มหาภารตะ · อัธยายะ 7.142
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
7.142.1
तमापतन्तं सम्प्रेक्ष्य सात्वतं युद्धदुर्मदम् ।
क्रोधाद्भूरिश्रवा राजन्सहसा समुपाद्रवत् ॥ ७.१४२.१ ॥
เมื่อเห็นสาตยกิผู้เป็นสาตวตะ มัวเมาในการรบ กำลังพุ่งเข้ามา โอ มหาราช ภูริศรวัสก็ด้วยความโกรธโจนเข้าใส่ทันที
7.142.2
तमब्रवीन्महाराज कौरव्यः शिनिपुङ्गवम् ।
अद्य प्राप्तोऽपि दिष्ट्या मे चक्षुर्विषयमित्युत ॥ ७.१४२.२ ॥
พระกุรุวงศ์ตรัสกับวีรบุรุษแห่งศินิวงศ์ โอ มหาราช วันนี้โชคดีที่ท่านก็มาอยู่ในระยะสายตาของข้าเช่นกัน
7.142.3
चिराभिलषितं काममहं प्राप्स्यामि संयुगे ।
न हि मे मोक्ष्यसे जीवन्यदि नोत्सृजसे रणम् ॥ ७.१४२.३ ॥
ข้าจะได้สิ่งที่ปรารถนามานานในการรบ ถ้าท่านไม่ละทิ้งการรบ ท่านก็จะไม่พ้นจากข้าไปได้ตราบที่ยังมีชีวิต
7.142.4
अद्य त्वां समरे हत्वा नित्यं शूराभिमानिनम् ।
नन्दयिष्यामि दाशार्ह कुरुराजं सुयोधनम् ॥ ७.१४२.४ ॥
วันนี้ เมื่อข้าสังหารท่านในสนามรบ ท่านผู้ภูมิใจในความกล้าหาญอยู่เสมอ โอ ทาศารหะ ข้าจะทำให้สุโยธนะ พระราชาแห่งกุรุ ปีติยินดี
7.142.5
अद्य मद्बाणनिर्दग्धं पतितं धरणीतले ।
द्रक्ष्यतस्त्वां रणे वीरौ सहितौ केशवार्जुनौ ॥ ७.१४२.५ ॥
วันนี้ ท่านจะถูกลูกศรของข้าเผาไหม้และล้มลงบนพื้นปฐพี แล้วท่านจะถูกมองเห็นในสนามรบโดยวีรบุรุษทั้งสอง คือเกศวะและอรชุนซึ่งอยู่ด้วยกัน
7.142.6
अद्य धर्मसुतो राजा श्रुत्वा त्वां निहतं मया ।
सव्रीडो भविता सद्यो येनासीह प्रवेशितः ॥ ७.१४२.६ ॥
วันนี้ เมื่อพระราชาผู้เป็นบุตรของธรรมได้ยินว่าท่านถูกข้าสังหารแล้ว พระองค์จะละอายใจในทันที เพราะพระองค์เป็นผู้นำท่านเข้ามาสู่การรบที่นี่
7.142.7
अद्य मे विक्रमं पार्थो विज्ञास्यति धनञ्जयः ।
त्वयि भूमौ विनिहते शयाने रुधिरोक्षिते ॥ ७.१४२.७ ॥
วันนี้ อรชุน บุตรของปฤถา จะได้รู้ถึงความกล้าหาญของข้า เมื่อท่านนอนตายอยู่บนพื้นดิน ชุ่มไปด้วยเลือด
7.142.8
चिराभिलषितो ह्येष त्वया सह समागमः ।
पुरा देवासुरे युद्धे शक्रस्य बलिना यथा ॥ ७.१४२.८ ॥
การพบกับท่านนี้ที่ข้าปรารถนามานาน กำลังเกิดขึ้นดังเช่นที่เคยเกิดขึ้นในสงครามระหว่างเทพกับอสูรในอดีต ระหว่างพระอินทร์กับพาลี
7.142.9
अद्य युद्धं महाघोरं तव दास्यामि सात्वत ।
ततो ज्ञास्यसि तत्त्वेन मद्वीर्यबलपौरुषम् ॥ ७.१४२.९ ॥
วันนี้ ข้าจะให้การรบอันน่าสะพรึงกลัวแก่ท่าน โอ สาตวตะ แล้วท่านจะรู้ความจริงถึงความกล้า กำลัง และความเป็นชายของข้า
7.142.10
अद्य संयमनीं याता मया त्वं निहतो रणे ।
यथा रामानुजेनाजौ रावणिर्लक्ष्मणेन ह ॥ ७.१४२.१० ॥
วันนี้ ท่านจะถูกข้าสังหารในสนามรบ แล้วไปยังนครของพระยม เช่นเดียวกับที่พระลักษมณ์ น้องชายของพระรามได้สังหารโอรสของราวณะในการรบ
7.142.11
अद्य कृष्णश्च पार्थश्च धर्मराजश्च माधव ।
हते त्वयि निरुत्साहारणं त्यक्ष्यन्त्यसंशयम् ॥ ७.१४२.११ ॥
วันนี้ โอ มาธวะ เมื่อท่านถูกสังหาร กฤษณะ ปารถะ และพระธรรมราชาจะหมดกำลังใจและละทิ้งการรบเป็นแน่
