महाभारत · अध्याय 7.14
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
7.14.1
ततः स पाण्डवानीके जनयन्सुमहद्भयम् ।
व्यचरत्पृतनां द्रोणो दहन्कक्षमिवानलः ॥ ७.१४.१ ॥
तेव्हा त्याने पांडवसेनेत मोठे भय उत्पन्न करत, कोरडे गवत जाळणाऱ्या अग्नीप्रमाणे द्रोण म्हणून सेनेत संचार केला.
7.14.2
निर्दहन्तमनीकानि साक्षादग्निमिवोत्थितम् ।
दृष्ट्वा रुक्मरथं क्रुद्धं समकम्पन्त सृञ्जयाः ॥ ७.१४.२ ॥
सैन्यांना जाळणाऱ्या, प्रत्यक्ष उठलेल्या अग्नीप्रमाणे रागावलेल्या सुवर्णरथ द्रोणाला पाहून सृंजय थरथरले.
7.14.3
सततं कृष्यतः सङ्ख्ये धनुषोऽस्याशुकारिणः ।
ज्याघोषः शुश्रुवेऽत्यर्थं विस्फूर्जितमिवाशनेः ॥ ७.१४.३ ॥
युद्धात सतत ओढल्या जाणाऱ्या, वेगाने कार्य करणाऱ्या त्याच्या धनुष्याचा प्रत्यंचेचा घोष विजेच्या कडकडाटासारखा अत्यंत ऐकू आला.
7.14.4
रथिनः सादिनश्चैव नागानश्वान्पदातिनः ।
रौद्रा हस्तवता मुक्ताः सम्मृद्गन्ति स्स सायकाः ॥ ७.१४.४ ॥
कुशल हाताने सोडलेले भयंकर बाण रथी, घोडेस्वार, हत्ती, घोडे आणि पायदळ यांना चिरडत गेले.
7.14.5
नानद्यमानः पर्जन्यः प्रवृद्धः शुचिसङ्क्षये ।
अश्मवर्षमिवावर्षत्परेषामावहद्भयम् ॥ ७.१४.५ ॥
शुचि ऋतूच्या अखेरीस गर्जना न करता फुगलेला मेघ दगडांचा वर्षाव करतो, तसा त्याने शत्रूंवर भय वर्षवले.
7.14.6
विचरन्स दिशः सर्वाः सेनां सङ्क्षोभयन्प्रभुः ।
वर्धयामास सन्त्रासं शात्रवाणाममानुषम् ॥ ७.१४.६ ॥
सर्व दिशांमध्ये संचार करत, सैन्याला क्षुब्ध करत, त्या प्रभूने शत्रूंमध्ये अमानुष भय वाढवले.
7.14.7
तस्य विद्युदिवाभ्रेषु चापं हेमपरिष्कृतम् ।
भ्राजमानं रथे तस्मिन्दृश्यते स्म महाभयम् ॥ ७.१४.७ ॥
ढगांमध्ये विजेप्रमाणे सोन्याने सजवलेले त्याचे धनुष्य चमकत होते; त्या रथावर ते महाभयासारखे दिसत होते.
7.14.8
स वीरः सत्यवान्प्राज्ञो धर्मनित्यः सदा पुनः ।
युगान्तकालवद्धोरां रौद्रां प्रावर्तयन्नदीम् ॥ ७.१४.८ ॥
तो वीर, सत्यवान, प्राज्ञ, सदैव धर्मनिष्ठ, युगान्तकाळासारखी भयंकर आणि रौद्र नदी पुन्हा वाहवू लागला.
7.14.9
अमर्षवेगप्रभवां क्रव्यादगणसङ्कुलाम् ।
बलौघैः सर्वतः पूर्णां ध्वजवृक्षापहारिणीम् ॥ ७.१४.९ ॥
क्रोधाच्या वेगातून उगम पावलेली, मांसभक्षक प्राण्यांच्या समूहांनी भरलेली, सैन्यप्रवाहांनी सर्वत्र भरलेली, ध्वजवृक्ष वाहून नेणारी.
7.14.10
शोणितोदां रथावर्तां हस्त्यश्वकृतरोधसम् ।
कवचोडुपसंयुक्तां मांसपङ्कसमाकुलाम् ॥ ७.१४.१० ॥
रक्त हेच ज्याचे पाणी, रथ ज्याचे भोवरे, हत्ती-घोडे ज्याचे काठ, चिलखते जिच्याशी जोडलेल्या नावा, मांसाच्या चिखलाने भरलेली.
