ମହାଭାରତ · ଅଧ୍ୟାୟ 7.143
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
7.143.1
स बाहुर्न्यपतद्भूमौ सखङ्गः सशुभाङ्गदः ।
आदधज्जीवलोकस्य दुःखमद्भुतमुत्तमः।
यन्त्रमुक्तो महेन्द्रस्य ध्वजो वृत्तोत्सवो यथा ॥ ७.१४३.१ ॥
ଖଡ୍ଗ ଓ ଶୁଭ ବାଜୁବନ୍ଧ ସହିତ ସେହି ବାହୁ ଭୂମିରେ ପଡ଼ିଲା; ଜୀବଲୋକକୁ ଅଦ୍ଭୁତ ଦୁଃଖ ଦେଇ, ଇନ୍ଦ୍ରଯନ୍ତ୍ରରୁ ମୁକ୍ତ ଧ୍ୱଜା ଉତ୍ସବ ଶେଷରେ ପଡ଼ିବା ପରି।
7.143.2
प्रहरिष्यन्हृतो बाहुरदृश्यते किरीटिना ।
वेगेन न्यपतद्भूमौ पञ्चास्य इव पन्नगः ॥ ७.१४३.२ ॥
ପ୍ରହାର କରିବାକୁ ଉଦ୍ୟତ ସେହି ବାହୁ କିରୀଟୀ (ଅର୍ଜୁନ) ଦ୍ୱାରା କଟାଯାଇଥିବା ଦେଖାଗଲା; ବେଗରେ ଭୂମିରେ ପଡ଼ିଲା, ପଞ୍ଚମୁଖୀ ସର୍ପ ପରି।
7.143.3
स मोघं कृतमात्मानं दृष्ट्वा पार्थेन कौरवः ।
उत्सृज्य सात्यकिं क्रोधाद्ग्रर्हयामास पाण्डवम् ॥ ७.१४३.३ ॥
ପାର୍ଥଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ନିଜକୁ ବ୍ୟର୍ଥ କରାଯାଇଥିବା ଦେଖି ସେହି କୌରବ ସାତ୍ୟକିଙ୍କୁ ଛାଡ଼ି କ୍ରୋଧରେ ପାଣ୍ଡବଙ୍କୁ ନିନ୍ଦା କଲା।
7.143.4
स विबाहुर्महाराज एकपक्ष इवाण्डजः ।
एकचक्रो रथो यद्वद्धरणीमास्थितो नृपः।
उवाच पाण्डवं चैव सर्वक्षत्रस्य पश्यतः ॥ ७.१४३.४ ॥
ହେ ମହାରାଜ, ସେହି ବାହୁହୀନ ରାଜା ଏକ ପକ୍ଷବିଶିଷ୍ଟ ପକ୍ଷୀ ଓ ଏକଚକ୍ର ରଥ ପରି ଭୂମିରେ ଠିଆ ହେଲା, ଏବଂ ସମସ୍ତ କ୍ଷତ୍ରିୟଙ୍କ ସାମନାରେ ପାଣ୍ଡବଙ୍କୁ କହିଲା।
7.143.5
नृशंसं बत कौन्तेय कर्मेदं कृतवानसि ।
अपश्यतो विषक्तस्य यन्मे त्वं बाहुमच्छिनः ॥ ७.१४३.५ ॥
ହେ କୁନ୍ତୀପୁତ୍ର, ତୁମେ ଏହି ନୃଶଂସ କର୍ମ କରିଛ; ମୁଁ ନ ଦେଖି, ଆସକ୍ତ ଥିବା ବେଳେ ତୁମେ ମୋ ବାହୁ କାଟିଦେଲ।
7.143.6
येषु येषु नरः पार्थ वर्तते सुसमाहितः ।
आशु तच्छीलतामेति तदिदं दृश्यते त्वयि ॥ ७.१४३.६ ॥
ହେ ପାର୍ଥ, ମଣିଷ ଯେଉଁ ଯେଉଁ କାର୍ଯ୍ୟରେ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ଏକାଗ୍ରତାରେ ଲାଗେ, ସେ ଶୀଘ୍ର ସେହି ସ୍ୱଭାବ ପାଏ; ସେହି ଏବେ ତୁମଠାରେ ଦେଖାଯାଉଛି।
7.143.7
किं नु वक्ष्यसि राजानं धर्मपुत्रं युधिष्ठिरम् ।
किं कुर्वाणो मया सङ्ख्ये हतो भूरिश्रवा इति ॥ ७.१४३.७ ॥
ଧର୍ମପୁତ୍ର ରାଜା ଯୁଧିଷ୍ଠିରଙ୍କୁ ତୁମେ କ'ଣ କହିବ? ଯୁଦ୍ଧରେ ମୋ ଦ୍ୱାରା ଭୂରିଶ୍ରବା ହତ ହେଲାବେଳେ ତୁମେ କ'ଣ କରୁଥିଲ?
7.143.8
इदमिन्द्रेण ते साक्षादुपदिष्टं महात्मना ।
अस्त्रं रुद्रेण वा पार्थ द्रोणेनाथ कृपेण वा ॥ ७.१४३.८ ॥
ହେ ପାର୍ଥ, ଏହି ଅସ୍ତ୍ର ମହାତ୍ମା ଇନ୍ଦ୍ର, ବା ରୁଦ୍ର, ବା ଦ୍ରୋଣ, ବା କୃପ ତୁମକୁ ସାକ୍ଷାତ୍ ଶିଖାଇଛନ୍ତି।
7.143.9
ननु नामास्त्रधर्मज्ञस्त्वं लोकेऽभ्यधिकः परैः ।
सोऽयुध्यमानस्य कथं रणे प्रहृतवानसि ॥ ७.१४३.९ ॥
ନିଶ୍ଚୟ ତୁମେ ଅସ୍ତ୍ରଧର୍ମ ଜାଣିଥିବା ଓ ଲୋକରେ ଅନ୍ୟମାନଙ୍କଠାରୁ ଶ୍ରେଷ୍ଠ; ତେବେ ଯେ ଯୁଦ୍ଧ କରୁ ନ ଥିଲା ତାକୁ ରଣରେ ତୁମେ କେମିତି ପ୍ରହାର କଲ?
7.143.10
न प्रमत्ताय भीताय विरथाय प्रयाचते ।
व्यसने वर्तमानाय प्रहरन्ति मनीषिणः ॥ ७.१४३.१० ॥
ଅସାବଧାନ, ଭୀତ, ରଥହୀନ, ଯାଚନାକାରୀ କିମ୍ବା ବିପଦରେ ଥିବା ଲୋକ ଉପରେ ଜ୍ଞାନୀମାନେ ପ୍ରହାର କରନ୍ତି ନାହିଁ।
7.143.11
इदं तु नीचाचरितमसत्पुरुषसेवितम् ।
कथमाचरितं पार्थ पापकर्म सुदुष्करम् ॥ ७.१४३.११ ॥
କିନ୍ତୁ ଏହା ନୀଚମାନଙ୍କ ଆଚରଣ ଓ ଦୁଷ୍ଟପୁରୁଷମାନଙ୍କ ସେବିତ କର୍ମ। ହେ ପାର୍ଥ, ଅତି ଦୁଷ୍କର ଏହି ପାପକର୍ମ ତୁମେ କେମିତି କଲ?
