ਮਹਾਂਭਾਰਤ · ਅਧਿਆਇ 7.142
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
7.142.1
तमापतन्तं सम्प्रेक्ष्य सात्वतं युद्धदुर्मदम् ।
क्रोधाद्भूरिश्रवा राजन्सहसा समुपाद्रवत् ॥ ७.१४२.१ ॥
ਯੁੱਧ ਦੇ ਮਦ ਵਿੱਚ ਮਸਤ ਸਾਤਵਤ (ਸਾਤਯਕੀ) ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਵੱਲ ਝਪਟਦਾ ਵੇਖ ਕੇ, ਹੇ ਰਾਜਨ, ਕ੍ਰੋਧ ਨਾਲ ਭੂਰਿਸ਼ਰਵਾ ਅਚਾਨਕ ਉਸ ਉੱਤੇ ਟੁੱਟ ਪਿਆ।
7.142.2
तमब्रवीन्महाराज कौरव्यः शिनिपुङ्गवम् ।
अद्य प्राप्तोऽपि दिष्ट्या मे चक्षुर्विषयमित्युत ॥ ७.१४२.२ ॥
ਕੌਰਵ ਨੇ ਸ਼ਿਨਿ ਵੰਸ਼ ਦੇ ਸ੍ਰੇਸ਼ਠ ਵੀਰ ਨੂੰ ਕਿਹਾ, ਹੇ ਮਹਾਰਾਜ, ਅੱਜ ਕਿਸਮਤ ਨਾਲ ਤੂੰ ਵੀ ਮੇਰੀ ਨਜ਼ਰ ਦੇ ਸਾਹਮਣੇ ਆ ਗਿਆ ਹੈਂ।
7.142.3
चिराभिलषितं काममहं प्राप्स्यामि संयुगे ।
न हि मे मोक्ष्यसे जीवन्यदि नोत्सृजसे रणम् ॥ ७.१४२.३ ॥
ਜਿਸ ਇੱਛਾ ਨੂੰ ਮੈਂ ਚਿਰਾਂ ਤੋਂ ਸੰਜੋਇਆ ਹੋਇਆ ਸੀ, ਉਹ ਮੈਂ ਯੁੱਧ ਵਿੱਚ ਪਾਵਾਂਗਾ। ਜੇ ਤੂੰ ਰਣ ਨਹੀਂ ਛੱਡੇਂਗਾ, ਤਾਂ ਜੀਂਦੇ ਹੋਏ ਮੇਰੇ ਤੋਂ ਬਚ ਨਹੀਂ ਸਕੇਂਗਾ।
7.142.4
अद्य त्वां समरे हत्वा नित्यं शूराभिमानिनम् ।
नन्दयिष्यामि दाशार्ह कुरुराजं सुयोधनम् ॥ ७.१४२.४ ॥
ਅੱਜ ਯੁੱਧ ਵਿੱਚ ਤੈਨੂੰ ਮਾਰ ਕੇ, ਜੋ ਸਦਾ ਆਪਣੀ ਸੂਰਬੀਰਤਾ ਦਾ ਹੰਕਾਰ ਰੱਖਦਾ ਹੈਂ, ਹੇ ਦਾਸ਼ਾਰਹ, ਕੁਰੂਰਾਜ ਸੁਯੋਧਨ ਨੂੰ ਖ਼ੁਸ਼ ਕਰਾਂਗਾ।
7.142.5
अद्य मद्बाणनिर्दग्धं पतितं धरणीतले ।
द्रक्ष्यतस्त्वां रणे वीरौ सहितौ केशवार्जुनौ ॥ ७.१४२.५ ॥
ਅੱਜ ਮੇਰੇ ਬਾਣਾਂ ਨਾਲ ਸੜ ਕੇ ਧਰਤੀ ਉੱਤੇ ਡਿੱਗੇ ਹੋਏ ਤੈਨੂੰ, ਰਣ ਵਿੱਚ ਦੋ ਵੀਰ ਕੇਸ਼ਵ ਅਤੇ ਅਰਜੁਨ ਇਕੱਠੇ ਵੇਖਣਗੇ।
7.142.6
अद्य धर्मसुतो राजा श्रुत्वा त्वां निहतं मया ।
सव्रीडो भविता सद्यो येनासीह प्रवेशितः ॥ ७.१४२.६ ॥
ਅੱਜ ਧਰਮਪੁੱਤਰ ਰਾਜਾ (ਯੁਧਿਸ਼ਠਰ), ਤੂੰ ਮੇਰੇ ਹੱਥੋਂ ਮਾਰਿਆ ਗਿਆ ਹੈਂ ਇਹ ਸੁਣ ਕੇ ਤੁਰੰਤ ਸ਼ਰਮਿੰਦਾ ਹੋਵੇਗਾ, ਕਿਉਂਕਿ ਇੱਥੇ ਯੁੱਧ ਵਿੱਚ ਤੈਨੂੰ ਭੇਜਣ ਵਾਲਾ ਉਹੀ ਸੀ।
7.142.7
अद्य मे विक्रमं पार्थो विज्ञास्यति धनञ्जयः ।
त्वयि भूमौ विनिहते शयाने रुधिरोक्षिते ॥ ७.१४२.७ ॥
ਅੱਜ ਪ੍ਰਿਥਾ ਦਾ ਪੁੱਤਰ ਧਨੰਜਯ ਮੇਰਾ ਪਰਾਕਰਮ ਜਾਣੇਗਾ, ਜਦੋਂ ਤੂੰ ਧਰਤੀ ਉੱਤੇ ਮਾਰਿਆ ਜਾ ਕੇ ਲਹੂ ਵਿੱਚ ਭਿੱਜਿਆ ਪਿਆ ਹੋਵੇਂਗਾ।
7.142.8
चिराभिलषितो ह्येष त्वया सह समागमः ।
पुरा देवासुरे युद्धे शक्रस्य बलिना यथा ॥ ७.१४२.८ ॥
ਲੰਬੇ ਸਮੇਂ ਤੋਂ ਮੈਂ ਜੋ ਚਾਹਿਆ ਸੀ ਉਹ ਮੇਲ ਤੇਰੇ ਨਾਲ ਹੋ ਰਿਹਾ ਹੈ, ਪਹਿਲਾਂ ਦੇਵਾਸੁਰ ਯੁੱਧ ਵਿੱਚ ਇੰਦਰ ਅਤੇ ਬਲੀ ਵਾਂਗ।
7.142.9
अद्य युद्धं महाघोरं तव दास्यामि सात्वत ।
ततो ज्ञास्यसि तत्त्वेन मद्वीर्यबलपौरुषम् ॥ ७.१४२.९ ॥
ਅੱਜ ਤੈਨੂੰ ਅਤਿ ਭਿਆਨਕ ਯੁੱਧ ਦੇਵਾਂਗਾ, ਹੇ ਸਾਤਵਤ; ਤਦ ਤੂੰ ਮੇਰਾ ਵੀਰਜ, ਬਲ ਅਤੇ ਪੌਰਸ਼ ਸੱਚਮੁੱਚ ਜਾਣੇਂਗਾ।
7.142.10
अद्य संयमनीं याता मया त्वं निहतो रणे ।
यथा रामानुजेनाजौ रावणिर्लक्ष्मणेन ह ॥ ७.१४२.१० ॥
ਅੱਜ ਯੁੱਧ ਵਿੱਚ ਮੇਰੇ ਹੱਥੋਂ ਮਾਰਿਆ ਜਾ ਕੇ ਤੂੰ ਯਮਪੁਰੀ ਜਾਵੇਂਗਾ, ਜਿਵੇਂ ਰਾਮ ਦੇ ਛੋਟੇ ਭਰਾ ਲਕਸ਼ਮਣ ਨੇ ਯੁੱਧ ਵਿੱਚ ਰਾਵਣ ਦੇ ਪੁੱਤਰ ਨੂੰ ਮਾਰਿਆ ਸੀ।
7.142.11
अद्य कृष्णश्च पार्थश्च धर्मराजश्च माधव ।
हते त्वयि निरुत्साहारणं त्यक्ष्यन्त्यसंशयम् ॥ ७.१४२.११ ॥
ਹੇ ਮਾਧਵ, ਅੱਜ ਜੇ ਤੂੰ ਮਾਰਿਆ ਗਿਆ ਤਾਂ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ, ਪਾਰਥ ਅਤੇ ਧਰਮਰਾਜ ਉਤਸ਼ਾਹ ਗੁਆ ਕੇ ਬਿਨਾਂ ਸ਼ੱਕ ਰਣ ਛੱਡ ਦੇਣਗੇ।
7.142.12
अद्य तेऽपचितिं कृत्वा शितैर्माधव सायकैः ।
तत्स्त्रियो नन्दयिष्यामि ये त्वया निहता रणे ॥ ७.१४२.१२ ॥
