महाभारत · अध्याय 7.141
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
7.141.1
तमुद्यतं महाबाहुं दुःशासनरथं प्रति ।
त्वरितं त्वरणीयेषु धनञ्जयजयैषिणम् ॥ ७.१४१.१ ॥
दुःशासनाच्या रथाकडे पुढे सरसावलेल्या त्या महाबाहूला, धनंजयाच्या विजयाची इच्छा धरून वेगाने पुढे जाणाऱ्यांमध्ये अत्यंत त्वरेने चाललेला असे पाहिले.
7.141.2
त्रिगर्तानां महेष्वासाः सुवर्णविकृतध्वजाः ।
सेनासमुद्रमाविष्टमनन्तं पर्यवारयन् ॥ ७.१४१.२ ॥
सोन्याने सजवलेल्या ध्वजांचे त्रिगर्तांचे महान धनुर्धर, अनंत सेनासागरात शिरून त्याला चहूबाजूंनी वेढते झाले.
7.141.3
अथैनं रथवंशेन सर्वतः सन्निवार्य ते ।
अवाकिरञ्छरव्रातैः क्रुद्धाः परमधन्विनः ॥ ७.१४१.३ ॥
मग रथांच्या रांगेने सर्व बाजूंनी त्याला अडवून, संतप्त झालेले परम धनुर्धर त्याच्यावर बाणांचा वर्षाव करू लागले.
7.141.4
अजयद्राजपुत्रांस्तान्भ्राजमानान्महारणे ।
एकः पञ्चाशतं शत्रून्सात्यकिः सत्यविक्रमः ॥ ७.१४१.४ ॥
महायुद्धात त्या चमकणाऱ्या राजपुत्रांना आणि पन्नास शत्रूंना सत्यपराक्रमी सात्यकीने एकटाच जिंकले.
7.141.5
सम्प्राप्य भारतीमध्यं तलघोषसमाकुलम् ।
असिशक्तिगदापूर्णमप्लुवं सागरं यथा ॥ ७.१४१.५ ॥
टाळ्यांच्या नादाने भरलेल्या, तलवारी शक्ती गदांनी परिपूर्ण, नौकेविना न तरता येणाऱ्या सागरासारख्या भारती सेनेच्या मध्यभागी पोहोचून.
7.141.6
अथैनमनुवृत्तास्तु त्रिगर्ताः सहिताः पुनः ।
तीव्रेण रथवंशेन महता पर्यवारयन्।
विकर्षन्तोऽतिमात्राणि चापानि भरतर्षभ ॥ ७.१४१.६ ॥
मग त्रिगर्त पुन्हा एकत्र होऊन त्याचा पाठलाग करत, भीषण आणि विशाल रथांच्या रांगेने त्याला वेढले; हे भरतर्षभा, ते धनुष्ये अतिशय ओढू लागले.
7.141.7
तत्राद्भुतमपश्याम शैनेयचरितं रणे ।
प्रतीच्यां दिशि तं दृष्ट्वा प्राच्यां पश्यामि लाघवात् ॥ ७.१४१.७ ॥
तेथे युद्धात शैनेयाचे अद्भुत पराक्रम आम्ही पाहिले. पश्चिम दिशेला त्याला पाहून, चपळाईने पूर्व दिशेलाही मी त्याला पाहतो.
7.141.8
उदीचीं दक्षिणां प्राचीं प्रतीचीं विदिशस्तथा ।
पुनर्मध्यगतो वीर आहवे युद्धदुर्मदः ॥ ७.१४१.८ ॥
उत्तर, दक्षिण, पूर्व, पश्चिम आणि उपदिशा येथे, पुन्हा मध्यभागी असलेला तो वीर युद्धात युद्धमदाने उन्मत्त होता.
7.141.9
एकः पर्यचरन्रङ्गे बहुधा स महाबलः ।
नृत्यन्निवाचरच्छूरो यथा रथशतं तथा ॥ ७.१४१.९ ॥
एकटाच तो महाबली रणभूमीत अनेक प्रकारे फिरला; नाचत असल्यासारखा चालला, तो शूर शंभर रथांप्रमाणे होता.