7.142.12
अद्य तेऽपचितिं कृत्वा शितैर्माधव सायकैः ।
तत्स्त्रियो नन्दयिष्यामि ये त्वया निहता रणे ॥ ७.१४२.१२ ॥
วันนี้ โอ มาธวะ ข้าจะให้เกียรติท่านด้วยลูกศรคมกล้า แล้วข้าจะทำให้สตรีของผู้ที่ท่านสังหารในการรบปีติยินดี
7.142.13
मच्चक्षुर्विषये प्राप्तो न त्वं माधव मोक्ष्यसे ।
सिंहस्य विषयं प्राप्तो यथा क्षुद्रमृगस्तथा ॥ ७.१४२.१३ ॥
โอ มาธวะ เมื่อท่านอยู่ในระยะสายตาของข้าแล้ว ท่านจะหนีไม่พ้น เหมือนกวางน้อยที่เข้ามาอยู่ในระยะของสิงโตย่อมหนีไม่พ้นฉะนั้น
7.142.14
युयुधानस्तु तं राजन्प्रत्युवाच हसन्निव ।
कौरवेय न सन्त्रासो विद्यते मम संयुगे ॥ ७.१४२.१४ ॥
โอ มหาราช ยุยุธานะตอบท่านนั้นราวกับหัวเราะ โอ บุตรแห่งกุรุ ในการรบนี้ข้าไม่มีความหวาดกลัวเลย
7.142.15
नाहं भीषयितुं शक्यो वाङ्मात्रेण तु केवलम् ।
स मां निहन्यात्सङ्ग्रामे यो मां कुर्यान्निरायुधम् ॥ ७.१४२.१५ ॥
ข้าไม่อาจถูกทำให้หวาดกลัวได้ด้วยคำพูดเพียงอย่างเดียว ให้ผู้ที่จะทำให้ข้าไร้อาวุธในการรบนั่นแหละเป็นผู้สังหารข้า
7.142.16
समास्तु शाश्वतीर्हन्याद्यो मां हन्याद्धि संयुगे ।
किं वृथोक्तेन बहुना कर्मणा तत्समाचर ॥ ७.१४२.१६ ॥
ให้ผู้ที่สังหารข้าในการรบได้รับผลแห่งกรรมนั้นตลอดปีนับไม่ถ้วนอันเป็นนิรันดร์ จะพูดมากเปล่าประโยชน์ไปทำไม จงกระทำการนั้นเถิด
7.142.17
शारदस्येव मेघस्य गर्जितं निष्फलं हिते ।
श्रुत्वा त्वद्गर्जितं वीर हास्यं हि मम जायते ॥ ७.१४२.१७ ॥
เสียงคำรามของท่านเปล่าประโยชน์ไม่ต่างจากเสียงฟ้าร้องของเมฆฤดูใบไม้ร่วงที่ไม่นำประโยชน์มาให้ เมื่อได้ยินเสียงคำรามของท่าน โอ วีรบุรุษ ข้าก็รู้สึกขันขึ้นมา
7.142.18
चिरकालेप्सितं लोके युद्धमद्यास्तु कौरव ।
त्वरते मे मतिस्तात तव युद्धाभिकाङ्क्षिणी।
नाहत्वाऽहं निवर्तिष्ये त्वामद्य पुरुषाधम ॥ ७.१४२.१८ ॥
โอ กุรุวงศ์ ขอให้การรบที่โลกปรารถนามานานเกิดขึ้นในวันนี้เถิด พ่อหนุ่ม ใจของข้ารีบร้อนจะรบกับท่าน โอ คนต่ำช้าที่สุดในหมู่มนุษย์ วันนี้ข้าจะไม่หันกลับไปจนกว่าจะสังหารท่านได้
7.142.19
अन्योन्यं तौ तथा वाग्भिस्तक्षन्तौ नरपुङ्गवौ ।
जिघांसू परमक्रुद्धभिजघ्नतुराहवे ॥ ७.१४२.१९ ॥
ทั้งสองนรปุงควะ ต่างด่าว่ากันและกันด้วยถ้อยคำเช่นนั้น โกรธจัดยิ่ง ปรารถนาจะฆ่ากัน จึงฟาดฟันกันในการรบ
7.142.20
समेतौ तौ महेष्वासौ शुष्मिणौ स्पर्धिनौ रणे ।
द्विरदाविव सङ्क्रुद्धौ वासितार्थे मदोत्कटौ ॥ ७.१४२.२० ॥
ทั้งสองมหาธนูผู้มีกำลังและแข่งขันกัน มาประจันหน้ากันในการรบ เหมือนช้างสองเชือกที่โกรธจัด ตกมันรุนแรง สู้กันเพื่อนางช้างตัวเมียฉะนั้น
7.142.21
भूरिश्रवाः सात्यकिश्च ववर्षतुररिन्दमौ ।
शरवर्षाणि घोराणि मेघाविव परस्परम् ॥ ७.१४२.२१ ॥
ภูริศรวัสและสาตยกิ ผู้ปราบศัตรูทั้งสอง ต่างระดมห่าลูกศรอันน่าสะพรึงกลัวใส่กัน ดุจเมฆสองก้อนที่โปรยฝนใส่กัน
7.142.22
सौमदत्तिस्तु शैनेयं प्रच्छाद्येषुभिराशुगैः ।