7.14.11
मेदोमज्जास्थिसिकतामुष्मीषचयफेनिलाम् ।
सङ्ग्रामजलदापूर्णां प्रासमत्स्यसमाकुलाम् ॥ ७.१४.११ ॥
मेद, मज्जा, हाडे ज्याची वाळू, फेटयांच्या राशींनी फेसाळलेली, युद्धमेघांनी भरलेली, भाल्यांच्या माशांनी व्याप्त.
7.14.12
नरनागाश्वकलिलां शरवेगौघवाहिनीम् ।
शरीरदारुसङ्घाटां रथकच्छपसङ्कुलाम् ॥ ७.१४.१२ ॥
माणसे, हत्ती, घोडे यांनी गजबजलेली, बाणांच्या वेगाचे प्रवाह वाहून नेणारी, शरीरांच्या लाकडाच्या ढिगांनी युक्त, रथ-कासवांनी व्याप्त.
7.14.13
उत्तमाङ्गैः पङ्कजिनीं निस्त्रिंशझषसङ्कुलाम् ।
रथनागहूदोपेतां नानाभारणभूषिताम् ॥ ७.१४.१३ ॥
डोक्यांनी भरलेली कमळांची नदी, तलवारींच्या माशांनी व्याप्त, रथ आणि हत्तींच्या डोहांनी युक्त, नाना अलंकारांनी सजलेली.
7.14.14
महारथशतावर्तां भूमिरेणूर्मिमालिनीम् ।
महावीर्यवतां सङ्ख्ये सुतरां भीरुदुस्तराम् ॥ ७.१४.१४ ॥
शेकडो महारथींच्या भोवऱ्यांनी युक्त, जमिनीच्या धुळीच्या लाटांची माळ घातलेली, युद्धात महापराक्रमी वीरांनाही कठीण, भित्र्यांसाठी तर अधिकच दुस्तर.
7.14.15
शरीरशतसम्बाधां गृध्रकङ्कनिषेविताम् ।
महारथसहस्राणि नयन्तीं यमसादनम् ॥ ७.१४.१५ ॥
शेकडो शरीरांनी दाटलेली, गिधाडे आणि करकोचे यांनी सेवलेली, हजारो महारथींना यमलोकाकडे नेणारी.
7.14.16
शूलव्यालसमाकीर्णां प्राणिवाजिनिषेविताम् ।
छिन्नक्षत्रमहाहंसां मुकुटाण्डजसेविताम् ॥ ७.१४.१६ ॥
शूळे आणि सापांनी भरलेली, प्राणी आणि घोड्यांनी सेवलेली, तुटलेल्या छत्रांचे महाहंस असलेली, मुकुटरूपी पक्ष्यांनी सेवलेली.
7.14.17
चक्रकूर्माङ्गदानक्रां शरक्षुद्रझषाकुलाम् ।
बकगृध्रसृगालानां घोरसङ्घैर्निषेविताम् ॥ ७.१४.१७ ॥
चाकेरूपी कासवे आणि बाहुभूषणरूपी मगरी असलेली, बाणरूपी लहान माशांनी भरलेली, बगळे, गिधाडे आणि कोल्ह्यांच्या भयानक थव्यांनी सेवलेली.
7.14.18
निहतान्प्राणिनः सङ्ख्ये द्रोणेन बलिना रणे ।
वहन्तीं पितृलोकाय शतशो राजसत्तम ॥ ७.१४.१८ ॥
हे राजश्रेष्ठा, युद्धात बलवान द्रोणाने मारलेल्या प्राण्यांना शेकड्यांनी पितृलोकाकडे वाहून नेणारी.
7.14.19
शऱीरशतसम्बाधां केशशैवलशाद्वलाम् ।
नदीं प्रावर्तयद्राजन्भीरूपणां भयवर्धिनीम् ॥ ७.१४.१९ ॥
हे राजा, शेकडो शरीरांनी भरलेली, केसरूपी शेवाळ आणि गवत असलेली, भयंकर रूपाची आणि भय वाढवणारी एक नदी त्याने वाहवली.
7.14.20
तर्जयन्तमनीकानि तानि तानि महारथम् ।
सर्वतोऽभ्यद्रवन्द्रोणं युधिष्ठिरपुरोगमाः ॥ ७.१४.२० ॥
त्या त्या सेना त्या महारथ द्रोणाला धमकावत सर्व बाजूंनी धावून गेल्या; युधिष्ठिर त्यांच्या पुढे होता.
7.14.21
तानभिद्रवतः शूरांस्तावका दृढविक्रमाः ।
सर्वतः प्रत्यगृह्णन्त तदभूद्रोमहर्षणम् ॥ ७.१४.२१ ॥
ते शूर धावून येताना पाहून तुमच्या दृढ पराक्रमी योद्ध्यांनी सर्व बाजूंनी त्यांना अडवले; ते दृश्य रोमांचकारी झाले.
