યાદ આવ્યાં.
7.137.42
तदिदं समनुप्राप्तं क्षत्तुर्नैः श्रेयसं वचः ।
इति स्ंचिन्त्य ते पुत्रो नोत्तरं प्रत्यपद्यत ॥ ७.१३७.४२ ॥
ક્ષત્તા (વિદુર)નાં તે કલ્યાણકારી વચન હવે સાચાં પડ્યાં છે એમ વિચારીને તમારા પુત્રે કંઈ ઉત્તર ન આપ્યો.
7.137.43
यद्दयूतकाले दुर्बुध्दिरब्रवीत्तनयस्तव ।
सभामानाय्य पाञ्चालीं कर्णेन सहितोऽल्पधीः ॥ ७.१३७.४३ ॥
દ્યૂતકાળે તમારા દુર્બુદ્ધિ પુત્રે કર્ણ સાથે મળી પાંચાલીને સભામાં લાવીને જે કહ્યું તે અલ્પબુદ્ધિનું હતું.
7.137.44
यच्च कर्णोऽब्रवीत्कृष्णां सभायां परुषं वचः ।
प्रमुखे पाण्डुपुत्राणां तव चैव विशांपते ।
शृण्वतस्तव राजेन्द्र कौरवाणां च सर्वशः ॥ ७.१३७.४४ ॥
સભામાં પાંડુપુત્રોની સામે, તમે અને કૌરવો બધા સાંભળતા હતા ત્યારે કર્ણે કૃષ્ણાને કઠોર વચનો કહ્યા.
7.137.45
विनष्टाः पाण्डवाः कृष्णे शाश्वतं नरकं गताः ।
पतिमन्यं वृणीष्वेति तस्येदं फलमागतम् ॥ ७.१३७.४५ ॥
હે કૃષ્ણે, પાંડવો નાશ પામીને શાશ્વત નરકમાં ગયા; 'બીજો પતિ પસંદ કર' એ વચનનું ફળ આવી પહોંચ્યું છે.
7.137.46
यच्च पण्डतिलादीनि परुषाणि तवात्मजैः ।
श्रावितास्ते महात्मानः पाण्डवाः कोपयिष्णुभिः ॥ ७.१३७.४६ ॥
તમારા પુત્રોએ ક્રોધ જગાડવા ઇચ્છીને તે મહાત્મા પાંડવોને પંડિતો જેવાં કઠોર વચનો સંભળાવ્યાં.
7.137.47
तं भीमसेनः क्रोधाग्रिं त्रयोदश समाः स्थितम् ।
उद्गिरंस्तव पुत्राणामन्तं गच्छति पाण्डवः ॥ ७.१३७.४७ ॥
તેર વર્ષ રહેલી તે ક્રોધાગ્નિને ઓકતો પાંડવ ભીમસેન તમારા પુત્રોના અંત તરફ જઈ રહ્યો છે.
7.137.48
विलपंश्च बहु क्षत्ता शमं नालभत त्वयि ।
सपुत्रो भरतश्रेष्ठ तस्य भुङ्ख फलोदयम् ॥ ७.१३७.४८ ॥
ઘણો વિલાપ કરવા છતાં ક્ષત્તા (વિદુર)ને તમારામાં શાંતિ મળી નહીં. હે ભરતશ્રેષ્ઠ, પુત્રો સાથે તેનું ફળ ભોગવો.
7.137.49
त्वया वृध्देन धीरेण कार्यतत्त्वार्थदर्शिना ।
न कृतं सुहृदां वाक्यं दैवमत्र परायणम् ॥ ७.१३७.४९ ॥
વૃદ્ધ, ધીર અને કાર્યના તત્ત્વાર્થને જોનારા તમે હિતૈષીઓનું વચન ન માન્યું; અહીં દૈવ જ પરમ આશ્રય છે.
7.137.50
तन्मा शुचो नरव्याध्र तवैवापनयो महान् ।
विनाशहेतुः पुत्राणां भवानेव मतो मम ॥ ७.१३७.५० ॥
તેથી, હે નરવ્યાઘ્ર, શોક ન કરો; આ મોટો દોષ તમારો જ છે. પુત્રોના વિનાશનું કારણ તમે જ છો એમ મને લાગે છે.
7.137.51
हतो विकर्णो राजेन्द्र चित्र्सेनश्च वीर्यवान् ।
प्रवराश्चात्मजानां ते सुताश्चान्ये महारथाः ॥ ७.१३७.५१ ॥
હે રાજેન્દ્ર, વિકર્ણ હણાયો, પરાક્રમી ચિત્રસેન પણ; તમારા પુત્રોમાં શ્રેષ્ઠ અને બીજા મહારથી પુત્રો પણ હણાયા.
7.137.52
यानन्यान्दद्दशे भीमश्चक्षुर्विषयमागतान् ।
पुत्रांस्तव महाराज त्वरया ताञ्जधान ह ॥ ७.१३७.५२ ॥
ભીમે દૃષ્ટિમાં આવેલા બીજા પુત્રોને જોયા, હે મહારાજ, તે તમારા પુત્રોને તેણે ઝડપથી હણી નાખ્યા.
7.137.53
त्वत्कृते ह्यहमद्राक्षं दह्यमानां वरुथिनीम् ।
सहस्रशः शरैर्मुक्तैः पाण्डवेन वृषेण च ॥ ७.१३७.५३ ॥
તમારા કારણે જ મેં પાંડવે અને વૃષભ સમાન વીરે છોડેલા હજારો બાણોથી બળતી સેના જોઈ.