7.141.10
तद्दृष्ट्वा चरितं तस्य सिंहविक्रान्तगामिनः ।
त्रिगर्ताः सन्न्यवर्तन्त सन्तप्ताः स्वजनं प्रति ॥ ७.१४१.१० ॥
सिंहासारख्या विक्रमाने चालणाऱ्या त्याचे ते कर्म पाहून त्रिगर्त संतप्त होऊन आपल्या लोकांकडे परतले.
7.141.11
तमन्ये शूरसेनानां शूराः सङ्ख्ये न्यवारयन् ।
नियच्छन्तः शरव्रातैर्मत्तं द्विपमिवाङ्कुशैः ॥ ७.१४१.११ ॥
शूरसेनांच्या इतर शूरांनी युद्धात त्याला रोखले; मत्त हत्तीला अंकुशाने आवरावे तसे बाणांच्या समूहाने त्याला आवरले.
7.141.12
तैर्व्यवाहरदार्यात्मा मुहूर्तादेव सात्यकिः ।
ततः कलिङ्गैर्युयुधे सोऽचिन्त्यबलविक्रमः ॥ ७.१४१.१२ ॥
त्यांच्याशी उदारमनाच्या सात्यकीने क्षणातच युद्ध केले; मग अचिंत्य बल व पराक्रम असलेला तो कलिंगांशी लढला.
7.141.13
तां च सेनामतिक्रम्य कलिङ्गानां दुरत्ययाम् ।
अथ पार्थं महाबाहुर्धनञ्जयमुपासदत् ॥ ७.१४१.१३ ॥
कलिंगांची ती दुर्लंघ्य सेना ओलांडून महाबाहू तेव्हा धनंजय पार्थाजवळ पोहोचला.
7.141.14
तरन्निव जले श्रान्तो यथा स्थलमुपेयिवान् ।
तं दृष्ट्वा पुरुषव्याघ्रं युयुधानः समाश्वसत् ॥ ७.१४१.१४ ॥
पाण्यात पोहून थकलेला माणूस जसा कोरड्या भूमीवर पोहोचून आश्वस्त होतो, तसा त्या पुरुषव्याघ्राला पाहून युयुधान आश्वस्त झाला.
7.141.15
तमायान्तमभिप्रेक्ष्य केशवः पार्थमब्रवीत् ।
असावायाति शैनेयस्तव पार्थ पदानुगः ॥ ७.१४१.१५ ॥
त्याला येताना पाहून केशव पार्थाला म्हणाला, "हे पार्था, तो शैनेय येत आहे, तुझा अनुयायी."
7.141.16
एष शिष्यः सखा चैव तव सत्यपराक्रमः ।
सर्वान्योधांस्तृणीकृत्य विजिग्ये पुरुषर्षभः ॥ ७.१४१.१६ ॥
हा तुझा शिष्य आणि मित्र आहे, खऱ्या पराक्रमाचा. सर्व योद्ध्यांना गवताच्या काडीसारखे मानून या पुरुषश्रेष्ठाने त्यांना जिंकले.
7.141.17
एष कौरवयोधानां कृत्वा घोरमुपद्रवम् ।
तव प्राणैः प्रियतमः किरीटिन्नेति सात्यकिः ॥ ७.१४१.१७ ॥
याने कौरव योद्ध्यांचा भयंकर संहार केला आहे. हे किरीटी, हा सात्यकी तुला प्राणांपेक्षाही प्रिय आहे.
7.141.18
एष द्रोणं तथा भोजं कृतवर्माणमेव च ।
कदर्थीकृत्य विशिखैः फल्गुनाभ्येति सात्यकिः ॥ ७.१४१.१८ ॥
हा सात्यकी द्रोण, भोज आणि कृतवर्म्याला बाणांनी पराभूत करून फल्गुनाकडे येत आहे.
7.141.19
धर्मराजप्रियान्वेषी हत्वा योधान्वरान्वरान् ।
शूरश्चैव कृतास्त्रश्च फल्गुनाभ्येति सात्यकिः ॥ ७.१४१.१९ ॥
धर्मराजाला प्रिय होण्याच्या इच्छेने श्रेष्ठ योद्ध्यांना एकामागून एक मारून, शूर आणि अस्त्रविद्येत निपुण सात्यकी फाल्गुनाकडे येत आहे.