7.14.22
शतमायस्तु शकुनिः सहदेवं समाद्रवत् ।
सनियन्तृध्वजरथं विव्याघ निशितैः शरैः ॥ ७.१४.२२ ॥
पण शकुनी सहदेवावर धावून गेला; सारथी व ध्वजेसह त्याचा रथ तीक्ष्ण बाणांनी भेदला.
7.14.23
तस्य माद्रीसुतः केतुं धनुः सूतं हयानपि ।
नातिक्रुद्धः शरैश्छित्त्वा षष्ठ्या विव्याध सौबलम्।
भित्त्वा च शरवर्षेण शकुनिं प्रत्यवारयत् ॥ ७.१४.२३ ॥
त्याचा ध्वज, धनुष्य, सारथी व घोडे माद्रीपुत्राने तोडले; फार क्रोध न करता साठ बाणांनी सौबलाला (शकुनीला) विद्ध केले; बाणवर्षावाने त्याला भेदून शकुनीला परतवून लावले.
7.14.24
गदां गृहीत्वा शकुनिः प्रचस्कन्द रथोत्तमात् ।
स तस्य गदया राजन्रथात्सूतमपातयत् ॥ ७.१४.२४ ॥
शकुनी गदा घेऊन आपल्या उत्तम रथावरून उडी मारला. हे राजा, त्याने गदेने त्याच्या सारथ्याला रथातून खाली पाडले.
7.14.25
ततस्तौ विरथौ राजन्गदाहस्तौ महाबलौ ।
चिक्रीडतू रणे शूरौ सशृङ्गाविव पर्वतौ ॥ ७.१४.२५ ॥
हे राजन्, रथहीन झालेले, गदा हाती घेतलेले ते दोन्ही महाबली वीर शिखरे असलेल्या दोन पर्वतांप्रमाणे रणात लढू लागले.
7.14.26
द्रोणः पाञ्चालदायादं विव्याध निशितैः शरैः ।
तयोस्तत्र महाराज बाणवर्षैः प्रकाशितम्।
खद्योतैरिव चाकाशं प्रदोषे पुरुषर्षभ ॥ ७.१४.२६ ॥
द्रोणाने पांचाल वंशजाला तीक्ष्ण बाणांनी विद्ध केले. महाराजा, तेथे त्या दोघांच्या बाणवर्षावाने संध्याकाळी काजव्यांनी आकाश उजळते तसे आकाश प्रकाशित झाले; हे पुरुषश्रेष्ठा.
7.14.27
विविंशतिं भीमसेनो विंशत्या निशितैः शरैः ।
विद्ध्वा नाकम्पयद्वीरस्तदद्भुतमिवाभवत् ॥ ७.१४.२७ ॥
भीमसेनाने विविंशतीला वीस तीक्ष्ण बाणांनी विद्ध केले; विद्ध होऊनही तो वीर विचलित झाला नाही; ते एखाद्या अद्भुत गोष्टीसारखे झाले.
7.14.28
विविंशतिस्तु सहसा व्यश्वकेतुशरासनम् ।
भीमं चक्रे महाराज ततः सैन्यान्यपूजयन् ॥ ७.१४.२८ ॥
परंतु विविंशतीने अचानक भीमाचे घोडे, ध्वज आणि धनुष्य नष्ट केले; हे महाराजा, तेव्हा सैन्यांनी त्याची प्रशंसा केली.
7.14.29
स तन्न ममृषे वीरः शत्रोर्विक्रममाहवे ।
ततोऽस्य गदया दान्तान्हयात्सर्वानपातयत् ॥ ७.१४.२९ ॥
त्या वीराला रणांगणात शत्रूचा पराक्रम सहन झाला नाही; तेव्हा त्याने गदेने त्याचे सर्व प्रशिक्षित घोडे पाडले.
7.14.30
हताश्वात्स रथाद्राजन्गृह्य चर्म महाबलः ।
अभ्ययाद्भीमसेनं तु मत्तो मत्तमिव द्विपम् ॥ ७.१४.३० ॥
हे राजन्, मृत घोड्यांच्या रथातून ढाल घेऊन तो महाबली मदोन्मत्त हत्ती दुसऱ्या मदोन्मत्त हत्तीकडे जावा तसा भीमसेनाकडे चालून गेला.
7.14.31
शल्यस्तु नकुलं वीरः स्वस्रीयं प्रियमात्मनः ।
विव्याध प्रहसन्बाणैर्लालयन्कोपयन्निव ॥ ७.१४.३१ ॥
परंतु वीर शल्याने आपला प्रिय भाचा नकुल याला हसत हसत बाणांनी घायाळ केले; जणू तो त्याला लाडाने कुरवाळत असूनही चिडवत होता.