ਹੇ ਮਾਧਵ, ਅੱਜ ਤਿੱਖੇ ਬਾਣਾਂ ਨਾਲ ਤੈਨੂੰ ਢੁਕਵਾਂ ਬਦਲਾ ਦੇ ਕੇ, ਯੁੱਧ ਵਿੱਚ ਤੇਰੇ ਹੱਥੋਂ ਮਾਰੇ ਗਏ ਲੋਕਾਂ ਦੀਆਂ ਇਸਤਰੀਆਂ ਨੂੰ ਮੈਂ ਖੁਸ਼ ਕਰਾਂਗਾ।
7.142.13
मच्चक्षुर्विषये प्राप्तो न त्वं माधव मोक्ष्यसे ।
सिंहस्य विषयं प्राप्तो यथा क्षुद्रमृगस्तथा ॥ ७.१४२.१३ ॥
ਹੇ ਮਾਧਵ, ਮੇਰੀ ਨਜ਼ਰ ਦੇ ਘੇਰੇ ਵਿੱਚ ਆਇਆ ਤੂੰ ਬਚ ਨਹੀਂ ਸਕੇਂਗਾ; ਜਿਵੇਂ ਸ਼ੇਰ ਦੇ ਘੇਰੇ ਵਿੱਚ ਆਇਆ ਛੋਟਾ ਹਿਰਨ ਨਹੀਂ ਬਚਦਾ।
7.142.14
युयुधानस्तु तं राजन्प्रत्युवाच हसन्निव ।
कौरवेय न सन्त्रासो विद्यते मम संयुगे ॥ ७.१४२.१४ ॥
ਹੇ ਰਾਜਨ, ਯੁਯੁਧਾਨ ਨੇ ਜਿਵੇਂ ਹੱਸਦੇ ਹੋਏ ਉਸਨੂੰ ਜਵਾਬ ਦਿੱਤਾ— ਹੇ ਕੌਰਵੇਯ, ਯੁੱਧ ਵਿੱਚ ਮੈਨੂੰ ਕੋਈ ਡਰ ਨਹੀਂ ਹੈ।
7.142.15
नाहं भीषयितुं शक्यो वाङ्मात्रेण तु केवलम् ।
स मां निहन्यात्सङ्ग्रामे यो मां कुर्यान्निरायुधम् ॥ ७.१४२.१५ ॥
ਕੇਵਲ ਸ਼ਬਦਾਂ ਨਾਲ ਮੈਨੂੰ ਡਰਾਇਆ ਨਹੀਂ ਜਾ ਸਕਦਾ। ਜੋ ਯੁੱਧ ਵਿੱਚ ਮੈਨੂੰ ਨਿਹੱਥਾ ਕਰ ਸਕੇ, ਉਹੀ ਮੈਨੂੰ ਮਾਰ ਸਕਦਾ ਹੈ।
7.142.16
समास्तु शाश्वतीर्हन्याद्यो मां हन्याद्धि संयुगे ।
किं वृथोक्तेन बहुना कर्मणा तत्समाचर ॥ ७.१४२.१६ ॥
ਜੋ ਯੁੱਧ ਵਿੱਚ ਮੈਨੂੰ ਮਾਰੇਗਾ, ਉਹ ਸਦੀਵੀ ਵਰ੍ਹਿਆਂ ਤੱਕ ਫਲ ਭੋਗੇ। ਵਿਅਰਥ ਬਹੁਤੀਆਂ ਗੱਲਾਂ ਨਾਲ ਕੀ ਲਾਭ? ਉਹ ਕਰਮ ਵਿੱਚ ਕਰ ਵਿਖਾ।
7.142.17
शारदस्येव मेघस्य गर्जितं निष्फलं हिते ।
श्रुत्वा त्वद्गर्जितं वीर हास्यं हि मम जायते ॥ ७.१४२.१७ ॥
ਸ਼ਰਦ ਰੁੱਤ ਦੇ ਬੱਦਲ ਦੀ ਗਰਜ ਵਾਂਗ ਹਿਤਕਾਰੀ ਨਹੀਂ, ਤੇਰੀ ਗਰਜ ਵੀ ਵਿਅਰਥ ਹੈ। ਹੇ ਵੀਰ, ਤੇਰੀ ਗਰਜ ਸੁਣ ਕੇ ਮੈਨੂੰ ਹਾਸਾ ਆਉਂਦਾ ਹੈ।
7.142.18
चिरकालेप्सितं लोके युद्धमद्यास्तु कौरव ।
त्वरते मे मतिस्तात तव युद्धाभिकाङ्क्षिणी।
नाहत्वाऽहं निवर्तिष्ये त्वामद्य पुरुषाधम ॥ ७.१४२.१८ ॥
ਹੇ ਕੌਰਵ, ਸੰਸਾਰ ਵਿੱਚ ਲੰਮੇ ਸਮੇਂ ਤੋਂ ਲੋੜੀਂਦਾ ਯੁੱਧ ਅੱਜ ਹੋਵੇ। ਹੇ ਤਾਤ, ਯੁੱਧ ਦੀ ਇੱਛਾ ਰੱਖਣ ਵਾਲੀ ਤੇਰੀ ਬੁੱਧੀ ਮੇਰੇ ਮਨ ਨੂੰ ਕਾਹਲਾ ਕਰ ਰਹੀ ਹੈ। ਹੇ ਅਧਮ ਪੁਰਖ, ਅੱਜ ਤੈਨੂੰ ਮਾਰੇ ਬਿਨਾਂ ਮੈਂ ਮੁੜਾਂਗਾ ਨਹੀਂ।
7.142.19
अन्योन्यं तौ तथा वाग्भिस्तक्षन्तौ नरपुङ्गवौ ।
जिघांसू परमक्रुद्धभिजघ्नतुराहवे ॥ ७.१४२.१९ ॥
ਉਹ ਦੋਵੇਂ ਨਰਸ਼੍ਰੇਸ਼ਠ ਬਚਨਾਂ ਨਾਲ ਇੱਕ-ਦੂਜੇ ਨੂੰ ਵਿੰਨ੍ਹਦੇ ਹੋਏ, ਮਾਰਨ ਦੀ ਇੱਛਾ ਨਾਲ ਅਤਿ ਕ੍ਰੋਧਿਤ ਹੋ ਕੇ ਯੁੱਧ ਵਿੱਚ ਇੱਕ-ਦੂਜੇ ਉੱਤੇ ਵਾਰ ਕਰਨ ਲੱਗੇ।
7.142.20
समेतौ तौ महेष्वासौ शुष्मिणौ स्पर्धिनौ रणे ।
द्विरदाविव सङ्क्रुद्धौ वासितार्थे मदोत्कटौ ॥ ७.१४२.२० ॥
ਉਹ ਦੋਵੇਂ ਮਹਾਧਨੁਰਧਰ, ਬਲਵਾਨ ਅਤੇ ਆਪਸ ਵਿੱਚ ਮੁਕਾਬਲਾ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਯੋਧੇ ਯੁੱਧ ਵਿੱਚ ਆਹਮੋ-ਸਾਹਮਣੇ ਹੋਏ; ਹਥਣੀ ਲਈ ਮਦ ਨਾਲ ਕ੍ਰੋਧਿਤ ਦੋ ਹਾਥੀਆਂ ਵਰਗੇ ਉਹ ਸਨ।
7.142.21
भूरिश्रवाः सात्यकिश्च ववर्षतुररिन्दमौ ।
शरवर्षाणि घोराणि मेघाविव परस्परम् ॥ ७.१४२.२१ ॥
ਵੈਰੀਆਂ ਨੂੰ ਦਬਾਉਣ ਵਾਲੇ ਭੂਰਿਸ਼੍ਰਵਾ ਅਤੇ ਸਾਤਿਅਕੀ ਇੱਕ-ਦੂਜੇ ਉੱਤੇ ਭਿਆਨਕ ਬਾਣਾਂ ਦੀ ਵਰਖਾ ਕਰਨ ਲੱਗੇ; ਜਿਵੇਂ ਦੋ ਬੱਦਲ ਆਪਸ ਵਿੱਚ ਮੀਂਹ ਵਰਸਾ ਰਹੇ ਹੋਣ।
7.142.22
सौमदत्तिस्तु शैनेयं प्रच्छाद्येषुभिराशुगैः ।
जिघांसुर्भरतश्रेष्ठ विव्याध निशितैः शरैः ॥ ७.१४२.२२ ॥
ਹੇ ਭਰਤਸ਼੍ਰੇਸ਼ਠ! ਸੋਮਦੱਤ ਦੇ ਪੁੱਤਰ ਨੇ ਮਾਰਨ ਦੀ ਇੱਛਾ ਨਾਲ ਸ਼ੈਨੇਯ ਸਾਤਿਅਕੀ ਨੂੰ ਤੇਜ਼ ਬਾਣਾਂ ਨਾਲ ਢਕ ਕੇ ਤਿੱਖੇ ਬਾਣਾਂ ਨਾਲ ਵਿੰਨ੍ਹਿਆ।
7.142.23
दशभिः सात्यकिं विद्ध्वा सौमदत्तिरथापरान् ।
मुमोच निशितान्बाणाञ्जिघांसुः शिनिपुङ्गवं ॥ ७.१४२.२३ ॥