जिघांसुर्भरतश्रेष्ठ विव्याध निशितैः शरैः ॥ ७.१४२.२२ ॥
ฝ่ายโอรสของโสมทัตต์ ปรารถนาจะฆ่า จึงปกคลุมโอรสแห่งศินีคือสาตยกิด้วยลูกศรพุ่งเร็ว และแทงเขาด้วยลูกศรคมกริบ ข้าแต่ผู้เลิศแห่งภรตวงศ์
7.142.23
दशभिः सात्यकिं विद्ध्वा सौमदत्तिरथापरान् ।
मुमोच निशितान्बाणाञ्जिघांसुः शिनिपुङ्गवं ॥ ७.१४२.२३ ॥
โอรสของโสมทัตต์แทงสาตยกิด้วยลูกศรสิบดอก และแทงพลรถอื่นๆ ด้วย ปรารถนาจะฆ่าวีรบุรุษแห่งศินี จึงยิงลูกศรคมกริบออกไป
7.142.24
तानस्य विशिखांस्तीक्ष्णानन्तरिक्षे विशाम्पते ।
अप्राप्तानस्त्रमायाभिरग्रसत्सात्यकिः प्रभो ॥ ७.१४२.२४ ॥
ข้าแต่เจ้าแห่งประชาชน ข้าแต่ผู้เป็นใหญ่ ลูกศรคมของเขาเหล่านั้นยังไปไม่ถึงสาตยกิ ก็ถูกเขากลืนกินไปกลางอากาศด้วยมายาแห่งอาวุธของเขาเอง
7.142.25
तौ पृथक्शस्त्रवर्षाभ्यामवर्षेतां परस्परम् ।
उत्तमाभिजनौ वीरौ कुरुवृष्मियशस्करौ ॥ ७.१४२.२५ ॥
ทั้งสองต่างโปรยฝนอาวุธที่แยกกันใส่กันและกัน วีรบุรุษทั้งสองผู้เกิดในตระกูลอันสูงส่ง ได้นำเกียรติยศมาสู่ชาวกุรุและชาววฤษณี
7.142.26
तौ नखैरिव शार्दूलौ दन्तैरिव महाद्विपौ ।
रथशक्तिभिरन्योन्यं विशिखैश्चाप्यकृन्तताम् ॥ ७.१४२.२६ ॥
ดุจเสือโคร่งใช้เล็บ และช้างใหญ่ใช้งา ทั้งสองต่างตัดฟันกันและกันด้วยหอกรถศึกและลูกศร
7.142.27
निर्भिदन्तौ हि गात्राणि विक्षरन्तौ च शोणितम् ।
व्यष्टम्भयेतामन्योन्यं प्राणद्यूताभिदेविनौ ॥ ७.१४२.२७ ॥
ทั้งสองแทงทะลุร่างของกันและกัน และโลหิตไหลออกมา ต่างประคองกันไว้ ดุจนักพนันที่เดิมพันด้วยชีวิตของตน
7.142.28
एवमुत्तमकर्माणौ कुरुवृष्णियशस्करौ ।
परस्परमयुध्येतां वारणाविव यूथपौ ॥ ७.१४२.२८ ॥
ดังนี้ ทั้งสองผู้กระทำกรรมอันยิ่งใหญ่ ผู้นำเกียรติยศมาสู่ชาวกุรุและชาววฤษณี ต่อสู้กันดุจจ่าฝูงช้างสองตัว
7.142.29
तावदीर्घेण कालेन ब्रह्मलोकपुरस्कृतौ ।
यियासन्तौ परं स्थानमन्योन्यं सञ्जगर्जतुः ॥ ७.१४२.२९ ॥
เมื่อเวลาผ่านไปไม่นาน ทั้งสองซึ่งมีโลกของพระพรหมตั้งอยู่เบื้องหน้า ปรารถนาจะไปยังสถานที่สูงสุด ต่างคำรามใส่กัน
7.142.30
सात्यकिः सौमदत्तिश्च शरवृष्ट्या परस्परम् ।
हृष्टवद्धार्तराष्ट्राणां पश्यतामभ्यवर्षताम् ॥ ७.१४२.३० ॥
สาตยกิและโอรสของโสมทัตต์โปรยลูกศรใส่กัน ขณะที่โอรสของธฤตราษฎร์เฝ้าดูด้วยความยินดี
7.142.31
सम्प्रैक्षन्त जनास्तौ तु युध्यमानौ युधाम्पती ।
यूथपौ वासिताहेतोः प्रयुद्धाविव कुञ्जरौ ॥ ७.१४२.३१ ॥
ประชาชนจ้องมองทั้งสองผู้เป็นจอมทัพ ผู้กำลังต่อสู้กัน ดุจช้างพ่อฝูงสองตัวที่ขัดสู้กันเพราะช้างตัวเมีย
7.142.32
भूयोभूयः शरै राजंस्तक्षन्तौ क्रोधमूर्च्छितौ ।
अयुध्येतां महारङ्गे वने केसरिणाविव ॥ ७.१४२.३२ ॥
ข้าแต่พระราชา ทั้งสองซึ่งถูกความโกรธครอบงำ ตัดฟันกันด้วยลูกศรซ้ำแล้วซ้ำเล่า ต่อสู้กันบนสนามรบอันกว้างใหญ่ ดุจราชสีห์สองตัวในป่า
7.142.33
मर्मज्ञाविव सङ्क्रुद्धौ जिघांसन्तौ जगर्जतुः ।
विमर्दन्तावथान्योन्यं बलवज्रधराविव ॥ ७.१४२.३३ ॥
