మహాభారతం · అధ్యాయం 7.142
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
7.142.1
तमापतन्तं सम्प्रेक्ष्य सात्वतं युद्धदुर्मदम् ।
क्रोधाद्भूरिश्रवा राजन्सहसा समुपाद्रवत् ॥ ७.१४२.१ ॥
యుద్ధమదంతో ఉన్మత్తుడై తన వైపు దూసుకొస్తున్న సాత్వతుడిని (సాత్యకిని) చూసి, ఓ రాజా, కోపంతో భూరిశ్రవుడు అకస్మాత్తుగా అతనిపై విరుచుకుపడ్డాడు.
7.142.2
तमब्रवीन्महाराज कौरव्यः शिनिपुङ्गवम् ।
अद्य प्राप्तोऽपि दिष्ट्या मे चक्षुर्विषयमित्युत ॥ ७.१४२.२ ॥
కౌరవుడు శిని వంశపు శ్రేష్ఠ వీరునితో ఇలా అన్నాడు, మహారాజా, ఈ రోజు అదృష్టవశాత్తు నీవు కూడా నా దృష్టిపథానికి వచ్చావు.
7.142.3
चिराभिलषितं काममहं प्राप्स्यामि संयुगे ।
न हि मे मोक्ष्यसे जीवन्यदि नोत्सृजसे रणम् ॥ ७.१४२.३ ॥
చిరకాలంగా కోరుకున్న ఆ కోరికను నేను యుద్ధంలో పొందుతాను. నువ్వు రణాన్ని వదలకపోతే, బ్రతికి ఉండగా నా నుండి తప్పించుకోలేవు.
7.142.4
अद्य त्वां समरे हत्वा नित्यं शूराभिमानिनम् ।
नन्दयिष्यामि दाशार्ह कुरुराजं सुयोधनम् ॥ ७.१४२.४ ॥
ఈ రోజు యుద్ధంలో నిన్ను చంపి, ఎల్లప్పుడూ తన శౌర్యంపై గర్వపడే నిన్ను సంహరించి, దాశార్హా, కురురాజు సుయోధనుడిని సంతోషపరుస్తాను.
7.142.5
अद्य मद्बाणनिर्दग्धं पतितं धरणीतले ।
द्रक्ष्यतस्त्वां रणे वीरौ सहितौ केशवार्जुनौ ॥ ७.१४२.५ ॥
ఈ రోజు నా బాణాలచే దహించబడి భూమిపై పడిన నిన్ను, రణంలో ఇద్దరు వీరులు కేశవుడు, అర్జునుడు కలిసి చూస్తారు.
7.142.6
अद्य धर्मसुतो राजा श्रुत्वा त्वां निहतं मया ।
सव्रीडो भविता सद्यो येनासीह प्रवेशितः ॥ ७.१४२.६ ॥
ఈ రోజు ధర్మపుత్రుడైన రాజు (యుధిష్ఠిరుడు), నువ్వు నా చేత చంపబడ్డావని విని వెంటనే సిగ్గుపడతాడు, ఎందుకంటే ఇక్కడ యుద్ధంలోకి నిన్ను పంపింది అతడే.
7.142.7
अद्य मे विक्रमं पार्थो विज्ञास्यति धनञ्जयः ।
त्वयि भूमौ विनिहते शयाने रुधिरोक्षिते ॥ ७.१४२.७ ॥
ఈరోజు పృథ కుమారుడు ధనంజయుడు నా పరాక్రమాన్ని తెలుసుకుంటాడు, నువ్వు నేలపై చంపబడి రక్తంలో తడిసి పడి ఉన్నప్పుడు.
7.142.8
चिराभिलषितो ह्येष त्वया सह समागमः ।
पुरा देवासुरे युद्धे शक्रस्य बलिना यथा ॥ ७.१४२.८ ॥
చాలాకాలంగా నేను కోరిన ఈ కలయిక నీతో జరుగుతోంది, పూర్వం దేవాసుర యుద్ధంలో ఇంద్రునికి బలితో జరిగినట్లు.
7.142.9
अद्य युद्धं महाघोरं तव दास्यामि सात्वत ।
ततो ज्ञास्यसि तत्त्वेन मद्वीर्यबलपौरुषम् ॥ ७.१४२.९ ॥
ఈరోజు నీకు అత్యంత భయంకరమైన యుద్ధాన్ని ఇస్తాను, ఓ సాత్వతా; అప్పుడు నా వీర్యం, బలం, పౌరుషం నిజంగా నీకు తెలుస్తాయి.
7.142.10
अद्य संयमनीं याता मया त्वं निहतो रणे ।
यथा रामानुजेनाजौ रावणिर्लक्ष्मणेन ह ॥ ७.१४२.१० ॥
ఈరోజు యుద్ధంలో నేను నిన్ను చంపి యమపురికి పంపుతాను, యుద్ధంలో రాముని తమ్ముడు లక్ష్మణుడు రావణి కుమారుడిని చంపినట్లు.
7.142.11
अद्य कृष्णश्च पार्थश्च धर्मराजश्च माधव ।
हते त्वयि निरुत्साहारणं त्यक्ष्यन्त्यसंशयम् ॥ ७.१४२.११ ॥
ఓ మాధవా, ఈరోజు నువ్వు చంపబడితే కృష్ణుడు, పార్థుడు, ధర్మరాజు ఉత్సాహం కోల్పోయి యుద్ధాన్ని వదిలివేస్తారు, సందేహం లేదు.