ਸੋਮਦੱਤ ਦੇ ਪੁੱਤਰ ਨੇ ਸਾਤਿਅਕੀ ਨੂੰ ਦਸ ਬਾਣਾਂ ਨਾਲ ਵਿੰਨ੍ਹ ਕੇ, ਹੋਰ ਰਥੀਆਂ ਨੂੰ ਵੀ ਮਾਰ ਕੇ, ਸ਼ਿਨਿ ਵੰਸ਼ ਦੇ ਸ਼੍ਰੇਸ਼ਠ ਵੀਰ ਨੂੰ ਮਾਰਨ ਦੀ ਇੱਛਾ ਨਾਲ ਤਿੱਖੇ ਬਾਣ ਛੱਡੇ।
7.142.24
तानस्य विशिखांस्तीक्ष्णानन्तरिक्षे विशाम्पते ।
अप्राप्तानस्त्रमायाभिरग्रसत्सात्यकिः प्रभो ॥ ७.१४२.२४ ॥
ਹੇ ਪ੍ਰਭੂ! ਹੇ ਪ੍ਰਜਾਪਤੀ! ਸਾਤਿਅਕੀ ਨੇ ਆਪਣੇ ਵੱਲ ਆਉਂਦੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਤਿੱਖੇ ਬਾਣਾਂ ਨੂੰ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਪਹੁੰਚਣ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਹੀ ਅਸਮਾਨ ਵਿੱਚ ਅਸਤ੍ਰ-ਮਾਇਆ ਨਾਲ ਨਿਗਲ ਲਿਆ।
7.142.25
तौ पृथक्शस्त्रवर्षाभ्यामवर्षेतां परस्परम् ।
उत्तमाभिजनौ वीरौ कुरुवृष्मियशस्करौ ॥ ७.१४२.२५ ॥
ਉਹ ਦੋਵੇਂ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਹਥਿਆਰਾਂ ਦੀ ਵਰਖਾ ਨਾਲ ਇੱਕ-ਦੂਜੇ ਉੱਤੇ ਵਰ੍ਹੇ। ਉੱਤਮ ਕੁਲ ਵਿੱਚ ਜਨਮੇ ਉਹ ਦੋਵੇਂ ਵੀਰ ਕੁਰੂ ਅਤੇ ਵ੍ਰਿਸ਼ਣੀ ਵੰਸ਼ਾਂ ਦਾ ਯਸ਼ ਵਧਾਉਣ ਵਾਲੇ ਸਨ।
7.142.26
तौ नखैरिव शार्दूलौ दन्तैरिव महाद्विपौ ।
रथशक्तिभिरन्योन्यं विशिखैश्चाप्यकृन्तताम् ॥ ७.१४२.२६ ॥
ਉਹ ਦੋਵੇਂ ਨਹੁੰਆਂ ਵਾਲੇ ਸ਼ੇਰਾਂ ਵਾਂਗ ਅਤੇ ਦੰਦਾਂ ਵਾਲੇ ਵੱਡੇ ਹਾਥੀਆਂ ਵਾਂਗ ਸਨ; ਉਨ੍ਹਾਂ ਰਥ-ਸ਼ਕਤੀਆਂ ਤੇ ਤੀਰਾਂ ਨਾਲ ਇੱਕ-ਦੂਜੇ ਨੂੰ ਕੱਟਿਆ।
7.142.27
निर्भिदन्तौ हि गात्राणि विक्षरन्तौ च शोणितम् ।
व्यष्टम्भयेतामन्योन्यं प्राणद्यूताभिदेविनौ ॥ ७.१४२.२७ ॥
ਸਰੀਰ ਵਿੰਨ੍ਹਦੇ, ਲਹੂ ਵਹਾਉਂਦੇ, ਪ੍ਰਾਣਾਂ ਦੀ ਬਾਜ਼ੀ ਲਾਉਣ ਵਾਲੇ ਜੁਆਰੀਆਂ ਵਾਂਗ ਉਹ ਇੱਕ-ਦੂਜੇ ਨੂੰ ਸਹਾਰਾ ਦਿੰਦੇ ਰਹੇ।
7.142.28
एवमुत्तमकर्माणौ कुरुवृष्णियशस्करौ ।
परस्परमयुध्येतां वारणाविव यूथपौ ॥ ७.१४२.२८ ॥
ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਉੱਤਮ ਕਰਮ ਕਰਨ ਵਾਲੇ, ਕੁਰੂ ਅਤੇ ਵ੍ਰਿਸ਼ਣੀ ਵੰਸ਼ਾਂ ਦਾ ਯਸ਼ ਵਧਾਉਣ ਵਾਲੇ ਉਹ ਦੋਵੇਂ ਯੂਥਪਤੀ ਹਾਥੀਆਂ ਵਾਂਗ ਇੱਕ-ਦੂਜੇ ਨਾਲ ਲੜੇ।
7.142.29
तावदीर्घेण कालेन ब्रह्मलोकपुरस्कृतौ ।
यियासन्तौ परं स्थानमन्योन्यं सञ्जगर्जतुः ॥ ७.१४२.२९ ॥
ਬ੍ਰਹਮਲੋਕ ਨੂੰ ਅੱਗੇ ਰੱਖ ਕੇ, ਪਰਮ ਸਥਾਨ ਨੂੰ ਜਾਣ ਦੀ ਇੱਛਾ ਨਾਲ, ਬਹੁਤੀ ਦੇਰ ਬਾਅਦ ਉਹ ਦੋਵੇਂ ਇੱਕ-ਦੂਜੇ ਉੱਤੇ ਗਰਜੇ।
7.142.30
सात्यकिः सौमदत्तिश्च शरवृष्ट्या परस्परम् ।
हृष्टवद्धार्तराष्ट्राणां पश्यतामभ्यवर्षताम् ॥ ७.१४२.३० ॥
ਸਾਤਯਕੀ ਅਤੇ ਸੌਮਦੱਤੀ ਤੀਰਾਂ ਦੀ ਵਰਖਾ ਨਾਲ ਇੱਕ-ਦੂਜੇ ਉੱਤੇ ਵਰ੍ਹੇ; ਧ੍ਰਿਤਰਾਸ਼ਟਰ ਦੇ ਪੁੱਤਰ ਖੁਸ਼ੀ ਨਾਲ ਵੇਖ ਰਹੇ ਸਨ।
7.142.31
सम्प्रैक्षन्त जनास्तौ तु युध्यमानौ युधाम्पती ।
यूथपौ वासिताहेतोः प्रयुद्धाविव कुञ्जरौ ॥ ७.१४२.३१ ॥
ਯੁੱਧ ਦੇ ਉਹ ਦੋਵੇਂ ਨਾਇਕ ਲੜਦੇ ਵੇਖ ਕੇ ਲੋਕ ਧਿਆਨ ਨਾਲ ਤੱਕਣ ਲੱਗੇ; ਜਿਵੇਂ ਹਥਣੀ ਲਈ ਲੜਦੇ ਦੋ ਯੂਥਪਤੀ ਹਾਥੀ।
7.142.32
भूयोभूयः शरै राजंस्तक्षन्तौ क्रोधमूर्च्छितौ ।
अयुध्येतां महारङ्गे वने केसरिणाविव ॥ ७.१४२.३२ ॥
ਹੇ ਰਾਜਨ, ਬਾਣਾਂ ਨਾਲ ਵਾਰ-ਵਾਰ ਇੱਕ-ਦੂਜੇ ਨੂੰ ਵਿੰਨ੍ਹਦੇ, ਗੁੱਸੇ ਨਾਲ ਬੇਹੋਸ਼ ਹੋਏ ਉਹ ਦੋਵੇਂ ਮਹਾਰਣ ਵਿੱਚ ਜੰਗਲ ਦੇ ਦੋ ਸ਼ੇਰਾਂ ਵਾਂਗ ਲੜੇ।
7.142.33
मर्मज्ञाविव सङ्क्रुद्धौ जिघांसन्तौ जगर्जतुः ।
विमर्दन्तावथान्योन्यं बलवज्रधराविव ॥ ७.१४२.३३ ॥
ਮਰਮ-ਥਾਵਾਂ ਨੂੰ ਜਾਣਨ ਵਾਲੇ ਵੀਰਾਂ ਵਾਂਗ ਕ੍ਰੋਧਿਤ ਹੋ ਕੇ, ਮਾਰਨ ਦੀ ਇੱਛਾ ਨਾਲ ਦੋਵੇਂ ਗਰਜੇ; ਫਿਰ ਇੱਕ-ਦੂਜੇ ਨੂੰ ਮਸਲਦੇ ਹੋਏ ਬਲਵਾਨ ਵਜ੍ਰਧਾਰੀਆਂ ਵਾਂਗ ਟਕਰਾਏ।
7.142.34
अथान्योन्यं पताकाश्च रथोपकरणानि च ।
सञ्चिच्छिदतुरायान्तौ बाणैः सन्नतपर्वभिः ॥ ७.१४२.३४ ॥
