ਮਹਾਂਭਾਰਤ · ਅਧਿਆਇ 7.143
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
7.143.1
स बाहुर्न्यपतद्भूमौ सखङ्गः सशुभाङ्गदः ।
आदधज्जीवलोकस्य दुःखमद्भुतमुत्तमः।
यन्त्रमुक्तो महेन्द्रस्य ध्वजो वृत्तोत्सवो यथा ॥ ७.१४३.१ ॥
ਤਲਵਾਰ ਅਤੇ ਸ਼ੁਭ ਬਾਜ਼ੂਬੰਦ ਸਮੇਤ ਉਹ ਬਾਂਹ ਧਰਤੀ ਉੱਤੇ ਡਿੱਗ ਪਈ; ਜੀਵਲੋਕ ਨੂੰ ਅਦਭੁਤ ਦੁੱਖ ਦਿੰਦੀ ਹੋਈ, ਇੰਦਰ ਦੇ ਯੰਤਰ ਤੋਂ ਛੁੱਟੀ ਧੱਜਾ ਉਤਸਵ ਦੇ ਅੰਤ ਤੇ ਡਿੱਗਦੀ ਜਿਵੇਂ।
7.143.2
प्रहरिष्यन्हृतो बाहुरदृश्यते किरीटिना ।
वेगेन न्यपतद्भूमौ पञ्चास्य इव पन्नगः ॥ ७.१४३.२ ॥
ਵਾਰ ਕਰਨ ਲਈ ਤਿਆਰ ਉਹ ਬਾਂਹ ਕਿਰੀਟਧਾਰੀ (ਅਰਜੁਨ) ਵੱਲੋਂ ਕੱਟੀ ਹੋਈ ਦਿੱਸੀ; ਵੇਗ ਨਾਲ ਧਰਤੀ ਤੇ ਡਿੱਗੀ, ਪੰਜ ਫਨਾਂ ਵਾਲੇ ਸੱਪ ਵਾਂਗ।
7.143.3
स मोघं कृतमात्मानं दृष्ट्वा पार्थेन कौरवः ।
उत्सृज्य सात्यकिं क्रोधाद्ग्रर्हयामास पाण्डवम् ॥ ७.१४३.३ ॥
ਪਾਰਥ ਵੱਲੋਂ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਵਿਅਰਥ ਕੀਤਾ ਵੇਖ ਕੇ ਉਸ ਕੌਰਵ ਨੇ ਸਾਤਯਕੀ ਨੂੰ ਛੱਡ ਕੇ ਗੁੱਸੇ ਨਾਲ ਪਾਂਡਵ ਨੂੰ ਝਿੜਕਿਆ।
7.143.4
स विबाहुर्महाराज एकपक्ष इवाण्डजः ।
एकचक्रो रथो यद्वद्धरणीमास्थितो नृपः।
उवाच पाण्डवं चैव सर्वक्षत्रस्य पश्यतः ॥ ७.१४३.४ ॥
ਹੇ ਮਹਾਰਾਜ, ਉਹ ਬਾਂਹ-ਰਹਿਤ ਰਾਜਾ ਇੱਕ ਖੰਭ ਵਾਲੇ ਪੰਛੀ ਅਤੇ ਇੱਕ ਪਹੀਏ ਵਾਲੇ ਰੱਥ ਵਾਂਗ ਧਰਤੀ ਤੇ ਖੜ੍ਹਾ ਰਿਹਾ, ਅਤੇ ਸਾਰੇ ਕਸ਼ੱਤ੍ਰੀਆਂ ਦੇ ਵੇਖਦਿਆਂ ਪਾਂਡਵ ਨੂੰ ਬੋਲਿਆ।
7.143.5
नृशंसं बत कौन्तेय कर्मेदं कृतवानसि ।
अपश्यतो विषक्तस्य यन्मे त्वं बाहुमच्छिनः ॥ ७.१४३.५ ॥
ਹੇ ਕੁੰਤੀਪੁੱਤਰ, ਤੂੰ ਇਹ ਬੇਰਹਿਮ ਕੰਮ ਕੀਤਾ ਹੈ; ਮੈਂ ਨਾ ਵੇਖਦਿਆਂ, ਲਿਪਟਿਆ ਹੋਇਆ ਸੀ, ਤਾਂ ਤੂੰ ਮੇਰੀ ਬਾਂਹ ਕੱਟ ਦਿੱਤੀ।
7.143.6
येषु येषु नरः पार्थ वर्तते सुसमाहितः ।
आशु तच्छीलतामेति तदिदं दृश्यते त्वयि ॥ ७.१४३.६ ॥
ਹੇ ਪਾਰਥ, ਮਨੁੱਖ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਕੰਮਾਂ ਵਿੱਚ ਪੂਰੀ ਇਕਾਗਰਤਾ ਨਾਲ ਲੱਗਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਛੇਤੀ ਹੀ ਉਸੇ ਸੁਭਾਅ ਨੂੰ ਪਾ ਲੈਂਦਾ ਹੈ; ਉਹੀ ਹੁਣ ਤੇਰੇ ਵਿੱਚ ਦਿੱਸ ਰਿਹਾ ਹੈ।
7.143.7
किं नु वक्ष्यसि राजानं धर्मपुत्रं युधिष्ठिरम् ।
किं कुर्वाणो मया सङ्ख्ये हतो भूरिश्रवा इति ॥ ७.१४३.७ ॥
ਧਰਮਪੁੱਤਰ ਰਾਜਾ ਯੁਧਿਸ਼ਠਿਰ ਨੂੰ ਤੂੰ ਕੀ ਆਖੇਂਗਾ? ਜੰਗ ਵਿੱਚ ਮੇਰੇ ਹੱਥੋਂ ਭੂਰਿਸ਼ਰਵਾ ਮਾਰਿਆ ਗਿਆ ਤਾਂ ਤੂੰ ਕੀ ਕਰ ਰਿਹਾ ਸੀ?
7.143.8
इदमिन्द्रेण ते साक्षादुपदिष्टं महात्मना ।
अस्त्रं रुद्रेण वा पार्थ द्रोणेनाथ कृपेण वा ॥ ७.१४३.८ ॥
ਹੇ ਪਾਰਥ, ਇਹ ਅਸਤ੍ਰ ਮਹਾਤਮਾ ਇੰਦਰ, ਜਾਂ ਰੁਦਰ, ਜਾਂ ਦ੍ਰੋਣ, ਜਾਂ ਕ੍ਰਿਪ ਨੇ ਤੈਨੂੰ ਸਿੱਧਾ ਸਿਖਾਇਆ ਹੈ।
7.143.9
ननु नामास्त्रधर्मज्ञस्त्वं लोकेऽभ्यधिकः परैः ।
सोऽयुध्यमानस्य कथं रणे प्रहृतवानसि ॥ ७.१४३.९ ॥
ਯਕੀਨਨ ਤੂੰ ਅਸਤ੍ਰਧਰਮ ਜਾਣਨ ਵਾਲਾ ਹੈਂ ਅਤੇ ਸੰਸਾਰ ਵਿੱਚ ਦੂਜਿਆਂ ਨਾਲੋਂ ਵੱਡਾ ਹੈਂ; ਫਿਰ ਜੋ ਲੜ ਨਹੀਂ ਰਿਹਾ ਸੀ ਉਸ ਉੱਤੇ ਰਣ ਵਿੱਚ ਤੂੰ ਕਿਵੇਂ ਵਾਰ ਕੀਤਾ?
7.143.10
न प्रमत्ताय भीताय विरथाय प्रयाचते ।
व्यसने वर्तमानाय प्रहरन्ति मनीषिणः ॥ ७.१४३.१० ॥
ਬੇਧਿਆਨੇ, ਡਰੇ ਹੋਏ, ਰੱਥਹੀਣ, ਮੰਗਣ ਵਾਲੇ ਜਾਂ ਮੁਸੀਬਤ ਵਿੱਚ ਪਏ ਉੱਤੇ ਬੁੱਧੀਮਾਨ ਵਾਰ ਨਹੀਂ ਕਰਦੇ।
7.143.11
इदं तु नीचाचरितमसत्पुरुषसेवितम् ।
कथमाचरितं पार्थ पापकर्म सुदुष्करम् ॥ ७.१४३.११ ॥
ਪਰ ਇਹ ਨੀਚਾਂ ਦਾ ਆਚਰਿਆ, ਦੁਸ਼ਟਾਂ ਦਾ ਸੇਵਿਆ ਕਰਮ ਹੈ। ਹੇ ਪਾਰਥ, ਇਹ ਪਾਪਕਰਮ ਜੋ ਬਹੁਤ ਔਖਾ ਹੈ, ਤੂੰ ਕਿਵੇਂ ਕੀਤਾ?