7.142.12
अद्य तेऽपचितिं कृत्वा शितैर्माधव सायकैः ।
तत्स्त्रियो नन्दयिष्यामि ये त्वया निहता रणे ॥ ७.१४२.१२ ॥
ఓ మాధవా, ఈరోజు పదునైన బాణాలతో నీకు తగిన గౌరవం చేసి, యుద్ధంలో నీ చేత చంపబడిన వారి భార్యలను సంతోషపెడతాను.
7.142.13
मच्चक्षुर्विषये प्राप्तो न त्वं माधव मोक्ष्यसे ।
सिंहस्य विषयं प्राप्तो यथा क्षुद्रमृगस्तथा ॥ ७.१४२.१३ ॥
మాధవా, నా దృష్టి పరిధిలోకి వచ్చిన నీవు తప్పించుకోలేవు; సింహం పరిధిలో చిక్కిన చిన్న జింక తప్పించుకోలేనట్టు.
7.142.14
युयुधानस्तु तं राजन्प्रत्युवाच हसन्निव ।
कौरवेय न सन्त्रासो विद्यते मम संयुगे ॥ ७.१४२.१४ ॥
రాజా, యుయుధానుడు అతనికి నవ్వుతున్నట్టుగా జవాబిచ్చాడు: కౌరవేయా, యుద్ధంలో నాకు భయం లేదు.
7.142.15
नाहं भीषयितुं शक्यो वाङ्मात्रेण तु केवलम् ।
स मां निहन्यात्सङ्ग्रामे यो मां कुर्यान्निरायुधम् ॥ ७.१४२.१५ ॥
కేవలం మాటలతో నన్ను భయపెట్టలేరు. యుద్ధంలో నన్ను ఆయుధహీనునిగా చేయగలవాడే నన్ను చంపగలడు.
7.142.16
समास्तु शाश्वतीर्हन्याद्यो मां हन्याद्धि संयुगे ।
किं वृथोक्तेन बहुना कर्मणा तत्समाचर ॥ ७.१४२.१६ ॥
యుద్ధంలో నన్ను చంపినవాడు శాశ్వత సంవత్సరాలు (ఫలితం) పొందుగాక. వ్యర్థమైన అనేక మాటలతో ఏం లాభం? ఆ పని చేయి.
7.142.17
शारदस्येव मेघस्य गर्जितं निष्फलं हिते ।
श्रुत्वा त्वद्गर्जितं वीर हास्यं हि मम जायते ॥ ७.१४२.१७ ॥
శరదృతువు మేఘపు గర్జన హితం చేయనట్టే, నీ గర్జన నిష్ఫలం. వీరా, నీ గర్జన విని నాకు నవ్వు వస్తోంది.
7.142.18
चिरकालेप्सितं लोके युद्धमद्यास्तु कौरव ।
त्वरते मे मतिस्तात तव युद्धाभिकाङ्क्षिणी।
नाहत्वाऽहं निवर्तिष्ये त्वामद्य पुरुषाधम ॥ ७.१४२.१८ ॥
కౌరవా, లోకంలో చిరకాలంగా కోరబడిన యుద్ధం ఈరోజే జరుగనీ. తాతా, యుద్ధాన్ని కోరే నీ బుద్ధి నా మనస్సును త్వరపెడుతోంది. అధమ పురుషుడా, ఈరోజు నిన్ను చంపకుండా నేను తిరిగిరాను.
7.142.19
अन्योन्यं तौ तथा वाग्भिस्तक्षन्तौ नरपुङ्गवौ ।
जिघांसू परमक्रुद्धभिजघ्नतुराहवे ॥ ७.१४२.१९ ॥
ఆ ఇద్దరు నరశ్రేష్ఠులు మాటలతో ఒకరినొకరు గాయపరుచుకుంటూ, చంపాలనే కోరికతో అత్యంత కోపంతో యుద్ధంలో ఒకరినొకరు కొట్టుకున్నారు.
7.142.20
समेतौ तौ महेष्वासौ शुष्मिणौ स्पर्धिनौ रणे ।
द्विरदाविव सङ्क्रुद्धौ वासितार्थे मदोत्कटौ ॥ ७.१४२.२० ॥
ఆ ఇద్దరు మహాధనుర్ధరులు, బలవంతులు, ఒకరితో ఒకరు పోటీపడేవారు, యుద్ధంలో కలిశారు; ఆడ ఏనుగు కోసం మదంతో క్రోధించిన రెండు గజాల్లా వారు ఉన్నారు.
7.142.21
भूरिश्रवाः सात्यकिश्च ववर्षतुररिन्दमौ ।
शरवर्षाणि घोराणि मेघाविव परस्परम् ॥ ७.१४२.२१ ॥
శత్రువులను అణచే భూరిశ్రవుడు, సాత్యకి ఒకరిపై ఒకరు భయంకరమైన బాణవర్షం కురిపించారు; రెండు మేఘాలు పరస్పరం వర్షం కురిపించినట్లు.
7.142.22
सौमदत्तिस्तु शैनेयं प्रच्छाद्येषुभिराशुगैः ।
जिघांसुर्भरतश्रेष्ठ विव्याध निशितैः शरैः ॥ ७.१४२.२२ ॥
ఓ భరతశ్రేష్ఠా! సోమదత్తుని కుమారుడు చంపాలనే కోరికతో, శైనేయుడైన సాత్యకిని వేగమైన బాణాలతో కప్పి, పదునైన బాణాలతో గాయపరిచాడు.