7.143.12
आर्येण सुकरं त्वाहुरार्यकर्म धनञ्जय ।
अनार्यकर्म त्वार्येण सुदुष्करतमं भुवि ॥ ७.१४३.१२ ॥
ହେ ଧନଞ୍ଜୟ, ଆର୍ଯ୍ୟଙ୍କ ପାଇଁ ଆର୍ଯ୍ୟକର୍ମ ସହଜ ବୋଲି କୁହାଯାଏ; କିନ୍ତୁ ଆର୍ଯ୍ୟ ପାଇଁ ଅନାର୍ଯ୍ୟକର୍ମ ପୃଥିବୀରେ ଅତି କଠିନ।
7.143.13
कथं हि राजवंश्यस्त्वं कौरवेयो विशेषतः ।
क्षत्रधर्मादपक्रान्तः सुवृत्तश्चारितव्रतः ॥ ७.१४३.१३ ॥
ରାଜବଂଶୀୟ ହୋଇ ମଧ୍ୟ ତୁମେ, ବିଶେଷତଃ କୌରବ ବଂଶଜ ହୋଇ, କ୍ଷାତ୍ରଧର୍ମରୁ କିପରି ବିଚ୍ୟୁତ ହେଲ? ତୁମ ଆଚରଣ ଉତ୍ତମ ଏବଂ ତୁମେ ବ୍ରତ ପାଳନ କରୁଛ।
7.143.14
अल्पस्तवापराधोऽत्र न त्वां तात विगर्हये ।
वार्ष्णेयापशदं प्राप्य क्षुद्रं कृतमिदं त्वया ॥ ७.१४३.१४ ॥
ଏଠାରେ ତୁମ ଅପରାଧ ଅଳ୍ପ; ହେ ପୁତ୍ର, ମୁଁ ତୁମକୁ ନିନ୍ଦା କରୁନି। ବାର୍ଷ୍ଣେୟଙ୍କ (କୃଷ୍ଣଙ୍କ) କାରଣରୁ ଅପମାନ ପାଇ ତୁମେ ଏହି କ୍ଷୁଦ୍ର କାର୍ଯ୍ୟ କରିଛ।
7.143.15
इदं तु यदतिक्षुद्रं वार्ष्णेयार्थे कृतं त्वया ।
वासुदेवमतं नूनं नैतत्त्वय्युपपद्यते ॥ ७.१४३.१५ ॥
କିନ୍ତୁ ବାର୍ଷ୍ଣେୟଙ୍କ ପାଇଁ ତୁମେ କରିଥିବା ଏହି ଅତି କ୍ଷୁଦ୍ର କାର୍ଯ୍ୟ ନିଶ୍ଚୟ ବାସୁଦେବଙ୍କ ମତରେ ହୋଇଛି; ଏହା ତୁମକୁ ଶୋଭା ପାଏ ନାହିଁ।
7.143.16
को हि नाम प्रमत्ताय परेण सह युध्यते ।
ईदृशं व्यसनं दद्याद्यो न कृष्णसखो भवेत् ॥ ७.१४३.१६ ॥
ଅସାବଧାନ ଲୋକ ସହ ଶତ୍ରୁ ଭାବେ କିଏ ଯୁଦ୍ଧ କରେ? ଏବଂ କୃଷ୍ଣଙ୍କ ସଖା ନ ହେଲେ କିଏ ଏପରି ବିପଦ ଦେବ?
7.143.17
व्रात्याः सङ्क्लिष्टकर्माणः प्रकृत्यैव च गर्हिताः ।
वृष्ण्यन्धकाः कथं पार्थ प्रमाणं भवता कृताः ॥ ७.१४३.१७ ॥
ବ୍ରାତ୍ୟ, ଦୂଷିତ କର୍ମକାରୀ ଏବଂ ସ୍ୱଭାବରୁ ନିନ୍ଦିତ ବୃଷ୍ଣି-ଅନ୍ଧକମାନଙ୍କୁ, ହେ ପାର୍ଥ, ତୁମେ କିପରି ପ୍ରମାଣ କଲ?
7.143.18
एवमुक्तो रणे पार्थो भूरिश्रवसमब्रवीत् ।
व्यक्तं हि जीर्यमाणोऽपि बुद्धिं जरयते नरः।
अनर्थकमिदं सर्वं यत्त्वया व्याहृतं प्रभो ॥ ७.१४३.१८ ॥
ରଣରେ ଏପରି କୁହାଯିବାରୁ ପାର୍ଥ ଭୂରିଶ୍ରବାଙ୍କୁ କହିଲେ: "ସ୍ପଷ୍ଟ ଯେ ଜରାଗ୍ରସ୍ତ ହେଲେ ମଣିଷ ବୁଦ୍ଧିକୁ ମଧ୍ୟ ଜୀର୍ଣ୍ଣ କରିଦିଏ। ହେ ପ୍ରଭୁ, ତୁମେ ଯାହା କହିଲ ସବୁ ଅନର୍ଥକ।"
7.143.19
जानन्नेव हृषीकेशं गर्हसे मां च पाण्डवम् ।
सङ्गामाणां हि धर्मज्ञः सर्वशास्त्रार्थपारगः ॥ ७.१४३.१९ ॥
ହୃଷୀକେଶଙ୍କୁ ଜାଣି ମଧ୍ୟ ତୁମେ ମୋତେ ଓ ପାଣ୍ଡବଙ୍କୁ ନିନ୍ଦା କରୁଛ। ଯୁଦ୍ଧଧର୍ମ ଜାଣିଥିବା, ସର୍ବଶାସ୍ତ୍ରାର୍ଥରେ ପାରଙ୍ଗତ ତୁମେ।
7.143.20
न चाधर्ममहं कुर्यां जानंश्चैव हि मुह्यसे ॥ ७.१४३.२० ॥
ମୁଁ ଅଧର୍ମ କରିବି ନାହିଁ। ଜାଣି ମଧ୍ୟ ତୁମେ ମୋହଗ୍ରସ୍ତ ହେଉଛ।
7.143.21
युध्यन्ते क्षत्रियाः शत्रून्स्वैःस्वैः परिवृता नराः ।
भ्रातृभिः पितृभिः पुत्रैस्तथा सम्बन्धिबान्धवैः।
वयस्यैरथ मित्रैश्च स्वबाहुबलमाश्रिताः ॥ ७.१४३.२१ ॥
କ୍ଷତ୍ରିୟମାନେ ନିଜ ନିଜ ଭାଇ, ପିତା, ପୁତ୍ର, ସମ୍ବନ୍ଧୀ, ବାନ୍ଧବ, ସଖା ଓ ମିତ୍ରମାନଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ଘେରା ହୋଇ, ନିଜ ବାହୁବଳ ଉପରେ ନିର୍ଭର କରି ଶତ୍ରୁମାନଙ୍କ ସହ ଯୁଦ୍ଧ କରନ୍ତି।
7.143.22
स कथं सात्यकिं शिष्यं सुखसम्बन्धिमेव च ।
अस्मदर्थे च युध्यन्तं त्यक्त्वा प्राणान्सुदुस्त्यजान् ॥ ७.१४३.२२ ॥
ଶିଷ୍ୟ ଓ ସୁଖବନ୍ଧୁ ସାତ୍ୟକିଙ୍କୁ, ଆମ ପାଇଁ ଯୁଦ୍ଧ କରୁଥିବା ତାଙ୍କୁ, ଅତି କଷ୍ଟରେ ତ୍ୟାଗ ହେଉଥିବା ପ୍ରାଣ ତ୍ୟାଗ କରି ସେ କିପରି ଛାଡ଼ିଲା?
