મહાભારત · અધ્યાય 7.140
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
7.140.1
दातव्यमद्य मन्येऽहं पाण्डवानां स्वकं पुनः ।
न विग्रहो हि बलिना श्रेयसे स्याद्यथातथा ॥ ७.१४०.१ ॥
મને લાગે છે કે આજે પાંડવોને તેમનો પોતાનો ભાગ ફરીથી આપી દેવો જોઈએ. બળવાન સાથે વિગ્રહ કોઈ પણ રીતે કલ્યાણકારી નથી.
7.140.2
पादयोः प्रणतेनापि भुक्त्वाऽप्युच्छिष्टमप्यरेः ।
अतोऽन्यद्वापि कृत्वैव जीव्यं लोके नरेण वै ॥ ७.१४०.२ ॥
શત્રુના પગમાં નમીને, તેનું ઉચ્છિષ્ટ ખાઈને પણ, અથવા તેનાથી અન્ય કોઈ રીત અપનાવીને પણ માણસે જગતમાં જીવવું જોઈએ.
7.140.3
जीवतैव परो लोकः साध्यते चैव सर्वथा ।
अजीवतस्तथैवासीन्न सुखं न परा गतिः ॥ ७.१४०.३ ॥
જીવિત રહેનાર દ્વારા જ પરલોક પણ સર્વ રીતે સાધી શકાય છે. જે જીવિત નથી તેને સુખ નથી અને પરમ ગતિ પણ નથી.
7.140.4
विनाशे सर्वथोत्पन्ने न बालो बुध्यते क्रियाम् ।
मिथ्याभिमानदग्धो हि न बुद्ध्येत कृताकृते ॥ ७.१४०.४ ॥
જ્યારે સર્વથા વિનાશ આવી પડે છે ત્યારે મૂર્ખ માણસ કર્મને સમજતો નથી. મિથ્યા અભિમાનથી બળેલો માણસ કરેલું અને ન કરેલું સમજી શકતો નથી.
7.140.5
अहन्यहनि मे दीप्तं यशः पतति सञ्जय ।
हता मे बहवो योधा मन्ये कालस्य पर्ययम् ॥ ७.१४०.५ ॥
હે સંજય, મારું તેજસ્વી યશ દિવસે દિવસે ઘટતું જાય છે. મારા ઘણા યોદ્ધાઓ હણાયા છે; મને લાગે છે કે કાળનું ચક્ર ઊલટું ફર્યું છે.
7.140.6
धनञ्जयः सुसङ्क्रद्धः प्रविष्टो मामकं बलम् ।
रक्षितं द्रौणिकर्णाभ्यामप्रवेश्यं सुरैरपि ॥ ७.१४०.६ ॥
અત્યંત ક્રોધિત ધનંજયે મારી સેનામાં પ્રવેશ કર્યો. દ્રૌણિ અને કર્ણથી રક્ષિત, દેવોથી પણ અપ્રવેશ્ય એવી મારી સેનામાં તે પ્રવેશ્યો.
7.140.7
ताभ्यामूर्जितवीर्याभ्यामाप्यायितपराक्रमः ।
सहितः कृष्णभीमाभ्यां शिनीनामृषभेण च ॥ ७.१४०.७ ॥
તે બંનેના મહાન પરાક્રમથી બળ પામેલો, કૃષ્ણ અને ભીમ સાથે, અને શિનિઓના વૃષભ (સાત્યકિ) સાથે (અર્જુન આવ્યો).
7.140.8
तदाप्रभृति मां शोको दहत्यग्निरिवाशयम् ।
ग्रस्तानिव प्रपश्यामि भूमिपालान्ससैन्धवान् ॥ ७.१४०.८ ॥
ત્યારથી શોક અગ્નિની જેમ મારા હૃદયને બાળી રહ્યો છે. રાજાઓ અને સિંધુરાજને ગ્રસાયેલા હોય તેમ હું જોઉં છું.