7.142.23
दशभिः सात्यकिं विद्ध्वा सौमदत्तिरथापरान् ।
मुमोच निशितान्बाणाञ्जिघांसुः शिनिपुङ्गवं ॥ ७.१४२.२३ ॥
సోమదత్తుని కుమారుడు సాత్యకిని పది బాణాలతో గాయపరిచి, ఇతర రథికులను కూడా కొట్టి, శిని వంశపు శ్రేష్ఠ వీరుడిని చంపాలనే కోరికతో పదునైన బాణాలను ప్రయోగించాడు.
7.142.24
तानस्य विशिखांस्तीक्ष्णानन्तरिक्षे विशाम्पते ।
अप्राप्तानस्त्रमायाभिरग्रसत्सात्यकिः प्रभो ॥ ७.१४२.२४ ॥
ఓ ప్రభూ! ప్రజాపాలకా! సాత్యకి తన వైపు వస్తున్న ఆ పదునైన బాణాలను, అవి తనను చేరకముందే, ఆకాశంలోనే అస్త్రమాయలతో మింగివేశాడు.
7.142.25
तौ पृथक्शस्त्रवर्षाभ्यामवर्षेतां परस्परम् ।
उत्तमाभिजनौ वीरौ कुरुवृष्मियशस्करौ ॥ ७.१४२.२५ ॥
ఆ ఇద్దరూ వేర్వేరు ఆయుధాల వర్షంతో ఒకరిపై ఒకరు కురిపించారు. ఉన్నత వంశంలో జన్మించిన ఆ ఇద్దరు వీరులు కురు మరియు వృష్ణి వంశాలకు కీర్తి తెచ్చినవారు.
7.142.26
तौ नखैरिव शार्दूलौ दन्तैरिव महाद्विपौ ।
रथशक्तिभिरन्योन्यं विशिखैश्चाप्यकृन्तताम् ॥ ७.१४२.२६ ॥
ఆ ఇద్దరూ గోళ్ళతో పులుల్లా, దంతాలతో మహా ఏనుగుల్లా ఉన్నారు; రథ శక్తులతో, బాణాలతో ఒకరినొకరు నరికారు.
7.142.27
निर्भिदन्तौ हि गात्राणि विक्षरन्तौ च शोणितम् ।
व्यष्टम्भयेतामन्योन्यं प्राणद्यूताभिदेविनौ ॥ ७.१४२.२७ ॥
శరీరాలను చీల్చుకుంటూ, రక్తం స్రవిస్తూ, ప్రాణాలను పందెంగా పెట్టి ఆడే జూదగాళ్లలా వారు ఒకరినొకరు ఆధరించారు.
7.142.28
एवमुत्तमकर्माणौ कुरुवृष्णियशस्करौ ।
परस्परमयुध्येतां वारणाविव यूथपौ ॥ ७.१४२.२८ ॥
ఇలా ఉత్తమ కార్యాలు చేసిన, కురు మరియు వృష్ణి వంశాలకు కీర్తి తెచ్చిన ఆ ఇద్దరూ యూథపతి ఏనుగుల్లా ఒకరితో ఒకరు పోరాడారు.
7.142.29
तावदीर्घेण कालेन ब्रह्मलोकपुरस्कृतौ ।
यियासन्तौ परं स्थानमन्योन्यं सञ्जगर्जतुः ॥ ७.१४२.२९ ॥
బ్రహ్మలోకాన్ని ముందుంచుకుని, పరమ స్థానానికి వెళ్లాలనే కోరికతో, ఎక్కువ సేపు గడవకుండానే ఆ ఇద్దరూ ఒకరినొకరు గర్జించారు.
7.142.30
सात्यकिः सौमदत्तिश्च शरवृष्ट्या परस्परम् ।
हृष्टवद्धार्तराष्ट्राणां पश्यतामभ्यवर्षताम् ॥ ७.१४२.३० ॥
సాత్యకి మరియు సౌమదత్తి బాణాల వర్షంతో ఒకరిపై ఒకరు కురిపించారు; ధృతరాష్ట్ర కుమారులు సంతోషంతో చూస్తుండగా.
7.142.31
सम्प्रैक्षन्त जनास्तौ तु युध्यमानौ युधाम्पती ।
यूथपौ वासिताहेतोः प्रयुद्धाविव कुञ्जरौ ॥ ७.१४२.३१ ॥
యుద్ధ నాయకులైన ఆ ఇద్దరు పోరాడుతుండగా ప్రజలు ఆసక్తిగా చూశారు; ఆడ ఏనుగు కోసం పోరాడే రెండు గజ యూథపతుల వలె వారు ఉన్నారు.
7.142.32
भूयोभूयः शरै राजंस्तक्षन्तौ क्रोधमूर्च्छितौ ।
अयुध्येतां महारङ्गे वने केसरिणाविव ॥ ७.१४२.३२ ॥
ఓ రాజా, బాణాలతో పదే పదే ఒకరినొకరు గాయపరుస్తూ, కోపంతో మూర్ఛితులైన ఆ ఇద్దరూ మహా రణరంగంలో అడవిలోని రెండు సింహాల వలె పోరాడారు.
7.142.33
मर्मज्ञाविव सङ्क्रुद्धौ जिघांसन्तौ जगर्जतुः ।
विमर्दन्तावथान्योन्यं बलवज्रधराविव ॥ ७.१४२.३३ ॥
మర్మస్థానాలు తెలిసిన వీరుల వలె కోపించి, చంపాలనే కోరికతో ఆ ఇద్దరూ గర్జించారు; తరువాత ఒకరినొకరు నలిపివేస్తూ బలమైన వజ్రధారుల వలె తలపడ్డారు.