ਫਿਰ ਅੱਗੇ ਵਧਦਿਆਂ ਉਹਨਾਂ ਦੋਵਾਂ ਨੇ ਝੁਕੀਆਂ ਗੰਢਾਂ ਵਾਲੇ ਬਾਣਾਂ ਨਾਲ ਇੱਕ-ਦੂਜੇ ਦੀਆਂ ਧੁਜਾਵਾਂ ਅਤੇ ਰਥ ਦਾ ਸਾਮਾਨ ਕੱਟ ਦਿੱਤਾ।
7.142.35
पुनश्च शरवर्षाभ्यामन्योन्यमभिवर्षताम् ।
उभौ तु जघ्नतुस्तूर्णमितरेतरसारथी ॥ ७.१४२.३५ ॥
ਮੁੜ ਬਾਣਾਂ ਦੀ ਵਰਖਾ ਨਾਲ ਇੱਕ-ਦੂਜੇ ਉੱਤੇ ਵਰ੍ਹਦੇ ਹੋਏ, ਦੋਵਾਂ ਨੇ ਤੁਰੰਤ ਇੱਕ-ਦੂਜੇ ਦੇ ਸਾਰਥੀਆਂ ਨੂੰ ਮਾਰਿਆ।
7.142.36
अन्योन्यस्य हयान्हत्वा धनुषी विनिकृत्य च ।
विरथावसियुद्धाय समेयातां महारणे ॥ ७.१४२.३६ ॥
ਇੱਕ-ਦੂਜੇ ਦੇ ਘੋੜੇ ਮਾਰ ਕੇ ਅਤੇ ਧਨੁਸ਼ ਕੱਟ ਕੇ, ਰਥਹੀਣ ਹੋਏ ਦੋਵੇਂ ਮਹਾਯੁੱਧ ਵਿੱਚ ਤਲਵਾਰੀ ਲੜਾਈ ਲਈ ਆਹਮੋ-ਸਾਹਮਣੇ ਆਏ।
7.142.37
आर्षभे चर्मणी चित्रे प्रगृह्य विपुले शुभे ।
विकोशौ चाप्यसी कृत्वा समरे तौ विचेरतुः ॥ ७.१४२.३७ ॥
ਬਲਦ ਦੀ ਖੱਲ ਦੀਆਂ ਦੋ ਵਿਸ਼ਾਲ, ਚਿੱਤਰੀਆਂ, ਸ਼ੁਭ ਢਾਲਾਂ ਚੁੱਕ ਕੇ, ਮਿਆਨਾਂ ਤੋਂ ਕੱਢੀਆਂ ਤਲਵਾਰਾਂ ਲੈ ਕੇ ਉਹ ਦੋਵੇਂ ਯੁੱਧ ਵਿੱਚ ਵਿਚਰੇ।
7.142.38
चरन्तौ विविधान्मार्गान्मण्डलानि च भागशः ।
मुहुराजघ्नतुः क्रुद्धावन्योन्यमरिमर्दनौ।
सखङ्गौ चित्रवर्माणौ सनिष्काङ्गदभूषणौ ॥ ७.१४२.३८ ॥
ਵੱਖ-ਵੱਖ ਰਾਹਾਂ ਅਤੇ ਚੱਕਰਾਂ ਵਿੱਚ ਘੁੰਮਦੇ ਹੋਏ, ਗੁੱਸੇ ਵਿੱਚ, ਵੈਰੀਆਂ ਨੂੰ ਮਸਲਣ ਵਾਲੇ ਉਹ ਦੋਵੇਂ, ਤਲਵਾਰਾਂ ਨਾਲ, ਚਿੱਤਰੇ ਕਵਚ ਪਹਿਨੇ, ਹਾਰਾਂ ਤੇ ਬਾਜ਼ੂਬੰਦਾਂ ਨਾਲ ਸਜੇ, ਵਾਰ-ਵਾਰ ਇੱਕ ਦੂਜੇ ਨੂੰ ਮਾਰਨ ਲੱਗੇ।
7.142.39
भ्रान्तमुद्धान्तमाविद्धमाप्लुतं विप्लुतं सृतम् ।
सम्पातं समुदीर्णं च दर्शयन्तौ यशस्विनौ ॥ ७.१४२.३९ ॥
ਘੁੰਮਣ, ਉਛਾਲ, ਵਾਰ, ਛਾਲ, ਪਾਸੇ ਛਾਲ, ਫਿਸਲਣ, ਝਪਟ ਅਤੇ ਉੱਚਾ ਚੁੱਕਣਾ ਵਿਖਾਉਂਦੇ ਹੋਏ ਉਹ ਦੋਵੇਂ ਯਸ਼ਸਵੀ।
7.142.40
असिभ्यां सम्प्रजहाते परस्परमरिन्दमौ ।
उभौ छिद्रैषिणौ वीरावुभौ चित्रं ववल्गतुः ॥ ७.१४२.४० ॥
ਤਲਵਾਰਾਂ ਨਾਲ ਉਹ ਦੋਵੇਂ ਇੱਕ ਦੂਜੇ ਉੱਤੇ ਪੂਰੀ ਤਾਕਤ ਨਾਲ ਵਾਰ ਕਰਦੇ ਸਨ; ਵੈਰੀਆਂ ਨੂੰ ਦਬਾਉਣ ਵਾਲੇ ਉਹ ਦੋ ਵੀਰ, ਮੌਕਾ ਲੱਭਦੇ ਹੋਏ, ਅਨੋਖੇ ਢੰਗ ਨਾਲ ਛਾਲਾਂ ਮਾਰਦੇ ਰਹੇ।
7.142.41
दर्शयन्तावुभौ शिक्षां लाघवं सौष्ठवं तथा ।
रणे रणकृतां श्रेष्ठावन्योन्यं पर्यकर्षताम् ॥ ७.१४२.४१ ॥
ਦੋਵਾਂ ਨੇ ਆਪਣੀ ਸਿਖਲਾਈ, ਫੁਰਤੀ ਅਤੇ ਹੁਨਰ ਵਿਖਾਉਂਦੇ ਹੋਏ, ਲੜਨ ਵਾਲਿਆਂ ਵਿੱਚੋਂ ਸ੍ਰੇਸ਼ਠ ਉਹ ਦੋਵੇਂ, ਰਣ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਦੂਜੇ ਨੂੰ ਖਿੱਚਿਆ।
7.142.42
मुहूर्तमिव राजेन्द्र समाहत्य परस्परम् ।
पश्यतां सर्वसैन्यानां वीरावाश्वसतां पुनः ॥ ७.१४२.४२ ॥
ਹੇ ਰਾਜੇਂਦਰ, ਇੱਕ ਪਲ ਇੱਕ ਦੂਜੇ ਨੂੰ ਮਾਰ ਕੇ, ਸਾਰੀਆਂ ਫੌਜਾਂ ਦੇਖ ਰਹੀਆਂ ਸਨ, ਉਹ ਦੋਵੇਂ ਵੀਰ ਫੇਰ ਸਾਹ ਲੈਣ ਲੱਗੇ।
7.142.43
असिभ्यां चर्मणी चित्रे शतचन्द्रे नराधिप ।
निकृत्य पुरुषव्याघ्रौ बाहुयुद्धं प्रचक्रतुः ॥ ७.१४२.४३ ॥
ਹੇ ਨਰਾਧਿਪ, ਤਲਵਾਰਾਂ ਨਾਲ ਰੰਗੀਨ ਸ਼ਤਚੰਦਰ ਢਾਲਾਂ ਕੱਟ ਕੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੋਹਾਂ ਪੁਰਸ਼ਵਿਆਘਰਾਂ ਨੇ ਬਾਹੂਯੁੱਧ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤਾ।
7.142.44
व्यूढोरस्कौ दीर्घभुजौ नियुद्धकुशलावुभौ ।
बाहुभिः समसज्जेतामायसैः परिधैरिव ॥ ७.१४२.४४ ॥
ਚੌੜੀ ਛਾਤੀ ਅਤੇ ਲੰਮੀਆਂ ਬਾਂਹਾਂ ਵਾਲੇ, ਕੁਸ਼ਤੀ ਵਿੱਚ ਨਿਪੁੰਨ ਦੋਵੇਂ ਆਪਣੀਆਂ ਬਾਹਾਂ ਨਾਲ ਲੋਹੇ ਦੇ ਪਰਿਘਾਂ ਵਾਂਗ ਟਕਰਾ ਗਏ।
7.142.45
तयो राजन्भुजाघातनिग्रहप्रग्रहास्तथा ।
शिक्षाबलसमुद्भूताः सर्वयोधप्रहर्षणाः ॥ ७.१४२.४५ ॥
ਹੇ ਰਾਜਨ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੋਹਾਂ ਦੀਆਂ ਬਾਂਹਾਂ ਦੀਆਂ ਚੋਟਾਂ, ਪਕੜਾਂ ਅਤੇ ਬੰਧਨ, ਸਿੱਖਿਆ ਅਤੇ ਬਲ ਤੋਂ ਉਪਜ ਕੇ, ਸਾਰੇ ਯੋਧਿਆਂ ਨੂੰ ਖ਼ੁਸ਼ ਕਰ ਰਹੇ ਸਨ।