ทั้งสองคำรามด้วยความโกรธ ดุจนักรบผู้รู้จุดสำคัญของร่างกาย ปรารถนาจะฆ่ากัน แล้วจึงปะทะกันและบดขยี้กัน ดุจผู้ทรงสายฟ้าผู้ทรงพลัง
7.142.34
अथान्योन्यं पताकाश्च रथोपकरणानि च ।
सञ्चिच्छिदतुरायान्तौ बाणैः सन्नतपर्वभिः ॥ ७.१४२.३४ ॥
จากนั้น ขณะรุกเข้าหากัน ทั้งสองต่างตัดธงและอุปกรณ์รถศึกของกันและกันด้วยลูกศรที่มีข้อโค้งงอ
7.142.35
पुनश्च शरवर्षाभ्यामन्योन्यमभिवर्षताम् ।
उभौ तु जघ्नतुस्तूर्णमितरेतरसारथी ॥ ७.१४२.३५ ॥
เมื่อโปรยฝนลูกศรใส่กันอีกครั้ง ทั้งสองต่างรีบฟาดพลขับของอีกฝ่ายอย่างรวดเร็ว
7.142.36
अन्योन्यस्य हयान्हत्वा धनुषी विनिकृत्य च ।
विरथावसियुद्धाय समेयातां महारणे ॥ ७.१४२.३६ ॥
ทั้งสองฆ่าม้าของกันและกัน และตัดคันธนูของกันและกัน ทั้งสองจึงไม่มีรถศึกแล้ว และเข้าประจันหน้ากันในสมรภูมิใหญ่เพื่อสู้ด้วยดาบ
7.142.37
आर्षभे चर्मणी चित्रे प्रगृह्य विपुले शुभे ।
विकोशौ चाप्यसी कृत्वा समरे तौ विचेरतुः ॥ ७.१४२.३७ ॥
ทั้งสองหยิบโล่หนังวัวกว้างใหญ่ งดงาม และดีงาม ชักดาบออกจากฝัก แล้วเคลื่อนไหวไปมาในสนามรบ
7.142.38
चरन्तौ विविधान्मार्गान्मण्डलानि च भागशः ।
मुहुराजघ्नतुः क्रुद्धावन्योन्यमरिमर्दनौ।
सखङ्गौ चित्रवर्माणौ सनिष्काङ्गदभूषणौ ॥ ७.१४२.३८ ॥
ทั้งสองผู้ทำลายศัตรู เคลื่อนที่ไปตามเส้นทางและวงรอบต่างๆ ที่หลากหลาย ด้วยความโกรธ ฟันกันและกันด้วยดาบซ้ำแล้วซ้ำเล่า สวมเกราะสีสันสดใส ประดับด้วยสร้อยคอและกำไลแขน
7.142.39
भ्रान्तमुद्धान्तमाविद्धमाप्लुतं विप्लुतं सृतम् ।
सम्पातं समुदीर्णं च दर्शयन्तौ यशस्विनौ ॥ ७.१४२.३९ ॥
ทั้งสองวีรบุรุษผู้มีชื่อเสียง แสดงท่วงท่าหลอกล่อ ได้แก่ การหมุนวน การพุ่งขึ้น การแทง การกระโดด การกระโดดหลบ การร่อนเลื่อน การโฉบลง และการยกขึ้นสูง
7.142.40
असिभ्यां सम्प्रजहाते परस्परमरिन्दमौ ।
उभौ छिद्रैषिणौ वीरावुभौ चित्रं ववल्गतुः ॥ ७.१४२.४० ॥
ทั้งสองผู้ปราบศัตรูฟาดฟันกันและกันด้วยดาบเต็มแรง ทั้งสองวีรบุรุษต่างแสวงหาช่องว่าง และกระโดดไปมาอย่างน่าอัศจรรย์
7.142.41
दर्शयन्तावुभौ शिक्षां लाघवं सौष्ठवं तथा ।
रणे रणकृतां श्रेष्ठावन्योन्यं पर्यकर्षताम् ॥ ७.१४२.४१ ॥
ทั้งสองนักรบผู้ประเสริฐที่สุดในการรบ แสดงความชำนาญ ความว่องไว และความคล่องแคล่วของตน ต่างฉุดลากกันและกันไปมาในสนามรบ
7.142.42
मुहूर्तमिव राजेन्द्र समाहत्य परस्परम् ।
पश्यतां सर्वसैन्यानां वीरावाश्वसतां पुनः ॥ ७.१४२.४२ ॥
ข้าแต่จอมกษัตริย์ ทั้งสองวีรบุรุษปะทะกันชั่วครู่หนึ่ง ขณะที่กองทัพทั้งหมดเฝ้าดูอยู่ แล้วจึงกลับมาหายใจได้อีกครั้ง
7.142.43
असिभ्यां चर्मणी चित्रे शतचन्द्रे नराधिप ।
निकृत्य पुरुषव्याघ्रौ बाहुयुद्धं प्रचक्रतुः ॥ ७.१४२.४३ ॥
ข้าแต่จอมคน ทั้งสองเสือในหมู่มนุษย์ใช้ดาบฟันโล่ลวดลายงดงามที่มีจันทร์ร้อยดวงให้ขาดออก แล้วเริ่มการต่อสู้ด้วยมือเปล่า
7.142.44
व्यूढोरस्कौ दीर्घभुजौ नियुद्धकुशलावुभौ ।
बाहुभिः समसज्जेतामायसैः परिधैरिव ॥ ७.१४२.४४ ॥