7.14.32
तस्याश्वानातपत्रं च ध्वजं सूतमथो धनुः ।
निपात्य नकुलः सङ्ख्ये शङ्खं दध्मौ प्रतापवान् ॥ ७.१४.३२ ॥
युद्धात त्याचे घोडे, छत्र, ध्वज, सारथी आणि धनुष्य पाडून तो प्रतापी नकुल शंख फुंकू लागला.
7.14.33
धृष्टकेतुः कृपेणास्ताञ्छित्त्वा बहुविधाञ्छरान् ।
कृपं विव्याध सप्तत्या ध्वजं चास्य त्रिभिः शरैः ॥ ७.१४.३३ ॥
धृष्टकेतूने तलवारीने त्याचे अनेक प्रकारचे बाण तोडून कृपाला सत्तर बाणांनी घायाळ केले आणि त्याच्या ध्वजाला तीन बाणांनी.
7.14.34
तं कृपः शरवर्षेण महता समवारयत् ।
विव्याध च रणे विप्रो धृष्टकेतुममर्षणम् ॥ ७.१४.३४ ॥
कृपाने प्रचंड बाणवर्षावाने त्याला अडवले; रणांगणात त्या ब्राह्मणाने असहिष्णू धृष्टकेतूलाही घायाळ केले.
7.14.35
सात्यकिः कृतवर्माणं नाराचेन स्तनान्तरे ।
विद्ध्वा विव्याध सप्तत्या पुनरन्यैः स्मयन्निव ॥ ७.१४.३५ ॥
सात्यकीने नाराचाने कृतवर्म्याच्या छातीत विद्ध करून घायाळ केले; मग हसल्यासारखे सत्तर इतर बाणांनी पुन्हा त्याला घायाळ केले.
7.14.36
तं भोजः सप्तसप्तत्या विद्ध्वाऽऽशु निशितैः शरैः ।
नाकम्पयत शैनेयं शीघ्रो वायुरिवाचलम् ॥ ७.१४.३६ ॥
भोजाने तीक्ष्ण सत्त्याहत्तर बाणांनी त्याला त्वरेने विद्ध केले; पण वेगवान वारा जसा पर्वताला हलवू शकत नाही, तसा त्याने शैनेयाला हलवले नाही.
7.14.37
सेनापतिः सुशर्माणं भृशं मर्मस्वताडयत् ।
स चापि तं तोमरेण जत्रुदेशेऽभ्यताडयत् ॥ ७.१४.३७ ॥
सेनापतीने सुशर्म्याला मर्मस्थानी जोरदार प्रहार केला. त्यानेही तोमराने त्याच्या जत्रुप्रदेशात प्रहार केला.
7.14.38
वैकर्तनं तु समरे विराटः प्रत्यवारयत् ।
सह मत्स्यैर्महावीर्यैस्तदद्भुतमिवाभवत् ॥ ७.१४.३८ ॥
परंतु युद्धात विराटाने वैकर्तनाला (कर्णाला) रोखले. महापराक्रमी मत्स्यांसह ते अद्भुतासारखे झाले.
7.14.39
तत्पौरुषमभूत्तत्र सूतपुत्रस्य दारुणम् ।
यत्सैन्यं वारयामास शरैः सन्नतपर्वभिः ॥ ७.१४.३९ ॥
तेथे सूतपुत्राचे ते भयंकर पौरुष होते; वाकलेल्या पेरांच्या बाणांनी त्याने सैन्य रोखले.
7.14.40
द्रुपदस्तु स्वयं राजा भगदत्तेन सङ्गतः ।
तयोर्युद्धं महाराज चित्ररूपमिवाभवत् ॥ ७.१४.४० ॥
राजा द्रुपद स्वतः भगदत्ताशी भिडला. हे महाराजा, त्यांचे युद्ध विचित्र रूपासारखे झाले.
7.14.41
भगदत्तस्तु राजानं द्रुपदं नतपर्वभिः ।
सनियन्तृध्वजरथं विव्याध पुरुषर्षभः ॥ ७.१४.४१ ॥
पुरुषश्रेष्ठ भगदत्ताने राजा द्रुपदाला वाकलेल्या पेरांच्या बाणांनी विद्ध केले; सारथीसह ध्वजयुक्त रथालाही विद्ध केले.
7.14.42
द्रुपदस्तु ततः क्रुद्धो भगदत्तं महारथम् ।
आजघानोरसि क्षिप्रं शरेणानतपर्वणा ॥ ७.१४.४२ ॥
तेव्हा क्रुद्ध झालेल्या द्रुपदाने महारथी भगदत्ताच्या छातीवर वाकलेल्या पेराच्या बाणाने तत्काळ प्रहार केला.
