ਮਹਾਂਭਾਰਤ · ਅਧਿਆਇ 7.137
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
7.137.1
भीमसेनस्य राधेयः श्रुत्वा ज्यातलनिः स्वनम् ।
नामृष्यत यथा मत्तो गजः प्रतिगजस्वनम् ॥ ७.१३७.१ ॥
ਭੀਮਸੇਨ ਦੀ ਧਨੁਸ਼-ਡੋਰੀ ਦੀ ਟੰਕਾਰ ਸੁਣ ਕੇ ਰਾਧੇਯ (ਕਰਣ) ਉਸਨੂੰ ਸਹਿ ਨਾ ਸਕਿਆ, ਜਿਵੇਂ ਮਤਵਾਲਾ ਹਾਥੀ ਦੂਜੇ ਹਾਥੀ ਦੀ ਚਿੰਘਾੜ ਨਹੀਂ ਸਹਿੰਦਾ।
7.137.2
सोपक्रम्य मुहूर्तै तु भीमसेनस्य गोचरात् ।
पुत्रांस्तव ददर्शाथ भीमसेनेन पातितान् ॥ ७.१३७.२ ॥
ਕੁਝ ਸਮੇਂ ਬਾਅਦ ਭੀਮਸੇਨ ਦੀ ਨਜ਼ਰ ਦੇ ਘੇਰੇ ਵਿੱਚ ਭੀਮਸੇਨ ਵੱਲੋਂ ਡਿੱਗਾਏ ਗਏ ਤੁਹਾਡੇ ਪੁੱਤਰਾਂ ਨੂੰ ਉਸਨੇ ਵੇਖਿਆ।
7.137.3
तानवेक्ष्य नरश्रेष्ठ विमना दुःखितस्तदा ।
निः श्वसन्दीर्घमुष्णं च कर्णः पाण्डवमभ्ययात् ॥ ७.१३७.३ ॥
ਹੇ ਨਰਾਂ ਵਿੱਚ ਸ੍ਰੇਸ਼ਠ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਵੇਖ ਕੇ ਮਨ ਵਿੱਚ ਉਦਾਸ ਤੇ ਦੁਖੀ ਹੋਏ ਕਰਣ ਨੇ ਲੰਮੇ ਤੇ ਗਰਮ ਸਾਹ ਲੈਂਦਿਆਂ ਪਾਂਡਵ ਵੱਲ ਵਧਿਆ।
7.137.4
स ताम्रनयनः क्रोधाच्छ्वसन्निव महोरगः ।
बभौ कर्णः शरानस्यन्रशमीनिव दिवाकरः ॥ ७.१३७.४ ॥
ਗੁੱਸੇ ਨਾਲ ਲਾਲ ਅੱਖਾਂ ਵਾਲਾ ਕਰਣ, ਫੁੰਕਾਰੇ ਮਾਰਦੇ ਮਹਾਸੱਪ ਵਾਂਗ, ਸੂਰਜ ਵਾਂਗ ਤੀਰ ਛੱਡਦਾ ਹੋਇਆ ਚਮਕਿਆ।
7.137.5
किरणैरिव सूर्यस्य महीध्रो भरतर्षभ ।
कर्णचापच्युतैर्वाणैः प्राच्छाद्यत वृकोदरः ॥ ७.१३७.५ ॥
ਹੇ ਭਰਤਾਂ ਦੇ ਸ੍ਰੇਸ਼ਠ, ਜਿਵੇਂ ਸੂਰਜ ਦੀਆਂ ਕਿਰਨਾਂ ਨਾਲ ਪਰਬਤ ਢਕ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਤਿਵੇਂ ਕਰਣ ਦੇ ਧਨੁਸ਼ੋਂ ਛੁੱਟੇ ਤੀਰਾਂ ਨਾਲ ਵ੍ਰਿਕੋਦਰ (ਭੀਮ) ਢਕ ਗਿਆ।
7.137.6
ते कर्णचापप्रभवाः शरा बर्हिणवाससः ।
विविशुः सर्वतः पार्थ वासायेवाण्डजाद्रुमम् ॥ ७.१३७.६ ॥
ਹੇ ਪਾਰਥ, ਕਰਣ ਦੇ ਧਨੁਸ਼ ਤੋਂ ਉਪਜੇ ਉਹ ਮੋਰਪੰਖੀ ਤੀਰ, ਪੰਛੀ ਵਸੇਰੇ ਲਈ ਰੁੱਖ ਵਿੱਚ ਵੜਦੇ ਹਨ ਤਿਵੇਂ, ਚਾਰੇ ਪਾਸਿਓਂ ਵੜ ਗਏ।
7.137.7
कर्णचापच्युता बाणाः संपतन्तस्ततस्ततः ।