7.142.46
तयोर्नृवरयो राजन्समरे युध्यमानयोः ।
भीमोऽभवन्महाशब्दो वज्रपर्वतयोरिव ॥ ७.१४२.४६ ॥
ਹੇ ਰਾਜਨ, ਲੜ ਰਹੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੋਹਾਂ ਨਰਸ਼੍ਰੇਸ਼ਠਾਂ ਤੋਂ ਵਜ੍ਰ ਅਤੇ ਪਰਬਤ ਦੇ ਟਕਰਾਉਣ ਵਰਗਾ ਭਿਆਨਕ ਮਹਾਨਾਦ ਉੱਠਿਆ।
7.142.47
द्विपाविव विषाणाग्रैः शृङ्गैरिव महर्षभौ ।
भुजयोक्रावबन्धैश्च शिरोभ्यां चावघातनैः ॥ ७.१४२.४७ ॥
ਦੋ ਹਾਥੀਆਂ ਵਾਂਗ ਦੰਦਾਂ ਦੀਆਂ ਨੋਕਾਂ ਨਾਲ, ਦੋ ਮਹਾਬਲਦਾਂ ਵਾਂਗ ਸਿੰਗਾਂ ਨਾਲ, ਬਾਂਹਾਂ ਦੀਆਂ ਪਕੜਾਂ ਤੇ ਬੰਧਨਾਂ ਨਾਲ ਅਤੇ ਸਿਰਾਂ ਦੀਆਂ ਚੋਟਾਂ ਨਾਲ (ਉਹ ਲੜੇ)।
7.142.48
पादावकर्षसन्धानैस्तोमराङ्कशलासनैः ।
पादोदरविबन्धैश्च भूमावुद्धमणैस्तथा ॥ ७.१४२.४८ ॥
ਪੈਰ ਖਿੱਚ ਕੇ ਜਕੜਨ ਨਾਲ, ਤੋਮਰ, ਅੰਕੁਸ਼ ਅਤੇ ਚੁੱਕ ਕੇ ਸੁੱਟਣ ਦੇ ਦਾਅਾਂ ਨਾਲ, ਪੈਰਾਂ ਤੇ ਢਿੱਡ ਨੂੰ ਬੰਨ੍ਹਣ ਨਾਲ, ਅਤੇ ਧਰਤੀ ਤੇ ਪਟਕ ਕੇ ਘੁਮਾਉਣ ਨਾਲ (ਉਹ ਲੜੇ)।
7.142.49
गतप्रत्यागताक्षेपैः पातनोत्थानसम्पुतैः ।
युयुधाते महात्मानौ कुरुसात्वतपुङ्गवौ ॥ ७.१४२.४९ ॥
ਅੱਗੇ ਵਧਦਿਆਂ ਤੇ ਪਿੱਛੇ ਹਟਦਿਆਂ, ਸੁੱਟਦਿਆਂ ਤੇ ਬਚਦਿਆਂ, ਡੇਗਦਿਆਂ ਤੇ ਉੱਠਦਿਆਂ, ਘੁੱਟਦਿਆਂ ਉਹ ਦੋਵੇਂ ਮਹਾਤਮਾ, ਕੁਰੂਆਂ ਤੇ ਸਾਤਵਤਾਂ ਦੇ ਸ਼੍ਰੇਸ਼ਠ ਵੀਰ, ਲੜਦੇ ਰਹੇ।
7.142.50
द्वात्रिंशत्कारणानि स्युर्यानि युद्धानि भारत ।
तान्यदर्शयतां तत्र युध्यमानौ महाबलौ ॥ ७.१४२.५० ॥
ਹੇ ਭਾਰਤ, ਯੁੱਧ ਦੇ ਬੱਤੀ ਢੰਗ ਹੁੰਦੇ ਹਨ; ਉੱਥੇ ਲੜ ਰਹੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੋਵਾਂ ਮਹਾਬਲੀਆਂ ਨੇ ਉਹ ਸਭ ਦਿਖਾਏ।
7.142.51
क्षीणायुधे सात्वते युध्यमाने ।
ततोऽब्रवीदर्जुनं वासुदेवः।
पश्यस्वैनं विरथं युध्यमानं ।
रणे वरं सर्वधनुर्धराणाम् ॥ ७.१४२.५१ ॥
ਸਾਤਵਤ (ਸਾਤਿਅਕੀ) ਦੇ ਸ਼ਸਤਰ ਮੁੱਕ ਜਾਣ ਤੇ ਲੜਦਿਆਂ ਵੇਲੇ, ਵਾਸੁਦੇਵ ਨੇ ਅਰਜੁਨ ਨੂੰ ਕਿਹਾ: 'ਰੱਥ ਤੋਂ ਬਿਨਾਂ ਲੜ ਰਹੇ ਇਸ ਨੂੰ ਵੇਖ; ਰਣ ਵਿੱਚ ਇਹ ਸਭ ਧਨੁਰਧਾਰੀਆਂ ਵਿੱਚ ਸ਼੍ਰੇਸ਼ਠ ਹੈ।'
7.142.52
सिन्धुराजवधे सक्तं पार्थं कृष्णोऽब्रवीत्पुनः ।
सीदन्तं सात्यकिं पश्य पार्थैनं परिरक्ष च ॥ ७.१४२.५२ ॥
ਸਿੰਧੂਰਾਜ ਦੇ ਵਧ ਵਿੱਚ ਲੱਗੇ ਪਾਰਥ ਨੂੰ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਨੇ ਫਿਰ ਕਿਹਾ: 'ਸਾਤਿਅਕੀ ਢਹਿ ਰਿਹਾ ਹੈ, ਵੇਖ; ਹੇ ਪਾਰਥ, ਇਸ ਦੀ ਰੱਖਿਆ ਕਰ।'
7.142.53
प्रविष्टो भारतीं भित्त्वा तव पाण्डव पृष्ठतः ।
योधितश्च महावीर्यैः सर्वैर्भारत भारतैः ॥ ७.१४२.५३ ॥
ਹੇ ਪਾਂਡਵ, ਉਹ ਭਾਰਤੀ ਵਿਊਹ ਨੂੰ ਚੀਰ ਕੇ ਤੇਰੇ ਪਿੱਛਿਓਂ ਅੰਦਰ ਆਇਆ; ਹੇ ਭਾਰਤ, ਉੱਥੇ ਮਹਾਂਬਲੀ ਭਾਰਤਾਂ ਸਭਨਾਂ ਨੇ ਉਸ ਨਾਲ ਲੜਾਈ ਕੀਤੀ।
7.142.54
धार्तराष्ट्राश्च ये मुख्या ये च मुख्या महारथाः ।
निहता वृष्णिवीरेण शतशोऽथ सहस्रशः ॥ ७.१४२.५४ ॥
ਧ੍ਰਿਤਰਾਸ਼ਟਰ ਦੇ ਪੁੱਤਰ ਅਤੇ ਜੋ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਮਹਾਰਥੀ ਸਨ, ਉਹ ਵ੍ਰਿਸ਼ਨੀ ਵੀਰ ਦੇ ਹੱਥੋਂ ਸੈਂਕੜੇ ਤੇ ਹਜ਼ਾਰਾਂ ਮਾਰੇ ਗਏ।
7.142.55
परिश्रान्तं युधां श्रेष्ठं सम्प्राप्तो भूरिदक्षिणः ।
युद्धाकाङ्क्षी समायान्तं नैतत्सममिवार्जुन ॥ ७.१४२.५५ ॥
ਥੱਕੇ ਹੋਏ ਯੋਧਿਆਂ ਵਿੱਚੋਂ ਸ੍ਰੇਸ਼ਠ, ਅਤਿ ਨਿਪੁਣ ਭੂਰਿਸ਼ਰਵਾ ਯੁੱਧ ਦੀ ਇੱਛਾ ਨਾਲ ਆਇਆ; ਹੇ ਅਰਜੁਨ, ਇਹ ਉਸ ਵਰਗਾ ਨਹੀਂ ਸੀ।
7.142.56
ततो भूरिश्रवाः क्रुद्धः सात्यकिं युद्धदुर्मदः ।
उद्यम्याभ्याहनद्राजन्मत्तो मत्तमिव द्विपम् ॥ ७.१४२.५६ ॥