7.14.43
युद्धं योधवरौ लोके सौमदत्तिशिखण्डिनौ ।
भूतानां त्रासजननं चक्रातेऽस्त्रविशारदौ ॥ ७.१४.४३ ॥
जगातील दोन श्रेष्ठ योद्धे, सौमदत्ती आणि शिखंडी, युद्ध करू लागले; ते प्राण्यांमध्ये भय निर्माण करणारे आणि शस्त्रविद्येत निपुण होते.
7.14.44
भूरिश्रवा रणे राजन्याज्ञसेनिं महारथम् ।
महता सायकौघेन च्छादयामास वीर्यवान् ॥ ७.१४.४४ ॥
हे राजा, युद्धात पराक्रमी भूरिश्रवा त्या महारथी आज्ञसेनीला प्रचंड बाणवर्षावाने झाकून टाकता झाला.
7.14.45
शिखण्डी तु ततः क्रुद्धः सौमदत्तिं विशाम्पते ।
नवत्या सायकानां तु कम्पयामास भारत ॥ ७.१४.४५ ॥
नंतर संतप्त झालेल्या शिखंडीने, हे प्रजापते, नव्वद बाणांनी सौमदत्तीला कंपित केले, हे भरतवंशजा.
7.14.46
राक्षसौ रौद्रकर्माणौ हेडिम्बालम्बुसावुभौ ।
चक्रातेऽत्युद्भुतं युद्धं परस्परजयैषिणौ ॥ ७.१४.४६ ॥
क्रूर कर्मे करणारे दोन राक्षस, हिडिंबाचा पुत्र आणि अलंबुष, एकमेकांवर विजय मिळवू इच्छित अत्यंत अद्भुत युद्ध करू लागले.
7.14.47
मायाशतसृजौ दृप्तौ मायाभिरितरेतरम् ।
अन्तर्हितौ चेरतुस्तौ भृशं विस्मयकारिणौ ॥ ७.१४.४७ ॥
शेकडो माया निर्माण करणारे ते गर्विष्ठ दोघे एकमेकांवर मायेने लपून फिरत राहिले आणि अत्यंत आश्चर्य निर्माण करत राहिले.
7.14.48
चेकितानोऽनुविन्देन युयुधे चातिभैरवम् ।
यथा देवासुरे युद्धे बलशक्रौ महाबलौ ॥ ७.१४.४८ ॥
चेकितानाने अनुविंदाशी अत्यंत भयंकर युद्ध केले, जसे देवासुर युद्धात महाबली बल आणि शक्र लढले होते.
7.14.49
लक्ष्मणः क्षत्रदेवेन विमर्दमकरोद्भृशम् ।
यथा विष्णुः पुरा राजन्हिरण्याक्षेण संयुगे ॥ ७.१४.४९ ॥
राजा, पूर्वी विष्णूने युद्धात हिरण्याक्षाशी जसे घोर युद्ध केले, तसेच लक्ष्मणाने क्षत्रदेवाशी अत्यंत भीषण संघर्ष केला.
7.14.50
ततः प्रचलिताश्वेन विधिवत्कल्पितेन च ।
रथेनाभ्यपतद्राजन्सौभद्रं पौरवो पौरवो नदन् ॥ ७.१४.५० ॥
नंतर, राजा, विधिपूर्वक सजवलेल्या वेगवान घोड्यांच्या रथातून गर्जना करत पौरव सौभद्रावर चाल करून गेला.
7.14.51
ततोऽभ्ययात्स त्वरितो युद्धाकाङ्क्षी महाबलः ।
तेन चक्रे महद्युद्धमभिमन्युररिन्दमः ॥ ७.१४.५१ ॥
नंतर युद्धाची इच्छा धरणारा तो महाबली त्वरेने पुढे सरसावला; शत्रूंचे दमन करणाऱ्या अभिमन्यूने त्याच्याशी मोठे युद्ध केले.
7.14.52
पौरवस्त्वथ सौभद्रं शरव्रातैरवाकिरत् ।
तस्यार्जुनिर्ध्वजं छत्रं धनुश्चोर्व्यामपातयत् ॥ ७.१४.५२ ॥
पौरवाने तेव्हा सौभद्रावर बाणांचा वर्षाव केला; पण अर्जुनपुत्राने त्याचा ध्वज, छत्र आणि धनुष्य जमिनीवर पाडले.
7.14.53
सौभद्रः पौरवं त्वन्यैर्विद्ध्वा सप्तभिराशुगैः ।
पञ्चभिस्तस्य विव्याध हयान्सूनं च सायकैः ॥ ७.१४.५३ ॥
सौभद्राने पौरवाला आणखी सात वेगवान बाणांनी विद्ध केले; पाच बाणांनी त्याचे घोडे व सारथी यांनाही विद्ध केले.