7.143.12
आर्येण सुकरं त्वाहुरार्यकर्म धनञ्जय ।
अनार्यकर्म त्वार्येण सुदुष्करतमं भुवि ॥ ७.१४३.१२ ॥
ਹੇ ਧਨੰਜਯ, ਆਰੀਆ ਲਈ ਆਰੀਆ ਕਰਮ ਸੌਖਾ ਆਖਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ; ਪਰ ਆਰੀਆ ਲਈ ਅਨਾਰੀਆ ਕਰਮ ਧਰਤੀ ਉੱਤੇ ਬਹੁਤ ਔਖਾ ਹੈ।
7.143.13
कथं हि राजवंश्यस्त्वं कौरवेयो विशेषतः ।
क्षत्रधर्मादपक्रान्तः सुवृत्तश्चारितव्रतः ॥ ७.१४३.१३ ॥
ਰਾਜਵੰਸ਼ੀ ਹੋ ਕੇ ਤੂੰ, ਖ਼ਾਸ ਕਰਕੇ ਕੌਰਵ ਵੰਸ਼ ਦਾ, ਕਸ਼ੱਤ੍ਰੀ ਧਰਮ ਤੋਂ ਕਿਵੇਂ ਡਿੱਗ ਪਿਆ? ਤੇਰਾ ਆਚਰਣ ਚੰਗਾ ਹੈ ਅਤੇ ਤੂੰ ਵ੍ਰਤ ਪਾਲਣ ਵਾਲਾ ਹੈਂ।
7.143.14
अल्पस्तवापराधोऽत्र न त्वां तात विगर्हये ।
वार्ष्णेयापशदं प्राप्य क्षुद्रं कृतमिदं त्वया ॥ ७.१४३.१४ ॥
ਇੱਥੇ ਤੇਰਾ ਅਪਰਾਧ ਛੋਟਾ ਹੈ; ਹੇ ਪੁੱਤਰ, ਮੈਂ ਤੈਨੂੰ ਨਿੰਦਦਾ ਨਹੀਂ। ਵਾਰਸ਼ਣੇਯ (ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ) ਦੇ ਕਾਰਨ ਅਪਮਾਨ ਪਾ ਕੇ ਤੂੰ ਇਹ ਨੀਚ ਕੰਮ ਕੀਤਾ ਹੈ।
7.143.15
इदं तु यदतिक्षुद्रं वार्ष्णेयार्थे कृतं त्वया ।
वासुदेवमतं नूनं नैतत्त्वय्युपपद्यते ॥ ७.१४३.१५ ॥
ਪਰ ਵਾਰਸ਼ਣੇਯ ਲਈ ਤੂੰ ਜੋ ਇਹ ਬਹੁਤ ਨੀਚ ਕੰਮ ਕੀਤਾ ਹੈ, ਉਹ ਜ਼ਰੂਰ ਵਾਸੁਦੇਵ ਦੀ ਸਲਾਹ ਨਾਲ ਹੋਇਆ ਹੋਵੇਗਾ; ਇਹ ਤੇਰੇ ਯੋਗ ਨਹੀਂ।
7.143.16
को हि नाम प्रमत्ताय परेण सह युध्यते ।
ईदृशं व्यसनं दद्याद्यो न कृष्णसखो भवेत् ॥ ७.१४३.१६ ॥
ਲਾਪਰਵਾਹ ਬੰਦੇ ਨਾਲ ਵੈਰੀ ਵਜੋਂ ਕੌਣ ਲੜਦਾ ਹੈ? ਅਤੇ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਦਾ ਮਿੱਤਰ ਨਾ ਹੋਣ ਵਾਲਾ ਕੋਈ ਐਸੀ ਬਿਪਤਾ ਦੇ ਸਕਦਾ ਹੈ?
7.143.17
व्रात्याः सङ्क्लिष्टकर्माणः प्रकृत्यैव च गर्हिताः ।
वृष्ण्यन्धकाः कथं पार्थ प्रमाणं भवता कृताः ॥ ७.१४३.१७ ॥
ਵ੍ਰਾਤਯ, ਭ੍ਰਿਸ਼ਟ ਕਰਮ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਅਤੇ ਸੁਭਾਅ ਤੋਂ ਹੀ ਨਿੰਦਤ ਵ੍ਰਿਸ਼ਣੀ-ਅੰਧਕਾਂ ਨੂੰ, ਹੇ ਪਾਰਥ, ਤੂੰ ਕਿਵੇਂ ਪ੍ਰਮਾਣ ਬਣਾਇਆ?
7.143.18
एवमुक्तो रणे पार्थो भूरिश्रवसमब्रवीत् ।
व्यक्तं हि जीर्यमाणोऽपि बुद्धिं जरयते नरः।
अनर्थकमिदं सर्वं यत्त्वया व्याहृतं प्रभो ॥ ७.१४३.१८ ॥
ਰਣ ਵਿੱਚ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਆਖੇ ਜਾਣ ਤੇ ਪਾਰਥ ਨੇ ਭੂਰਿਸ਼ਰਵਾ ਨੂੰ ਆਖਿਆ: "ਸਪਸ਼ਟ ਹੈ ਕਿ ਬੁੱਢਾ ਹੁੰਦਾ ਮਨੁੱਖ ਬੁੱਧੀ ਨੂੰ ਵੀ ਜਰਜਰ ਕਰ ਦਿੰਦਾ ਹੈ। ਹੇ ਪ੍ਰਭੂ, ਤੂੰ ਜੋ ਕਿਹਾ ਉਹ ਸਭ ਬੇਅਰਥ ਹੈ।"
7.143.19
जानन्नेव हृषीकेशं गर्हसे मां च पाण्डवम् ।
सङ्गामाणां हि धर्मज्ञः सर्वशास्त्रार्थपारगः ॥ ७.१४३.१९ ॥
ਹ੍ਰਿਸ਼ੀਕੇਸ਼ ਨੂੰ ਜਾਣਦਿਆਂ ਵੀ ਤੂੰ ਮੇਰੀ ਅਤੇ ਪਾਂਡਵ ਦੀ ਨਿੰਦਾ ਕਰਦਾ ਹੈਂ। ਯੁੱਧ-ਧਰਮ ਦਾ ਜਾਣੂ, ਸਾਰੇ ਸ਼ਾਸਤਰਾਂ ਦੇ ਅਰਥਾਂ ਵਿੱਚ ਪਾਰੰਗਤ ਤੂੰ।
7.143.20
न चाधर्ममहं कुर्यां जानंश्चैव हि मुह्यसे ॥ ७.१४३.२० ॥
ਮੈਂ ਅਧਰਮ ਨਹੀਂ ਕਰਾਂਗਾ। ਜਾਣਦਿਆਂ ਹੋਇਆਂ ਵੀ ਤੂੰ ਮੋਹ ਵਿੱਚ ਪੈਂਦਾ ਹੈਂ।
7.143.21
युध्यन्ते क्षत्रियाः शत्रून्स्वैःस्वैः परिवृता नराः ।
भ्रातृभिः पितृभिः पुत्रैस्तथा सम्बन्धिबान्धवैः।
वयस्यैरथ मित्रैश्च स्वबाहुबलमाश्रिताः ॥ ७.१४३.२१ ॥
ਖੱਤਰੀ ਆਪਣੇ ਭਰਾਵਾਂ, ਪਿਤਾਵਾਂ, ਪੁੱਤਰਾਂ, ਰਿਸ਼ਤੇਦਾਰਾਂ, ਸਾਥੀਆਂ ਅਤੇ ਮਿੱਤਰਾਂ ਨਾਲ ਘਿਰੇ ਹੋਏ, ਆਪਣੀਆਂ ਬਾਹਾਂ ਦੇ ਬਲ ਉੱਤੇ ਭਰੋਸਾ ਰੱਖ ਕੇ ਵੈਰੀਆਂ ਨਾਲ ਲੜਦੇ ਹਨ।
7.143.22
स कथं सात्यकिं शिष्यं सुखसम्बन्धिमेव च ।
अस्मदर्थे च युध्यन्तं त्यक्त्वा प्राणान्सुदुस्त्यजान् ॥ ७.१४३.२२ ॥
ਸ਼ਿਸ਼ ਅਤੇ ਸੁਖ ਸੰਬੰਧੀ ਸਾਤਿਅਕੀ ਨੂੰ, ਸਾਡੇ ਲਈ ਲੜ ਰਹੇ ਉਸ ਨੂੰ, ਬੜੀ ਮੁਸ਼ਕਲ ਨਾਲ ਤਿਆਗੇ ਜਾ ਸਕਣ ਵਾਲੇ ਪ੍ਰਾਣਾਂ ਨੂੰ ਤਿਆਗ ਕੇ ਉਹ ਕਿਵੇਂ ਛੱਡ ਸਕਦਾ ਹੈ?