ਫਿਰ ਕ੍ਰੋਧਿਤ ਭੂਰਿਸ਼ਰਵਾ, ਯੁੱਧ ਦੇ ਮਦ ਵਿੱਚ ਮਸਤ ਹੋ ਕੇ, ਸਾਤਯਕੀ ਉੱਤੇ ਟੁੱਟ ਪਿਆ; ਹੇ ਰਾਜਨ, ਜਿਵੇਂ ਮਸਤ ਹਾਥੀ ਦੂਜੇ ਮਸਤ ਹਾਥੀ ਉੱਤੇ ਵਾਰ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਉਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਉਸਨੇ ਵਾਰ ਕੀਤਾ।
7.142.57
ततो जलदनिर्घोषः समीपे नृपसत्तम ।
हाहाकारो महानासीत्सैन्यानां भरतर्षभ।
यदुद्यम्य महाबाहुः सात्यकिं न्यहनद्भुवि ॥ ७.१४२.५७ ॥
ਫਿਰ ਬੱਦਲ ਦੀ ਗਰਜ ਵਰਗੀ ਆਵਾਜ਼ ਨਾਲ, ਹੇ ਨ੍ਰਿਪਸ਼੍ਰੇਸ਼ਠ, ਨੇੜੇ ਫੌਜਾਂ ਵਿੱਚ ਵੱਡਾ 'ਹਾਹਾਕਾਰ' ਉੱਠਿਆ, ਹੇ ਭਰਤਰਸ਼ਭ; ਜਦੋਂ ਉਸ ਮਹਾਬਾਹੂ ਨੇ ਸਾਤਯਕੀ ਨੂੰ ਚੁੱਕ ਕੇ ਧਰਤੀ ਉੱਤੇ ਪਟਕਾਇਆ।
7.142.58
रथस्थयोर्द्वयोर्युद्धे क्रुद्धयोर्योधमुख्ययोः ।
केशवार्युनयो राजन्समरे प्रेक्षमाणयोः ॥ ७.१४२.५८ ॥
ਹੇ ਰਾਜਨ, ਰੱਥਾਂ ਉੱਤੇ ਖੜ੍ਹੇ ਯੁੱਧ ਵਿੱਚ ਕ੍ਰੋਧਿਤ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੋਵੇਂ ਮੁੱਖ ਯੋਧਿਆਂ ਨੂੰ, ਰਣ-ਭੂਮੀ ਵਿੱਚ ਵੇਖ ਰਹੇ ਕੇਸ਼ਵ ਅਤੇ ਅਰਜੁਨ।
7.142.59
अथ कृष्णो महाबाहुरर्जुनं प्रत्यभाषत ।
पश्य वृष्ण्यन्धकव्याघ्रं सौमदत्तिवशं गतम् ॥ ७.१४२.५९ ॥
ਤਦ ਮਹਾਬਾਹੂ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਨੇ ਅਰਜੁਨ ਨੂੰ ਕਿਹਾ, 'ਵੇਖ, ਵ੍ਰਿਸ਼ਨੀ-ਅੰਧਕ ਵੰਸ਼ ਦਾ ਵਾਘ ਸੌਮਦੱਤੀ ਦੇ ਵੱਸ ਵਿੱਚ ਚਲਾ ਗਿਆ ਹੈ।'
7.142.60
परिश्रान्तं गतं भूमौ कृत्वा कर्म सुदुष्करम् ।
तवान्तेवासिनं वीरं पालयार्जुन सात्यकिम् ॥ ७.१४२.६० ॥
ਬਹੁਤ ਕਠਿਨ ਕਰਮ ਕਰਕੇ ਥੱਕ ਕੇ ਧਰਤੀ ਉੱਤੇ ਡਿੱਗਿਆ ਉਹ ਵੀਰ ਤੇਰਾ ਚੇਲਾ ਸਾਤਯਕੀ ਹੈ; ਹੇ ਅਰਜੁਨ, ਉਸਦੀ ਰੱਖਿਆ ਕਰ।
7.142.61
न वशं यज्ञशीलस्य गच्छेदेष वरोऽर्जुन ।
त्वत्कृते पुरुषव्याघ्र तदाऽऽशु क्रियतां विभो ॥ ७.१४२.६१ ॥
ਯਜ੍ਞਸ਼ੀਲ ਦੇ ਵਸ਼ ਵਿੱਚ ਇਹ ਵਰ ਨਾ ਜਾਵੇ, ਹੇ ਅਰਜੁਨ। ਹੇ ਪੁਰਸ਼ਵਿਆਘ੍ਰ, ਹੇ ਵਿਭੋ, ਤੇਰੇ ਲਈ ਹੁਣੇ ਉਹ ਕੀਤਾ ਜਾਵੇ।
7.142.62
स सिंह इव मातङ्गं विकर्षन्भूरिदक्षिणः ।
व्यरोचत कुरुश्रेष्ठः सात्वतप्रवरं युधि ॥ ७.१४२.६२ ॥
ਜਿਵੇਂ ਸ਼ੇਰ ਹਾਥੀ ਨੂੰ ਖਿੱਚਦਾ ਹੈ, ਬਹੁਤ ਦਕਸ਼ਿਣਾ ਦੇਣ ਵਾਲਾ ਕੁਰੂਆਂ ਦਾ ਸ੍ਰੇਸ਼ਠ ਯੁੱਧ ਵਿੱਚ ਸਾਤਵਤਾਂ ਵਿੱਚ ਸ੍ਰੇਸ਼ਠ ਨੂੰ ਖਿੱਚਦਾ ਹੋਇਆ ਸੋਹਿਆ।
7.142.63
अथाब्रवीद्धृष्टमना वासुदेवं धनञ्जयः ।
पश्य वृष्णिप्रवीरेण क्रीडन्तं कुरुपुङ्गवम्।
महाद्विपेनेव वने मत्तेन हरियूथपम् ॥ ७.१४२.६३ ॥
ਫਿਰ ਖ਼ੁਸ਼ ਮਨ ਨਾਲ ਧਨੰਜਯ ਨੇ ਵਾਸੁਦੇਵ ਨੂੰ ਕਿਹਾ: ਵੇਖ, ਵ੍ਰਿਸ਼ਣੀਆਂ ਦੇ ਵੀਰ ਨਾਲ ਕੁਰੂਪੁੰਗਵ ਖੇਡ ਰਿਹਾ ਹੈ, ਜਿਵੇਂ ਬਨ ਵਿੱਚ ਮਦ-ਮਸਤ ਮਹਾਗਜ ਬਾਂਦਰਾਂ ਦੇ ਯੂਥਪਤੀ ਨਾਲ ਖੇਡਦਾ ਹੈ।
7.142.64
मामेव च महाबाहो परियान्ति महारथाः ।
यथाशक्ति यतन्तो मां योधयन्तो जनार्दन ॥ ७.१४२.६४ ॥
ਹੇ ਮਹਾਬਾਹੂ, ਹੇ ਜਨਾਰਦਨ, ਮਹਾਰਥੀ ਯਥਾ-ਸ਼ਕਤੀ ਯਤਨ ਕਰਦੇ ਹੋਏ ਮੈਨੂੰ ਹੀ ਘੇਰ ਕੇ ਮੇਰੇ ਨਾਲ ਲੜ ਰਹੇ ਹਨ।
7.142.65
ध्रुवं च योधयाम्येताञ्छिद्रान्वेषणतत्परान् ।
रक्षामि सात्यकिं चैव सौमदत्तिवशं गतम् ॥ ७.१४२.६५ ॥
ਯਕੀਨਨ ਮੈਂ ਕਮਜ਼ੋਰੀਆਂ ਲੱਭਣ ਵਿੱਚ ਲੱਗੇ ਇਹਨਾਂ ਨਾਲ ਲੜਦਾ ਹਾਂ ਅਤੇ ਸੌਮਦੱਤੀ ਦੇ ਵਸ਼ ਵਿੱਚ ਗਏ ਸਾਤਯਕੀ ਦੀ ਰੱਖਿਆ ਕਰਦਾ ਹਾਂ।
7.142.66
अप्राप्तोऽयं मया कृष्म हन्तुं भूरिश्रवा रणे ।
अन्येन तु समासक्तं मम नोत्सहते मनः ॥ ७.१४२.६६ ॥
ਯੁੱਧ ਵਿੱਚ ਭੂਰਿਸ਼ਰਵਾ ਨੂੰ ਮਾਰਨ ਲਈ ਮੈਂ ਇਸ ਤੱਕ ਪਹੁੰਚ ਨਹੀਂ ਸਕਿਆ; ਪਰ ਕਿਸੇ ਹੋਰ ਨਾਲ ਜੁੜਿਆ ਮੇਰਾ ਮਨ ਉਤਸ਼ਾਹਿਤ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦਾ।
7.142.67
अवश्यं च मया कृष्ण वृष्णिवीरस्य रक्षणम् ।