7.142.34
अथान्योन्यं पताकाश्च रथोपकरणानि च ।
सञ्चिच्छिदतुरायान्तौ बाणैः सन्नतपर्वभिः ॥ ७.१४२.३४ ॥
తరువాత ముందుకు దూసుకొస్తూ ఆ ఇద్దరూ, వంగిన కీళ్ల బాణాలతో ఒకరి జెండాలను, రథ ఉపకరణాలను ఛేదించారు.
7.142.35
पुनश्च शरवर्षाभ्यामन्योन्यमभिवर्षताम् ।
उभौ तु जघ्नतुस्तूर्णमितरेतरसारथी ॥ ७.१४२.३५ ॥
మళ్లీ బాణవర్షాలతో ఒకరిపై ఒకరు కురిపిస్తూ, ఆ ఇద్దరూ త్వరగా ఒకరి సారథులను కొట్టారు.
7.142.36
अन्योन्यस्य हयान्हत्वा धनुषी विनिकृत्य च ।
विरथावसियुद्धाय समेयातां महारणे ॥ ७.१४२.३६ ॥
ఒకరి గుర్రాలను చంపి, ధనుస్సులను ఛేదించి, రథాలు లేని ఇద్దరూ మహా రణంలో ఖడ్గయుద్ధం కోసం ఎదురుపడ్డారు.
7.142.37
आर्षभे चर्मणी चित्रे प्रगृह्य विपुले शुभे ।
विकोशौ चाप्यसी कृत्वा समरे तौ विचेरतुः ॥ ७.१४२.३७ ॥
ఎద్దుచర్మంతో చేసిన రెండు విశాలమైన, చిత్రమైన, శుభ కవచాలను చేపట్టి, ఒరల నుండి తీసిన ఖడ్గాలతో ఆ ఇద్దరూ యుద్ధంలో సంచరించారు.
7.142.38
चरन्तौ विविधान्मार्गान्मण्डलानि च भागशः ।
मुहुराजघ्नतुः क्रुद्धावन्योन्यमरिमर्दनौ।
सखङ्गौ चित्रवर्माणौ सनिष्काङ्गदभूषणौ ॥ ७.१४२.३८ ॥
అనేక మార్గాలలో, వృత్తాకారంగా తిరుగుతూ, కోపంతో, శత్రువులను మర్దించే ఆ ఇద్దరూ, ఖడ్గాలతో, చిత్రకవచాలతో, హారాలు భుజకీర్తులతో అలంకరించబడి, మళ్ళీ మళ్ళీ ఒకరినొకరు కొట్టుకున్నారు.
7.142.39
भ्रान्तमुद्धान्तमाविद्धमाप्लुतं विप्लुतं सृतम् ।
सम्पातं समुदीर्णं च दर्शयन्तौ यशस्विनौ ॥ ७.१४२.३९ ॥
తిరుగుడు, ఎగురుడు, పొడుపు, దూకుడు, పక్కకు దూకుడు, జారుడు, ఝుళిపించడం, ఎత్తడం వంటి విన్యాసాలు చూపుతూ ఆ ఇద్దరు యశస్వులు.
7.142.40
असिभ्यां सम्प्रजहाते परस्परमरिन्दमौ ।
उभौ छिद्रैषिणौ वीरावुभौ चित्रं ववल्गतुः ॥ ७.१४२.४० ॥
ఖడ్గాలతో ఆ ఇద్దరు ఒకరినొకరు పూర్తి బలంతో కొట్టుకున్నారు; శత్రువులను అణచే ఆ ఇద్దరు వీరులు, అవకాశాలు వెతుకుతూ, విచిత్రంగా ఎగిరి దూకారు.
7.142.41
दर्शयन्तावुभौ शिक्षां लाघवं सौष्ठवं तथा ।
रणे रणकृतां श्रेष्ठावन्योन्यं पर्यकर्षताम् ॥ ७.१४२.४१ ॥
ఇద్దరూ తమ శిక్షణ, చురుకుదనం, నైపుణ్యం చూపుతూ, యుద్ధం చేసేవారిలో శ్రేష్ఠులైన ఆ ఇద్దరు, రణంలో ఒకరినొకరు లాగుకున్నారు.
7.142.42
मुहूर्तमिव राजेन्द्र समाहत्य परस्परम् ।
पश्यतां सर्वसैन्यानां वीरावाश्वसतां पुनः ॥ ७.१४२.४२ ॥
ఓ రాజేంద్రా, ఒక్క క్షణం ఒకరినొకరు కొట్టుకుని, సర్వసైన్యాలు చూస్తుండగా, ఆ ఇద్దరు వీరులు మళ్ళీ ఊపిరి పీల్చుకున్నారు.
7.142.43
असिभ्यां चर्मणी चित्रे शतचन्द्रे नराधिप ।
निकृत्य पुरुषव्याघ्रौ बाहुयुद्धं प्रचक्रतुः ॥ ७.१४२.४३ ॥
ఓ నరాధిపా, కత్తులతో చిత్రమైన శతచంద్ర డాళ్లను ఖండించి, ఆ ఇద్దరు నరవ్యాఘ్రులు బాహుయుద్ధం ప్రారంభించారు.