ทั้งสองมีอกกว้างและแขนยาว ชำนาญในการปล้ำ ต่างปะทะกันด้วยแขนของตนดุจท่อนเหล็กที่ใช้ทุบ
7.142.45
तयो राजन्भुजाघातनिग्रहप्रग्रहास्तथा ।
शिक्षाबलसमुद्भूताः सर्वयोधप्रहर्षणाः ॥ ७.१४२.४५ ॥
ข้าแต่พระราชา การชกต่อยด้วยแขน การจับยึดและการรัดกุมของทั้งสอง ซึ่งเกิดจากการฝึกฝนและกำลัง ทำให้นักรบทั้งปวงปีติยินดี
7.142.46
तयोर्नृवरयो राजन्समरे युध्यमानयोः ।
भीमोऽभवन्महाशब्दो वज्रपर्वतयोरिव ॥ ७.१४२.४६ ॥
ข้าแต่พระราชา ขณะที่ทั้งสองนรชนผู้ประเสริฐที่สุดต่อสู้กันในสนามรบ ได้เกิดเสียงดังกึกก้องอย่างน่าสะพรึง ดุจสายฟ้าฟาดลงบนภูเขา
7.142.47
द्विपाविव विषाणाग्रैः शृङ्गैरिव महर्षभौ ।
भुजयोक्रावबन्धैश्च शिरोभ्यां चावघातनैः ॥ ७.१४२.४७ ॥
ดุจช้างสองเชือกที่ใช้ปลายงาชน ดุจวัวผู้ใหญ่สองตัวที่ใช้เขาขวิด ทั้งสองต่อสู้กันด้วยการจับยึดและรัดแขน และด้วยการโขกศีรษะ
7.142.48
पादावकर्षसन्धानैस्तोमराङ्कशलासनैः ।
पादोदरविबन्धैश्च भूमावुद्धमणैस्तथा ॥ ७.१४२.४८ ॥
ทั้งสองดึงรั้งและล็อกเท้าของกันและกัน ใช้การจับยึดดุจหอกและดุจขอช้าง ใช้การรัดเท้าและท้อง และใช้การเหวี่ยงทุ่มให้ล้มลงบนพื้นแล้วหมุนตัว
7.142.49
गतप्रत्यागताक्षेपैः पातनोत्थानसम्पुतैः ।
युयुधाते महात्मानौ कुरुसात्वतपुङ्गवौ ॥ ७.१४२.४९ ॥
ทั้งสองมหาบุรุษ ผู้เป็นยอดของกุรุและสาตวตะ ต่อสู้ต่อไป ทั้งรุกและถอย เหวี่ยงและหลบ ทุ่มล้มและลุกขึ้น เกาะกุมกันแน่น
7.142.50
द्वात्रिंशत्कारणानि स्युर्यानि युद्धानि भारत ।
तान्यदर्शयतां तत्र युध्यमानौ महाबलौ ॥ ७.१४२.५० ॥
ข้าแต่ภารตะ มีวิธีการต่อสู้สามสิบสองประการ ทั้งสองผู้มีกำลังมหาศาลที่กำลังต่อสู้กันอยู่ตรงนั้นได้แสดงวิธีการเหล่านั้นทั้งหมด
7.142.51
क्षीणायुधे सात्वते युध्यमाने ।
ततोऽब्रवीदर्जुनं वासुदेवः।
पश्यस्वैनं विरथं युध्यमानं ।
रणे वरं सर्वधनुर्धराणाम् ॥ ७.१४२.५१ ॥
ขณะที่สาตวตะ (สาตยกิ) ต่อสู้อยู่โดยอาวุธของตนหมดแล้ว วาสุเทพจึงตรัสแก่อรชุนว่า "จงดูเขาซิ ต่อสู้อยู่โดยไม่มีรถศึก เป็นยอดนักธนูทั้งปวงในสนามรบ"
7.142.52
सिन्धुराजवधे सक्तं पार्थं कृष्णोऽब्रवीत्पुनः ।
सीदन्तं सात्यकिं पश्य पार्थैनं परिरक्ष च ॥ ७.१४२.५२ ॥
พระกฤษณะตรัสแก่พระปารถะ ผู้กำลังมุ่งสังหารพระราชาแห่งสินธุอีกครั้งว่า "ดูเถิด สาตยกิกำลังจมลง ข้าแต่ปารถะ จงคุ้มครองเขาไว้"
7.142.53
प्रविष्टो भारतीं भित्त्वा तव पाण्डव पृष्ठतः ।
योधितश्च महावीर्यैः सर्वैर्भारत भारतैः ॥ ७.१४२.५३ ॥
ข้าแต่ปาณฑพ เขาฝ่ากระบวนทัพภารตีเข้ามาจากทางด้านหลังของท่าน ข้าแต่ภารตะ ที่นั่นพวกภารตะผู้มีกำลังมหาศาลทั้งปวงได้ต่อสู้กับเขา
7.142.54
धार्तराष्ट्राश्च ये मुख्या ये च मुख्या महारथाः ।
निहता वृष्णिवीरेण शतशोऽथ सहस्रशः ॥ ७.१४२.५४ ॥
บรรดาโอรสของธฤตราษฎร์และมหารถผู้เป็นหัวหน้า ถูกวีรบุรุษแห่งวฤษณีสังหารไปนับร้อยและนับพัน
7.142.55
परिश्रान्तं युधां श्रेष्ठं सम्प्राप्तो भूरिदक्षिणः ।
युद्धाकाङ्क्षी समायान्तं नैतत्सममिवार्जुन ॥ ७.१४२.५५ ॥