7.14.54
ततः प्रहर्षयन्सेनां सिंहवद्विनदन्मुहुः ।
समादत्तार्जुनिस्तूर्णं पौरवान्तकरं शरम् ॥ ७.१४.५४ ॥
नंतर सैन्याला हर्षवीत, सिंहासारखा वारंवार गर्जना करत अर्जुनपुत्राने पौरवाचा अंत करणारा बाण त्वरेने उचलला.
7.14.55
तं तु सन्धितमाज्ञाय सायकं घोरदर्शनम् ।
द्वाभ्यां शराभ्यां हार्दिक्यश्चिच्छेद सशरं धनुः ॥ ७.१४.५५ ॥
ते भयंकर दिसणारे बाण सांधले गेले आहे हे जाणून हार्दिक्याने दोन बाणांनी बाणासह त्याचे धनुष्य तोडले.
7.14.56
तदुत्सृज्य धनुश्छिन्नं सौभद्रः परवीरहा ।
उद्बबर्ह सितं खङ्गमाददनाः शरावरम् ॥ ७.१४.५६ ॥
तुटलेले धनुष्य टाकून शत्रुवीरांचा संहारक सौभद्राने चमकणारी तलवार उपसली आणि ढाल घेतली.
7.14.57
स तेनानेकतारेण चर्मणा कृतहस्तवत् ।
भ्रान्तासिना चरन्मार्गान्दर्शयन्वीर्यमात्मनः ॥ ७.१४.५७ ॥
तो त्या अनेक तार्‍यांच्या ढालीने, कुशल हाताप्रमाणे फिरणाऱ्या तलवारीने संचार करत आपल्या पराक्रमाचे मार्ग दाखवू लागला.
7.14.58
भ्रामितं पुनरुद्धान्तमाधूतं पुनरुत्थितम् ।
चर्मनिस्त्रिंशयो राजन्निर्विशेषमदृश्यत ॥ ७.१४.५८ ॥
हे राजा, ढाल आणि तलवार फिरवली गेली, पुन्हा वर झेपावली, हलवली गेली, पुन्हा उठवली गेली; ती दोन्ही वेगळी न दिसता एकरूप वाटली.
7.14.59
स पौरवरथस्येषामाप्लुत्य सहसा नदन् ।
पौरवं रथमास्थाय केशपक्षे परामृशत् ॥ ७.१४.५९ ॥
तो अचानक गर्जना करत पौरवाच्या रथाच्या धुरेवर उडी मारला, पौरवाच्या रथावर चढून त्याचे केस धरले.
7.14.60
जघानास्य पदा सूतमसिना पातयद्धृजम् ।
विक्षोभ्याम्भोनिधिं तार्क्ष्यस्तं नागमिव चाक्षिपत् ॥ ७.१४.६० ॥
त्याने पायाने त्याच्या सारथ्याला मारले, तलवारीने ध्वज पाडला; समुद्र ढवळून गरुड जसा नागाला उचलतो तसे त्याला ओढून उचलले.
7.14.61
तमागलितकेशान्तं ददृशुः सर्वपार्थिवाः ।
उक्षाणमिव सिंहेन पात्यमानमचेतसम् ॥ ७.१४.६१ ॥
केस व टोके विस्कटलेला, सिंहाने पाडलेल्या बैलासारखा बेशुद्ध झालेला त्याला सर्व राजांनी पाहिले.
7.14.62
तमार्जुनिवशं प्राप्तं कृष्यमाणमनाथवत् ।
पौरवं पातितं दृष्ट्वा नामृष्यत जयद्रूथः ॥ ७.१४.६२ ॥
अर्जुनाच्या वशात सापडून, अनाथासारखा ओढला जाणारा, पाडलेला पौरव पाहून जयद्रथाला सहन झाले नाही.
7.14.63
स बर्हिबर्हावततं किङ्किणीशतजालवत् ।
चर्म चादाय खङ्गं च नदन्पर्यपतद्रथात् ॥ ७.१४.६३ ॥
मोरपिसांनी सजवलेली, शंभर लहान घंटांच्या जाळ्यासारखी ढाल व तलवार घेऊन गर्जना करत तो रथातून उडी मारला.
7.14.64
ततः सैन्धवमालोक्य कार्ष्णिरुत्सृज्य पौरवम् ।
उत्पपात रथात्तूर्णं श्येनवन्निपपात च। ॥ ७.१४.६४ ॥
तेव्हा सैंधवाला पाहून कार्ष्णीने पौरवाला सोडले, त्वरेने रथातून उसळला आणि बाजासारखा झेपावला.