7.143.23
मम बाहुं रणे राजन्दक्षिणं युद्धदुर्मदम् ।
त्वया निकृष्यमाणं च दृष्टवानस्मि निष्क्रियम् ॥ ७.१४३.२३ ॥
ହେ ରାଜନ୍, ଯୁଦ୍ଧରେ ଉନ୍ମତ୍ତ ମୋ ଡାହାଣ ବାହୁ ତୁମ ଦ୍ୱାରା ଟାଣି ହେଉଥିବା ଓ ନିଷ୍କ୍ରିୟ ହେଉଥିବା ମୁଁ ଦେଖିଛି।
7.143.24
न च त्वं रक्षितव्यो हि एको रणगतेन हि ।
यो यस्य युध्यतेऽर्थाय संरक्ष्यो नराधिप।
तै रक्ष्यमाणैः स नृपो रक्षितव्यो महामृधे ॥ ७.१४३.२४ ॥
ରଣକୁ ଯାଇଥିବା ତୁମେ ଏକା ରକ୍ଷଣୀୟ ନୁହଁ। ହେ ନରାଧିପ, ଯିଏ ଯାହା ପାଇଁ ଯୁଦ୍ଧ କରେ, ସେ ତାହାକୁ ରକ୍ଷା କରିବ। ସେମାନଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ରକ୍ଷିତ ସେ ରାଜା ମହାଯୁଦ୍ଧରେ ରକ୍ଷଣୀୟ।
7.143.25
यद्यहं सात्यकिं दृष्ट्वा तूष्णीमासिष्य आहवे ।
ततस्तेन वियोगश्च प्राप्यं नरकमेव च ॥ ७.१४३.२५ ॥
ଯଦି ମୁଁ ସାତ୍ୟକିଙ୍କୁ ଦେଖି ଯୁଦ୍ଧରେ ନୀରବ ବସେ, ତେବେ ତାଙ୍କଠାରୁ ବିଚ୍ଛେଦ ଘଟିବ ଏବଂ ନରକ ହିଁ ପ୍ରାପ୍ତ ହେବ।
7.143.26
रक्षितव्यो मया यस्मात्तस्माल्लब्धो मया स च ।
यशश्चैव स्वपक्षेभ्यः फलं मित्रस्य रक्षणात् ॥ ७.१४३.२६ ॥
ମୋତେ ତାଙ୍କୁ ରକ୍ଷା କରିବାକୁ ହେବ, ତେଣୁ ମୁଁ ତାଙ୍କୁ ପାଇଛି; ମିତ୍ରର ରକ୍ଷଣରୁ ନିଜ ପକ୍ଷରୁ ଯଶ ଓ ଫଳ ମଧ୍ୟ ମିଳେ।
7.143.27
यच्च मां गर्हसे राजन्कृष्णेन सह सङ्गतम् ।
कस्तेन सङ्गमं नेच्छेत्तत्र ते बुद्धिविभ्रमः ॥ ७.१४३.२७ ॥
ହେ ରାଜନ୍, କୃଷ୍ଣଙ୍କ ସହ ସଂଯୋଗ ପାଇଁ ତୁମେ ମୋତେ ନିନ୍ଦା କରୁଛ; ତାଙ୍କ ସହ ମିଳନ କିଏ ଇଚ୍ଛା ନ କରିବ? ସେଥିରେ ତୁମ ବୁଦ୍ଧି ବିଭ୍ରାନ୍ତ ହୋଇଛି।
7.143.28
आबद्धकवचस्येह रथमारुह्य तिष्ठतः ।
सर्वायुधैरुपेतस्य प्रतियोद्धृप्रतीक्षिणः ॥ ७.१४३.२८ ॥
ଏଠାରେ କବଚ ବାନ୍ଧି, ରଥରେ ଚଢ଼ି ଠିଆ ହୋଇଥିବା, ସମସ୍ତ ଅସ୍ତ୍ରରେ ସଜ୍ଜିତ, ପ୍ରତିଯୋଦ୍ଧାର ଅପେକ୍ଷାରତ (ଯୋଦ୍ଧା) ବିଷୟରେ।
7.143.29
अस्मिन्रथगजानीके हयपत्तिसमाकुले ।
सिंहनादोद्धतरवे गम्भीरे सैन्यसागरे ॥ ७.१४३.२९ ॥
ରଥ ଓ ହାତୀ ଶ୍ରେଣୀ, ଅଶ୍ୱ ଓ ପଦାତିକରେ ପୂର୍ଣ୍ଣ, ସିଂହନାଦର ଉଦ୍ଧତ ଧ୍ୱନିରେ ଗମ୍ଭୀର ସୈନ୍ୟସାଗରରେ।
7.143.30
स्वैश्चापि समुपेतस्य विक्रान्तस्य तथा रणे ।
सात्यकेन कथं योग्यः सङ्ग्रामस्ते भविष्यति ॥ ७.१४३.३० ॥
ନିଜ ସୈନ୍ୟ ସହିତ ଏବଂ ଯୁଦ୍ଧରେ ସେହିପରି ପରାକ୍ରମୀ ସାତ୍ୟକି ସହିତ ତୁମର ଯୁଦ୍ଧ କିପରି ଉପଯୁକ୍ତ ହେବ?
7.143.31
बहुभिः सह सङ्गम्य निर्जित्य च महारथान् ।
श्रान्तश्च श्रान्तवाहश्च क्षीणसर्वायुधस्त्वया।
समेतः सात्यकिः सङ्ख्ये निर्जितश्च महारथः ॥ ७.१४३.३१ ॥
ଅନେକଙ୍କ ସହ ମୁକାବିଲା କରି ମହାରଥୀମାନଙ୍କୁ ଜିଣି, କ୍ଳାନ୍ତ ଓ କ୍ଳାନ୍ତ ଅଶ୍ୱବାହୀ, ସବୁ ଅସ୍ତ୍ର ଶେଷ ହୋଇଥିବା ତୁମେ ଯୁଦ୍ଧରେ ସାତ୍ୟକିକୁ ପରାସ୍ତ କଲ।
7.143.32
ईदृशं सात्यकिं सङ्ख्ये निर्जित्य च महारथम् ।
अधिकत्वं विजानीपे स्ववीर्यवशमागतम् ॥ ७.१४३.३२ ॥
ଏପରି ମହାରଥୀ ସାତ୍ୟକିକୁ ଯୁଦ୍ଧରେ ଜିଣି ତୁମେ ନିଜ ପରାକ୍ରମ ବଳରୁ ଆସିଥିବା ଶ୍ରେଷ୍ଠତା ଭାବୁଛ।
7.143.33
इच्छसि त्वं शिरस्तस्य असिना हर्तुमाहवे ।
तथा कृच्छ्रगतं दृष्ट्वा सात्यकिं कः क्षमिष्यति।
एकस्यैकेन हि कथं सङ्ग्रामः सम्भविष्यति ॥ ७.१४३.३३ ॥
ଯୁଦ୍ଧରେ ଖଡ୍ଗରେ ତାର ମୁଣ୍ଡ କାଟିବାକୁ ତୁମେ ଇଚ୍ଛା କର। ଦୁଃଖରେ ପଡ଼ିଥିବା ସାତ୍ୟକିକୁ ଦେଖି କିଏ କ୍ଷମା କରିବ? ଜଣକ ସହ ଜଣକର ଯୁଦ୍ଧ କିପରି ହେବ?