7.140.9
अप्रियं सुमहत्कृत्वा सिन्धुराजः किरीटिनः ।
क्रुद्धस्य देवराजस्य शक्रस्येव महाद्युतेः।
चक्षुर्विषयमापन्नः कथं जीवितमाप्नुयात् ॥ ७.१४०.९ ॥
સિંધુરાજે કિરીટધારી (અર્જુન)નું અત્યંત અપ્રિય કર્યું. ક્રોધિત, મહાતેજસ્વી દેવરાજ શક્ર જેવા તેની દૃષ્ટિમાં આવે તો તે કેવી રીતે જીવી શકે?
7.140.10
अनुमानाच्च पश्यामि नास्ति सञ्जय सैन्धवः ।
युद्धं तु तद्यथावृत्तं तन्ममाचक्ष्व तत्त्वतः ॥ ७.१४०.१० ॥
અનુમાનથી હું જોઉં છું, સંજય, સિંધુરાજ નથી. પરંતુ એ યુદ્ધ જેવી રીતે થયું તે મને સાચે સાચું કહે.
7.140.11
यच्च विक्षोभ्य महतीं सेनामालोड्य चासकृत् ।
एकः प्रविष्टः सङ्क्रुद्धो नलिनीमिव कुञ्जरः ॥ ७.१४०.११ ॥
મોટી સેનાને વિક્ષુબ્ધ કરી, વારંવાર મથીને, એકલો અત્યંત ક્રોધે ભરાઈને તે પ્રવેશ્યો — જેમ હાથી કમળસરોવરમાં પ્રવેશે.
7.140.12
तस्य मे वृष्णिवीरस्य ब्रूहि युद्धं यथातथम् ।
धनञ्जयार्थे यत्तस्य कुशलो ह्यसि सञ्जय ॥ ७.१४०.१२ ॥
તે વૃષ્ણિવીરનું યુદ્ધ, જેવી રીતે થયું તેવું જ મને કહે — ધનંજય માટે તેણે જે કર્યું તે. સંજય, તું તેમાં કુશળ છે.
7.140.13
तथा तु वैकर्त नपीडितं तं ।
भीमं प्रयान्तं पुरुषप्रवीरम्।
समीक्ष्य राजन्नरवीरमध्ये ।
शिनिप्रवीरोऽनुययौ रथेन ॥ ७.१४०.१३ ॥
ત્યારે શિનિવંશના શ્રેષ્ઠ વીરે, તે અવિચલિત, ભયંકર પુરુષશ્રેષ્ઠને આગળ વધતા જોઈને, હે રાજન્, વીરોની વચ્ચે રથમાં તેનો પીછો કર્યો.
7.140.14
नदन्यथा वज्रधरस्तपान्ते ।
ज्वलन्यथा जलदान्ते च सूर्यः।
निघ्नन्नमित्रान्धनुषा दृढेन ।
स कम्पयंस्तव पुत्रस्य सेनाम् ॥ ७.१४०.१४ ॥
વજ્રધારી ઇન્દ્રની જેમ ગર્જતો, ગ્રીષ્મના અંતે તપતા સૂર્યની જેમ ઝળહળતો, મજબૂત ધનુષ્યથી શત્રુઓનો સંહાર કરતો, તેણે તમારા પુત્રની સેનાને કંપાવી દીધી.
7.140.15
तं यान्तमश्वै रजतप्रकाशै… ।
रायोधने वीरतरं नदन्तम्।
नाशक्नुवन्वारयितुं त्वदीयाः ।
सर्वे रथा भारत माधवाग्र्यम् ॥ ७.१४०.१५ ॥
ચાંદી જેવા તેજસ્વી ઘોડાઓ પર આગળ વધતા, ધનયુદ્ધમાં અત્યંત વીર, ગર્જના કરતા તે માધવશ્રેષ્ઠને તમારા બધા રથીઓ રોકી શક્યા નહીં, હે ભરત.
7.140.16
अमर्षपूर्णस्त्वनिवृत्तयोधी ।
शरासनी काञ्चनवर्मधारी।
अलम्बुसः सात्यकिं माधवाग्र्य… ।
मवारयद्राजवरोऽभिपत्य ॥ ७.१४०.१६ ॥
ક્રોધથી ભરેલો, પાછો ન હટતો યોદ્ધો, ધનુષ્યધારી, સુવર્ણ કવચ પહેરેલો અલંબુષ, રાજશ્રેષ્ઠ બનીને માધવશ્રેષ્ઠ સાત્યકિ પર ધસી જઈને તેને રોકી દીધો.