7.14.65
प्रासपट्टिशनिस्त्रिंशाञ्छत्रुभिः सम्प्रचोदितान् ।
चिच्छेद चासिना कार्ष्णिश्चर्मणा संरुरोध च ॥ ७.१४.६५ ॥
शत्रूंनी फेकलेले भाले, पट्टिश व तलवारी कार्ष्णीने तलवारीने तोडल्या आणि ढालीने अडवल्या.
7.14.66
स दर्शयित्वा सैन्यानां स्वबाहुबलमात्मनः ।
तमुद्यम्य महाखङ्गं चर्म चाथ पुनर्बली ॥ ७.१४.६६ ॥
सैन्यांना आपल्या बाहुबलाचे दर्शन घडवून त्या बलवानाने पुन्हा महान तलवार व ढाल उचलली.
7.14.67
वृद्धक्षत्रस्य दायादं पितुरत्यन्तवैरिणम् ।
ससाराभिमुखः शूरः शार्दूल इव कुञ्जरम् ॥ ७.१४.६७ ॥
वृद्धक्षत्राचा वारस, पित्याचा अत्यंत वैरी असलेल्याकडे तो शूर पुढे सरसावला, जसा वाघ हत्तीकडे धावतो.
7.14.68
तौ परस्परमासाद्य खह्गदन्तनखायुधौ ।
हृष्टवत्सम्प्रजहाते व्याघ्रकेसरिणाविव ॥ ७.१४.६८ ॥
तलवार, दात आणि नखे ही ज्यांची शस्त्रे होती ते दोघे एकमेकांना भिडले आणि आनंदाने प्रहार करू लागले, जसे वाघ आणि सिंह.
7.14.69
सम्पातेष्वभिघातेषु निपातेष्वसिचर्मणोः ।
न तयोरन्तरं कश्चिद्ददर्श नरसिंहयोः ॥ ७.१४.६९ ॥
तलवार आणि ढालीच्या आघातांत, प्रहारांत आणि पतनांत त्या दोन नरसिंहांमध्ये कोणालाही अंतर दिसले नाही.
7.14.70
अवक्षेपोऽसिनिर्हादः शस्त्रान्तरनिदर्शनम् ।
बाह्यान्तरनिपातश्च निर्विशेमदृश्यत ॥ ७.१४.७० ॥
तलवारीचा खणखणाट, शस्त्रांतील अंतराचे प्रदर्शन, बाहेरचे आणि आतले प्रहार, आणि … दिसले.
7.14.71
बाह्यमाभ्यन्तरं चैव चरन्तौ मार्गमुत्तमम् ।
ददृशाते महात्मानौ सपक्षाविव पर्वतौ ॥ ७.१४.७१ ॥
बाहेरून आणि आतून उत्तम मार्गाने संचार करणारे ते दोन महात्मे पंख असलेल्या दोन पर्वतांसारखे दिसले.
7.14.72
ततो विक्षिपतः खङ्गं सौभद्रस्य यशस्विनः ।
शरावरणपक्षान्ते प्रजहार जयद्रथः ॥ ७.१४.७२ ॥
तेव्हा यशस्वी सौभद्र तलवार फिरवत असताना जयद्रथाने त्याच्या ढालीच्या कडेवर प्रहार केला.
7.14.73
रुक्मपत्रान्तरे सक्तस्तस्मिंश्चर्मणि भास्वरे ।
सिन्धुराजबलोद्धूतः सोऽभज्यत महानसिः ॥ ७.१४.७३ ॥
सोनेरी पत्र्यांमध्ये अडकलेल्या त्या चमकत्या ढालीत सिंधुराजाच्या सैन्यबलाने हलवलेली ती महान तलवार तुटली.
7.14.74
भग्नमाज्ञाय निस्त्रिंशमवप्लुत्य पदानि षट् ।
अदृश्यत निमेषेण स्वरथं पुनरास्थितः ॥ ७.१४.७४ ॥
तलवार तुटल्याचे लक्षात येताच सहा पावले उडी मारून क्षणार्धात ते आपल्या रथावर पुन्हा आरूढ झालेले दिसले.
7.14.75
तं कार्ष्णिं समरान्मुक्तमास्थितं रथमुत्तमम् ।
सहिताः सर्वराजानः परिवव्रुः समन्ततः ॥ ७.१४.७५ ॥
युद्धातून मुक्त होऊन उत्तम रथावर आरूढ झालेल्या त्या कार्ष्णीला सर्व राजांनी एकत्र येऊन सर्व बाजूंनी वेढले.
7.14.76
ततश्चर्म च खङ्गं च समुत्क्षिप्य महाबलः ।
ननादार्जुनदायादः प्रेक्षमाणो जयद्रथम् ॥ ७.१४.७६ ॥
मग महाबली अर्जुनाचा वंशज ढाल आणि तलवार उंचावून जयद्रथाकडे पाहत गर्जला.