रुक्मपुङ्खा व्यराजन्त हंसाः श्रेणीकृता इव ॥ ७.१३७.७ ॥
ਕਰਣ ਦੇ ਧਨੁਸ਼ ਤੋਂ ਛੁੱਟੇ ਬਾਣ ਇੱਧਰ-ਉੱਧਰ ਉੱਡਦੇ, ਸੁਨਹਿਰੀ ਖੰਭਾਂ ਵਾਲੇ, ਕਤਾਰਾਂ ਵਿੱਚ ਬੈਠੇ ਹੰਸਾਂ ਵਾਂਗ ਚਮਕ ਉੱਠੇ।
7.137.8
चापध्वजोपस्करेभ्यश्छत्रादीषामुखाद्युगात् ।
प्रभवन्तो व्यदृश्यन्त राजन्नाघिरथेः शराः ॥ ७.१३७.८ ॥
ਹੇ ਰਾਜਨ, ਧਨੁਸ਼, ਧੁਜਾ, ਰੱਥ ਦੇ ਸਾਮਾਨ, ਛੱਤਰ, ਈਸ਼ਾ ਅਤੇ ਜੂਏ ਦੇ ਅਗਲੇ ਹਿੱਸਿਆਂ ਤੋਂ ਸੂਤਪੁੱਤਰ ਕਰਣ ਦੇ ਬਾਣ ਨਿਕਲਦੇ ਦਿਸੇ।
7.137.9
खं पूरयन्महावेगात्खगमान्गृध्रवाससः ।
सुवर्ण्विकृतांश्चित्रान्मुमोचाधिरथिः शरान् ॥ ७.१३७.९ ॥
ਮਹਾਂ ਵੇਗ ਨਾਲ ਅਕਾਸ਼ ਭਰਦੇ, ਗਿੱਧ ਦੇ ਖੰਭਾਂ ਵਾਲੇ, ਸੋਨੇ ਨਾਲ ਸ਼ਿੰਗਾਰੇ, ਵਿਚਿੱਤਰ ਬਾਣ ਸੂਤਪੁੱਤਰ ਕਰਣ ਨੇ ਛੱਡੇ।
7.137.10
तमन्तकमिवायस्तमापतन्तं वृकोदरम् ।
त्यक्त्वा प्राणानतिक्रम्य विव्याध निशितैः शरैः । ॥ ७.१३७.१० ॥
ਯਮ ਵਾਂਗ ਬੇਕਾਬੂ ਹੋ ਕੇ ਝਪਟਦੇ ਵ੍ਰਿਕੋਦਰ ਨੂੰ, ਪ੍ਰਾਣਾਂ ਦੀ ਪਰਵਾਹ ਛੱਡ ਕੇ, ਤਿੱਖੇ ਬਾਣਾਂ ਨਾਲ ਕਰਣ ਨੇ ਵਿੰਨ੍ਹਿਆ।
7.137.11
तस्य वेगमसह्यं स दृष्ट्वा कर्णस्य पाण्डवः ।
महतश्च शरौघांस्तान्न्यवारयत् वीर्यवान् ॥ ७.१३७.११ ॥
ਕਰਣ ਦੇ ਉਸ ਅਸਹਿ ਵੇਗ ਨੂੰ ਵੇਖ ਕੇ, ਬਲਵਾਨ ਪਾਂਡਵ ਨੇ ਉਸਦੇ ਮਹਾਨ ਬਾਣਾਂ ਦੇ ਹੜ੍ਹ ਨੂੰ ਰੋਕ ਦਿੱਤਾ।
7.137.12
ततो विधम्याधिरथेः शरजालानि पाण्डवः ।
विव्याध कर्ण विंशत्या पुनरन्यैः शिलाशितैः ॥ ७.१३७.१२ ॥
ਫਿਰ ਸੂਤਪੁੱਤਰ ਦੇ ਬਾਣਾਂ ਦੇ ਜਾਲ ਨੂੰ ਖਿੰਡਾ ਕੇ, ਪਾਂਡਵ ਨੇ ਕਰਣ ਨੂੰ ਵੀਹ ਅਤੇ ਪੱਥਰ ਤੇ ਤਿੱਖੇ ਕੀਤੇ ਹੋਰ ਬਾਣਾਂ ਨਾਲ ਫਿਰ ਵਿੰਨ੍ਹਿਆ।
7.137.13
यथैव हि स कर्णेन पार्थः प्रच्छादितः शरैः ।
तथैव स रणे कर्ण छादयामास पाण्डवः ॥ ७.१३७.१३ ॥
ਜਿਵੇਂ ਕਰਨ ਨੇ ਤੀਰਾਂ ਨਾਲ ਪਾਰਥ ਨੂੰ ਢਕਿਆ ਸੀ, ਤਿਵੇਂ ਹੀ ਹੇ ਕਰਨ, ਉਸ ਪਾਂਡਵ ਨੇ ਰਣ ਵਿੱਚ ਤੈਨੂੰ ਢਕ ਦਿੱਤਾ।
7.137.14
दृष्ट्वा तु भीमसेनस्य विक्रमं युधि भारत ।
अभ्यनन्दंस्त्वदीयाश्च संप्रहृष्टाश्च चारणाः ॥ ७.१३७.१४ ॥