7.140.17
तयोरभूद्भारत सम्प्रहारो ।
यथाविधो नैव बभूव कश्चित्।
प्रेक्षन्त एवाहवशोभिनौ तौ ।
योधास्त्वदीयाश्च परे च सर्वे ॥ ७.१४०.१७ ॥
હે ભરત, તે બંને વચ્ચે આના જેવો સંગ્રામ પહેલાં કદી થયો ન હતો. તમારા યોદ્ધાઓ અને બીજા સૌ યુદ્ધમાં શોભતા તે બંનેને માત્ર જોઈ રહ્યા.
7.140.18
आविध्यदेनं दशभिः पृषत्कै… ।
रलम्बुसो राजवरः प्रसह्य।
अनागतानेव तु तान्पृषत्कां… ।
श्चिच्छेद बाणैः शिनिपुङ्गवोऽपि ॥ ७.१४०.१८ ॥
અલંબુષ નામના શ્રેષ્ઠ રાજાએ બળપૂર્વક દસ બાણોથી તેને વીંધ્યો; પરંતુ શિનિવંશના શ્રેષ્ઠ વીરે આવતા તે બાણોને જ પોતાના બાણોથી કાપી નાખ્યા.
7.140.19
पुनः स बाणैस्त्रिभिरग्निकल्पै… ।
राकर्णपूर्णैर्निशितैः सपुङ्खैः।
विव्याध देहावरणं विदार्य ।
ते सात्यकेराविविशुः शरीरम् ॥ ७.१४०.१९ ॥
પછી તેણે અગ્નિ સમાન, કાન સુધી ખેંચેલા, તીક્ષ્ણ, પીંછાવાળા ત્રણ બાણોથી સાત્યકિનું દેહકવચ ચીરીને તેને વીંધ્યો; તે બાણો સાત્યકિના શરીરમાં ઘૂસી ગયા.
7.140.20
तैः कायमस्याग्न्यनिलप्रभावै… ।
र्विदार्य बाणैर्निशितैर्ज्वलद्भिः।
आजघ्निवांस्तान्रजतप्रकाशा… ।
नश्वांश्चतुर्भिश्चतुरः प्रसह्य ॥ ७.१४०.२० ॥
અગ્નિ અને વાયુના પ્રભાવવાળા, તીક્ષ્ણ, બળતા તે બાણોથી તેનું શરીર ચીરીને, ચાંદી જેવા ચમકતા તે ચાર ઘોડાઓને ચાર બાણોથી બળપૂર્વક મારી નાખ્યા.
7.140.21
तथा तु तेनाभिहतस्तरस्वी ।
नप्ता शिनेश्चक्रधरप्रभावः।
अलम्बुसस्योत्तमवेगवद्भि… ।
रश्वांशअचतुर्भिर्निजघान बाणैः ॥ ७.१४०.२१ ॥
પણ તેના વડે આ રીતે ઘાયલ થયેલા, ચક્રધારી (કૃષ્ણ) સમાન પ્રભાવવાળા, શિનિના પૌત્ર તે વેગવાન વીરે અલંબુષના અતિ વેગવાન ચાર ઘોડાઓને ચાર બાણોથી પાડી નાખ્યા.
7.140.22
अथास्य सूतस्य शिरो निकृत्य ।
भल्लेन कालानलसन्निभेन।
सकुण्डलं पूर्मशशिप्रकाशं ।
भ्राजिष्णु वक्त्रं निचकर्त देहात् ॥ ७.१४०.२२ ॥
પછી કાલાગ્નિ સમાન એક ભલ્લ બાણથી તેના સારથિનું માથું કાપી નાખ્યું; કુંડળો સહિત, પૂર્ણ ચંદ્ર જેવું તેજસ્વી તે મુખ દેહથી અલગ થઈ પડ્યું.