ผู้ประเสริฐที่สุดของนักรบผู้อ่อนล้า ภูริศรวัส ผู้มีความชำนาญยิ่ง มาถึงด้วยความกระหายการรบ ข้าแต่อรชุน การเข้ามาครั้งนี้ไม่เสมอเหมือนดังที่เคยเป็นมาก่อน
7.142.56
ततो भूरिश्रवाः क्रुद्धः सात्यकिं युद्धदुर्मदः ।
उद्यम्याभ्याहनद्राजन्मत्तो मत्तमिव द्विपम् ॥ ७.१४२.५६ ॥
ข้าแต่พระราชา ภูริศรวัสโกรธเกรี้ยวและเมามันด้วยความฮึกเหิมแห่งการรบ จึงพุ่งเข้าใส่สาตยกิ ยกอาวุธขึ้นฟาดเขาดุจช้างที่คลุ้มคลั่งตัวหนึ่งชนช้างที่คลุ้มคลั่งอีกตัวหนึ่ง
7.142.57
ततो जलदनिर्घोषः समीपे नृपसत्तम ।
हाहाकारो महानासीत्सैन्यानां भरतर्षभ।
यदुद्यम्य महाबाहुः सात्यकिं न्यहनद्भुवि ॥ ७.१४२.५७ ॥
ครั้งนั้น ดังเสียงฝนฟ้าคะนองกึกก้องใกล้ ข้าแต่จอมกษัตริย์ผู้ประเสริฐ เสียงร้องโหยหวนว่า "อนิจจา" อันใหญ่หลวงได้ดังขึ้นจากกองทัพที่อยู่ใกล้ ข้าแต่ภรตรรษภ เมื่อผู้มีแขนทรงพลังยกสาตยกิขึ้นแล้วเหวี่ยงลงสู่พื้นดิน
7.142.58
रथस्थयोर्द्वयोर्युद्धे क्रुद्धयोर्योधमुख्ययोः ।
केशवार्युनयो राजन्समरे प्रेक्षमाणयोः ॥ ७.१४२.५८ ॥
ข้าแต่พระราชา วีรนักรบผู้เป็นหัวหน้าสองคนซึ่งยืนอยู่บนรถศึกและโกรธเกรี้ยวในการรบ ขณะที่พระเกศวะและอรชุนทอดพระเนตรอยู่ในสนามรบ
7.142.59
अथ कृष्णो महाबाहुरर्जुनं प्रत्यभाषत ।
पश्य वृष्ण्यन्धकव्याघ्रं सौमदत्तिवशं गतम् ॥ ७.१४२.५९ ॥
ครั้งนั้น พระกฤษณะผู้มีแขนทรงพลังตรัสแก่อรชุนว่า "จงดูเถิด เสือแห่งวฤษณีและอันธกะ ตกอยู่ใต้อำนาจของโอรสของโสมทัตต์แล้ว"
7.142.60
परिश्रान्तं गतं भूमौ कृत्वा कर्म सुदुष्करम् ।
तवान्तेवासिनं वीरं पालयार्जुन सात्यकिम् ॥ ७.१४२.६० ॥
วีรบุรุษผู้นั้นอ่อนล้าและล้มลงกับพื้นหลังจากกระทำการอันยากยิ่ง นั่นคือสาตยกิ ศิษย์ของท่าน ข้าแต่อรชุน จงคุ้มครองเขาไว้
7.142.61
न वशं यज्ञशीलस्य गच्छेदेष वरोऽर्जुन ।
त्वत्कृते पुरुषव्याघ्र तदाऽऽशु क्रियतां विभो ॥ ७.१४२.६१ ॥
ขออย่าให้พรนี้ตกอยู่ในอำนาจของผู้ที่อุทิศตนแด่การบูชายัญเลย อรชุน โอ้วีรบุรุษผู้ประเสริฐในหมู่มนุษย์ โอ้ผู้ทรงอานุภาพ จงรีบทำเพื่อท่านเถิด
7.142.62
स सिंह इव मातङ्गं विकर्षन्भूरिदक्षिणः ।
व्यरोचत कुरुश्रेष्ठः सात्वतप्रवरं युधि ॥ ७.१४२.६२ ॥
ท่านผู้นั้นเปรียบเหมือนราชสีห์ที่ลากช้างไป ผู้ประเสริฐแห่งกุรุผู้ทรงให้ทานอย่างมากมาย ได้ส่องแสงรุ่งโรจน์ในการรบ ขณะลากผู้ประเสริฐที่สุดแห่งสาตวตะไป
7.142.63
अथाब्रवीद्धृष्टमना वासुदेवं धनञ्जयः ।
पश्य वृष्णिप्रवीरेण क्रीडन्तं कुरुपुङ्गवम्।
महाद्विपेनेव वने मत्तेन हरियूथपम् ॥ ७.१४२.६३ ॥
ครั้นแล้ว ธนัญชัยผู้มีใจยินดีได้กล่าวแก่วาสุเทพว่า ดูเถิด วีรบุรุษแห่งวฤษณิกับวีรบุรุษผู้เป็นยอดของกุรุกำลังเล่นกันอยู่ เปรียบเหมือนช้างป่าตัวใหญ่ที่บ้าคลั่งกำลังเล่นกับจ่าฝูงลิงในป่า
7.142.64
मामेव च महाबाहो परियान्ति महारथाः ।
यथाशक्ति यतन्तो मां योधयन्तो जनार्दन ॥ ७.१४२.६४ ॥