ਹੇ ਭਾਰਤ, ਯੁੱਧ ਵਿੱਚ ਭੀਮਸੇਨ ਦਾ ਪਰਾਕਰਮ ਵੇਖ ਕੇ ਤੇਰੇ ਬੰਦਿਆਂ ਅਤੇ ਬਹੁਤ ਖੁਸ਼ ਹੋਏ ਚਾਰਣਾਂ ਨੇ ਉਸਦੀ ਸਰਾਹਨਾ ਕੀਤੀ।
7.137.15
भूरश्रवाः कृपो द्रौणिर्मद्रराजो जयद्रथः ।
उत्तमौजा युधामन्युः सायकिः केशवार्जुनौ ॥ ७.१३७.१५ ॥
ਭੂਰਿਸ਼੍ਰਵਾ, ਕ੍ਰਿਪ, ਦ੍ਰੋਣ ਦਾ ਪੁੱਤਰ, ਮਦ੍ਰਰਾਜ ਜਯਦ੍ਰਥ, ਉੱਤਮੌਜਾ, ਯੁਧਾਮਨਿਊ, ਸਾਤਯਕੀ, ਕੇਸ਼ਵ ਅਤੇ ਅਰਜੁਨ।
7.137.16
कुरुपाण्डवपक्षस्था दश राजन्महारथाः ।
साधुसाध्विति वेगेन सिंहनादमथानदन् ॥ ७.१३७.१६ ॥
ਹੇ ਰਾਜਨ, ਕੌਰਵ ਅਤੇ ਪਾਂਡਵ ਪੱਖ ਵਿੱਚ ਖੜੇ ਦਸ ਮਹਾਰਥੀਆਂ ਨੇ 'ਸਾਧੂ ਸਾਧੂ' ਕਹਿੰਦਿਆਂ ਵੇਗ ਨਾਲ ਸ਼ੇਰ ਦੀ ਗਰਜ ਕੀਤੀ।
7.137.17
तस्मिन्समुत्थिते शब्दे तुमुले रोमहर्षणे ।
अभ्यभाषत पुत्रस्ते र्आजन्दुर्योधनस्त्वरन् ॥ ७.१३७.१७ ॥
ਉਸ ਤੁਮੁਲ, ਰੋਮਾਂਚ ਕਰਨ ਵਾਲੀ ਆਵਾਜ਼ ਉੱਠਣ ਤੇ ਤੇਰੇ ਪੁੱਤਰ ਦੁਰਯੋਧਨ ਨੇ ਛੇਤੀ ਨਾਲ ਕਿਹਾ।
7.137.18
राज्ञः सराजपुत्रांश्च सोदर्याश्च विशेषतः ।
कर्ण गच्छत भद्रं वः परीप्सन्तो वृकोदरात् ॥ ७.१३७.१८ ॥
ਹੇ ਕਰਨ, ਰਾਜਿਆਂ, ਰਾਜਕੁਮਾਰਾਂ ਸਮੇਤ ਅਤੇ ਖਾਸ ਕਰਕੇ ਭਰਾਵਾਂ ਨੂੰ ਵ੍ਰਿਕੋਦਰ ਤੋਂ ਬਚਾਉਣ ਦੀ ਇੱਛਾ ਨਾਲ ਜਾਓ; ਤੁਹਾਡਾ ਭਲਾ ਹੋਵੇ।
7.137.19
पुरा निघ्नन्त्इ राधेयं भीमचापच्युताः शराः ।
ते यतध्वं महेष्वासाः सूतपुत्रस्य रक्षणे ॥ ७.१३७.१९ ॥
ਪਹਿਲਾਂ ਰਾਧੇਯ (ਕਰਨ) ਨੂੰ ਮਾਰਦੇ ਹੋਏ ਭੀਮ ਦੇ ਧਨੁਸ਼ ਤੋਂ ਛੁੱਟੇ ਬਾਣ — ਹੇ ਮਹਾਧਨੁਰਧਰੋ, ਸੂਤਪੁੱਤਰ ਦੀ ਰੱਖਿਆ ਲਈ ਯਤਨ ਕਰੋ।
7.137.20
दुर्योधनसमादिष्टाः सोदर्याः सप्त भारत ।
भीमसेनमभिद्रुत्य संरब्घाः पर्यवारयन् ॥ ७.१३७.२० ॥
ਦੁਰਯੋਧਨ ਦੇ ਹੁਕਮ ਨਾਲ ਸੱਤ ਭਰਾ, ਹੇ ਭਾਰਤ, ਕ੍ਰੋਧ ਵਿੱਚ ਭੀਮਸੇਨ ਉੱਤੇ ਟੁੱਟ ਪਏ ਅਤੇ ਉਸਨੂੰ ਘੇਰ ਲਿਆ।
7.137.21
ते समासाद्य कौन्तेयमावृण्वञ्शरवृष्टिभिः ।
पर्वतं वारिधाराभिः प्रावृषीव बलाहकाः ॥ ७.१३७.२१ ॥
ਉਹ ਨੇੜੇ ਆ ਕੇ ਕੌੰਤੇਯ (ਭੀਮ) ਨੂੰ ਬਾਣਾਂ ਦੀ ਵਰਖਾ ਨਾਲ ਢਕ ਲਿਆ — ਬਰਸਾਤ ਵਿੱਚ ਬੱਦਲ ਜਲਧਾਰਾਂ ਨਾਲ ਪਰਬਤ ਨੂੰ ਢਕਦੇ ਹਨ ਤਿਵੇਂ।