7.143.23
मम बाहुं रणे राजन्दक्षिणं युद्धदुर्मदम् ।
त्वया निकृष्यमाणं च दृष्टवानस्मि निष्क्रियम् ॥ ७.१४३.२३ ॥
ਹੇ ਰਾਜਨ, ਲੜਾਈ ਵਿੱਚ ਮਸਤ ਮੇਰੀ ਸੱਜੀ ਬਾਂਹ ਤੇਰੇ ਵੱਲੋਂ ਖਿੱਚੀ ਜਾਂਦੀ ਅਤੇ ਨਿਸ਼ਕਿਰਿਆ ਹੁੰਦੀ ਮੈਂ ਵੇਖੀ ਹੈ।
7.143.24
न च त्वं रक्षितव्यो हि एको रणगतेन हि ।
यो यस्य युध्यतेऽर्थाय संरक्ष्यो नराधिप।
तै रक्ष्यमाणैः स नृपो रक्षितव्यो महामृधे ॥ ७.१४३.२४ ॥
ਰਣ ਵਿੱਚ ਗਏ ਤੂੰ ਇਕੱਲਾ ਹੀ ਰੱਖਿਆ ਜਾਣ ਯੋਗ ਨਹੀਂ। ਹੇ ਨਰਾਧਿਪ, ਜੋ ਜਿਸ ਲਈ ਲੜਦਾ ਹੈ, ਉਸਨੇ ਉਸਦੀ ਰੱਖਿਆ ਕਰਨੀ ਹੈ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੁਆਰਾ ਰੱਖਿਆ ਗਿਆ ਉਹ ਰਾਜਾ ਮਹਾਯੁੱਧ ਵਿੱਚ ਰੱਖਿਆ ਜਾਣ ਯੋਗ ਹੈ।
7.143.25
यद्यहं सात्यकिं दृष्ट्वा तूष्णीमासिष्य आहवे ।
ततस्तेन वियोगश्च प्राप्यं नरकमेव च ॥ ७.१४३.२५ ॥
ਜੇ ਮੈਂ ਸਾਤਯਕੀ ਨੂੰ ਵੇਖ ਕੇ ਯੁੱਧ ਵਿੱਚ ਚੁੱਪ ਬੈਠ ਜਾਵਾਂ, ਤਾਂ ਉਸ ਤੋਂ ਵਿਛੋੜਾ ਹੋਵੇਗਾ ਅਤੇ ਨਰਕ ਹੀ ਮਿਲੇਗਾ।
7.143.26
रक्षितव्यो मया यस्मात्तस्माल्लब्धो मया स च ।
यशश्चैव स्वपक्षेभ्यः फलं मित्रस्य रक्षणात् ॥ ७.१४३.२६ ॥
ਮੈਨੂੰ ਉਸਦੀ ਰੱਖਿਆ ਕਰਨੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ, ਇਸ ਲਈ ਮੈਂ ਉਸਨੂੰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤਾ ਹੈ; ਮਿੱਤਰ ਦੀ ਰੱਖਿਆ ਤੋਂ ਆਪਣੇ ਪੱਖ ਤੋਂ ਯਸ਼ ਅਤੇ ਫਲ ਵੀ ਮਿਲਦਾ ਹੈ।
7.143.27
यच्च मां गर्हसे राजन्कृष्णेन सह सङ्गतम् ।
कस्तेन सङ्गमं नेच्छेत्तत्र ते बुद्धिविभ्रमः ॥ ७.१४३.२७ ॥
ਹੇ ਰਾਜਨ, ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਨਾਲ ਮਿਲਣ ਕਰਕੇ ਤੂੰ ਮੇਰੀ ਨਿੰਦਾ ਕਰਦਾ ਹੈਂ; ਉਸ ਨਾਲ ਮਿਲਾਪ ਕੌਣ ਨਹੀਂ ਚਾਹੇਗਾ? ਉਸ ਵਿੱਚ ਤੇਰੀ ਬੁੱਧੀ ਭਰਮਾਈ ਹੋਈ ਹੈ।
7.143.28
आबद्धकवचस्येह रथमारुह्य तिष्ठतः ।
सर्वायुधैरुपेतस्य प्रतियोद्धृप्रतीक्षिणः ॥ ७.१४३.२८ ॥
ਇੱਥੇ ਕਵਚ ਬੰਨ੍ਹ ਕੇ, ਰੱਥ ਉੱਤੇ ਚੜ੍ਹ ਕੇ ਖੜ੍ਹੇ, ਸਾਰੇ ਹਥਿਆਰਾਂ ਨਾਲ ਲੈਸ, ਵਿਰੋਧੀ ਦੀ ਉਡੀਕ ਕਰਦੇ (ਯੋਧੇ) ਬਾਰੇ।
7.143.29
अस्मिन्रथगजानीके हयपत्तिसमाकुले ।
सिंहनादोद्धतरवे गम्भीरे सैन्यसागरे ॥ ७.१४३.२९ ॥
ਰੱਥਾਂ ਅਤੇ ਹਾਥੀਆਂ ਦੀਆਂ ਕਤਾਰਾਂ ਵਾਲੇ, ਘੋੜਿਆਂ ਤੇ ਪੈਦਲਾਂ ਨਾਲ ਭਰੇ, ਸ਼ੇਰਾਂ ਦੀ ਗਰਜ ਦੇ ਉੱਚੇ ਸ਼ੋਰ ਵਾਲੇ ਡੂੰਘੇ ਫ਼ੌਜ-ਸਾਗਰ ਵਿੱਚ।
7.143.30
स्वैश्चापि समुपेतस्य विक्रान्तस्य तथा रणे ।
सात्यकेन कथं योग्यः सङ्ग्रामस्ते भविष्यति ॥ ७.१४३.३० ॥
ਆਪਣੀ ਫ਼ੌਜ ਨਾਲ ਭਰਪੂਰ ਅਤੇ ਰਣ ਵਿੱਚ ਉਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਬਹਾਦਰ ਸਾਤਯਕੀ ਨਾਲ ਤੇਰਾ ਯੁੱਧ ਕਿਵੇਂ ਢੁੱਕਵਾਂ ਹੋਵੇਗਾ?
7.143.31
बहुभिः सह सङ्गम्य निर्जित्य च महारथान् ।
श्रान्तश्च श्रान्तवाहश्च क्षीणसर्वायुधस्त्वया।
समेतः सात्यकिः सङ्ख्ये निर्जितश्च महारथः ॥ ७.१४३.३१ ॥
ਬਹੁਤਿਆਂ ਨਾਲ ਟਕਰਾ ਕੇ ਮਹਾਰਥੀਆਂ ਨੂੰ ਜਿੱਤ ਕੇ, ਥੱਕੇ ਹੋਏ ਅਤੇ ਥੱਕੇ ਘੋੜਿਆਂ ਵਾਲੇ, ਸਾਰੇ ਹਥਿਆਰ ਖੋ ਚੁੱਕੇ ਤੁਸੀਂ ਯੁੱਧ ਵਿੱਚ ਸਾਤਿਅਕਿ ਨੂੰ ਹਰਾਇਆ।
7.143.32
ईदृशं सात्यकिं सङ्ख्ये निर्जित्य च महारथम् ।
अधिकत्वं विजानीपे स्ववीर्यवशमागतम् ॥ ७.१४३.३२ ॥
ਅਜਿਹੇ ਮਹਾਰਥੀ ਸਾਤਿਅਕਿ ਨੂੰ ਯੁੱਧ ਵਿੱਚ ਜਿੱਤ ਕੇ ਤੁਸੀਂ ਆਪਣੇ ਪਰਾਕਰਮ ਦੇ ਬਲ ਨਾਲ ਆਈ ਸ਼੍ਰੇਸ਼ਠਤਾ ਸਮਝਦੇ ਹੋ।
7.143.33
इच्छसि त्वं शिरस्तस्य असिना हर्तुमाहवे ।
तथा कृच्छ्रगतं दृष्ट्वा सात्यकिं कः क्षमिष्यति।
एकस्यैकेन हि कथं सङ्ग्रामः सम्भविष्यति ॥ ७.१४३.३३ ॥
ਯੁੱਧ ਵਿੱਚ ਤਲਵਾਰ ਨਾਲ ਉਸਦਾ ਸਿਰ ਕੱਟਣਾ ਤੁਸੀਂ ਚਾਹੁੰਦੇ ਹੋ। ਮੁਸੀਬਤ ਵਿੱਚ ਪਏ ਸਾਤਿਅਕਿ ਨੂੰ ਵੇਖ ਕੇ ਕੌਣ ਮਾਫ਼ ਕਰੇਗਾ? ਇੱਕ ਦਾ ਇੱਕ ਨਾਲ ਯੁੱਧ ਕਿਵੇਂ ਹੋਵੇਗਾ?