และเหล่ามหารถทั้งหลายกำลังล้อมข้าพเจ้าไว้เพียงผู้เดียว พยายามเต็มกำลังเพื่อรบกับข้าพเจ้า โอ้ผู้มีแขนทรงพลัง โอ้ชนารทนะ
7.142.65
ध्रुवं च योधयाम्येताञ्छिद्रान्वेषणतत्परान् ।
रक्षामि सात्यकिं चैव सौमदत्तिवशं गतम् ॥ ७.१४२.६५ ॥
แน่นอนว่าข้าพเจ้ากำลังรบกับคนเหล่านี้ผู้มุ่งหาช่องโหว่ และข้าพเจ้ากำลังปกป้องสาตยกิผู้ตกอยู่ในอำนาจของบุตรแห่งโสมทัตตะ
7.142.66
अप्राप्तोऽयं मया कृष्म हन्तुं भूरिश्रवा रणे ।
अन्येन तु समासक्तं मम नोत्सहते मनः ॥ ७.१४२.६६ ॥
ข้าพเจ้ายังไปไม่ถึงชายผู้นี้เพื่อสังหารภูริศรวัสในการรบ จิตของข้าพเจ้าซึ่งกำลังยุ่งอยู่กับอีกผู้หนึ่ง จึงไม่เต็มใจ โอ้กฤษณะ
7.142.67
अवश्यं च मया कृष्ण वृष्णिवीरस्य रक्षणम् ।
मदर्थं युध्यमानस्य कार्यं प्राणैरपि प्रभो ॥ ७.१४२.६७ ॥
ข้าพเจ้าจำต้องปกป้องวีรบุรุษแห่งวฤษณิโดยแน่แท้ โอ้กฤษณะ เพราะเขาต่อสู้เพื่อข้าพเจ้า โอ้ผู้เป็นใหญ่ ต้องปกป้องเขาแม้จะต้องเสียชีวิต
7.142.68
अधर्मो वाऽस्तु धर्मो वा मम माधव माधवः ।
परेण निहतो मा स्म प्राणान्हासीन्महारथः ॥ ७.१४२.६८ ॥
ไม่ว่าจะเป็นอธรรมหรือธรรม โอ้มาธวะ ขอให้มาธวะของข้าพเจ้า (สาตยกิ) มหารถผู้นี้อย่าได้ถูกศัตรูฆ่าและสูญเสียชีวิตเลย
7.142.69
एवमुक्त्वाऽर्जुनः कृष्णं परानाशु शितैः शरैः ।
छादयामास सङ्क्रुद्धः परे चापि धनञ्जयम् ॥ ७.१४२.६९ ॥
ครั้นกล่าวกับกฤษณะดังนี้แล้ว อรชุนผู้โกรธจัดได้รีบปกคลุมศัตรูด้วยลูกศรคมกล้า ส่วนศัตรูก็ปกคลุมธนัญชัยตอบเช่นกัน
7.142.70
एवं स्म युध्यते वीरः सात्यकिं च मुहुर्मुहुः ।
प्रेक्षते स्म नरव्याघ्रो भूरिश्रवसमेव च ॥ ७.१४२.७० ॥
วีรบุรุษต่อสู้กับสาตยกิเช่นนี้ซ้ำแล้วซ้ำเล่า และราชสีห์ในหมู่มนุษย์ก็มองภูริศรวัสซ้ำแล้วซ้ำเล่าเช่นกัน
7.142.71
तथा तु कृष्यमाणं तं दृष्ट्वा सात्यकिमाहवे ।
वासुदेवस्तदा वाक्यं भूयोऽप्यर्जुनमब्रवीत् ॥ ७.१४२.७१ ॥
เมื่อเห็นสาตยกิถูกกดดันในการรบเช่นนั้น วาสุเทพ (กฤษณะ) จึงได้กล่าวถ้อยคำนี้แก่อรชุนอีกครั้ง
7.142.72
पश्य वृष्ण्यन्धकव्याघ्रं सौमदत्तिवंशं गतम् ।
तव शिष्यं महाबाहो धनुष्यनवमं त्वया ॥ ७.१४२.७२ ॥
ดูเถิด ราชสีห์แห่งวฤษณิและอันธกะได้มาถึงตระกูลของบุตรโสมทัตตะแล้ว โอ้ผู้มีแขนทรงพลัง เขาเป็นศิษย์ของท่าน ซึ่งท่านได้ทำให้ไม่มีผู้ใดเทียบได้ในการยิงธนู
7.142.73
अनित्यो विक्रमः पार्थ यत्र भूरिश्रवा रणे ।
विशेषयति वार्ष्णेयं सात्यकिं सत्यविक्रमम् ॥ ७.१४२.७३ ॥
โอ้ปารถะ ความกล้าหาญย่อมไม่ยั่งยืน ในที่ซึ่งภูริศรวัสในการรบเลือกเฉพาะวารษเณยะ สาตยกิผู้มีความกล้าหาญแท้จริง
7.142.74
बहुभिर्महारथैरेष पराक्रान्तैर्युयुत्सुभिः ।
युद्ध्वा भृशं परिश्रान्तः क्षीणायुधरपरिच्छदः ॥ ७.१४२.७४ ॥
เขาถูกมหารถจำนวนมากผู้กล้าหาญและปรารถนาจะรบโจมตี ได้ต่อสู้แล้วจนเหน็ดเหนื่อยอย่างยิ่ง อาวุธและเกราะของเขาหมดลงแล้ว
7.142.75
एवमुक्तो महाराज वासुदेवेन पाण्डवः ।
मनसा पूजयामास भूरिश्रवसमाहवे ॥ ७.१४२.७५ ॥
โอ้มหาราชา เมื่อวาสุเทพตรัสดังนี้แล้ว ปาณฑพจึงบูชาภูริศรวัสในใจในการรบ