मदर्थं युध्यमानस्य कार्यं प्राणैरपि प्रभो ॥ ७.१४२.६७ ॥
ਹੇ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ, ਵ੍ਰਿਸ਼ਣੀ ਵੀਰ (ਸਾਤਿਅਕੀ) ਦੀ ਰੱਖਿਆ ਮੈਨੂੰ ਜ਼ਰੂਰ ਕਰਨੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ। ਹੇ ਪ੍ਰਭੂ, ਮੇਰੇ ਲਈ ਲੜ ਰਹੇ ਉਸ ਦੀ ਪ੍ਰਾਣਾਂ ਦੀ ਬਾਜ਼ੀ ਲਾ ਕੇ ਵੀ ਰੱਖਿਆ ਕਰਨੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ।
7.142.68
अधर्मो वाऽस्तु धर्मो वा मम माधव माधवः ।
परेण निहतो मा स्म प्राणान्हासीन्महारथः ॥ ७.१४२.६८ ॥
ਭਾਵੇਂ ਇਹ ਅਧਰਮ ਹੋਵੇ ਜਾਂ ਧਰਮ, ਹੇ ਮਾਧਵ। ਮੇਰਾ ਮਾਧਵ (ਸਾਤਿਅਕੀ) ਮਹਾਰਥੀ ਹੈ; ਵੈਰੀ ਦੁਆਰਾ ਮਾਰਿਆ ਜਾ ਕੇ ਉਹ ਪ੍ਰਾਣ ਨਾ ਤਿਆਗੇ।
7.142.69
एवमुक्त्वाऽर्जुनः कृष्णं परानाशु शितैः शरैः ।
छादयामास सङ्क्रुद्धः परे चापि धनञ्जयम् ॥ ७.१४२.६९ ॥
ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਨੂੰ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਆਖ ਕੇ ਕ੍ਰੋਧਿਤ ਅਰਜੁਨ ਨੇ ਤਿੱਖੇ ਬਾਣਾਂ ਨਾਲ ਵੈਰੀਆਂ ਨੂੰ ਛੇਤੀ ਹੀ ਢੱਕ ਦਿੱਤਾ; ਵੈਰੀਆਂ ਨੇ ਵੀ ਧਨੰਜਯ ਨੂੰ ਢੱਕ ਦਿੱਤਾ।
7.142.70
एवं स्म युध्यते वीरः सात्यकिं च मुहुर्मुहुः ।
प्रेक्षते स्म नरव्याघ्रो भूरिश्रवसमेव च ॥ ७.१४२.७० ॥
ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਉਹ ਵੀਰ ਵਾਰ-ਵਾਰ ਸਾਤਿਅਕੀ ਨਾਲ ਲੜਦਾ ਰਿਹਾ; ਅਤੇ ਨਰਵਿਆਘ੍ਰ ਭੂਰਿਸ਼ਰਵਾ ਵੱਲ ਵੀ ਵਾਰ-ਵਾਰ ਤੱਕਦਾ ਰਿਹਾ।
7.142.71
तथा तु कृष्यमाणं तं दृष्ट्वा सात्यकिमाहवे ।
वासुदेवस्तदा वाक्यं भूयोऽप्यर्जुनमब्रवीत् ॥ ७.१४२.७१ ॥
ਯੁੱਧ ਵਿੱਚ ਸਾਤਿਅਕੀ ਨੂੰ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਪੀੜਤ ਹੁੰਦਾ ਵੇਖ ਕੇ ਵਾਸੁਦੇਵ (ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ) ਨੇ ਤਦ ਅਰਜੁਨ ਨੂੰ ਫਿਰ ਇਹ ਬਚਨ ਕਹੇ।
7.142.72
पश्य वृष्ण्यन्धकव्याघ्रं सौमदत्तिवंशं गतम् ।
तव शिष्यं महाबाहो धनुष्यनवमं त्वया ॥ ७.१४२.७२ ॥
ਵੇਖ, ਵ੍ਰਿਸ਼ਣੀ-ਅੰਧਕਾਂ ਦਾ ਵਿਆਘਰ (ਸਾਤਿਅਕੀ) ਸੌਮਦੱਤਿ ਦੇ ਵੰਸ਼ (ਭੂਰਿਸ਼ਰਵਾ) ਕੋਲ ਪਹੁੰਚ ਗਿਆ ਹੈ। ਹੇ ਮਹਾਬਾਹੂ, ਉਹ ਤੇਰਾ ਚੇਲਾ ਹੈ, ਧਨੁਸ਼ ਵਿੱਚ ਤੇਰੇ ਵੱਲੋਂ ਅਨੁਪਮ ਬਣਾਇਆ ਗਿਆ।
7.142.73
अनित्यो विक्रमः पार्थ यत्र भूरिश्रवा रणे ।
विशेषयति वार्ष्णेयं सात्यकिं सत्यविक्रमम् ॥ ७.१४२.७३ ॥
ਹੇ ਪਾਰਥ, ਯੁੱਧ ਵਿੱਚ ਜਿੱਥੇ ਭੂਰਿਸ਼ਰਵਾ ਸੱਤਯਵਿਕ੍ਰਮੀ ਵਾਰਸ਼ਣੇਯ ਸਾਤਯਕਿ ਨੂੰ ਵੱਖ ਕਰਕੇ ਦਿਖਾਉਂਦਾ ਹੈ, ਉੱਥੇ ਪਰਾਕ੍ਰਮ ਅਨਿੱਤ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
7.142.74
बहुभिर्महारथैरेष पराक्रान्तैर्युयुत्सुभिः ।
युद्ध्वा भृशं परिश्रान्तः क्षीणायुधरपरिच्छदः ॥ ७.१४२.७४ ॥
ਇਹ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਮਹਾਰਥੀਆਂ ਵੱਲੋਂ ਹਮਲਾ ਕੀਤਾ ਗਿਆ, ਯੁੱਧ ਦੇ ਇੱਛੁਕਾਂ ਨਾਲ ਲੜ ਕੇ ਬਹੁਤ ਥੱਕ ਗਿਆ ਹੈ; ਇਸਦੇ ਸ਼ਸਤਰ ਅਤੇ ਕਵਚ ਖੀਣ ਹੋ ਗਏ ਹਨ।
7.142.75
एवमुक्तो महाराज वासुदेवेन पाण्डवः ।
मनसा पूजयामास भूरिश्रवसमाहवे ॥ ७.१४२.७५ ॥
ਹੇ ਮਹਾਰਾਜ, ਵਾਸੁਦੇਵ ਵੱਲੋਂ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਆਖੇ ਜਾਣ ਤੇ ਪਾਂਡਵ ਨੇ ਯੁੱਧ ਵਿੱਚ ਭੂਰਿਸ਼ਰਵਾ ਦਾ ਮਨ ਹੀ ਮਨ ਆਦਰ ਕੀਤਾ।
7.142.76
विकर्षन्सात्वतां श्रेष्ठं क्रीडमान इवाहवे ।
स हर्षयति मां भूयः कुरूणां नन्दिवर्धनः ॥ ७.१४२.७६ ॥
ਯੁੱਧ ਵਿੱਚ ਸਾਤਵਤਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਸ੍ਰੇਸ਼ਠ ਨੂੰ ਖੇਡਦਿਆਂ ਵਾਂਗ ਖਿੱਚਦਾ ਹੋਇਆ, ਕੌਰਵਾਂ ਦਾ ਆਨੰਦ ਵਧਾਉਣ ਵਾਲਾ ਉਹ ਮੈਨੂੰ ਫਿਰ ਖੁਸ਼ ਕਰਦਾ ਹੈ।