7.142.44
व्यूढोरस्कौ दीर्घभुजौ नियुद्धकुशलावुभौ ।
बाहुभिः समसज्जेतामायसैः परिधैरिव ॥ ७.१४२.४४ ॥
విశాలమైన రొమ్ములు, పొడవైన చేతులు, మల్లయుద్ధ నైపుణ్యం కలిగిన ఆ ఇద్దరూ తమ చేతులతో ఇనుప గదలవలె ఢీకొన్నారు.
7.142.45
तयो राजन्भुजाघातनिग्रहप्रग्रहास्तथा ।
शिक्षाबलसमुद्भूताः सर्वयोधप्रहर्षणाः ॥ ७.१४२.४५ ॥
ఓ రాజా, వారిద్దరి బాహు ఘాతాలు, పట్టులు, నిగ్రహాలు శిక్షణా బలం నుండి పుట్టి, యోధులందరినీ సంతోషపెట్టాయి.
7.142.46
तयोर्नृवरयो राजन्समरे युध्यमानयोः ।
भीमोऽभवन्महाशब्दो वज्रपर्वतयोरिव ॥ ७.१४२.४६ ॥
ఓ రాజా, యుద్ధం చేస్తున్న ఆ ఇద్దరు నరశ్రేష్ఠుల నుండి వజ్రం, పర్వతం ఢీకొన్నట్లు భయంకరమైన మహాధ్వని పుట్టింది.
7.142.47
द्विपाविव विषाणाग्रैः शृङ्गैरिव महर्षभौ ।
भुजयोक्रावबन्धैश्च शिरोभ्यां चावघातनैः ॥ ७.१४२.४७ ॥
రెండు ఏనుగుల వలె దంతాల అగ్రాలతో, రెండు మహావృషభాల వలె కొమ్ములతో, చేతుల బంధాలు, పట్టులతో, తలలతో మోదుతూ (వారు పోరాడారు).
7.142.48
पादावकर्षसन्धानैस्तोमराङ्कशलासनैः ।
पादोदरविबन्धैश्च भूमावुद्धमणैस्तथा ॥ ७.१४२.४८ ॥
కాళ్లను లాగి బిగించడంతో, తోమరం, అంకుశం, విసిరే పట్లతో, కాళ్లు పొట్ట బంధించడంతో, నేలపై పడవేసి తిప్పడంతో (వారు పోరాడారు).
7.142.49
गतप्रत्यागताक्षेपैः पातनोत्थानसम्पुतैः ।
युयुधाते महात्मानौ कुरुसात्वतपुङ्गवौ ॥ ७.१४२.४९ ॥
ముందుకు సాగుతూ, వెనక్కు తగ్గుతూ, విసురుతూ, తప్పించుకుంటూ, పడగొడుతూ, లేస్తూ, పట్టుకుంటూ ఆ ఇద్దరు మహాత్ములు, కురువులలోను సాత్వతులలోను శ్రేష్ఠులు, పోరాడారు.
7.142.50
द्वात्रिंशत्कारणानि स्युर्यानि युद्धानि भारत ।
तान्यदर्शयतां तत्र युध्यमानौ महाबलौ ॥ ७.१४२.५० ॥
భారతా, యుద్ధంలో ముప్పై రెండు రకాల పద్ధతులు ఉంటాయి; అక్కడ పోరాడుతున్న ఆ ఇద్దరు మహాబలులు వాటిని ప్రదర్శించారు.
7.142.51
क्षीणायुधे सात्वते युध्यमाने ।
ततोऽब्रवीदर्जुनं वासुदेवः।
पश्यस्वैनं विरथं युध्यमानं ।
रणे वरं सर्वधनुर्धराणाम् ॥ ७.१४२.५१ ॥
సాత్వతుడు (సాత్యకి) ఆయుధాలు తగ్గిపోయి పోరాడుతున్నప్పుడు, వాసుదేవుడు అర్జునునితో అన్నాడు: 'రథం లేకుండా పోరాడుతున్న ఇతడిని చూడు; యుద్ధంలో ధనుర్ధారులందరిలోనూ ఇతడే శ్రేష్ఠుడు.'
7.142.52
सिन्धुराजवधे सक्तं पार्थं कृष्णोऽब्रवीत्पुनः ।
सीदन्तं सात्यकिं पश्य पार्थैनं परिरक्ष च ॥ ७.१४२.५२ ॥
సింధురాజు వధలో నిమగ్నుడైన పార్థునితో కృష్ణుడు మళ్లీ అన్నాడు: 'సాత్యకి కుంగిపోతున్నాడు చూడు; పార్థా, ఇతడిని రక్షించు.'
7.142.53
प्रविष्टो भारतीं भित्त्वा तव पाण्डव पृष्ठतः ।
योधितश्च महावीर्यैः सर्वैर्भारत भारतैः ॥ ७.१४२.५३ ॥
పాండవా, అతడు భారతీ వ్యూహాన్ని చీల్చి నీ వెనుక నుండి ప్రవేశించాడు; భారతా, అక్కడ మహావీర్యులైన భారతులందరూ అతనితో పోరాడారు.
7.142.54
धार्तराष्ट्राश्च ये मुख्या ये च मुख्या महारथाः ।
निहता वृष्णिवीरेण शतशोऽथ सहस्रशः ॥ ७.१४२.५४ ॥
ధృతరాష్ట్రుని కుమారులలో, ప్రధాన మహారథులలో, వృష్ణివీరుడు వందల మందిని, వేల మందిని చంపాడు.