7.137.22
तेऽपीडयन्भीमसेनं कृध्दाः सप्त महारथाः ।
प्रजासंहरणे राजन्सोमं सप्तग्रहा इव ॥ ७.१३७.२२ ॥
ਕ੍ਰੋਧਿਤ ਸੱਤ ਮਹਾਰਥੀਆਂ ਨੇ ਭੀਮਸੇਨ ਨੂੰ ਪੀੜਿਤ ਕੀਤਾ — ਹੇ ਰਾਜਨ, ਪਰਜਾ ਦੇ ਨਾਸ਼ ਸਮੇਂ ਸੱਤ ਗ੍ਰਹ ਜਿਵੇਂ ਚੰਦਰਮਾ ਨੂੰ ਪੀੜਿਤ ਕਰਦੇ ਹਨ।
7.137.23
ततो वेगेन कौन्तेयः पीडयित्वा शरासनम् ।
मुष्टिना पाण्डवो राजन्दृढेन सुपरिष्कृतम् ॥ ७.१३७.२३ ॥
ਫਿਰ, ਹੇ ਰਾਜਨ, ਕੌੰਤੇਯ ਪਾਂਡਵ ਨੇ ਵੇਗ ਨਾਲ ਧਨੁਸ਼ ਦਬਾ ਕੇ ਆਪਣੀ ਪੱਕੀ ਮੁੱਠੀ ਨਾਲ ਉਸ ਸੁਸਜੇ ਹੋਏ ਧਨੁਸ਼ ਨੂੰ ਫੜ ਲਿਆ।
7.137.24
अमानुषं कर्म कृत्वा सप्त सन्धाय सायकान् ।
तेभ्यो व्यसृजदायस्तः सूर्यरश्मिनिभान्प्रभुः ॥ ७.१३७.२४ ॥
ਅਮਾਨੁਸ਼ੀ ਕਰਮ ਕਰਕੇ, ਸੱਤ ਬਾਣ ਧਨੁਸ਼ ਤੇ ਚੜ੍ਹਾ ਕੇ, ਉਸ ਸਮਰੱਥ ਨੇ ਸੂਰਜ ਦੀਆਂ ਕਿਰਨਾਂ ਵਰਗੇ ਉਹ ਬਾਣ ਉਨ੍ਹਾਂ ਉੱਤੇ ਛੱਡੇ।
7.137.25
निरस्यन्निव देहेभ्यस्तनयानामसूंस्तव ।
भीमसेनो महाराज पूर्ववैरमनुस्मरन् ॥ ७.१३७.२५ ॥
ਹੇ ਮਹਾਰਾਜ, ਪੁਰਾਣੇ ਵੈਰ ਨੂੰ ਯਾਦ ਕਰਦਿਆਂ ਭੀਮਸੈਨ ਤੁਹਾਡੇ ਪੁੱਤਰਾਂ ਦੇ ਸਰੀਰਾਂ ਤੋਂ ਜਿਵੇਂ ਪ੍ਰਾਣ ਕੱਢ ਰਿਹਾ ਸੀ।
7.137.26
ते क्षिप्ता भीमसेनेन शरा भारत भारतान् ।
विदार्य खं समुत्पेतुः स्वर्णपुङ्खाः शिलाशिताः ॥ ७.१३७.२६ ॥
ਭੀਮਸੈਨ ਦੇ ਛੱਡੇ ਹੋਏ ਉਹ ਬਾਣ, ਹੇ ਭਾਰਤ, ਭਰਤਵੰਸ਼ੀਆਂ ਨੂੰ ਵਿੰਨ੍ਹ ਕੇ ਅਸਮਾਨ ਵਿੱਚ ਉੱਡ ਗਏ; ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਖੰਭ ਸੋਨੇ ਦੇ ਸਨ ਅਤੇ ਪੱਥਰ ਤੇ ਤਿੱਖੇ ਕੀਤੇ ਹੋਏ ਸਨ।
7.137.27
तेषां विदार्य देहांस्ते शरा हेमविभूषिताः ।
भित्त्वाभित्त्वा क्षितिं जग्मुस्तेपामेवासुभिः सह ।
व्यराजन्त महाराज सुपर्णा इव खेचराः ॥ ७.१३७.२७ ॥
ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਸਰੀਰ ਚੀਰ ਕੇ, ਸੋਨੇ ਨਾਲ ਸਜੇ ਉਹ ਬਾਣ ਵਾਰ-ਵਾਰ ਧਰਤੀ ਨੂੰ ਵਿੰਨ੍ਹਦੇ ਹੋਏ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਪ੍ਰਾਣਾਂ ਸਮੇਤ ਹੇਠਾਂ ਗਏ; ਹੇ ਮਹਾਰਾਜ, ਆਕਾਸ਼ ਵਿੱਚ ਵਿਚਰਦੇ ਗਰੁੜਾਂ ਵਾਂਗ ਉਹ ਚਮਕੇ।