7.143.34
त्वं तु गर्हय चात्मानं स्वधर्मं यो न रक्षसि ।
कथं रक्षिष्यसे वीर ये वै त्वां संश्रिता जनाः ॥ ७.१४३.३४ ॥
ਤੂੰ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਹੀ ਧਿਕਾਰ, ਜੋ ਆਪਣੇ ਧਰਮ ਦੀ ਰੱਖਿਆ ਨਹੀਂ ਕਰਦਾ। ਹੇ ਵੀਰ, ਜੋ ਲੋਕ ਤੇਰੇ ਉੱਤੇ ਨਿਰਭਰ ਹਨ, ਉਹਨਾਂ ਦੀ ਤੂੰ ਕਿਵੇਂ ਰੱਖਿਆ ਕਰੇਂਗਾ?
7.143.35
आत्तशस्त्रस्य हि रणे वृष्णिपुत्रं जिघांसतः ।
छिन्नवान्यदहं बाहुं नैतल्लोकविगर्हितम् ॥ ७.१४३.३५ ॥
ਯੁੱਧ ਵਿੱਚ ਹਥਿਆਰ ਚੁੱਕ ਕੇ ਵ੍ਰਿਸ਼ਨੀ ਪੁੱਤਰ ਨੂੰ ਮਾਰਨ ਦੀ ਇੱਛਾ ਰੱਖਣ ਵਾਲੇ ਦੀ ਬਾਂਹ ਮੈਂ ਕੱਟੀ; ਇਹ ਸੰਸਾਰ ਵਿੱਚ ਨਿੰਦਿਤ ਨਹੀਂ।
7.143.36
न्यस्तशस्त्रस्य हि पुनर्विकलस्य विवर्मणः ।
अभिमन्योर्वधं तात धार्मिकः को नु पूजयेत् ॥ ७.१४३.३६ ॥
ਹੇ ਪੁੱਤਰ, ਹਥਿਆਰ ਰੱਖ ਦਿੱਤੇ ਹੋਏ, ਫਿਰ ਵਿਕਲ ਅਤੇ ਬਖ਼ਤਰ ਤੋਂ ਬਿਨਾਂ ਅਭਿਮਨਯੂ ਦੇ ਵਧ ਦੀ ਕਿਹੜਾ ਧਾਰਮਿਕ ਪ੍ਰਸ਼ੰਸਾ ਕਰੇਗਾ?
7.143.37
एवमुक्तो महार्बाहुर्यूपकेतुर्महायशाः ।
युयुधानं समुत्सृज्य रणे प्रायमुपाविशत् ॥ ७.१४३.३७ ॥
ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਕਹੇ ਜਾਣ ਤੇ ਮਹਾਬਾਹੂ, ਯੂਪਧ੍ਵਜ, ਮਹਾਯਸ਼ਸਵੀ ਨੇ ਯੁਯੁਧਾਨ ਨੂੰ ਰਣ ਵਿੱਚ ਛੱਡ ਕੇ ਪ੍ਰਾਯੋਪਵੇਸ਼ਨ ਲਈ ਬੈਠ ਗਏ।
7.143.38
शरानास्तीर्य सव्येन पाणिना पुण्यलक्षणः ।
यियासुर्ब्रह्मलोकाय प्राणान्प्राणेष्वथाजुहोत् ॥ ७.१४३.३८ ॥
ਖੱਬੇ ਹੱਥ ਨਾਲ ਬਾਣ ਵਿਛਾ ਕੇ, ਪੁੰਨ ਲੱਛਣਾਂ ਵਾਲੇ ਨੇ ਬ੍ਰਹਮਲੋਕ ਜਾਣ ਦੀ ਇੱਛਾ ਨਾਲ ਪ੍ਰਾਣਾਂ ਨੂੰ ਪ੍ਰਾਣਾਂ ਵਿੱਚ ਆਹੂਤ ਕੀਤਾ।
7.143.39
सूर्ये चक्षुः समाधाय प्रसन्नं सलिले मनः ।
ध्यायन्महोपनिषदं योगयुक्तोऽभवन्मुनिः ॥ ७.१४३.३९ ॥
ਸੂਰਜ ਤੇ ਨਜ਼ਰ ਟਿਕਾ ਕੇ, ਪਾਣੀ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਸੰਨ ਮਨ ਰੱਖ ਕੇ, ਮਹੋਪਨਿਸ਼ਦ ਦਾ ਧਿਆਨ ਕਰਦੇ ਹੋਏ ਉਹ ਯੋਗਯੁਕਤ ਮੁਨੀ ਹੋ ਗਏ।
7.143.40
ततस्ते सर्वसेनासु जनाः कृष्णधनञ्जयौ ।
गर्हयामासुरप्येतौ शशंसुर्भूरिदक्षिणम् ॥ ७.१४३.४० ॥
ਤਦ ਸਾਰੀਆਂ ਸੈਨਾਵਾਂ ਵਿੱਚ ਲੋਕਾਂ ਨੇ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਅਤੇ ਧਨੰਜਯ ਦੀ ਨਿੰਦਾ ਕੀਤੀ, ਅਤੇ ਬਹੁਤ ਦਕਸ਼ਿਣਾ ਦੇਣ ਵਾਲੇ ਦੀ ਪ੍ਰਸ਼ੰਸਾ ਕੀਤੀ।
7.143.41
निन्द्यमानौ तथा कृष्णौ नोचतुः किञ्चिदप्रियम् ।
ततः प्रशस्यमानश्च नाहृष्यद्यूपकेतनः ॥ ७.१४३.४१ ॥
ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਨਿੰਦਾ ਹੋਣ ਤੇ ਵੀ ਦੋਵੇਂ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨਾਂ ਨੇ ਕੋਈ ਅਪ੍ਰਿਯ ਬਚਨ ਨਹੀਂ ਕਹੇ; ਅਤੇ ਪ੍ਰਸ਼ੰਸਾ ਹੋਣ ਤੇ ਵੀ ਯੂਪਕੇਤਨ ਖੁਸ਼ ਨਹੀਂ ਹੋਏ।
7.143.42
तांस्तथावादिनो राजन्पुत्रांस्तव धनञ्जयः ।
अमूष्यमाणो मनसा तेषां तस्य च भाषितम् ॥ ७.१४३.४२ ॥
ਹੇ ਰਾਜਨ, ਉਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਬੋਲਣ ਵਾਲੇ ਤੁਹਾਡੇ ਪੁੱਤਰਾਂ ਨੂੰ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਤੇ ਉਸਦੇ ਬਚਨਾਂ ਨੂੰ ਧਨੰਜਯ ਮਨ ਵਿੱਚ ਨਾ ਸਹਿ ਸਕੇ।
7.143.43
असङ्क्रुद्धमना वाचः स्मारयन्निव भारत ।
उवाच पाण्डुतनयः साक्षेपमिव फल्गुनः ॥ ७.१४३.४३ ॥
ਹੇ ਭਾਰਤ, ਬਹੁਤ ਗੁੱਸੇ ਤੋਂ ਬਿਨਾਂ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਬੋਲ ਯਾਦ ਕਰਾਉਂਦਿਆਂ, ਪਾਂਡੂ ਦੇ ਪੁੱਤਰ ਫਾਲਗੁਨ ਨੇ ਤਾਅਨੇ ਨਾਲ ਕਿਹਾ।
7.143.44
मम सर्वेऽपि राजानो जानन्त्येतन्महाव्रतम् ।
न शक्यो मामको हन्तुं यो मे स्याद्बाणगोचरे ॥ ७.१४३.४४ ॥
ਮੇਰੇ ਇਸ ਮਹਾਵ੍ਰਤ ਨੂੰ ਸਾਰੇ ਰਾਜੇ ਜਾਣਦੇ ਹਨ; ਮੇਰੇ ਬਾਣ ਦੀ ਪਹੁੰਚ ਵਿੱਚ ਆਏ ਮੇਰੇ ਆਪਣੇ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਵੀ ਮਾਰਿਆ ਨਹੀਂ ਜਾ ਸਕਦਾ।
7.143.45
यूपकेतुं समीक्ष्यैतन्न मां गर्हितुमर्हथ ।
न हि धर्ममविज्ञाय युक्तं गर्हयितुं परम् ॥ ७.१४३.४५ ॥
ਯੂਪਕੇਤੂ ਅਰਜੁਨ ਦਾ ਇਹ ਕਰਮ ਵੇਖ ਕੇ ਤੁਹਾਨੂੰ ਮੇਰੀ ਨਿੰਦਾ ਨਹੀਂ ਕਰਨੀ ਚਾਹੀਦੀ; ਧਰਮ ਨੂੰ ਨਾ ਜਾਣਦਿਆਂ ਦੂਜੇ ਦੀ ਨਿੰਦਾ ਕਰਨਾ ਉਚਿਤ ਨਹੀਂ।
7.143.46
न्यस्तशस्त्रस्य बालस्य विरथस्य विवर्मणः ।
नाभिमन्योर्वधं यूयं गर्हयध्वं कुतस्तदा ॥ ७.१४३.४६ ॥
ਸ਼ਸਤਰ ਰੱਖ ਚੁੱਕੇ, ਬਾਲਕ, ਰੱਥ ਤੋਂ ਬਿਨਾਂ ਅਤੇ ਕਵਚ ਤੋਂ ਬਿਨਾਂ ਅਭਿਮਨਯੂ ਦੇ ਵਧ ਦੀ ਤੁਸੀਂ ਉਦੋਂ ਕਿਉਂ ਨਿੰਦਾ ਨਾ ਕੀਤੀ?