7.143.34
त्वं तु गर्हय चात्मानं स्वधर्मं यो न रक्षसि ।
कथं रक्षिष्यसे वीर ये वै त्वां संश्रिता जनाः ॥ ७.१४३.३४ ॥
ତୁମେ ନିଜକୁ ହିଁ ନିନ୍ଦା କର, ଯେ ନିଜ ଧର୍ମ ରକ୍ଷା କରେ ନାହିଁ। ହେ ବୀର, ଯେଉଁ ଲୋକ ତୁମକୁ ଆଶ୍ରୟ କରିଛନ୍ତି, ସେମାନଙ୍କୁ ତୁମେ କିପରି ରକ୍ଷା କରିବ?
7.143.35
आत्तशस्त्रस्य हि रणे वृष्णिपुत्रं जिघांसतः ।
छिन्नवान्यदहं बाहुं नैतल्लोकविगर्हितम् ॥ ७.१४३.३५ ॥
ଯୁଦ୍ଧରେ ଅସ୍ତ୍ର ଧରି ବୃଷ୍ଣି ପୁତ୍ରକୁ ମାରିବାକୁ ଇଚ୍ଛା କରୁଥିବା ଲୋକର ବାହୁ ମୁଁ କାଟିଥିଲି; ତାହା ଜଗତରେ ନିନ୍ଦିତ ନୁହେଁ।
7.143.36
न्यस्तशस्त्रस्य हि पुनर्विकलस्य विवर्मणः ।
अभिमन्योर्वधं तात धार्मिकः को नु पूजयेत् ॥ ७.१४३.३६ ॥
ହେ ପୁତ୍ର, ଅସ୍ତ୍ର ରଖିଦେଇ, ପୁଣି ବିକଳ ଓ କବଚହୀନ ଅଭିମନ୍ୟୁର ବଧକୁ କେଉଁ ଧାର୍ମିକ ଲୋକ ପ୍ରଶଂସା କରିବ?
7.143.37
एवमुक्तो महार्बाहुर्यूपकेतुर्महायशाः ।
युयुधानं समुत्सृज्य रणे प्रायमुपाविशत् ॥ ७.१४३.३७ ॥
ଏପରି କୁହାଯିବାରୁ ମହାବାହୁ, ଯୂପଧ୍ୱଜ, ମହାଯଶା ଯୁଯୁଧାନଙ୍କୁ ରଣରେ ଛାଡ଼ି ପ୍ରାୟୋପବେଶନ ପାଇଁ ବସିଲେ।
7.143.38
शरानास्तीर्य सव्येन पाणिना पुण्यलक्षणः ।
यियासुर्ब्रह्मलोकाय प्राणान्प्राणेष्वथाजुहोत् ॥ ७.१४३.३८ ॥
ବାମ ହାତରେ ବାଣ ପତାଇ, ପୁଣ୍ୟଲକ୍ଷଣ ବ୍ରହ୍ମଲୋକକୁ ଯିବାକୁ ଇଚ୍ଛା କରି ପ୍ରାଣକୁ ପ୍ରାଣରେ ଆହୁତି ଦେଲେ।
7.143.39
सूर्ये चक्षुः समाधाय प्रसन्नं सलिले मनः ।
ध्यायन्महोपनिषदं योगयुक्तोऽभवन्मुनिः ॥ ७.१४३.३९ ॥
ସୂର୍ଯ୍ୟରେ ଚକ୍ଷୁ ସ୍ଥିର କରି, ଜଳରେ ପ୍ରସନ୍ନ ମନ ରଖି, ମହୋପନିଷଦ ଧ୍ୟାନ କରି ସେ ଯୋଗଯୁକ୍ତ ମୁନି ହେଲେ।
7.143.40
ततस्ते सर्वसेनासु जनाः कृष्णधनञ्जयौ ।
गर्हयामासुरप्येतौ शशंसुर्भूरिदक्षिणम् ॥ ७.१४३.४० ॥
ତା'ପରେ ସବୁ ସେନାରେ ଲୋକମାନେ କୃଷ୍ଣ ଓ ଧନଞ୍ଜୟଙ୍କୁ ନିନ୍ଦା କଲେ; ପ୍ରଚୁର ଦକ୍ଷିଣା ଦେଇଥିବା ଜଣଙ୍କୁ ପ୍ରଶଂସା କଲେ।
7.143.41
निन्द्यमानौ तथा कृष्णौ नोचतुः किञ्चिदप्रियम् ।
ततः प्रशस्यमानश्च नाहृष्यद्यूपकेतनः ॥ ७.१४३.४१ ॥
ଏପରି ନିନ୍ଦିତ ହେଲେ ମଧ୍ୟ ସେହି ଦୁଇ କୃଷ୍ଣ କୌଣସି ଅପ୍ରିୟ କଥା କହିଲେ ନାହିଁ; ପ୍ରଶଂସିତ ହେଲେ ମଧ୍ୟ ଯୂପଧ୍ୱଜ ହର୍ଷିତ ହେଲେ ନାହିଁ।
7.143.42
तांस्तथावादिनो राजन्पुत्रांस्तव धनञ्जयः ।
अमूष्यमाणो मनसा तेषां तस्य च भाषितम् ॥ ७.१४३.४२ ॥
ହେ ରାଜନ୍, ସେପରି କହୁଥିବା ଆପଣଙ୍କ ପୁତ୍ରମାନଙ୍କୁ ଏବଂ ସେମାନଙ୍କ ଓ ତାଙ୍କର କଥାକୁ ଧନଞ୍ଜୟ ମନରେ ସହି ପାରିଲେ ନାହିଁ।
7.143.43
असङ्क्रुद्धमना वाचः स्मारयन्निव भारत ।
उवाच पाण्डुतनयः साक्षेपमिव फल्गुनः ॥ ७.१४३.४३ ॥
ହେ ଭାରତ, ଅତ୍ୟଧିକ କ୍ରୋଧ ନ କରି, ସେମାନଙ୍କ ବାକ୍ୟ ସ୍ମରଣ କରାଇବା ପରି, ପାଣ୍ଡୁପୁତ୍ର ଫାଲ୍ଗୁନ ବିଦ୍ରୂପ ସହିତ କହିଲେ।
7.143.44
मम सर्वेऽपि राजानो जानन्त्येतन्महाव्रतम् ।
न शक्यो मामको हन्तुं यो मे स्याद्बाणगोचरे ॥ ७.१४३.४४ ॥
ମୋର ଏହି ମହାବ୍ରତ ସବୁ ରାଜା ଜାଣନ୍ତି; ମୋ ବାଣର ପରିସରରେ ଆସୁଥିବା ମୋ ଆପଣାଙ୍କୁ ମଧ୍ୟ ମାରିବା ଅସମ୍ଭବ।
7.143.45
यूपकेतुं समीक्ष्यैतन्न मां गर्हितुमर्हथ ।
न हि धर्ममविज्ञाय युक्तं गर्हयितुं परम् ॥ ७.१४३.४५ ॥
ଯୂପକେତୁ ଅର୍ଜୁନଙ୍କର ଏହି କର୍ମ ଦେଖି ତୁମେ ମୋତେ ନିନ୍ଦା କରିବା ଉଚିତ ନୁହେଁ; ଧର୍ମ ନ ଜାଣି ଅନ୍ୟକୁ ନିନ୍ଦା କରିବା ଉଚିତ ନୁହେଁ।
7.143.46
न्यस्तशस्त्रस्य बालस्य विरथस्य विवर्मणः ।
नाभिमन्योर्वधं यूयं गर्हयध्वं कुतस्तदा ॥ ७.१४३.४६ ॥
ଅସ୍ତ୍ର ତ୍ୟାଗ କରିଥିବା, ବାଳକ, ରଥହୀନ ଓ କବଚହୀନ ଅଭିମନ୍ୟୁଙ୍କ ବଧକୁ ସେତେବେଳେ ତୁମେ କାହିଁକି ନିନ୍ଦା କରିନାହଁ?