7.140.23
निहत्य तं पार्थिवपुत्रपौत्रं ।
सङ्ख्ये यदूनामृषभः प्रमाथी।
ततोऽन्वयादर्जुनमेव वीरः ।
सैन्यानि राजंस्तव सन्निवार्य ॥ ७.१४०.२३ ॥
રાજપુત્ર અને પૌત્રને યુદ્ધમાં મારીને યાદવોમાં વૃષભ, શત્રુસંહારક તે વીર અર્જુનની પાછળ ગયો. હે રાજન, તમારી સેનાઓને રોકીને.
7.140.24
अन्वागतं वृष्णिवीरं समीक्ष्य ।
तथारिमध्ये परिवर्तमानम्।
घ्नन्तं कुरूणामिषुभिर्बलानि ।
पुनःपुनर्वायुमिवाभ्रपूगान् ॥ ७.१४०.२४ ॥
પાછળ આવતા વૃષ્ણિ વીરને જોઈને, શત્રુઓ વચ્ચે ફરતા, કુરુઓની સેનાઓને બાણોથી મારતા, જેમ પવન વાદળના સમૂહોને વારંવાર ઉડાડે છે.
7.140.25
ततोऽवहन्सैन्धवाः साधुदान्ता ।
गोक्षीरकुन्देन्दुहिमप्रकाशाः।
सुवर्णजालावतताः सदश्वा ।
यतोयतः कामयते नृसिंहः ॥ ७.१४०.२५ ॥
પછી ગાયના દૂધ, કુંદપુષ્પ, ચંદ્ર અને હિમ જેવા તેજસ્વી, સોનાની જાળીથી ઢંકાયેલા, સારી રીતે કેળવાયેલા સિંધુ દેશના ઉત્તમ ઘોડા નૃસિંહ જ્યાં જ્યાં ઇચ્છે ત્યાં તેને લઈ ગયા.
7.140.26
अथात्मजास्ते सहिताऽभिपेतु… ।
रन्ये च योधास्त्वरितास्त्वदीयाः।
कृत्वा मुखं भारतयोधमुख्यं ।
दुःशासनं त्वत्सुतमाजमीढ ॥ ७.१४०.२६ ॥
ત્યારે તમારા બધા પુત્રો સાથે મળીને તૂટી પડ્યા… અને તમારા બીજા યોદ્ધાઓ પણ ઝડપથી, ભારત યોદ્ધાઓમાં શ્રેષ્ઠ દુઃશાસનને આગળ રાખીને. હે અજમીઢવંશજ!
7.140.27
ते सर्वतः सम्परिवार्य सङ्ख्ये ।
शैनेयमाजघ्नुरनीकसाहाः।
स चापि तान्प्रवरः सात्वतानां ।
न्यवारयद्बाणजालेन वीरः ॥ ७.१४०.२७ ॥
તેમણે ચારે બાજુથી ઘેરીને યુદ્ધમાં શૈનેયને (સાત્યકિને) પ્રહાર કર્યો, સેનાના વાહકો. પણ સાત્વતોમાં શ્રેષ્ઠ તે વીરે બાણોની જાળથી તેમને રોક્યા.
7.140.28
निवार्य तांस्तूर्णममित्रघाती ।
नप्ता शिनेः पत्रिभिरग्निकल्पैः।
दुःशासनस्याभिजघान वाहा… ।
ञ्जवीयसस्तन्मनसोऽपि बाणैः ॥ ७.१४०.२८ ॥
શત્રુઘાતી તેમને તરત રોકીને, શિનિના પૌત્રે અગ્નિસમાન બાણોથી દુઃશાસનના ઘોડાઓને માર્યા… અને અંજવીયના મનને પણ બાણોથી (વીંધ્યું).
7.140.29
ततोऽर्जुनो हर्षमवाप सङ्ख्ये ।
कृष्णश्च दृष्ट्वा पुरुषप्रवीरम् ॥ ७.१४०.२९ ॥
ત્યારે યુદ્ધમાં અર્જુને હર્ષ પ્રાપ્ત કર્યો; અને કૃષ્ણે તે શ્રેષ્ઠ વીરપુરુષને જોઈને (હર્ષ પામ્યા).