7.141.20
कृत्वा सुदुष्करं कर्म सैन्यमध्ये महाबलः ।
तव दर्शनमन्विच्छन्पाण्डवाभ्येति सात्यकिः ॥ ७.१४१.२० ॥
सैन्याच्या मध्यभागी अत्यंत कठीण कर्म करून, महाबली सात्यकी, हे पाण्डवा, तुझ्या दर्शनाच्या इच्छेने तुझ्याकडे येत आहे.
7.141.21
बहूनेकरथेनाजौ योधयित्वा महारथान् ।
आचार्यप्रमुखान्पार्थ प्रयात्येष स सात्यकिः ॥ ७.१४१.२१ ॥
हे पार्था, युद्धात एकाच रथावर आचार्यप्रमुख अनेक महारथींशी लढून तो सात्यकी येत आहे.
7.141.22
स्वबाहुबलमाश्रित्य विदार्य च वरूथिनीम् ।
प्रेषितो धर्मराजेन पार्थैषोऽभ्येति सात्यकिः ॥ ७.१४१.२२ ॥
स्वतःच्या बाहुबलावर विश्वास ठेवून सेनाव्यूह भेदून, धर्मराजाने पाठवलेला हा सात्यकी, हे पार्था, तुझ्याकडे येत आहे.
7.141.23
प्रियः शिष्यश्च ते पार्थ त्वया तुल्यपराक्रमः ।
विद्राव्यं महतीं सेनामेष ह्यायाति सात्यकिः ॥ ७.१४१.२३ ॥
हे पार्था, तुझा प्रिय आणि शिष्य, तुझ्याइतकाच पराक्रमी असा हा सात्यकी महासेनेला पळवून लावण्यासाठी येत आहे.
7.141.24
यस्य नास्ति समो योधः कौरवेषु कथञ्चन ।
सोऽयमायाति कौन्तेय सात्यकिर्युद्धदुर्मदः ॥ ७.१४१.२४ ॥
कौरवांमध्ये ज्याच्याबरोबरीचा योद्धा कोणत्याही प्रकारे नाही, हे कौन्तेया, युद्धात उन्मत्त असा तोच सात्यकी येत आहे.
7.141.25
कुरुसैन्याद्विमुक्तो वै सिंहो मध्याद्गवामिव ।
निहत्य बहुलाः सेनाः पार्थैषोऽब्येति सात्यकिः ॥ ७.१४१.२५ ॥
हे पार्था, कौरव सैन्यातून सुटलेला हा सात्यकी, गायींच्या कळपातून बाहेर पडणाऱ्या सिंहाप्रमाणे, अनेक सेना मारून येत आहे.
7.141.26
एष राजसहस्राणां वक्त्रैः पङ्कजसन्निभैः ।
आस्तीर्य वसुधां पार्थ क्षिप्रमायाति सात्यकिः ॥ ७.१४१.२६ ॥
हे पार्था, कमळासारखी मुखे असलेल्या हजारो राजांनी पृथ्वी आच्छादून हा सात्यकी लवकर येत आहे.
7.141.27
एष दुर्योधनं जित्वा भ्रातृभिः सहितं रणे ।
निहत्य जलसन्धं च क्षिप्रमायाति सात्यकिः ॥ ७.१४१.२७ ॥
भावांसह दुर्योधनाला रणात जिंकून आणि जयद्रथाला मारून हा सात्यकी लवकर येत आहे.
7.141.28
रुधिरौघवतीं कृत्वा नदीं शोणितकर्दमाम् ।
तृणवद्व्यस्य कौरव्यानेष ह्यायाति सात्यकिः ॥ ७.१४१.२८ ॥
रक्ताच्या प्रवाहांनी भरलेली, रक्तचिखलाची नदी निर्माण करून, कौरवांना गवताप्रमाणे फेकून देऊन हा सात्यकी येत आहे.
7.141.29
ततः प्रहृष्टः कौन्तेयः केशवं वाक्यमब्रवीत् ।
न मे प्रियं महाबाहो यन्मामभ्येति सात्यकिः ॥ ७.१४१.२९ ॥
तेव्हा हर्षित झालेला कौंतेय केशवाला म्हणाला: हे महाबाहो, सात्यकी माझ्याकडे येत आहे हे मला प्रिय नाही.