7.143.47
दुर्योधनस्य क्षुद्रस्य अप्रमाणे च तिष्ठतः ।
सौमदत्तेरथं साधुः सर्वसाहाय्यकारिणः ॥ ७.१४३.४७ ॥
କ୍ଷୁଦ୍ର ଦୁର୍ଯ୍ୟୋଧନଙ୍କ ପାଇଁ, ଅପ୍ରମାଣ ସେନାରେ ଥିବା, ସବୁ ସାହାଯ୍ୟ କରୁଥିବା ସୋମଦତ୍ତ ପୁତ୍ରଙ୍କ ରଥ (ମୁଁ ରକ୍ଷା କରିଥିଲି)।
7.143.48
अस्मदीया मया रक्ष्याः प्राणबाध उपस्थिते ।
ये मे प्रत्यक्षतो वीरा हन्येरन्निति मे मतिः ॥ ७.१४३.४८ ॥
ପ୍ରାଣସଙ୍କଟ ଉପସ୍ଥିତ ହେଲେ ମୁଁ ମୋ ଆପଣାଙ୍କୁ ରକ୍ଷା କରିବା ଉଚିତ; ମୋ ଆଖି ଆଗରେ ବୀରମାନେ ମରିବେ ବୋଲି ମୋ ମତ।
7.143.49
सात्यकश्च वशं नीतः कौरवेण महात्मना ।
ततो मयैतच्चरितं प्रतिज्ञारक्षणं प्रति ॥ ७.१४३.४९ ॥
ମହାତ୍ମା କୌରବ ସାତ୍ୟକିଙ୍କୁ ବଶରେ ଆଣିଲେ। ତେବେ ମୁଁ ମୋ ପ୍ରତିଜ୍ଞା ରକ୍ଷା ପାଇଁ ଏହି କାର୍ଯ୍ୟ କଲି।
7.143.50
पुनश्च कृपयाऽऽविष्टो बहु तत्तद्विचिन्तयन् ।
उवाच चैनं कौरव्यमर्जुनः शोकपीडितः ॥ ७.१४३.५० ॥
କରୁଣାରେ ପୂର୍ଣ୍ଣ ହୋଇ, ପୁଣି ପୁଣି ଅନେକ ବିଷୟ ଚିନ୍ତା କରି, ଶୋକପୀଡ଼ିତ ଅର୍ଜୁନ ସେହି କୌରବଙ୍କୁ କହିଲେ।
7.143.51
धिगस्तु क्षत्रधर्मं तु यत्र त्वं पुरुषेश्वरः ।
अवस्थामीदृशीं प्राप्तः शरण्यः शरणप्रदः ॥ ७.१४३.५१ ॥
କ୍ଷତ୍ରଧର୍ମକୁ ଧିକ୍! ପୁରୁଷଶ୍ରେଷ୍ଠ, ଶରଣଯୋଗ୍ୟ ଓ ଶରଣଦାତା ତୁମେ ଏପରି ଅବସ୍ଥାରେ ପହଞ୍ଚିଲ।
7.143.52
नातिभारः कृतान्तस्य विद्यते कुरुनन्दन ।
यत्र त्वं पुरुषव्याघ्रः प्राप्तः पापामिमां दशाम् ॥ ७.१४३.५२ ॥
ହେ କୁରୁନନ୍ଦନ, କୃତାନ୍ତଙ୍କ ପାଇଁ ଏହା ବଡ଼ ଭାର ନୁହେଁ; ପୁରୁଷଶ୍ରେଷ୍ଠ ତୁମେ ଏହି ପାପମୟ ଦଶାରେ ପହଞ୍ଚିଛ।
7.143.53
नात्मनः सुकृतस्यास्य फलं वै नृपसत्तम ।
यत्र त्वं कुरुशार्दूल प्राप्तः पापामिमां दशाम् ॥ ७.१४३.५३ ॥
ହେ ନୃପଶ୍ରେଷ୍ଠ, ଏହା ତୁମ ନିଜ ସୁକର୍ମର ଫଳ ନୁହେଁ; କୁରୁଶାର୍ଦୂଳ ତୁମେ ଏହି ପାପମୟ ଦଶାରେ ପହଞ୍ଚିଛ।
7.143.54
रौरवं नरकं भीमं गमिष्यति सुयोधनः ।
यत्कृते नरशार्दूलः प्राप्तः पापामिमां दशाम् ॥ ७.१४३.५४ ॥
ଯାହାର କାରଣରୁ ନରଶାର୍ଦୂଳ ତୁମେ ଏହି ପାପମୟ ଦଶାରେ ପହଞ୍ଚିଛ, ସେହି ସୁଯୋଧନ ଭୟଙ୍କର ରୌରବ ନରକକୁ ଯିବ।
7.143.55
को हि नाम पुमाँल्लोके मादृशः पुरुषोत्तम ।
प्रहरेत्त्वद्विधे त्वद्य प्रतिज्ञा यदि नो भवेत् ॥ ७.१४३.५५ ॥
ଜଗତରେ ମୋ ପରି କିଏ ପୁରୁଷ, ହେ ପୁରୁଷୋତ୍ତମ, ଆପଣଙ୍କ ପରି ବ୍ୟକ୍ତିକୁ ଆଜି ଆଘାତ କରନ୍ତା, ଯଦି ଆମ ପ୍ରତିଜ୍ଞା ନ ଥାଆନ୍ତା?