7.137.28
शोणितादिग्धवाजाग्राः सप्त हेमपरिष्कृताः ।
पुत्राणां तव राजेन्द्र पीत्वा शोणितमुद्गताः ॥ ७.१३७.२८ ॥
ਹੇ ਰਾਜੇਂਦਰ, ਤੁਹਾਡੇ ਪੁੱਤਰਾਂ ਦਾ ਲਹੂ ਪੀ ਕੇ, ਲਹੂ ਵਿੱਚ ਭਿੱਜੇ ਖੰਭਾਂ ਦੇ ਸਿਰਿਆਂ ਵਾਲੇ ਅਤੇ ਸੋਨੇ ਨਾਲ ਸਜੇ ਸੱਤ ਬਾਣ ਉੱਪਰ ਉੱਠੇ।
7.137.29
ते शरैर्भिन्नमर्माणो रथेभ्यः प्रापतन्क्षितौ ।
गिरिसानुरुहा भग्न्रा द्विपेनेव महाद्रुमाः ॥ ७.१३७.२९ ॥
ਬਾਣਾਂ ਨਾਲ ਮਰਮ-ਸਥਾਨ ਵਿੰਨ੍ਹੇ ਜਾਣ ਕਰਕੇ ਉਹ ਰੱਥਾਂ ਤੋਂ ਧਰਤੀ ਤੇ ਡਿੱਗ ਪਏ—ਪਹਾੜੀ ਢਲਾਨਾਂ ਤੇ ਉੱਗੇ ਵੱਡੇ ਰੁੱਖ ਹਾਥੀ ਨਾਲ ਟੁੱਟ ਕੇ ਡਿੱਗਣ ਵਾਂਗ।
7.137.30
शत्रुंजयः शत्रुसहश्चित्रश्चित्रायुधो दृढः ।
चित्रसेनो विकर्णश्च सप्तैते विनिपातिताः ॥ ७.१३७.३० ॥
ਸ਼ਤਰੂੰਜਯ, ਸ਼ਤਰੂਸਹ, ਚਿੱਤਰ, ਚਿੱਤਰਾਯੁਧ, ਦ੍ਰਿੜ੍ਹ, ਚਿੱਤਰਸੇਨ ਅਤੇ ਵਿਕਰਣ—ਇਹ ਸੱਤੇ ਡਿੱਗਾ ਦਿੱਤੇ ਗਏ।
7.137.31
पुत्राणां तव सर्वेषां निहतानां वृकोदरः ।
शोचत्यतिभृशं दुःखाद्विकर्ण पाण्डवः प्रियम् ॥ ७.१३७.३१ ॥
ਤੇਰੇ ਸਾਰੇ ਪੁੱਤਰਾਂ ਦੇ ਮਾਰੇ ਜਾਣ ਤੇ, ਪਾਂਡੂ ਪੁੱਤਰ ਵ੍ਰਿਕੋਦਰ (ਭੀਮ) ਪਿਆਰੇ ਵਿਕਰਣ ਲਈ ਬਹੁਤ ਦੁੱਖ ਨਾਲ ਸੋਗ ਕਰਦਾ ਹੈ।
7.137.32
प्रतिज्ञेयं मया वृत्ता निहन्तच्यास्तु संयुगे ।
विकर्ण तेनासि हतः प्रतिज्ञा रक्षिता मया ॥ ७.१३७.३२ ॥
"ਯੁੱਧ ਵਿੱਚ (ਤੁਹਾਡੇ ਪੱਖ ਦੇ) ਸਾਰਿਆਂ ਨੂੰ ਮਾਰਨਾ ਹੈ" — ਇਹ ਮੇਰੀ ਪ੍ਰਤਿਗਿਆ ਸੀ। ਵਿਕਰਣ, ਇਸੇ ਕਾਰਨ ਤੂੰ ਮਾਰਿਆ ਗਿਆ; ਮੈਂ ਆਪਣੀ ਪ੍ਰਤਿਗਿਆ ਨਿਭਾਈ।
7.137.33
त्वमागाः समरं वीर क्षात्रं धर्ममनुस्मरन् ।
ततो विनिहतः सङ्ख्ये युध्दधर्मो हि निष्ठुरः ॥ ७.१३७.३३ ॥
ਹੇ ਵੀਰ, ਖੱਤਰੀ ਧਰਮ ਨੂੰ ਯਾਦ ਕਰਦਿਆਂ ਤੂੰ ਯੁੱਧ ਵਿੱਚ ਆਇਆ; ਫਿਰ ਯੁੱਧ ਵਿੱਚ ਮਾਰਿਆ ਗਿਆ — ਯੁੱਧ ਧਰਮ ਸੱਚਮੁੱਚ ਕਠੋਰ ਹੈ।
7.137.34
विशेषतो हि नृपतेस्तथाऽस्माकं हिते रतः ।
न्यायतोन्यायतो वाऽपि हतः शेते महाद्युतिः ॥ ७.१३७.३४ ॥