7.143.47
दुर्योधनस्य क्षुद्रस्य अप्रमाणे च तिष्ठतः ।
सौमदत्तेरथं साधुः सर्वसाहाय्यकारिणः ॥ ७.१४३.४७ ॥
ਕ੍ਸ਼ੁਦ੍ਰ ਦੁਰਯੋਧਨ ਦੇ, ਅਪਾਰ ਸੈਨਾ ਵਿੱਚ ਖੜ੍ਹੇ, ਹਰ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੀ ਸਹਾਇਤਾ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਸੋਮਦੱਤ ਦੇ ਪੁੱਤਰ ਦੇ ਰੱਥ ਦੀ (ਮੈਂ ਰੱਖਿਆ ਕੀਤੀ)।
7.143.48
अस्मदीया मया रक्ष्याः प्राणबाध उपस्थिते ।
ये मे प्रत्यक्षतो वीरा हन्येरन्निति मे मतिः ॥ ७.१४३.४८ ॥
ਪ੍ਰਾਣਾਂ ਉੱਤੇ ਸੰਕਟ ਆਉਣ ਤੇ ਮੈਨੂੰ ਆਪਣੇ ਲੋਕਾਂ ਦੀ ਰੱਖਿਆ ਕਰਨੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ; ਮੇਰੀਆਂ ਅੱਖਾਂ ਸਾਹਮਣੇ ਵੀਰ ਮਾਰੇ ਜਾਣ, ਇਹ ਮੇਰਾ ਮਤ ਹੈ।
7.143.49
सात्यकश्च वशं नीतः कौरवेण महात्मना ।
ततो मयैतच्चरितं प्रतिज्ञारक्षणं प्रति ॥ ७.१४३.४९ ॥
ਮਹਾਤਮਾ ਕੌਰਵ ਨੇ ਸਾਤਿਅਕੀ ਨੂੰ ਵੱਸ ਵਿੱਚ ਲੈ ਲਿਆ। ਤਦ ਮੈਂ ਆਪਣੀ ਪ੍ਰਤਿਜ਼ਿਆ ਦੀ ਰੱਖਿਆ ਲਈ ਇਹ ਕੰਮ ਕੀਤਾ।
7.143.50
पुनश्च कृपयाऽऽविष्टो बहु तत्तद्विचिन्तयन् ।
उवाच चैनं कौरव्यमर्जुनः शोकपीडितः ॥ ७.१४३.५० ॥
ਕਿਰਪਾ ਨਾਲ ਭਰਿਆ ਹੋਇਆ, ਫਿਰ ਬਹੁਤ ਕੁਝ ਸੋਚਦਾ ਹੋਇਆ, ਸ਼ੋਕ ਨਾਲ ਪੀੜਤ ਅਰਜੁਨ ਨੇ ਉਸ ਕੌਰਵ ਨੂੰ ਕਿਹਾ।
7.143.51
धिगस्तु क्षत्रधर्मं तु यत्र त्वं पुरुषेश्वरः ।
अवस्थामीदृशीं प्राप्तः शरण्यः शरणप्रदः ॥ ७.१४३.५१ ॥
ਕਸ਼ਤ੍ਰਧਰਮ ਨੂੰ ਧਿਕਾਰ ਹੈ! ਪੁਰਸ਼ਾਂ ਦੇ ਸੁਆਮੀ, ਸ਼ਰਣ ਯੋਗ ਅਤੇ ਸ਼ਰਣ ਦੇਣ ਵਾਲੇ ਤੂੰ ਅਜਿਹੀ ਹਾਲਤ ਨੂੰ ਪਹੁੰਚਿਆ ਹੈਂ।
7.143.52
नातिभारः कृतान्तस्य विद्यते कुरुनन्दन ।
यत्र त्वं पुरुषव्याघ्रः प्राप्तः पापामिमां दशाम् ॥ ७.१४३.५२ ॥
ਹੇ ਕੁਰੂਨੰਦਨ, ਕ੍ਰਿਤਾਂਤ (ਯਮ) ਲਈ ਇਹ ਵੱਡਾ ਭਾਰ ਨਹੀਂ; ਜਿੱਥੇ ਤੂੰ, ਪੁਰਸ਼ਾਂ ਵਿੱਚ ਸ਼ੇਰ, ਇਸ ਪਾਪੀ ਹਾਲਤ ਨੂੰ ਪਹੁੰਚਿਆ ਹੈਂ।
7.143.53
नात्मनः सुकृतस्यास्य फलं वै नृपसत्तम ।
यत्र त्वं कुरुशार्दूल प्राप्तः पापामिमां दशाम् ॥ ७.१४३.५३ ॥
ਹੇ ਨ੍ਰਿਪਸ਼ਰੇਸ਼ਠ, ਇਹ ਤੇਰੇ ਆਪਣੇ ਸੁਕਰਮ ਦਾ ਫਲ ਨਹੀਂ; ਕੁਰੂਆਂ ਵਿੱਚ ਸ਼ੇਰ ਤੂੰ ਇਸ ਪਾਪੀ ਹਾਲਤ ਨੂੰ ਪਹੁੰਚਿਆ ਹੈਂ।
7.143.54
रौरवं नरकं भीमं गमिष्यति सुयोधनः ।
यत्कृते नरशार्दूलः प्राप्तः पापामिमां दशाम् ॥ ७.१४३.५४ ॥
ਜਿਸ ਦੇ ਕਾਰਨ ਨਰਸ਼ੇਰ ਤੂੰ ਇਸ ਪਾਪੀ ਹਾਲਤ ਨੂੰ ਪਹੁੰਚਿਆ ਹੈਂ, ਉਹ ਸੁਯੋਧਨ ਭਿਆਨਕ ਰੌਰਵ ਨਰਕ ਵਿੱਚ ਜਾਵੇਗਾ।
7.143.55
को हि नाम पुमाँल्लोके मादृशः पुरुषोत्तम ।
प्रहरेत्त्वद्विधे त्वद्य प्रतिज्ञा यदि नो भवेत् ॥ ७.१४३.५५ ॥
ਸੰਸਾਰ ਵਿੱਚ ਮੇਰੇ ਵਰਗਾ ਕਿਹੜਾ ਪੁਰਸ਼, ਹੇ ਪੁਰਸ਼ੋਤਮ, ਤੁਹਾਡੇ ਵਰਗੇ ਉੱਤੇ ਅੱਜ ਵਾਰ ਕਰਦਾ, ਜੇ ਸਾਡੀ ਪ੍ਰਤਿਗਿਆ ਨਾ ਹੁੰਦੀ?