7.143.56
एवमुक्तः स पार्थेन शिरसा भूमिमस्पृशत् ।
पाणिना चैव सव्येन प्राहिणोदस्य दक्षिणम् ॥ ७.१४३.५६ ॥
ପାର୍ଥ ଏପରି କହିବାରୁ ସେ ମସ୍ତକରେ ଭୂମି ସ୍ପର୍ଶ କଲା; ବାମ ହାତରେ ନିଜ ଡାହାଣ ହାତ ଆଗକୁ ବଢ଼ାଇଲା।
7.143.57
एतत्पार्थस्य तु वचस्ततः श्रुत्वा महाद्युतिः ।
युपकेतुर्महाराज तूष्णीमासीदवाङ्मुखः ॥ ७.१४३.५७ ॥
ପାର୍ଥଙ୍କ ଏ ବାଣୀ ଶୁଣି, ହେ ମହାରାଜ, ମହାଦ୍ୟୁତି ଯୂପକେତୁ ନୀରବ ରହି ମୁଖ ନୁଆଁଇ ବସିଲା।
7.143.58
या प्रीतिर्धर्मराजे मे भीमे च बलिनां वरे ।
नकुले सहदेवे च सा मे त्वयि शलाग्रज ॥ ७.१४३.५८ ॥
ଧର୍ମରାଜଙ୍କ ପ୍ରତି, ବଳବାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଭୀମଙ୍କ ପ୍ରତି, ନକୁଳ ଓ ସହଦେବଙ୍କ ପ୍ରତି ମୋର ଯେଉଁ ସ୍ନେହ, ତାହା ତୁମ ପ୍ରତି ମଧ୍ୟ, ହେ ଶଲ୍ୟଙ୍କ ଅନୁଜ।
7.143.59
मया त्वं समनुज्ञातः कृष्णेन च महात्मना ।
गच्छ पुण्यकृतां लोकाञ्छिबिरौशीनरो यथा ॥ ७.१४३.५९ ॥
ମୋ ଦ୍ୱାରା ଓ ମହାତ୍ମା କୃଷ୍ଣଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ଅନୁମତି ପାଇ ତୁମେ, ଉଶୀନରପୁତ୍ର ଶିବି ଯେପରି ଗଲା, ପୁଣ୍ୟବାନଙ୍କ ଲୋକକୁ ଯାଅ।
7.143.60
ये लोका मम विमलाः सकृद्विभाता ।
ब्रह्माद्यैः सुरवृषभैरपीष्यमाणाः।
तान्क्षिप्रं व्रज सतताग्निहोत्रयाजि… ।
न्मत्तुल्यो भव गरुडोत्तमाङ्गयानः ॥ ७.१४३.६० ॥
ମୋର ଯେଉଁ ବିମଳ ଲୋକ ଗୁଡ଼ିକ, ଯେଉଁମାନେ ଥରେ ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ, ବ୍ରହ୍ମାଦି ଦେବଶ୍ରେଷ୍ଠମାନେ ମଧ୍ୟ ଯାହାକୁ ଇଚ୍ଛା କରନ୍ତି, ସେଥିକୁ ଶୀଘ୍ର ଯାଅ। ସଦା ଅଗ୍ନିହୋତ୍ର କରୁଥିବା... ...ମୋ ସମାନ ହୁଅ, ଗରୁଡ଼ବାହନ।
7.143.61
धनञ्जये ब्रुवत्येवं घृणया च परिप्लुते ।
अवाङ्मुखा बभूवुश्च सैनिकाः सर्व एव ते ॥ ७.१४३.६१ ॥
ଧନଞ୍ଜୟ ଏପରି କହୁଥିବା ବେଳେ ଓ କରୁଣାରେ ଆପ୍ଲୁତ ହୋଇଥିବା ବେଳେ, ସେହି ସୈନିକମାନେ ସମସ୍ତେ ମୁଖ ନତ କରି ରହିଲେ।
7.143.62
मुहूर्तादिव विश्रम्य सात्यकिः क्रोधमूर्च्छितः ।
अमर्षवशमापन्नः सौमदत्तिनिराकृतः ॥ ७.१४३.६२ ॥
ଏକ ମୁହୂର୍ତ୍ତ ବିଶ୍ରାମ କରି, କ୍ରୋଧରେ ମୂର୍ଚ୍ଛିତ ସାତ୍ୟକି, ଅମର୍ଷର ବଶରେ ପଡ଼ି, ସୌମଦତ୍ତିଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ପ୍ରତ୍ୟାଖ୍ୟାତ...
7.143.63
उत्थितः स तु शैनेयो विमुक्तः सौमदत्तिना ।
सङ्गमादाय चिच्छित्सुः शिरस्तस्य महात्मनः ॥ ७.१४३.६३ ॥
ସୌମଦତ୍ତିଙ୍କଠାରୁ ମୁକ୍ତ ହୋଇ ଉଠିଲେ ସେହି ଶୈନେୟ, ସେହି ମହାତ୍ମାଙ୍କ ଶିର ଛେଦନ ଇଚ୍ଛାରେ ପୁଣି ଯୁଦ୍ଧକୁ ଗଲେ।
7.143.64
निहतं पाण्डुपुत्रेण प्रसक्तं भूरिदक्षिणम् ।
इयेष सात्यकिर्हन्तुं शलाग्रजमकल्मषम् ॥ ७.१४३.६४ ॥
ପାଣ୍ଡୁପୁତ୍ରଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ହତ, ତାହାରି ସହିତ ଆସକ୍ତ ଭୂରିଦକ୍ଷିଣ, ନିଷ୍କଳଙ୍କ ଶଲ୍ୟଙ୍କ ଜ୍ୟେଷ୍ଠଭ୍ରାତାଙ୍କୁ ସାତ୍ୟକି ବଧ କରିବାକୁ ଇଚ୍ଛା କଲେ।
7.143.65
निकृत्तभुजमासीनं छिन्नहस्तमिव द्विपम् ।
क्रोशतां सर्वसैन्यानां निन्द्यमानः सुदुर्मनाः ॥ ७.१४३.६५ ॥
ବାହୁ କଟା ହୋଇ ବସିଥିବା, ଶୁଣ୍ଡ କଟା ହାତୀ ପରି, ସମସ୍ତ ସୈନ୍ୟମାନେ ଚିତ୍କାର କରି ନିନ୍ଦା କରିବା ବେଳେ, ଅତ୍ୟନ୍ତ ଦୁଃଖିତ ମନ ସାତ୍ୟକି।
7.143.66
वार्यमाणः स कृष्णेन पार्थेन च महात्मना ।
भीमेन चक्रक्षाभ्यामश्वत्थाम्ना कृपेण च ॥ ७.१४३.६६ ॥
କୃଷ୍ଣ ଓ ମହାତ୍ମା ପାର୍ଥ (ଅର୍ଜୁନ) ତାହାକୁ ନିବାରଣ କରୁଥିଲେ; ଭୀମ, ଚକ୍ରରକ୍ଷକମାନେ, ଅଶ୍ୱତ୍ଥାମା ଓ କୃପଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ମଧ୍ୟ।