7.142.55
परिश्रान्तं युधां श्रेष्ठं सम्प्राप्तो भूरिदक्षिणः ।
युद्धाकाङ्क्षी समायान्तं नैतत्सममिवार्जुन ॥ ७.१४२.५५ ॥
అలసిన యోధులలో శ్రేష్ఠుడు, గొప్ప నైపుణ్యం కలవాడు అయిన భూరిశ్రవుడు యుద్ధాకాంక్షతో వచ్చాడు; అర్జునా, ఇది అంతకు సమానం కాదు.
7.142.56
ततो भूरिश्रवाः क्रुद्धः सात्यकिं युद्धदुर्मदः ।
उद्यम्याभ्याहनद्राजन्मत्तो मत्तमिव द्विपम् ॥ ७.१४२.५६ ॥
అప్పుడు కోపోద్రిక్తుడైన భూరిశ్రవుడు, యుద్ధమదంతో ఉన్మత్తుడై, సాత్యకిపై ఎగిరి పడ్డాడు; రాజా, మదించిన ఏనుగు మరో మదించిన ఏనుగును దాడి చేసినట్లు అతడు దాడి చేశాడు.
7.142.57
ततो जलदनिर्घोषः समीपे नृपसत्तम ।
हाहाकारो महानासीत्सैन्यानां भरतर्षभ।
यदुद्यम्य महाबाहुः सात्यकिं न्यहनद्भुवि ॥ ७.१४२.५७ ॥
అప్పుడు మేఘగర్జనలాంటి ధ్వనితో, రాజశ్రేష్ఠా, సమీపంలో సైన్యాలలో గొప్ప 'హాహాకారం' చెలరేగింది, భరతర్షభా; ఆ మహాబాహుడు సాత్యకిని ఎత్తి నేలపై పడవేసినప్పుడు.
7.142.58
रथस्थयोर्द्वयोर्युद्धे क्रुद्धयोर्योधमुख्ययोः ।
केशवार्युनयो राजन्समरे प्रेक्षमाणयोः ॥ ७.१४२.५८ ॥
రాజా, రథాలపై నిలిచి యుద్ధంలో కోపోద్రిక్తులైన ఆ ఇద్దరు ప్రధాన యోధులను, యుద్ధభూమిలో చూస్తున్న కేశవుడు మరియు అర్జునుడు.
7.142.59
अथ कृष्णो महाबाहुरर्जुनं प्रत्यभाषत ।
पश्य वृष्ण्यन्धकव्याघ्रं सौमदत्तिवशं गतम् ॥ ७.१४२.५९ ॥
అప్పుడు మహాబాహు కృష్ణుడు అర్జునునితో ఇలా అన్నాడు: 'చూడు, వృష్ణి-అంధక వంశపు వ్యాఘ్రం సౌమదత్తి వశమై పోయాడు.'
7.142.60
परिश्रान्तं गतं भूमौ कृत्वा कर्म सुदुष्करम् ।
तवान्तेवासिनं वीरं पालयार्जुन सात्यकिम् ॥ ७.१४२.६० ॥
అత్యంత కష్టమైన కర్మ చేసి అలసిపోయి నేలపై పడిన ఆ వీరుడు నీ శిష్యుడు సాత్యకి; అర్జునా, అతడిని రక్షించు.
7.142.61
न वशं यज्ञशीलस्य गच्छेदेष वरोऽर्जुन ।
त्वत्कृते पुरुषव्याघ्र तदाऽऽशु क्रियतां विभो ॥ ७.१४२.६१ ॥
యజ్ఞశీలుని వశమునకు ఈ వరము వెళ్ళకూడదు, అర్జునా. ఓ పురుషవ్యాఘ్రా, ఓ విభూ, నీ కొరకు ఇప్పుడే అది చేయబడుగాక.
7.142.62
स सिंह इव मातङ्गं विकर्षन्भूरिदक्षिणः ।
व्यरोचत कुरुश्रेष्ठः सात्वतप्रवरं युधि ॥ ७.१४२.६२ ॥
సింహం ఏనుగును లాగినట్లు, విస్తారమైన దక్షిణలిచ్చిన కురుశ్రేష్ఠుడు యుద్ధంలో సాత్వతులలో శ్రేష్ఠుడిని లాగుతూ ప్రకాశించాడు.
7.142.63
अथाब्रवीद्धृष्टमना वासुदेवं धनञ्जयः ।
पश्य वृष्णिप्रवीरेण क्रीडन्तं कुरुपुङ्गवम्।
महाद्विपेनेव वने मत्तेन हरियूथपम् ॥ ७.१४२.६३ ॥
అప్పుడు సంతోషమనస్కుడైన ధనంజయుడు వాసుదేవునితో ఇలా అన్నాడు: చూడు, వృష్ణివీరునితో కురుపుంగవుడు ఆడుకుంటున్నాడు, అడవిలో మదించిన గొప్ప ఏనుగు వానర యూథపతితో ఆడుకున్నట్లు.
7.142.64
मामेव च महाबाहो परियान्ति महारथाः ।
यथाशक्ति यतन्तो मां योधयन्तो जनार्दन ॥ ७.१४२.६४ ॥
ఓ మహాబాహూ, ఓ జనార్దనా, మహారథులు తమ శక్తికొద్దీ ప్రయత్నిస్తూ నన్నే చుట్టుముట్టి నాతో యుద్ధం చేస్తున్నారు.