7.143.56
एवमुक्तः स पार्थेन शिरसा भूमिमस्पृशत् ।
पाणिना चैव सव्येन प्राहिणोदस्य दक्षिणम् ॥ ७.१४३.५६ ॥
ਪਾਰਥ ਦੇ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਕਹਿਣ ਤੇ ਉਸਨੇ ਸਿਰ ਨਾਲ ਧਰਤੀ ਨੂੰ ਛੂਹਿਆ; ਖੱਬੇ ਹੱਥ ਨਾਲ ਆਪਣਾ ਸੱਜਾ ਹੱਥ ਅੱਗੇ ਕੀਤਾ।
7.143.57
एतत्पार्थस्य तु वचस्ततः श्रुत्वा महाद्युतिः ।
युपकेतुर्महाराज तूष्णीमासीदवाङ्मुखः ॥ ७.१४३.५७ ॥
ਪਾਰਥ ਦੇ ਇਹ ਬੋਲ ਸੁਣ ਕੇ, ਹੇ ਮਹਾਰਾਜ, ਮਹਾਤੇਜਸਵੀ ਯੂਪਕੇਤੂ ਚੁੱਪ ਰਹਿ ਕੇ ਸਿਰ ਝੁਕਾ ਕੇ ਬੈਠਾ ਰਿਹਾ।
7.143.58
या प्रीतिर्धर्मराजे मे भीमे च बलिनां वरे ।
नकुले सहदेवे च सा मे त्वयि शलाग्रज ॥ ७.१४३.५८ ॥
ਧਰਮਰਾਜ ਲਈ, ਬਲਵਾਨਾਂ ਵਿੱਚ ਸ੍ਰੇਸ਼ਠ ਭੀਮ ਲਈ, ਨਕੁਲ ਅਤੇ ਸਹਦੇਵ ਲਈ ਮੇਰੀ ਜੋ ਪ੍ਰੀਤ ਹੈ, ਉਹੀ ਤੇਰੇ ਲਈ ਵੀ ਹੈ, ਹੇ ਸ਼ਲ ਦੇ ਛੋਟੇ ਭਰਾ।
7.143.59
मया त्वं समनुज्ञातः कृष्णेन च महात्मना ।
गच्छ पुण्यकृतां लोकाञ्छिबिरौशीनरो यथा ॥ ७.१४३.५९ ॥
ਮੇਰੇ ਅਤੇ ਮਹਾਤਮਾ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਦੁਆਰਾ ਆਗਿਆ ਪਾ ਕੇ ਤੂੰ, ਉਸ਼ੀਨਰ ਦੇ ਪੁੱਤਰ ਸ਼ਿਬਿ ਵਾਂਗ, ਪੁੰਨਵਾਨਾਂ ਦੇ ਲੋਕਾਂ ਵਿੱਚ ਜਾ।
7.143.60
ये लोका मम विमलाः सकृद्विभाता ।
ब्रह्माद्यैः सुरवृषभैरपीष्यमाणाः।
तान्क्षिप्रं व्रज सतताग्निहोत्रयाजि… ।
न्मत्तुल्यो भव गरुडोत्तमाङ्गयानः ॥ ७.१४३.६० ॥
ਮੇਰੇ ਜੋ ਨਿਰਮਲ ਲੋਕ ਹਨ, ਜੋ ਇੱਕ ਵਾਰ ਚਮਕਦੇ ਹਨ, ਬ੍ਰਹਮਾ ਆਦਿ ਦੇਵਤਾ-ਸ਼੍ਰੇਸ਼ਠ ਵੀ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਇੱਛਾ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚ ਜਲਦੀ ਜਾ। ਸਦਾ ਅਗਨੀਹੋਤਰ ਕਰਨ ਵਾਲਾ... ...ਮੇਰੇ ਵਰਗਾ ਹੋ ਜਾ, ਗਰੁੜ-ਵਾਹਨ।
7.143.61
धनञ्जये ब्रुवत्येवं घृणया च परिप्लुते ।
अवाङ्मुखा बभूवुश्च सैनिकाः सर्व एव ते ॥ ७.१४३.६१ ॥
ਧਨੰਜਯ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਬੋਲਦਾ ਹੋਇਆ ਅਤੇ ਦਇਆ ਨਾਲ ਭਰਿਆ ਹੋਇਆ ਸੀ, ਤਾਂ ਉਹ ਸਾਰੇ ਸਿਪਾਹੀ ਸਿਰ ਝੁਕਾ ਕੇ ਖੜ੍ਹੇ ਹੋ ਗਏ।
7.143.62
मुहूर्तादिव विश्रम्य सात्यकिः क्रोधमूर्च्छितः ।
अमर्षवशमापन्नः सौमदत्तिनिराकृतः ॥ ७.१४३.६२ ॥
ਇੱਕ ਪਲ ਆਰਾਮ ਕਰਕੇ, ਕ੍ਰੋਧ ਨਾਲ ਮੂਰਛਿਤ ਸਾਤਿਅਕੀ, ਅਮਰਸ਼ ਦੇ ਵੱਸ ਪੈ ਕੇ, ਸੋਮਦੱਤੀ ਦੇ ਪੁੱਤਰ ਵੱਲੋਂ ਰੋਕਿਆ ਗਿਆ...
7.143.63
उत्थितः स तु शैनेयो विमुक्तः सौमदत्तिना ।
सङ्गमादाय चिच्छित्सुः शिरस्तस्य महात्मनः ॥ ७.१४३.६३ ॥
ਸੋਮਦੱਤੀ ਦੇ ਪੁੱਤਰ ਤੋਂ ਛੁੱਟ ਕੇ ਉੱਠਿਆ ਉਹ ਸ਼ੈਨੇਯ, ਉਸ ਮਹਾਤਮਾ ਦਾ ਸਿਰ ਵੱਢਣ ਦੀ ਇੱਛਾ ਨਾਲ ਫਿਰ ਲੜਾਈ ਵਿੱਚ ਆ ਗਿਆ।
7.143.64
निहतं पाण्डुपुत्रेण प्रसक्तं भूरिदक्षिणम् ।
इयेष सात्यकिर्हन्तुं शलाग्रजमकल्मषम् ॥ ७.१४३.६४ ॥
ਪਾਂਡੂ ਦੇ ਪੁੱਤਰ ਦੁਆਰਾ ਮਾਰੇ ਗਏ, ਉਸੇ ਨਾਲ ਜੁੜੇ ਭੂਰਿਦਕਸ਼ਿਣ, ਬੇਦਾਗ਼ ਸ਼ਲ ਦੇ ਵੱਡੇ ਭਰਾ ਨੂੰ ਸਾਤਿਅਕੀ ਨੇ ਮਾਰਨਾ ਚਾਹਿਆ।
7.143.65
निकृत्तभुजमासीनं छिन्नहस्तमिव द्विपम् ।
क्रोशतां सर्वसैन्यानां निन्द्यमानः सुदुर्मनाः ॥ ७.१४३.६५ ॥
ਬਾਹਾਂ ਕੱਟੇ ਹੋਏ ਬੈਠੇ, ਸੁੰਡ ਵੱਢੇ ਹੋਏ ਹਾਥੀ ਵਰਗੇ, ਸਾਰੀਆਂ ਫ਼ੌਜਾਂ ਦੇ ਰੌਲੇ ਵਿੱਚ ਨਿੰਦੇ ਜਾਂਦੇ, ਬਹੁਤ ਉਦਾਸ ਮਨ ਵਾਲਾ ਸਾਤਿਅਕੀ।
7.143.66
वार्यमाणः स कृष्णेन पार्थेन च महात्मना ।
भीमेन चक्रक्षाभ्यामश्वत्थाम्ना कृपेण च ॥ ७.१४३.६६ ॥
ਉਸਨੂੰ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਅਤੇ ਮਹਾਤਮਾ ਪਾਰਥ (ਅਰਜੁਨ) ਰੋਕ ਰਹੇ ਸਨ; ਭੀਮ, ਚੱਕਰ ਰੱਖਿਅਕਾਂ, ਅਸ਼ਵੱਥਾਮਾ ਅਤੇ ਕ੍ਰਿਪ ਵੱਲੋਂ ਵੀ।
7.143.67
कर्णेन वृषसेनेन सैन्धवेन तथैव च ।
विक्रोशतां च सैन्यानामवधीत्तं धृतव्रतम् ॥ ७.१४३.६७ ॥