ਖ਼ਾਸ ਕਰਕੇ ਰਾਜੇ ਅਤੇ ਸਾਡੇ ਹਿਤ ਵਿੱਚ ਲੱਗਾ ਰਹਿਣ ਵਾਲਾ ਉਹ ਮਹਾਤੇਜਸਵੀ (ਵਿਕਰਣ) — ਨਿਆਂ ਨਾਲ ਜਾਂ ਅਨਿਆਂ ਨਾਲ — ਮਾਰਿਆ ਜਾ ਕੇ ਪਿਆ ਹੈ।
7.137.35
अगाधवुध्दिर्गाङ्गेयः क्षितौ सुरगुरोः समः ।
त्याजितः समरे प्राणांस्तस्माद्युद्धं हि निष्ठुरम् ॥ ७.१३७.३५ ॥
ਅਥਾਹ ਬੁੱਧੀ ਵਾਲਾ ਗਾਂਗੇਯ (ਭੀਸ਼ਮ) ਧਰਤੀ ਉੱਤੇ ਦੇਵਗੁਰੂ (ਬ੍ਰਿਹਸਪਤੀ) ਦੇ ਸਮਾਨ ਸੀ; ਉਸ ਨੇ ਯੁੱਧ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਾਣ ਤਿਆਗੇ। ਇਸ ਲਈ ਯੁੱਧ ਸੱਚਮੁੱਚ ਕਠੋਰ ਹੈ।
7.137.36
तान्निहत्य महावाहू राघेयस्यैव पश्यतः ।
सिंहनादखं घोअमसृजत्पाण्डुनन्दनः ॥ ७.१३७.३६ ॥
ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਮਾਰ ਕੇ ਉਸ ਮਹਾਬਾਹੂ ਪਾਂਡੂ ਪੁੱਤਰ ਨੇ ਰਾਧੇਯ (ਕਰਨ) ਦੇ ਵੇਖਦਿਆਂ ਆਕਾਸ਼ ਨੂੰ ਭਿਆਨਕ ਸ਼ੇਰ ਦੀ ਗਰਜ ਨਾਲ ਭਰ ਦਿੱਤਾ।
7.137.37
स खस्तस्य शूरस्य धर्मराजस्य भारत ।
आचर्व्याविव तद्युध्दं विजयं चात्मनो महत् ॥ ७.१३७.३७ ॥
ਹੇ ਭਾਰਤ, ਉਸ ਸੂਰਬੀਰ ਧਰਮਰਾਜ ਦੀ ਉਹ ਆਵਾਜ਼ ਜਿਵੇਂ ਉਸ ਯੁੱਧ ਅਤੇ ਆਪਣੀ ਮਹਾਨ ਜਿੱਤ ਦਾ ਸੰਕੇਤ ਦੇ ਰਹੀ ਸੀ।
7.137.38
तं श्रुत्वा तु महानादं भीमसेनस्य धन्विनः ।
बभूव परमा प्रीतिर्धर्मराजस्य धीमतः ॥ ७.१३७.३८ ॥
ਧਨੁਸ਼ਧਾਰੀ ਭੀਮਸੇਨ ਦੀ ਉਸ ਮਹਾਨ ਗਰਜ ਨੂੰ ਸੁਣ ਕੇ ਬੁੱਧੀਮਾਨ ਧਰਮਰਾਜ ਨੂੰ ਬਹੁਤ ਖੁਸ਼ੀ ਹੋਈ।
7.137.39
ततो हृष्टमना राजन्वादित्राणां महाखनैः ।
सिंहनादरव्ं भ्रातुः प्रतिजग्राह पाण्डवः ॥ ७.१३७.३९ ॥
ਹੇ ਰਾਜਨ, ਫਿਰ ਖੁਸ਼ ਮਨ ਨਾਲ ਪਾਂਡਵ ਨੇ ਸਾਜਾਂ ਦੀਆਂ ਵੱਡੀਆਂ ਆਵਾਜ਼ਾਂ ਨਾਲ ਆਪਣੇ ਭਰਾ ਦੀ ਸ਼ੇਰ-ਗਰਜ ਦਾ ਜਵਾਬ ਦਿੱਤਾ।
7.137.40
हर्षेण महता युक्तः कृतसंज्ञे ऋकोदरे ।
अभ्ययात्समरे द्रोणं सर्वशस्त्रभृतां वरः ॥ ७.१३७.४० ॥
ਵੱਡੀ ਖੁਸ਼ੀ ਨਾਲ ਭਰਪੂਰ, ਵ੍ਰਿਕੋਦਰ ਨੂੰ ਇਸ਼ਾਰਾ ਕਰਕੇ, ਸਾਰੇ ਸ਼ਸਤਰਧਾਰੀਆਂ ਵਿੱਚੋਂ ਸ੍ਰੇਸ਼ਠ ਉਹ ਯੁੱਧ ਵਿੱਚ ਦ੍ਰੋਣ ਵੱਲ ਵਧਿਆ।
7.137.41
एकत्रिंशन्महाराज पुत्रांस्तव निपातितान् ।