7.142.65
ध्रुवं च योधयाम्येताञ्छिद्रान्वेषणतत्परान् ।
रक्षामि सात्यकिं चैव सौमदत्तिवशं गतम् ॥ ७.१४२.६५ ॥
నిశ్చయంగా ఈ బలహీనతలను వెతకడంలో నిమగ్నులైనవారితో నేను పోరాడుతున్నాను, సౌమదత్తి వశమైన సాత్యకిని రక్షిస్తున్నాను.
7.142.66
अप्राप्तोऽयं मया कृष्म हन्तुं भूरिश्रवा रणे ।
अन्येन तु समासक्तं मम नोत्सहते मनः ॥ ७.१४२.६६ ॥
యుద్ధంలో భూరిశ్రవుడిని చంపడానికి నేను ఇతనిని చేరలేకపోయాను; కానీ వేరొకరితో నిమగ్నమైన నా మనస్సు ఇష్టపడటం లేదు.
7.142.67
अवश्यं च मया कृष्ण वृष्णिवीरस्य रक्षणम् ।
मदर्थं युध्यमानस्य कार्यं प्राणैरपि प्रभो ॥ ७.१४२.६७ ॥
కృష్ణా, వృష్ణివీరుడైన సాత్యకిని నేను తప్పక రక్షించాలి. ప్రభూ, నా కోసం యుద్ధం చేస్తున్నవాడిని ప్రాణాలకు తెగించైనా కాపాడాలి.
7.142.68
अधर्मो वाऽस्तु धर्मो वा मम माधव माधवः ।
परेण निहतो मा स्म प्राणान्हासीन्महारथः ॥ ७.१४२.६८ ॥
అది అధర్మమైనా ధర్మమైనా సరే, మాధవా. నాకు మాధవుడు (సాత్యకి) మహారథుడు; అతడు శత్రువుచేత హతమై ప్రాణాలు విడవకూడదు.
7.142.69
एवमुक्त्वाऽर्जुनः कृष्णं परानाशु शितैः शरैः ।
छादयामास सङ्क्रुद्धः परे चापि धनञ्जयम् ॥ ७.१४२.६९ ॥
కృష్ణునితో ఇలా చెప్పి, కోపోద్రిక్తుడైన అర్జునుడు వాడి బాణాలతో శత్రువులను వెంటనే కప్పివేశాడు; శత్రువులు కూడా ధనంజయుడిని కప్పివేశారు.
7.142.70
एवं स्म युध्यते वीरः सात्यकिं च मुहुर्मुहुः ।
प्रेक्षते स्म नरव्याघ्रो भूरिश्रवसमेव च ॥ ७.१४२.७० ॥
ఇలా ఆ వీరుడు సాత్యకితో పదే పదే యుద్ధం చేస్తూ ఉన్నాడు; నరవ్యాఘ్రుడు భూరిశ్రవసుణ్ణి కూడా మళ్ళీ మళ్ళీ చూస్తూ ఉన్నాడు.
7.142.71
तथा तु कृष्यमाणं तं दृष्ट्वा सात्यकिमाहवे ।
वासुदेवस्तदा वाक्यं भूयोऽप्यर्जुनमब्रवीत् ॥ ७.१४२.७१ ॥
యుద్ధంలో సాత్యకి ఇలా బాధపడుతుండటం చూసి, వాసుదేవుడు (కృష్ణుడు) అప్పుడు అర్జునుడితో మళ్ళీ ఈ మాట చెప్పాడు.
7.142.72
पश्य वृष्ण्यन्धकव्याघ्रं सौमदत्तिवंशं गतम् ।
तव शिष्यं महाबाहो धनुष्यनवमं त्वया ॥ ७.१४२.७२ ॥
చూడు, వృష్ణి-అంధకుల వ్యాఘ్రుడైన సాత్యకి సౌమదత్తి వంశస్థుడి (భూరిశ్రవసుని) దగ్గరకు చేరాడు. మహాబాహూ, అతడు నీ శిష్యుడు; విల్లులో నీచేత అసమానుడిగా తీర్చిదిద్దబడినవాడు.
7.142.73
अनित्यो विक्रमः पार्थ यत्र भूरिश्रवा रणे ।
विशेषयति वार्ष्णेयं सात्यकिं सत्यविक्रमम् ॥ ७.१४२.७३ ॥
ఓ పార్థా, యుద్ధంలో భూరిశ్రవుడు సత్యవిక్రమ వృష్ణివంశీయుడైన సాత్యకిని వేరుచేస్తున్న చోట పరాక్రమం అనిత్యమవుతుంది.
7.142.74
बहुभिर्महारथैरेष पराक्रान्तैर्युयुत्सुभिः ।
युद्ध्वा भृशं परिश्रान्तः क्षीणायुधरपरिच्छदः ॥ ७.१४२.७४ ॥
ఇతడు అనేక మహారథులచే దాడి చేయబడి, యుద్ధాభిలాషులతో పోరాడి అత్యంత అలసిపోయాడు; ఆయుధాలు, కవచం క్షీణించాయి.
7.142.75
एवमुक्तो महाराज वासुदेवेन पाण्डवः ।
मनसा पूजयामास भूरिश्रवसमाहवे ॥ ७.१४२.७५ ॥
మహారాజా, వాసుదేవుడు ఈ విధంగా చెప్పగా పాండవుడు యుద్ధంలో భూరిశ్రవుని మనసులో గౌరవించాడు.