ਕਰਣ, ਵ੍ਰਿਸ਼ਸੇਨ ਅਤੇ ਸੈਂਧਵ ਨੇ ਵੀ ਇਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਸੈਨਿਕਾਂ ਦੇ ਚੀਕਦਿਆਂ ਹੋਇਆਂ, ਉਸ ਵ੍ਰਤਧਾਰੀ ਵੀਰ ਨੂੰ ਮਾਰ ਦਿੱਤਾ।
7.143.68
प्रायोपविष्टस्य रणे पार्थेन च्छिन्नबाहुनः ।
सात्यकिः कौरवेयस्य खङ्गेनापाहरच्छिरः ॥ ७.१४३.६८ ॥
ਅਰਜੁਨ ਦੁਆਰਾ ਬਾਂਹ ਕੱਟੇ ਜਾਣ ਉੱਤੇ, ਰਣ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਾਯੋਪਵੇਸ਼ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਉਸ ਕੌਰਵ ਦਾ ਸਿਰ ਸਾਤਯਕੀ ਨੇ ਤਲਵਾਰ ਨਾਲ ਵੱਢ ਲਿਆ।
7.143.69
नाभ्यनन्दन्त तं सैन्याः सात्यकिं तेन कर्मणा ।
अर्जुनेन हतं पूर्वं यज्जघान कुरूद्वहम् ॥ ७.१४३.६९ ॥
ਸੈਨਿਕਾਂ ਨੇ ਸਾਤਯਕੀ ਦੇ ਉਸ ਕਰਮ ਦੀ ਪ੍ਰਸ਼ੰਸਾ ਨਾ ਕੀਤੀ; ਪਹਿਲਾਂ ਅਰਜੁਨ ਦੁਆਰਾ ਮਾਰੇ ਗਏ ਉਸ ਕੁਰੂਸ਼੍ਰੇਸ਼ਠ ਨੂੰ ਉਸ ਨੇ ਮਾਰਿਆ ਸੀ।
7.143.70
सहस्राक्षसमं चैव सिद्धचारणमानवाः ।
भूरिश्रवसमालोक्य युद्धे प्रायगतं हतम् ॥ ७.१४३.७० ॥
ਇੰਦਰ ਸਮਾਨ ਭੂਰਿਸ਼ਰਵਾ ਨੂੰ ਰਣ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਾਯੋਗਤ ਅਤੇ ਮਾਰਿਆ ਗਿਆ ਵੇਖ ਕੇ ਸਿੱਧ, ਚਾਰਣ ਅਤੇ ਮਨੁੱਖ (ਹੈਰਾਨ ਹੋਏ)।
7.143.71
अपूजयन्त तं देवा विस्मितास्तेऽस्य कर्मभिः ।
पक्षवादांश्च सुबहून्प्रावदंस्तव सैनिकाः ॥ ७.१४३.७१ ॥
ਹੈਰਾਨ ਦੇਵਤਿਆਂ ਨੇ ਉਸ ਦੇ ਕਰਮਾਂ ਨਾਲ ਉਸ ਦੀ ਪੂਜਾ ਕੀਤੀ; ਤੁਹਾਡੇ ਸੈਨਿਕਾਂ ਨੇ ਬਹੁਤ ਪੱਖਪਾਤੀ ਬੋਲ ਬੋਲੇ।
7.143.72
न वार्ष्णेयस्यापराधो भवितव्यं हि तत्तथा ।
तस्मान्मन्युर्न वः कार्यः क्रोधो दुःखतरो नृणाम् ॥ ७.१४३.७२ ॥
ਵ੍ਰਿਸ਼ਨੀ ਵੰਸ਼ੀ (ਸਾਤਯਕੀ) ਦਾ ਕੋਈ ਦੋਸ਼ ਨਹੀਂ; ਉਹ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਹੀ ਹੋਣਾ ਸੀ। ਇਸ ਲਈ ਤੁਸੀਂ ਗੁੱਸਾ ਨਾ ਕਰੋ, ਕਿਉਂਕਿ ਮਨੁੱਖਾਂ ਲਈ ਗੁੱਸਾ ਬਹੁਤ ਦੁੱਖਦਾਇਕ ਹੈ।
7.143.73
हन्तव्यश्चैष वीरेण नात्र कार्या विचारणा ।
विहितो ह्यस्य धात्रैव मृत्युः सात्यकिराहवे ॥ ७.१४३.७३ ॥
ਵੀਰ ਨੂੰ ਇਸ ਨੂੰ ਮਾਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ, ਇਸ ਵਿੱਚ ਸੋਚ-ਵਿਚਾਰ ਦੀ ਲੋੜ ਨਹੀਂ। ਯੁੱਧ ਵਿੱਚ ਸਾਤਿਅਕੀ ਦੇ ਹੱਥੋਂ ਇਸਦੀ ਮੌਤ ਬ੍ਰਹਮਾ ਨੇ ਹੀ ਠਹਿਰਾਈ ਹੈ।
7.143.74
मर्तव्यमेव सर्वेण चरमं पूर्वमेव वा ।
मन्यध्वं मृत इत्येष माभूद्वो बुद्धिलाघवम् ॥ ७.१४३.७४ ॥
ਸਭ ਨੇ ਮਰਨਾ ਹੀ ਹੈ, ਪਹਿਲਾਂ ਜਾਂ ਪਿੱਛੋਂ। ਇਹ ਮਰ ਚੁੱਕਾ ਹੈ ਇਹ ਮੰਨ ਲਓ, ਤਾਂ ਜੋ ਤੁਹਾਡੀ ਬੁੱਧੀ ਵਿੱਚ ਹਲਕਾਪਨ ਨਾ ਆਵੇ।
7.143.75
तस्मिन्हते महाबाहौ यूपकेतौ महात्मनि ।
धिगेनमिति चाक्रन्दन्क्षत्रियाः क्रोधमूर्च्छिताः ॥ ७.१४३.७५ ॥
ਉਹ ਮਹਾਬਾਹੂ, ਯੂਪਕੇਤੂ, ਮਹਾਤਮਾ ਮਾਰਿਆ ਗਿਆ, ਤਾਂ ਕ੍ਰੋਧ ਨਾਲ ਬੇਹੋਸ਼ ਹੋਏ ਖੱਤਰੀ 'ਇਸ ਨੂੰ ਧਿੱਕਾਰ ਹੈ!' ਕਹਿ ਕੇ ਚੀਕਣ ਲੱਗੇ।
7.143.76
अन्ये न युक्तमित्येव भवितव्यं तथेति च ।
केचिदासन्विमनसः केचिद्दुःखसमन्विताः ॥ ७.१४३.७६ ॥
ਕਿਸੇ ਨੇ ਕਿਹਾ 'ਇਹ ਠੀਕ ਨਹੀਂ', ਅਤੇ ਕਿਸੇ ਨੇ ਕਿਹਾ 'ਇਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਹੋਵੇ'। ਕੁਝ ਮਨੋਂ ਵਿਚਲਿਤ ਹੋਏ, ਕੁਝ ਦੁੱਖ ਨਾਲ ਭਰ ਗਏ।
7.143.77
न हन्तव्यो न हन्तव्य इति मन्दाः प्रभाषत ।
धर्मवादैरधर्मिष्ठा धर्मकञ्चुकमास्थिताः ॥ ७.१४३.७७ ॥
'ਨਾ ਮਾਰੋ, ਨਾ ਮਾਰੋ' ਇਹ ਮੂਰਖੋ ਤੁਸੀਂ ਕਹਿੰਦੇ ਹੋ। ਧਰਮ ਦੇ ਬੋਲਾਂ ਨਾਲ ਅਧਰਮੀ ਹੋ ਕੇ ਤੁਸੀਂ ਧਰਮ ਦਾ ਚੋਲਾ ਪਹਿਨਿਆ ਹੈ।
7.143.78
यदा बालः सुभद्रायाः सुतः शस्त्रनिनाकृतः ।
युष्माभिर्निहतो युद्धे तदा धर्मः क्व वो गतः ॥ ७.१४३.७८ ॥
ਸੁਭਦ੍ਰਾ ਦਾ ਬਾਲ ਪੁੱਤਰ ਸ਼ਸਤਰਾਂ ਦੀ ਮਾਰ ਨਾਲ ਯੁੱਧ ਵਿੱਚ ਤੁਹਾਡੇ ਹੱਥੋਂ ਮਾਰਿਆ ਗਿਆ, ਤਾਂ ਤੁਹਾਡਾ ਧਰਮ ਕਿੱਥੇ ਗਿਆ ਸੀ?