हतान्दुर्योधनो दृष्ट्वा क्षत्तुः सस्मार तद्वचः ॥ ७.१३७.४१ ॥
ਹੇ ਮਹਾਰਾਜ, ਤੁਹਾਡੇ ਇਕਤੀ ਪੁੱਤਰਾਂ ਨੂੰ ਡਿੱਗੇ ਹੋਏ ਅਤੇ ਮਾਰੇ ਗਏ ਵੇਖ ਕੇ ਦੁਰਯੋਧਨ ਨੂੰ ਕ੍ਸ਼ੱਤਾ (ਵਿਦੁਰ) ਦੇ ਉਹ ਬੋਲ ਯਾਦ ਆਏ।
7.137.42
तदिदं समनुप्राप्तं क्षत्तुर्नैः श्रेयसं वचः ।
इति स्ंचिन्त्य ते पुत्रो नोत्तरं प्रत्यपद्यत ॥ ७.१३७.४२ ॥
ਕ੍ਸ਼ੱਤਾ (ਵਿਦੁਰ) ਦੇ ਉਹ ਭਲੇ ਬੋਲ ਹੁਣ ਪੂਰੇ ਹੋ ਰਹੇ ਹਨ, ਇਹ ਸੋਚ ਕੇ ਤੁਹਾਡੇ ਪੁੱਤਰ ਨੇ ਕੋਈ ਉੱਤਰ ਨਾ ਦਿੱਤਾ।
7.137.43
यद्दयूतकाले दुर्बुध्दिरब्रवीत्तनयस्तव ।
सभामानाय्य पाञ्चालीं कर्णेन सहितोऽल्पधीः ॥ ७.१३७.४३ ॥
ਜੂਏ ਦੇ ਸਮੇਂ ਤੁਹਾਡੇ ਦੁਰਬੁੱਧੀ ਪੁੱਤਰ ਨੇ ਕਰਨ ਨਾਲ ਮਿਲ ਕੇ ਪਾਂਚਾਲੀ ਨੂੰ ਸਭਾ ਵਿੱਚ ਲਿਆ ਕੇ ਜੋ ਕਿਹਾ, ਉਹ ਤੁੱਛ ਬੁੱਧੀ ਵਾਲਾ ਸੀ।
7.137.44
यच्च कर्णोऽब्रवीत्कृष्णां सभायां परुषं वचः ।
प्रमुखे पाण्डुपुत्राणां तव चैव विशांपते ।
शृण्वतस्तव राजेन्द्र कौरवाणां च सर्वशः ॥ ७.१३७.४४ ॥
ਸਭਾ ਵਿੱਚ ਪਾਂਡੂ-ਪੁੱਤਰਾਂ ਦੇ ਸਾਹਮਣੇ, ਤੁਹਾਡੇ ਅਤੇ ਸਾਰੇ ਕੌਰਵਾਂ ਦੇ ਸੁਣਦਿਆਂ ਕਰਨ ਨੇ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨਾ ਨੂੰ ਕਠੋਰ ਬੋਲ ਬੋਲੇ।
7.137.45
विनष्टाः पाण्डवाः कृष्णे शाश्वतं नरकं गताः ।
पतिमन्यं वृणीष्वेति तस्येदं फलमागतम् ॥ ७.१३७.४५ ॥
ਹੇ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨੇ, ਪਾਂਡਵ ਨਾਸ਼ ਹੋ ਕੇ ਸਦੀਵੀ ਨਰਕ ਵਿੱਚ ਜਾ ਪਏ; 'ਕੋਈ ਹੋਰ ਪਤੀ ਚੁਣ ਲੈ' ਇਸ ਦਾ ਫਲ ਹੁਣ ਆ ਗਿਆ ਹੈ।
7.137.46
यच्च पण्डतिलादीनि परुषाणि तवात्मजैः ।
श्रावितास्ते महात्मानः पाण्डवाः कोपयिष्णुभिः ॥ ७.१३७.४६ ॥
ਤੁਹਾਡੇ ਪੁੱਤਰਾਂ ਨੇ ਗੁੱਸਾ ਭੜਕਾਉਣ ਦੀ ਇੱਛਾ ਨਾਲ ਉਨ੍ਹਾਂ ਮਹਾਤਮਾ ਪਾਂਡਵਾਂ ਨੂੰ ਪੰਡਤਾਂ ਵਰਗੇ ਕਠੋਰ ਬੋਲ ਸੁਣਾਏ।
7.137.47
तं भीमसेनः क्रोधाग्रिं त्रयोदश समाः स्थितम् ।
उद्गिरंस्तव पुत्राणामन्तं गच्छति पाण्डवः ॥ ७.१३७.४७ ॥