7.142.77
प्रवरं वृष्णिवीराणां यन्निहन्त्येष सात्यकिम् ।
महाद्विपमिवारण्ये कर्षन्निव हरिर्भृशम् ॥ ७.१४२.७७ ॥
ਵ੍ਰਿਸ਼ਨੀ ਵੀਰਾਂ ਵਿੱਚ ਸ੍ਰੇਸ਼ਠ ਸਾਤਯਕਿ ਨੂੰ ਇਹ ਮਾਰ ਰਿਹਾ ਹੈ, ਜਿਵੇਂ ਜੰਗਲ ਵਿੱਚ ਸ਼ੇਰ ਵੱਡੇ ਹਾਥੀ ਨੂੰ ਖਿੱਚ ਕੇ ਮਾਰਦਾ ਹੈ।
7.142.78
एवं तु मनसा राजन्पार्थः सम्पूज्य कौरवम् ।
अयुध्यतारिभिर्वीरस्तं च सम्प्रेक्षते मुहुः ॥ ७.१४२.७८ ॥
ਹੇ ਰਾਜਨ, ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਮਨ ਹੀ ਮਨ ਕੌਰਵ ਦਾ ਸਤਿਕਾਰ ਕਰਕੇ, ਉਹ ਵੀਰ ਪਾਰਥ ਵੈਰੀਆਂ ਨਾਲ ਲੜਦਾ ਰਿਹਾ ਅਤੇ ਵਾਰ-ਵਾਰ ਉਸ ਵੱਲ ਵੇਖਦਾ ਰਿਹਾ।
7.142.79
अथ कोशाद्विनिष्कृष्य खङ्गं भूरिश्रवाः शितम् ।
मूर्धजेषु च जग्राह पदा चोरस्याताडयत्।
आक्रम्य चाप्यथोद्यम्य सहासिं सुभुजो भुजम् ॥ ७.१४२.७९ ॥
ਫਿਰ ਭੂਰਿਸ਼ਰਵਾ ਨੇ ਮਿਆਨ ਤੋਂ ਤਿੱਖੀ ਤਲਵਾਰ ਖਿੱਚੀ, ਉਸਦੇ ਵਾਲ ਫੜੇ, ਪੈਰ ਨਾਲ ਉਸਦੀ ਛਾਤੀ ਉੱਤੇ ਠੋਕਰ ਮਾਰੀ; ਫਿਰ ਉਸ ਸੁਭੁਜ ਨੇ ਤਲਵਾਰ ਸਹਿਤ ਆਪਣੀ ਬਾਂਹ ਉੱਚੀ ਕੀਤੀ।
7.142.80
शुशुभे स भुजस्तस्य तपनीयविभूषणः ।
मध्ये रथसमूहस्य इन्द्रध्वज इवोच्छ्रितः ॥ ७.१४२.८० ॥
ਸੋਨੇ ਦੇ ਗਹਿਣਿਆਂ ਨਾਲ ਸਜੀ ਉਸਦੀ ਉਹ ਬਾਂਹ ਰੱਥਾਂ ਦੇ ਸਮੂਹ ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ ਉੱਚੇ ਚੁੱਕੇ ਇੰਦਰਧਵਜ ਵਾਂਗ ਸ਼ੋਭੀ।
7.142.81
हाहाकृतमभूत्सर्वं पाण्डवानां महद्बलम् ।
तावकाश्च मुदा युक्ताः सिंहनादं विचुक्रुशुः ॥ ७.१४२.८१ ॥
ਪਾਂਡਵਾਂ ਦੀ ਵੱਡੀ ਫੌਜ ਸਾਰੀ 'ਹਾਏ ਹਾਏ' ਦੀਆਂ ਚੀਖਾਂ ਨਾਲ ਭਰ ਗਈ; ਅਤੇ ਤੁਹਾਡੇ ਯੋਧੇ ਖੁਸ਼ੀ ਨਾਲ ਸ਼ੇਰ ਵਾਂਗ ਗਰਜਣ ਲੱਗੇ।
7.142.82
निमीलिताक्षास्त्वभवञ्जनाः सङ्ग्रामभीरवः ।
तथा भूरिश्रवोग्रस्ते सात्वते नष्टविक्रमे ॥ ७.१४२.८२ ॥
ਜੰਗ ਤੋਂ ਡਰੇ ਲੋਕਾਂ ਨੇ ਅੱਖਾਂ ਬੰਦ ਕਰ ਲਈਆਂ; ਭੂਰਿਸ਼ਰਵਾ ਨੇ ਉਗਰ ਹੋ ਕੇ ਸਾਤਵਤ (ਸਾਤਿਆਕੀ) ਦਾ ਪਰਾਕ੍ਰਮ ਨਸ਼ਟ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਸੀ।
7.142.83
वासुदेवं महाबाहुरर्जुनः प्रत्यभाषत ।
सैन्धवे सक्तदृष्टित्वान्न तं पश्यामि माधवम् ॥ ७.१४२.८३ ॥
ਮਹਾਬਾਹੂ ਅਰਜੁਨ ਨੇ ਵਾਸੁਦੇਵ ਨੂੰ ਉੱਤਰ ਦਿੱਤਾ — 'ਸੈਂਧਵ (ਜਯਦ੍ਰਥ) ਉੱਤੇ ਨਜ਼ਰ ਟਿਕੀ ਹੋਣ ਕਾਰਨ ਮੈਂ ਮਾਧਵ ਨੂੰ ਨਹੀਂ ਦੇਖ ਰਿਹਾ।'
7.142.84
एष त्वसुकरं कर्म यादवार्थे करोम्यहम् ।
मम शिष्यो ममार्थाय युध्यते मम शत्रुभिः।
तं कृष्ण मोक्षयिष्यामि दावात्सिंहशिशुं यथा ॥ ७.१४२.८४ ॥
'ਯਾਦਵ ਲਈ ਇਹ ਔਖਾ ਕੰਮ ਮੈਂ ਕਰਾਂਗਾ। ਮੇਰਾ ਚੇਲਾ ਮੇਰੇ ਲਈ ਵੈਰੀਆਂ ਨਾਲ ਲੜ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਹੇ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ, ਜਿਵੇਂ ਜੰਗਲ ਦੀ ਅੱਗ ਤੋਂ ਸ਼ੇਰ ਦੇ ਬੱਚੇ ਨੂੰ ਬਚਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਮੈਂ ਉਸਨੂੰ ਬਚਾਵਾਂਗਾ।'
7.142.85
इत्युक्त्वा वचनं कुर्वन्वासुदेवस्य पाण्डवः ।
ततः क्षुरप्रं निशितं गाण्डीवे समयोजयत् ॥ ७.१४२.८५ ॥
ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਕਹਿ ਕੇ ਵਾਸੁਦੇਵ ਦੇ ਬਚਨ ਨੂੰ ਪੂਰਾ ਕਰਦੇ ਹੋਏ ਪਾਂਡਵ ਨੇ ਫਿਰ ਤਿੱਖਾ ਕ੍ਸ਼ੁਰਪ੍ਰ ਬਾਣ ਗਾਂਡੀਵ ਉੱਤੇ ਚੜ੍ਹਾਇਆ।
7.142.86
पार्थबाहुविसृष्टः स महोल्केव नभश्च्युता ।
सखङ्गं यज्ञशीलस्य बाहुं दक्षिणमच्छिनत् ॥ ७.१४२.८६ ॥
ਪਾਰਥ ਦੀ ਬਾਂਹ ਤੋਂ ਛੁੱਟਿਆ ਉਹ ਬਾਣ ਅਸਮਾਨੋਂ ਡਿੱਗੀ ਮਹਾ-ਉਲਕਾ ਵਾਂਗ ਜਾ ਕੇ ਯਜ੍ਞਸ਼ੀਲ ਦੀ ਸੱਜੀ ਬਾਂਹ ਤਲਵਾਰ ਸਮੇਤ ਵੱਢ ਦਿੱਤੀ।