7.143.79
मया त्वेतत्प्रतिज्ञातं क्षेपे कस्मिंश्चिदेव हि ।
श्रुत्वा तत्सर्वभावेन गर्हयध्वं न चार्जुनम्।
शृणुध्वं सर्वमेवेह श्रुत्वा गर्हथ मानवाः ॥ ७.१४३.७९ ॥
ਪਰ ਮੈਂ ਕਿਸੇ ਨਿੰਦਾ ਦੇ ਉੱਤਰ ਵਜੋਂ ਇਹ ਪ੍ਰਤਿਜ੍ਞਾ ਕੀਤੀ ਸੀ। ਇਸ ਨੂੰ ਪੂਰੇ ਮਨ ਨਾਲ ਸੁਣ ਕੇ ਅਰਜੁਨ ਦੀ ਨਿੰਦਾ ਨਾ ਕਰੋ। ਹੇ ਮਨੁੱਖੋ, ਇੱਥੇ ਸਭ ਕੁਝ ਸੁਣੋ; ਸੁਣ ਕੇ ਹੀ ਨਿੰਦਾ ਕਰੋ।
7.143.80
यो मां निष्पिष्य सङ्ग्रमे जीवन्हन्यात्पदा रुषा ।
स मे वध्यो भवेच्छत्रुर्यद्यपि स्यान्मुनिव्रतः ॥ ७.१४३.८० ॥
ਜੋ ਮੈਨੂੰ ਯੁੱਧ ਵਿੱਚ ਕੁਚਲ ਕੇ, ਮੈਂ ਜੀਂਦਾ ਹੁੰਦਿਆਂ ਗੁੱਸੇ ਨਾਲ ਪੈਰ ਨਾਲ ਮਾਰੇ, ਉਹ ਮੇਰਾ ਵੈਰੀ ਵਧ ਯੋਗ ਹੋਵੇਗਾ, ਭਾਵੇਂ ਉਹ ਮੁਨੀ-ਵ੍ਰਤ ਧਾਰੀ ਹੋਵੇ।
7.143.81
चेष्टमानं प्रतीघाते सभुजं मां सचक्षुषः ।
मन्यध्वं मृत इत्येवमेतद्वो बुद्धिलाघवम् ॥ ७.१४३.८१ ॥
ਵਿਰੋਧ ਵਿੱਚ ਲੜਦੇ, ਬਾਹਾਂ ਸਮੇਤ, ਅੱਖਾਂ ਖੁੱਲ੍ਹੀਆਂ ਰੱਖੇ ਹੋਏ ਮੈਨੂੰ ਤੁਸੀਂ ਮਰਿਆ ਸਮਝਿਆ — ਇਹ ਤੁਹਾਡੀ ਬੁੱਧੀ ਦੀ ਹਲਕਾਈ ਹੈ।
7.143.82
युक्तो ह्यस्य प्रतीघातः कृतो मे कुरुपुङ्गवाः ॥ ७.१४३.८२ ॥
ਹੇ ਕੁਰੂ-ਸ਼੍ਰੇਸ਼ਠੋ, ਉਸ ਦਾ ਮੇਰੇ ਵੱਲੋਂ ਕੀਤਾ ਵਿਰੋਧ ਠੀਕ ਹੀ ਸੀ।
7.143.83
यत्तु पार्थेन मां दृष्ट्वा प्रतिज्ञामभिरक्षता ।
सखङ्गोऽस्य हृतो बाहुरेतेनैवास्मि वञ्चितः ॥ ७.१४३.८३ ॥
ਪਰ ਪਾਰਥ ਨੇ ਮੈਨੂੰ ਵੇਖ ਕੇ ਆਪਣੀ ਪ੍ਰਤਿਜ੍ਞਾ ਦੀ ਰੱਖਿਆ ਕਰਦਿਆਂ ਉਸਦੀ ਤਲਵਾਰ ਸਮੇਤ ਬਾਂਹ ਵੱਢ ਦਿੱਤੀ; ਇਸੇ ਕਰਕੇ ਮੈਂ ਧੋਖਾ ਖਾਧਾ।
7.143.84
भवितव्यं हि यद्भावि दैवं चेष्टयते हि तत् ।
सोयं हतो विमर्देऽस्मिन्किमत्राधर्मचेष्टितम् ॥ ७.१४३.८४ ॥
ਜੋ ਹੋਣਾ ਹੈ ਉਹ ਹੋ ਕੇ ਹੀ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ; ਦੈਵ ਉਸਨੂੰ ਚਲਾਉਂਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਇਸ ਯੁੱਧ ਦੀ ਭੀੜ ਵਿੱਚ ਮਾਰਿਆ ਗਿਆ; ਇਸ ਵਿੱਚ ਕਿਹੜਾ ਅਧਰਮ ਦਾ ਕਰਮ ਹੋਇਆ?
7.143.85
अपि चापं पुरा गीतः श्लोको वाल्मीकिना भुवि ।
न हन्तव्याः स्त्रिय इति यद्ब्रवीषि प्लवङ्गम ॥ ७.१४३.८५ ॥
ਪਹਿਲਾਂ ਧਰਤੀ ਉੱਤੇ ਵਾਲਮੀਕਿ ਨੇ ਗਾਇਆ ਸ਼ਲੋਕ ਹੈ ਕਿ ਔਰਤਾਂ ਨੂੰ ਨਹੀਂ ਮਾਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ, ਜੋ ਤੂੰ ਕਹਿੰਦਾ ਹੈਂ, ਹੇ ਬਾਂਦਰਾਂ ਵਿੱਚ ਸ੍ਰੇਸ਼ਠ।
7.143.86
सर्वकालं मनुष्येण व्यवसायवता सदा ।
पीडाकरममित्राणां यत्स्यात्कर्तव्यमेव तत्।
अनुष्ठितं मया तच्च कस्माद्गर्हथ मूढवत् ॥ ७.१४३.८६ ॥
ਹਮੇਸ਼ਾ ਦ੍ਰਿੜ ਇਰਾਦੇ ਵਾਲੇ ਮਨੁੱਖ ਨੂੰ ਦੁਸ਼ਮਣਾਂ ਨੂੰ ਪੀੜਾ ਦੇਣ ਵਾਲਾ ਹੀ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ। ਉਹੀ ਮੈਂ ਕੀਤਾ; ਫਿਰ ਮੂਰਖਾਂ ਵਾਂਗ ਕਿਉਂ ਨਿੰਦਦੇ ਹੋ?
7.143.87
एवमुक्ते महाराज सर्वे कौरवपुङ्गवाः ।
न स्म किंचिदभाषन्त मनसा समपूजयन् ॥ ७.१४३.८७ ॥
ਹੇ ਮਹਾਰਾਜ, ਇਹ ਆਖਿਆ ਜਾਣ ਤੇ ਸਾਰੇ ਕੌਰਵ-ਸ੍ਰੇਸ਼ਠ ਕੁਝ ਵੀ ਨਾ ਬੋਲੇ; ਮਨ ਵਿੱਚ ਉਸਦਾ ਆਦਰ ਕੀਤਾ।
7.143.88
मन्त्रभिपूतस्य महाध्वरेषु ।
यशस्विनो भूरिसहस्रदस्य।
मुनेरिवारण्यगतस्य तस्य ।
न तत्र कश्चिद्वधमभ्यनन्दत् ॥ ७.१४३.८८ ॥
ਮਹਾਯੱਗਾਂ ਵਿੱਚ ਮੰਤਰਾਂ ਨਾਲ ਪਵਿੱਤਰ, ਯਸ਼ਸਵੀ, ਹਜ਼ਾਰਾਂ ਦਾਨ ਦੇਣ ਵਾਲੇ, ਜੰਗਲ ਵਿੱਚ ਗਏ ਮੁਨੀ ਵਰਗੇ ਉਸਦੇ ਵਧ ਨੂੰ ਉੱਥੇ ਕਿਸੇ ਨੇ ਸਰਾਹਿਆ ਨਹੀਂ।
7.143.89
सुनीलकेशं वरदस्य तस्य ।
सूरस्य पारावतलोहिताक्षम्।
अश्वस्य मेध्यस्य शिरो निकृत्तं ।
न्यस्तं हविर्धानमिवान्तरेण ॥ ७.१४३.८९ ॥
ਵਰਦਾਤਾ ਸੂਰ ਦੇ ਸੁੰਦਰ ਨੀਲੇ ਕੇਸਾਂ ਅਤੇ ਕਬੂਤਰ ਵਰਗੀਆਂ ਲਾਲ ਅੱਖਾਂ ਵਾਲੇ ਯੱਗ-ਯੋਗ ਘੋੜੇ ਦਾ ਸਿਰ ਕੱਟਿਆ ਪਿਆ ਸੀ; ਜਿਵੇਂ ਦੋ ਹਵਿਰਧਾਨਾਂ ਵਿਚਕਾਰ ਰੱਖਿਆ ਹੋਵੇ।
7.143.90
स तेजसा शस्त्रकृतेन पूतो ।
महाहवे देहवरं विसृज्य।
आक्रामदूर्ध्वं वरदो वरार्हो ।
व्यावृत्त्य धर्मेण परेम रोदसी ॥ ७.१४३.९० ॥
ਹਥਿਆਰ ਦੇ ਤੇਜ ਨਾਲ ਪਵਿੱਤਰ ਹੋ ਕੇ, ਮਹਾਯੁੱਧ ਵਿੱਚ ਆਪਣਾ ਸ੍ਰੇਸ਼ਠ ਸਰੀਰ ਤਿਆਗ ਕੇ, ਵਰਦਾਤਾ ਤੇ ਵਰ ਦੇ ਯੋਗ ਉਹ ਉੱਪਰ ਚੜ੍ਹ ਗਿਆ; ਧਰਮ ਨਾਲ ਮੁੜ ਕੇ, ਪਰਮ ਲੋਕਾਂ—ਸਵਰਗ ਤੇ ਧਰਤੀ—ਨੂੰ ਪਾਰ ਕਰਦਿਆਂ।