ਤੇਰਾਂ ਸਾਲ ਟਿਕੀ ਰਹੀ ਉਸ ਕ੍ਰੋਧ-ਅਗਨੀ ਨੂੰ ਉਗਲਦਾ ਹੋਇਆ ਪਾਂਡਵ ਭੀਮਸੇਨ ਤੁਹਾਡੇ ਪੁੱਤਰਾਂ ਦੇ ਅੰਤ ਵੱਲ ਵਧ ਰਿਹਾ ਹੈ।
7.137.48
विलपंश्च बहु क्षत्ता शमं नालभत त्वयि ।
सपुत्रो भरतश्रेष्ठ तस्य भुङ्ख फलोदयम् ॥ ७.१३७.४८ ॥
ਬਹੁਤ ਵਿਰਲਾਪ ਕਰਦਿਆਂ ਵੀ ਕ੍ਸ਼ੱਤਾ (ਵਿਦੁਰ) ਨੂੰ ਤੁਹਾਡੇ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਂਤੀ ਨਾ ਮਿਲੀ। ਹੇ ਭਰਤ-ਸ਼੍ਰੇਸ਼ਠ, ਪੁੱਤਰਾਂ ਸਮੇਤ ਉਸ ਦਾ ਫਲ ਭੋਗੋ।
7.137.49
त्वया वृध्देन धीरेण कार्यतत्त्वार्थदर्शिना ।
न कृतं सुहृदां वाक्यं दैवमत्र परायणम् ॥ ७.१३७.४९ ॥
ਤੂੰ ਬਜ਼ੁਰਗ, ਧੀਰ ਅਤੇ ਕਾਰਜ ਦੇ ਤੱਤ ਅਰਥ ਨੂੰ ਵੇਖਣ ਵਾਲਾ ਹੈਂ, ਪਰ ਹਿਤੈਸ਼ੀਆਂ ਦੇ ਬਚਨ ਨਹੀਂ ਮੰਨੇ; ਇੱਥੇ ਦੈਵ ਹੀ ਪਰਮ ਸਹਾਰਾ ਹੈ।
7.137.50
तन्मा शुचो नरव्याध्र तवैवापनयो महान् ।
विनाशहेतुः पुत्राणां भवानेव मतो मम ॥ ७.१३७.५० ॥
ਇਸ ਲਈ, ਹੇ ਨਰਵਿਆਘ੍ਰ, ਸੋਗ ਨਾ ਕਰ; ਇਹ ਵੱਡਾ ਦੋਸ਼ ਤੇਰਾ ਹੀ ਹੈ। ਪੁੱਤਰਾਂ ਦੇ ਵਿਨਾਸ਼ ਦਾ ਕਾਰਨ ਤੂੰ ਹੀ ਹੈਂ, ਇਹ ਮੇਰਾ ਮਤ ਹੈ।
7.137.51
हतो विकर्णो राजेन्द्र चित्र्सेनश्च वीर्यवान् ।
प्रवराश्चात्मजानां ते सुताश्चान्ये महारथाः ॥ ७.१३७.५१ ॥
ਹੇ ਰਾਜੇਂਦਰ, ਵਿਕਰਣ ਮਾਰਿਆ ਗਿਆ, ਪਰਾਕਰਮੀ ਚਿਤ੍ਰਸੇਨ ਵੀ; ਤੇਰੇ ਪੁੱਤਰਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਸ੍ਰੇਸ਼ਠ ਅਤੇ ਹੋਰ ਮਹਾਰਥੀ ਪੁੱਤਰ ਵੀ ਮਾਰੇ ਗਏ।
7.137.52
यानन्यान्दद्दशे भीमश्चक्षुर्विषयमागतान् ।
पुत्रांस्तव महाराज त्वरया ताञ्जधान ह ॥ ७.१३७.५२ ॥
ਭੀਮ ਨੇ ਨਜ਼ਰ ਦੇ ਸਾਹਮਣੇ ਆਏ ਹੋਰ ਪੁੱਤਰਾਂ ਨੂੰ ਵੇਖਿਆ, ਹੇ ਮਹਾਰਾਜ, ਉਸ ਨੇ ਤੇਰੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਪੁੱਤਰਾਂ ਨੂੰ ਝੱਟ ਮਾਰ ਦਿੱਤਾ।
7.137.53
त्वत्कृते ह्यहमद्राक्षं दह्यमानां वरुथिनीम् ।
सहस्रशः शरैर्मुक्तैः पाण्डवेन वृषेण च ॥ ७.१३७.५३ ॥
ਤੇਰੇ ਕਾਰਨ ਹੀ ਮੈਂ ਪਾਂਡਵ ਅਤੇ ਬਲਦ ਵਰਗੇ ਵੀਰ ਦੇ ਛੱਡੇ ਹਜ਼ਾਰਾਂ ਤੀਰਾਂ ਨਾਲ ਸੜਦੀ ਸੈਨਾ ਵੇਖੀ।