7.141.30
न हि जानामि वृत्तान्तं धर्मराजस्य केशव ।
सात्वतेन विहीनः स यदि जीवति वा न वा ॥ ७.१४१.३० ॥
हे केशवा, धर्मराजाचा वृत्तांत मला माहीत नाही. सात्वत (सात्यकी) वाचून तो जिवंत आहे की नाही.
7.141.31
एतेन हि महाबाहो रक्षितव्यः स पार्थिवः ।
तमेष कथमुत्सृज्य मम कृष्ण पदानुगः ॥ ७.१४१.३१ ॥
हे महाबाहू, याच्याद्वारेच तो राजा रक्षिला जाला पाहिजे. हे कृष्ण, माझा अनुयायी हा त्याला कसा सोडून देईल?
7.141.32
राजा द्रोणाय चोत्सृष्टः सैन्धवश्चानिपातितः ।
प्रत्युद्याति च शैनेयमेष भूरिश्रवा रणे ॥ ७.१४१.३२ ॥
राजा (भूरिश्रवा) द्रोणासाठी पाठवलेला आहे; सैंधव (जयद्रथ) अजून पाडला गेलेला नाही. हा भूरिश्रवा युद्धात शैनेयाला सामोरे जाण्यासाठी पुढे येत आहे.
7.141.33
सोऽयं गुरुतरो भारः सैन्धवार्थे समाहितः ।
ज्ञातव्यश्च हि मे राजा रक्षितव्यश्च सात्यकिः ॥ ७.१४१.३३ ॥
सैंधवासाठी हा अधिक जड भार उचलला आहे. मला त्या राजाची वार्ता जाणून घ्यायची आहे आणि सात्यकिचेही रक्षण करायचे आहे.
7.141.34
जयद्रथश्च हन्तव्यो लम्बते च दिवाकरः ।
श्रान्तश्चैष महाबाहुरल्पप्राणश्च साम्प्रतम् ॥ ७.१४१.३४ ॥
जयद्रथाचा वध करायचा आहे; सूर्य मावळत आहे. हा महाबाहू आता थकलेला आहे आणि त्याचे प्राण अल्प उरले आहेत.
7.141.35
परिश्रान्ता हयाश्चास्य हययन्ता च माधव ।
न च भूरिश्रवाः श्रान्तः ससहायश्च केशव ॥ ७.१४१.३५ ॥
हे माधवा, याचे घोडे आणि सारथीही थकले आहेत. हे केशवा, भूरिश्रवा आपल्या सहकाऱ्यांसह थकलेला नाही.
7.141.36
अपीदानीं भवेदस्य क्षेममस्मिन्समागमे ।
कच्चिन्न सागरं तीर्त्वा सात्यकिः सत्यविक्रमः।
गोष्पदं प्राप्य सीदेत महौजाः शिनिपुङ्गवः ॥ ७.१४१.३६ ॥
या युद्धात आता त्याचे कल्याण होईल का? सत्यपराक्रमी सात्यकी समुद्र ओलांडून गायीच्या खुरातल्या पाण्यात बुडेल का? महौजस शिनिवंशातील तो वृषभ असा बुडेल का?
7.141.37
अपि कौरवमुख्येन कृतास्त्रेण महात्मना ।
समेत्य भूरिश्रवसा स्वस्तिमान्सात्यकिर्भवेत् ॥ ७.१४१.३७ ॥
कौरवांमध्ये श्रेष्ठ, अस्त्रविद्येत निपुण अशा महात्मा भूरिश्रवसाला भेटून सात्यकी कदाचित कुशल राहील.
7.141.38
व्यतिक्रममिमं मन्ये धर्मराजस्य केशव ।
आचार्याद्भयमुत्सृज्य यः प्रैषयत सात्यकिम् ॥ ७.१४१.३८ ॥
हे केशवा, आचार्यांचे भय सोडून ज्याने सात्यकीला पाठवले, त्या धर्मराजाचे हे कृत्य मी उल्लंघन मानतो.
7.141.39
ग्रहणं धर्मराजस्य खगः श्येन इवामिषम् ।
नित्यमाशंसते द्रोणः कच्चित्स्यात्कुशली नृपः ॥ ७.१४१.३९ ॥
ससाणा जसा मांसाची इच्छा धरतो, तसा द्रोण नेहमी धर्मराजाला पकडण्याची इच्छा करतो; तो राजा कुशल असेल का?