7.143.67
कर्णेन वृषसेनेन सैन्धवेन तथैव च ।
विक्रोशतां च सैन्यानामवधीत्तं धृतव्रतम् ॥ ७.१४३.६७ ॥
କର୍ଣ୍ଣ, ବୃଷସେନ ଓ ସୈନ୍ଧବ ମଧ୍ୟ ସେହିପରି, ସୈନ୍ୟମାନେ ଚିତ୍କାର କରୁଥିବାବେଳେ, ସେହି ବ୍ରତନିଷ୍ଠ ବୀରଙ୍କୁ ବଧ କଲେ।
7.143.68
प्रायोपविष्टस्य रणे पार्थेन च्छिन्नबाहुनः ।
सात्यकिः कौरवेयस्य खङ्गेनापाहरच्छिरः ॥ ७.१४३.६८ ॥
ଅର୍ଜୁନଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ବାହୁ କଟି ଯାଇ, ରଣରେ ପ୍ରାୟୋପବେଶନ କରିଥିବା ସେହି କୌରବଙ୍କ ମସ୍ତକ ସାତ୍ୟକି ଖଡ୍ଗରେ କାଟିଦେଲେ।
7.143.69
नाभ्यनन्दन्त तं सैन्याः सात्यकिं तेन कर्मणा ।
अर्जुनेन हतं पूर्वं यज्जघान कुरूद्वहम् ॥ ७.१४३.६९ ॥
ସୈନ୍ୟମାନେ ସାତ୍ୟକିଙ୍କ ସେହି କର୍ମର ପ୍ରଶଂସା କଲେ ନାହିଁ; ପୂର୍ବେ ଅର୍ଜୁନଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ହତ ସେହି କୁରୁଶ୍ରେଷ୍ଠଙ୍କୁ ସେ ବଧ କରିଥିଲେ।
7.143.70
सहस्राक्षसमं चैव सिद्धचारणमानवाः ।
भूरिश्रवसमालोक्य युद्धे प्रायगतं हतम् ॥ ७.१४३.७० ॥
ଇନ୍ଦ୍ରସମ ଭୂରିଶ୍ରବାଙ୍କୁ ଯୁଦ୍ଧରେ ପ୍ରାୟୋଗତ ଓ ହତ ଦେଖି ସିଦ୍ଧ, ଚାରଣ ଓ ମନୁଷ୍ୟମାନେ (ବିସ୍ମିତ ହେଲେ)।
7.143.71
अपूजयन्त तं देवा विस्मितास्तेऽस्य कर्मभिः ।
पक्षवादांश्च सुबहून्प्रावदंस्तव सैनिकाः ॥ ७.१४३.७१ ॥
ବିସ୍ମିତ ଦେବତାମାନେ ତାଙ୍କ କର୍ମ ଦ୍ୱାରା ତାଙ୍କୁ ପୂଜା କଲେ; ଆପଣଙ୍କ ସୈନିକମାନେ ବହୁ ପକ୍ଷପାତୀ କଥା କହିଲେ।
7.143.72
न वार्ष्णेयस्यापराधो भवितव्यं हि तत्तथा ।
तस्मान्मन्युर्न वः कार्यः क्रोधो दुःखतरो नृणाम् ॥ ७.१४३.७२ ॥
ବୃଷ୍ଣିବଂଶୀୟଙ୍କ (ସାତ୍ୟକିଙ୍କ) ଦୋଷ ନାହିଁ; ତାହା ସେହିପରି ହେବାର ଥିଲା। ଅତଏବ ଆପଣମାନେ କ୍ରୋଧ କରନ୍ତୁ ନାହିଁ; ମନୁଷ୍ୟଙ୍କ ପାଇଁ କ୍ରୋଧ ଅତି ଦୁଃଖଦ।
7.143.73
हन्तव्यश्चैष वीरेण नात्र कार्या विचारणा ।
विहितो ह्यस्य धात्रैव मृत्युः सात्यकिराहवे ॥ ७.१४३.७३ ॥
ବୀରେ ଏହାକୁ ବଧ କରିବା ଉଚିତ, ଏଥିରେ ବିଚାର କରିବାର ନାହିଁ। ଯୁଦ୍ଧରେ ସାତ୍ୟକିଙ୍କ ହାତରେ ଏହାର ମୃତ୍ୟୁ ସ୍ୱୟଂ ବିଧାତା ନିର୍ଦ୍ଧାରଣ କରିଛନ୍ତି।
7.143.74
मर्तव्यमेव सर्वेण चरमं पूर्वमेव वा ।
मन्यध्वं मृत इत्येष माभूद्वो बुद्धिलाघवम् ॥ ७.१४३.७४ ॥
ସମସ୍ତଙ୍କୁ ମରିବାକୁ ହିଁ ହେବ, ଆଗରେ ହେଉ କି ପଛରେ। ଏ ମରି ସାରିଛି ବୋଲି ମନେ କର; ତୁମ ବୁଦ୍ଧିରେ ଲଘୁତା ନ ଆସୁ।
7.143.75
तस्मिन्हते महाबाहौ यूपकेतौ महात्मनि ।
धिगेनमिति चाक्रन्दन्क्षत्रियाः क्रोधमूर्च्छिताः ॥ ७.१४३.७५ ॥
ସେଇ ମହାବାହୁ, ଯୂପକେତୁ, ମହାତ୍ମା ନିହତ ହେବାରୁ କ୍ରୋଧରେ ମୂର୍ଚ୍ଛିତ କ୍ଷତ୍ରିୟମାନେ 'ଏହାକୁ ଧିକ୍!' ବୋଲି ଚିତ୍କାର କଲେ।
7.143.76
अन्ये न युक्तमित्येव भवितव्यं तथेति च ।
केचिदासन्विमनसः केचिद्दुःखसमन्विताः ॥ ७.१४३.७६ ॥
କେହି କହିଲେ 'ଏହା ଉଚିତ ନୁହେଁ', ଆଉ କେହି କହିଲେ 'ସେମିତି ହେଉ'। କେହି ମନରେ ବିଚଳିତ ହେଲେ, କେହି ଦୁଃଖରେ ପୂର୍ଣ୍ଣ ହେଲେ।
7.143.77
न हन्तव्यो न हन्तव्य इति मन्दाः प्रभाषत ।
धर्मवादैरधर्मिष्ठा धर्मकञ्चुकमास्थिताः ॥ ७.१४३.७७ ॥
'ମାରିବା ଉଚିତ ନୁହେଁ, ମାରିବା ଉଚିତ ନୁହେଁ' ବୋଲି ମୂର୍ଖ ତୁମେମାନେ କହୁଛ। ଧର୍ମବାକ୍ୟରେ ଅଧର୍ମୀ ହୋଇ ତୁମେ ଧର୍ମର ଆବରଣ ପିନ୍ଧିଛ।
7.143.78
यदा बालः सुभद्रायाः सुतः शस्त्रनिनाकृतः ।
युष्माभिर्निहतो युद्धे तदा धर्मः क्व वो गतः ॥ ७.१४३.७८ ॥
ସୁଭଦ୍ରାର ବାଳକ ପୁତ୍ର ଅସ୍ତ୍ରପ୍ରହାରରେ ଯୁଦ୍ଧରେ ତୁମ ଦ୍ୱାରା ନିହତ ହେଲା ବେଳେ ତୁମର ଧର୍ମ କେଉଁଠି ଥିଲା?