7.142.76
विकर्षन्सात्वतां श्रेष्ठं क्रीडमान इवाहवे ।
स हर्षयति मां भूयः कुरूणां नन्दिवर्धनः ॥ ७.१४२.७६ ॥
యుద్ధంలో సాత్వతులలో శ్రేష్ఠుడిని ఆటలాడుతున్నట్లు లాగుతూ, కురువుల ఆనందాన్ని పెంచే అతడు మళ్లీ నన్ను సంతోషపెడుతున్నాడు.
7.142.77
प्रवरं वृष्णिवीराणां यन्निहन्त्येष सात्यकिम् ।
महाद्विपमिवारण्ये कर्षन्निव हरिर्भृशम् ॥ ७.१४२.७७ ॥
వృష్ణివీరులలో శ్రేష్ఠుడైన సాత్యకిని ఇతడు చంపుతున్నాడు, అడవిలో సింహం గొప్ప ఏనుగును లాగి భయంకరంగా చంపినట్లు.
7.142.78
एवं तु मनसा राजन्पार्थः सम्पूज्य कौरवम् ।
अयुध्यतारिभिर्वीरस्तं च सम्प्रेक्षते मुहुः ॥ ७.१४२.७८ ॥
ఓ రాజా, ఈ విధంగా మనసులో కౌరవుని గౌరవించి, ఆ వీర పార్థుడు శత్రువులతో పోరాడుతూ అతనినే పదే పదే చూశాడు.
7.142.79
अथ कोशाद्विनिष्कृष्य खङ्गं भूरिश्रवाः शितम् ।
मूर्धजेषु च जग्राह पदा चोरस्याताडयत्।
आक्रम्य चाप्यथोद्यम्य सहासिं सुभुजो भुजम् ॥ ७.१४२.७९ ॥
అప్పుడు భూరిశ్రవుడు ఒరలోనుండి వాడియైన ఖడ్గాన్ని తీసి అతని జుట్టును పట్టుకుని, కాలితో అతని రొమ్ముపై తన్నాడు; ఆ సుభుజుడు ఖడ్గంతో సహా తన బాహువును పైకెత్తాడు.
7.142.80
शुशुभे स भुजस्तस्य तपनीयविभूषणः ।
मध्ये रथसमूहस्य इन्द्रध्वज इवोच्छ्रितः ॥ ७.१४२.८० ॥
బంగారు ఆభరణాలతో అలంకరించబడిన అతని ఆ బాహువు, రథసమూహం మధ్య ఎత్తబడిన ఇంద్రధ్వజంలా ప్రకాశించింది.
7.142.81
हाहाकृतमभूत्सर्वं पाण्डवानां महद्बलम् ।
तावकाश्च मुदा युक्ताः सिंहनादं विचुक्रुशुः ॥ ७.१४२.८१ ॥
పాండవుల మహా సైన్యమంతా 'అయ్యో' అనే హాహాకారాలతో నిండిపోయింది; మీ వీరులు ఆనందంతో సింహనాదం చేశారు.
7.142.82
निमीलिताक्षास्त्वभवञ्जनाः सङ्ग्रामभीरवः ।
तथा भूरिश्रवोग्रस्ते सात्वते नष्टविक्रमे ॥ ७.१४२.८२ ॥
యుద్ధభీతులైన జనులు కళ్ళు మూసుకున్నారు; భూరిశ్రవుడు ఉగ్రుడై సాత్వతుని (సాత్యకిని) పరాక్రమం నశించినవాడిగా చేశాడు.
7.142.83
वासुदेवं महाबाहुरर्जुनः प्रत्यभाषत ।
सैन्धवे सक्तदृष्टित्वान्न तं पश्यामि माधवम् ॥ ७.१४२.८३ ॥
మహాబాహుడైన అర్జునుడు వాసుదేవునితో ఇలా పలికాడు: 'సైంధవునిపై దృష్టి నిలిపి ఉన్నందున మాధవుని నేను చూడలేకున్నాను.'
7.142.84
एष त्वसुकरं कर्म यादवार्थे करोम्यहम् ।
मम शिष्यो ममार्थाय युध्यते मम शत्रुभिः।
तं कृष्ण मोक्षयिष्यामि दावात्सिंहशिशुं यथा ॥ ७.१४२.८४ ॥
'యాదవుని కోసం ఈ కష్టమైన కార్యాన్ని నేను చేస్తాను. నా శిష్యుడు నా కోసం శత్రువులతో పోరాడుతున్నాడు. కృష్ణా, అడవి మంటనుండి సింహపుతాన్ని రక్షించినట్లు నేను అతన్ని రక్షిస్తాను.'
7.142.85
इत्युक्त्वा वचनं कुर्वन्वासुदेवस्य पाण्डवः ।
ततः क्षुरप्रं निशितं गाण्डीवे समयोजयत् ॥ ७.१४२.८५ ॥
ఇలా చెప్పి వాసుదేవుని మాటను పాటిస్తూ పాండవుడు అప్పుడు పదునైన క్షురప్ర బాణాన్ని గాండీవంపై సంధించాడు.
7.142.86
पार्थबाहुविसृष्टः स महोल्केव नभश्च्युता ।
सखङ्गं यज्ञशीलस्य बाहुं दक्षिणमच्छिनत् ॥ ७.१४२.८६ ॥
పార్థుని బాహువు నుండి విడువబడిన ఆ బాణం ఆకాశం నుండి జారిపడిన గొప్ప ఉల్కలా వెళ్లి యజ్ఞశీలుని కుడి బాహువును ఖడ్గంతో సహా ఖండించింది.