7.142.76
विकर्षन्सात्वतां श्रेष्ठं क्रीडमान इवाहवे ।
स हर्षयति मां भूयः कुरूणां नन्दिवर्धनः ॥ ७.१४२.७६ ॥
ลากผู้ประเสริฐที่สุดแห่งสาตวตะไปเหมือนเล่นอยู่ในการรบ ผู้เพิ่มความยินดีแก่กุรุนั้นทำให้ข้าพเจ้ายินดีอีกครั้ง
7.142.77
प्रवरं वृष्णिवीराणां यन्निहन्त्येष सात्यकिम् ।
महाद्विपमिवारण्ये कर्षन्निव हरिर्भृशम् ॥ ७.१४२.७७ ॥
เขากำลังสังหารสาตยกิ ผู้ประเสริฐที่สุดแห่งวีรบุรุษวฤษณิ เปรียบเหมือนราชสีห์ในป่าที่ลากและฆ่าช้างป่าตัวใหญ่อย่างรุนแรง
7.142.78
एवं तु मनसा राजन्पार्थः सम्पूज्य कौरवम् ।
अयुध्यतारिभिर्वीरस्तं च सम्प्रेक्षते मुहुः ॥ ७.१४२.७८ ॥
โอ้มหาราชา ปารถะบูชากุรุผู้นั้นในใจเช่นนี้ วีรบุรุษต่อสู้กับศัตรูของตน และมองไปทางเขาซ้ำแล้วซ้ำเล่า
7.142.79
अथ कोशाद्विनिष्कृष्य खङ्गं भूरिश्रवाः शितम् ।
मूर्धजेषु च जग्राह पदा चोरस्याताडयत्।
आक्रम्य चाप्यथोद्यम्य सहासिं सुभुजो भुजम् ॥ ७.१४२.७९ ॥
ครั้นแล้ว ภูริศรวัสชักดาบคมออกจากฝัก คว้าผมของเขา เตะที่หน้าอกด้วยเท้า แล้วขึ้นคร่อมเขา ยกแขนพร้อมดาบขึ้น
7.142.80
शुशुभे स भुजस्तस्य तपनीयविभूषणः ।
मध्ये रथसमूहस्य इन्द्रध्वज इवोच्छ्रितः ॥ ७.१४२.८० ॥
แขนของเขาที่ประดับด้วยเครื่องประดับทองส่องแสงงดงาม เปรียบเหมือนธงของพระอินทร์ที่ชูขึ้นสูงกลางกองรถศึก
7.142.81
हाहाकृतमभूत्सर्वं पाण्डवानां महद्बलम् ।
तावकाश्च मुदा युक्ताः सिंहनादं विचुक्रुशुः ॥ ७.१४२.८१ ॥
กองทัพใหญ่ของปาณฑพทั้งหมดเต็มไปด้วยเสียงคร่ำครวญว่า "อโห" ส่วนพวกของเจ้าด้วยใจยินดี ต่างคำรามเหมือนสิงโต
7.142.82
निमीलिताक्षास्त्वभवञ्जनाः सङ्ग्रामभीरवः ।
तथा भूरिश्रवोग्रस्ते सात्वते नष्टविक्रमे ॥ ७.१४२.८२ ॥
เมื่อภูริศรวัสผู้ดุร้ายได้ทำให้สาตวตะ (สาตยกิ) สิ้นฤทธิ์ไปแล้ว ผู้ที่หวาดกลัวการรบก็หลับตาลง
7.142.83
वासुदेवं महाबाहुरर्जुनः प्रत्यभाषत ।
सैन्धवे सक्तदृष्टित्वान्न तं पश्यामि माधवम् ॥ ७.१४२.८३ ॥
อรชุนผู้มีแขนทรงพลังกล่าวตอบพระวาสุเทพว่า "เพราะสายตาของข้าจับอยู่ที่สินธพ ข้าจึงมองไม่เห็นพระมาธพ"
7.142.84
एष त्वसुकरं कर्म यादवार्थे करोम्यहम् ।
मम शिष्यो ममार्थाय युध्यते मम शत्रुभिः।
तं कृष्ण मोक्षयिष्यामि दावात्सिंहशिशुं यथा ॥ ७.१४२.८४ ॥
ข้าจะทำกิจอันยากนี้เพื่อประโยชน์ของยาทพ ศิษย์ของข้ากำลังต่อสู้กับศัตรูของข้าเพื่อข้า โอ กฤษณะ ข้าจะช่วยเขาให้พ้น เหมือนช่วยลูกสิงโตให้รอดจากไฟป่า
7.142.85
इत्युक्त्वा वचनं कुर्वन्वासुदेवस्य पाण्डवः ।
ततः क्षुरप्रं निशितं गाण्डीवे समयोजयत् ॥ ७.१४२.८५ ॥
เมื่อกล่าวดังนี้แล้ว ปาณฑพผู้ทำตามคำของพระวาสุเทพ จึงใส่ลูกศรปลายคมรูปใบมีดลงบนคันธนูคาณฑีวะ
7.142.86
पार्थबाहुविसृष्टः स महोल्केव नभश्च्युता ।
सखङ्गं यज्ञशीलस्य बाहुं दक्षिणमच्छिनत् ॥ ७.१४२.८६ ॥
ลูกศรนั้นถูกยิงออกจากแขนของปารถะ พุ่งไปดุจอุกกาบาตใหญ่ที่ตกลงจากฟ้า ได้ตัดแขนขวาของผู้มีจิตใจในการบูชายัญพร้อมทั้งดาบ