7.143.79
मया त्वेतत्प्रतिज्ञातं क्षेपे कस्मिंश्चिदेव हि ।
श्रुत्वा तत्सर्वभावेन गर्हयध्वं न चार्जुनम्।
शृणुध्वं सर्वमेवेह श्रुत्वा गर्हथ मानवाः ॥ ७.१४३.७९ ॥
କିନ୍ତୁ ମୁଁ କୌଣସି ନିନ୍ଦାର ଉତ୍ତରରେ ଏହି ପ୍ରତିଜ୍ଞା କରିଥିଲି। ତାହାକୁ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ମନରେ ଶୁଣି ଅର୍ଜୁନଙ୍କୁ ନିନ୍ଦା କରନାହିଁ। ହେ ମାନବଗଣ, ଏଠାରେ ସବୁ ଶୁଣ; ଶୁଣିବା ପରେ ହିଁ ନିନ୍ଦା କର।
7.143.80
यो मां निष्पिष्य सङ्ग्रमे जीवन्हन्यात्पदा रुषा ।
स मे वध्यो भवेच्छत्रुर्यद्यपि स्यान्मुनिव्रतः ॥ ७.१४३.८० ॥
ଯେ ଯୁଦ୍ଧରେ ମୋତେ ପିଷି, ମୁଁ ଜୀବିତ ଥାଉ ଥାଉ କ୍ରୋଧରେ ପାଦରେ ମାରେ, ସେ ମୋର ଶତ୍ରୁ ଓ ବଧ୍ୟ ହେବ, ଯଦିଓ ସେ ମୁନି-ବ୍ରତଧାରୀ ହୁଏ।
7.143.81
चेष्टमानं प्रतीघाते सभुजं मां सचक्षुषः ।
मन्यध्वं मृत इत्येवमेतद्वो बुद्धिलाघवम् ॥ ७.१४३.८१ ॥
ପ୍ରତିରୋଧରେ ଲଢୁଥିବା, ବାହୁ ସହିତ, ଚକ୍ଷୁ ଖୋଲା ଥିବା ମୋତେ ତୁମେ ମୃତ ଭାବିଲ — ଏହା ତୁମ ବୁଦ୍ଧିର ଲଘୁତା।
7.143.82
युक्तो ह्यस्य प्रतीघातः कृतो मे कुरुपुङ्गवाः ॥ ७.१४३.८२ ॥
ହେ କୁରୁଶ୍ରେଷ୍ଠଗଣ, ତାହାର ପ୍ରତି ମୋର ପ୍ରତିରୋଧ ଯଥାର୍ଥ ହିଁ ଥିଲା।
7.143.83
यत्तु पार्थेन मां दृष्ट्वा प्रतिज्ञामभिरक्षता ।
सखङ्गोऽस्य हृतो बाहुरेतेनैवास्मि वञ्चितः ॥ ७.१४३.८३ ॥
କିନ୍ତୁ ପାର୍ଥ ମୋତେ ଦେଖି ନିଜ ପ୍ରତିଜ୍ଞା ରକ୍ଷା ପାଇଁ ତାହାର ଖଡ୍ଗ ସହିତ ବାହୁ କାଟିଦେଲେ; ଏଥିପାଇଁ ହିଁ ମୁଁ ପ୍ରତାରିତ ହେଲି।
7.143.84
भवितव्यं हि यद्भावि दैवं चेष्टयते हि तत् ।
सोयं हतो विमर्देऽस्मिन्किमत्राधर्मचेष्टितम् ॥ ७.१४३.८४ ॥
ଯାହା ହେବାର ତାହା ହେବ ହିଁ; ଦୈବ ତାହାକୁ ଚଳାଏ। ଏ ଏହି ଯୁଦ୍ଧର ଚାପରେ ନିହତ ହେଲା; ଏଥିରେ କେଉଁ ଅଧର୍ମାଚରଣ ହେଲା?
7.143.85
अपि चापं पुरा गीतः श्लोको वाल्मीकिना भुवि ।
न हन्तव्याः स्त्रिय इति यद्ब्रवीषि प्लवङ्गम ॥ ७.१४३.८५ ॥
ପୂର୍ବରେ ପୃଥିବୀରେ ବାଲ୍ମୀକି ଗାଇଥିବା ଶ୍ଲୋକ ଅଛି: ସ୍ତ୍ରୀମାନଙ୍କୁ ମାରିବା ଉଚିତ ନୁହେଁ, ଯାହା ତୁମେ କହୁଛ, ହେ ବାନରଶ୍ରେଷ୍ଠ।
7.143.86
सर्वकालं मनुष्येण व्यवसायवता सदा ।
पीडाकरममित्राणां यत्स्यात्कर्तव्यमेव तत्।
अनुष्ठितं मया तच्च कस्माद्गर्हथ मूढवत् ॥ ७.१४३.८६ ॥
ସର୍ବଦା ଦୃଢ଼ସଂକଳ୍ପ ମଣିଷ ଶତ୍ରୁମାନଙ୍କୁ ପୀଡ଼ା ଦେଉଥିବା କାର୍ଯ୍ୟ ହିଁ କରିବା ଉଚିତ। ତାହା ମୁଁ କରିଛି; ତେବେ ମୂର୍ଖ ପରି କାହିଁକି ନିନ୍ଦା କରୁଛ?
7.143.87
एवमुक्ते महाराज सर्वे कौरवपुङ्गवाः ।
न स्म किंचिदभाषन्त मनसा समपूजयन् ॥ ७.१४३.८७ ॥
ହେ ମହାରାଜ, ଏପରି କୁହାଗଲେ ସମସ୍ତ କୌରବଶ୍ରେଷ୍ଠେ କିଛି କହିଲେ ନାହିଁ; ମନେ ମନେ ତାହାକୁ ସମ୍ମାନ ଦେଲେ।
7.143.88
मन्त्रभिपूतस्य महाध्वरेषु ।
यशस्विनो भूरिसहस्रदस्य।
मुनेरिवारण्यगतस्य तस्य ।
न तत्र कश्चिद्वधमभ्यनन्दत् ॥ ७.१४३.८८ ॥
ମହାଯଜ୍ଞରେ ମନ୍ତ୍ରରେ ପବିତ୍ର, ଯଶସ୍ବୀ, ହଜାର ହଜାର ଦାନ ଦେଉଥିବା, ଅରଣ୍ୟଗତ ମୁନି ପରି ତାଙ୍କ ବଧକୁ ସେଠାରେ କେହି ଅନୁମୋଦନ କଲେ ନାହିଁ।
7.143.89
सुनीलकेशं वरदस्य तस्य ।
सूरस्य पारावतलोहिताक्षम्।
अश्वस्य मेध्यस्य शिरो निकृत्तं ।
न्यस्तं हविर्धानमिवान्तरेण ॥ ७.१४३.८९ ॥
ବରଦାତା ସୂରଙ୍କ ସୁନ୍ଦର ନୀଳ କେଶ ଓ ପାରାବତ ପରି ଲାଲ ଆଖିବିଶିଷ୍ଟ ଯଜ୍ଞଯୋଗ୍ୟ ଅଶ୍ୱର ମୁଣ୍ଡ କଟା ପଡ଼ିଥିଲା; ଯେପରି ଦୁଇ ହବିର୍ଧାନ ମଧ୍ୟରେ ରଖାଯାଇଛି।
7.143.90
स तेजसा शस्त्रकृतेन पूतो ।
महाहवे देहवरं विसृज्य।
आक्रामदूर्ध्वं वरदो वरार्हो ।
व्यावृत्त्य धर्मेण परेम रोदसी ॥ ७.१४३.९० ॥
ଶସ୍ତ୍ରକୃତ ତେଜରେ ପବିତ୍ର ହୋଇ, ମହାଯୁଦ୍ଧରେ ନିଜ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଦେହ ତ୍ୟାଗ କରି, ବରଦାତା ଓ ବରର ଯୋଗ୍ୟ ସେ ଊର୍ଦ୍ଧ୍ୱକୁ ଉଠିଲେ; ଧର୍ମରେ ଫେରି, ପରମ ଲୋକ—ସ୍ୱର୍ଗ ଓ ପୃଥିବୀ—ଅତିକ୍ରମ କରି।