7.14.77
सिन्धुराजं परित्यज्य सौभद्रः परवीरहा ।
तापयामास तत्सैन्यं भुवनं भास्करो यथा ॥ ७.१४.७७ ॥
सिंधुराजाला सोडून शत्रुवीरांचा संहारक सुभद्रेचा पुत्र त्या सेनेला सूर्य जगाला तापवतो तसे तापवू लागला.
7.14.78
तस्य सर्वायसीं शक्तिं शल्यः कनकभूषणाम् ।
चिक्षेप समरे घोरां दीप्तामग्निशिखामिव ॥ ७.१४.७८ ॥
शल्याने युद्धात त्याच्यावर सोन्याने अलंकृत, पूर्णपणे लोखंडी, अग्निज्वालेसारखी तेजस्वी भयंकर शक्ती फेकली.
7.14.79
तामवप्लुत्य जग्राह विकोशं चाकरोदसिम् ।
वैनतेयो यथा कार्ष्णिः पतन्तमुरगोत्तमम् ॥ ७.१४.७९ ॥
त्याने झेप घेऊन ती पकडली आणि म्यानातून तलवार उपसली, जसा वैनतेय (गरुड) खाली पडणाऱ्या श्रेष्ठ सर्पाला पकडतो.
7.14.80
तस्य लाषवमाज्ञाय सत्वं चामिततेजसः ।
सहिताः सर्वराजानः सिंहनादमथानदन् ॥ ७.१४.८० ॥
त्याची चपळता आणि अमिततेजस्वीचे धैर्य पाहून सर्व राजांनी एकत्र होऊन सिंहगर्जना केली.
7.14.81
ततस्तामेव शल्यस्य सौभद्रः परवीरहा ।
मुमोच भुजवीर्येण वैदूर्यविकृतां शिताम् ॥ ७.१४.८१ ॥
तेव्हा शत्रुवीरांचा संहारक सौभद्राने आपल्या बाहुबलाने शल्याची ती वैडूर्यजडित तीक्ष्ण शक्ती फेकली.
7.14.82
सा तस्य रथमासाद्य निर्मुक्तभुजगोपमा ।
जघान सूतं शल्यस्य रथाच्चैनमपातयत् ॥ ७.१४.८२ ॥
ती त्याच्या रथापर्यंत पोहोचली आणि मोकळ्या सर्पाप्रमाणे शल्याच्या सारथ्याला मारून त्यालाही रथावरून खाली पाडले.
7.14.83
ततो विराटद्रुपदौ धृष्टकेतुर्युधिष्ठिरः ।
सात्यकिः केकया भीमो धृष्टद्युम्नशिखण्डिनौ ॥ ७.१४.८३ ॥
मग विराट, द्रुपद, धृष्टकेतू, युधिष्ठिर, सात्यकी, केकयबंधू, भीम, धृष्टद्युम्न आणि शिखंडी.
7.14.84
यमौ च द्रौपदेयाश्च साधुसाध्विति चुक्रुशुः ।
बाणशब्दाश्च विविधाः सिंहनादाश्च पुष्कलाः ॥ ७.१४.८४ ॥
नकुल-सहदेव आणि द्रौपदीचे पुत्र "साधु, साधु" असे ओरडले; विविध बाणांचे आवाज आणि भरपूर सिंहगर्जना झाल्या.
7.14.85
प्रादुरासन्हर्षयन्तः सौभद्रमपलायिनम् ।
तन्नामृष्यन्त पुत्रास्ते शत्रोर्विजयलक्षणम् ॥ ७.१४.८५ ॥
पळून न जाणाऱ्या सौभद्राला उत्साहित करत ते पुढे आले; तुमच्या पुत्रांना शत्रूचे विजयचिन्ह सहन झाले नाही.
7.14.86
अथैनं सहसा सर्वे समन्तान्निशितैः शरैः ।
अभ्याकिरन्महाराज जलदा इव पर्वतम् ॥ ७.१४.८६ ॥
मग सर्वांनी अचानक चारही बाजूंनी तीक्ष्ण बाणांनी त्याला झाकून टाकले, महाराज, जसे मेघ पर्वताला झाकतात.
7.14.87
तेषां च प्रियमन्विच्छन्सूतस्य च पराभवम् ।
आर्तायनिरमित्रघ्नः क्रुद्धः सौभद्रमभ्ययात् ॥ ७.१४.८७ ॥
त्यांचे हित इच्छून आणि सारथ्याच्या पराभवाचा सूड घेण्याच्या इच्छेने शत्रुघ्न आर्तायनी संतापून सौभद्रावर चालून गेला.