మహాభారతం · అధ్యాయం 7.143
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
7.143.1
स बाहुर्न्यपतद्भूमौ सखङ्गः सशुभाङ्गदः ।
आदधज्जीवलोकस्य दुःखमद्भुतमुत्तमः।
यन्त्रमुक्तो महेन्द्रस्य ध्वजो वृत्तोत्सवो यथा ॥ ७.१४३.१ ॥
ఖడ్గం, శుభకరమైన భుజకీర్తితో ఆ బాహువు నేలపై పడింది; జీవలోకానికి అద్భుతమైన దుఃఖాన్ని కలిగిస్తూ, ఇంద్రయంత్రం నుండి విడిపడిన ధ్వజం ఉత్సవం ముగిసినపుడు పడినట్లు.
7.143.2
प्रहरिष्यन्हृतो बाहुरदृश्यते किरीटिना ।
वेगेन न्यपतद्भूमौ पञ्चास्य इव पन्नगः ॥ ७.१४३.२ ॥
కొట్టబోతున్న ఆ బాహువు కిరీటధారి (అర్జునుడు) చేత నరకబడినట్లు కనిపించింది; వేగంగా నేలపై పడింది, ఐదు తలల నాగంలా.
7.143.3
स मोघं कृतमात्मानं दृष्ट्वा पार्थेन कौरवः ।
उत्सृज्य सात्यकिं क्रोधाद्ग्रर्हयामास पाण्डवम् ॥ ७.१४३.३ ॥
పార్థుని చేత తాను వ్యర్థం చేయబడటం చూసి, ఆ కౌరవుడు సాత్యకిని విడిచిపెట్టి కోపంతో పాండవుని నిందించాడు.
7.143.4
स विबाहुर्महाराज एकपक्ष इवाण्डजः ।
एकचक्रो रथो यद्वद्धरणीमास्थितो नृपः।
उवाच पाण्डवं चैव सर्वक्षत्रस्य पश्यतः ॥ ७.१४३.४ ॥
మహారాజా, ఆ బాహువులు లేని రాజు ఒకే రెక్క గల పక్షిలా, ఒకే చక్రం గల రథంలా నేలపై నిలిచి, క్షత్రియులందరూ చూస్తుండగా పాండవునితో మాట్లాడాడు.
7.143.5
नृशंसं बत कौन्तेय कर्मेदं कृतवानसि ।
अपश्यतो विषक्तस्य यन्मे त्वं बाहुमच्छिनः ॥ ७.१४३.५ ॥
కుంతీపుత్రా, నువ్వు ఈ క్రూరమైన పని చేశావు; నేను చూడకుండా, ఆసక్తితో నిలిచి ఉన్నప్పుడు నువ్వు నా బాహువును నరికావు.
7.143.6
येषु येषु नरः पार्थ वर्तते सुसमाहितः ।
आशु तच्छीलतामेति तदिदं दृश्यते त्वयि ॥ ७.१४३.६ ॥
పార్థా, మనిషి ఏ ఏ పనుల్లో పూర్తిగా ఏకాగ్రతతో నిమగ్నమవుతాడో, అతను త్వరగా ఆ స్వభావాన్నే పొందుతాడు; అదే ఇప్పుడు నీలో కనిపిస్తోంది.
7.143.7
किं नु वक्ष्यसि राजानं धर्मपुत्रं युधिष्ठिरम् ।
किं कुर्वाणो मया सङ्ख्ये हतो भूरिश्रवा इति ॥ ७.१४३.७ ॥
ధర్మపుత్రుడైన రాజు యుధిష్ఠిరునితో నువ్వు ఏమి చెబుతావు? యుద్ధంలో నా చేత భూరిశ్రవుడు చంపబడినప్పుడు నువ్వు ఏమి చేస్తున్నావు?
7.143.8
इदमिन्द्रेण ते साक्षादुपदिष्टं महात्मना ।
अस्त्रं रुद्रेण वा पार्थ द्रोणेनाथ कृपेण वा ॥ ७.१४३.८ ॥
పార్థా, ఈ అస్త్రాన్ని మహాత్ముడైన ఇంద్రుడు, లేదా రుద్రుడు, లేదా ద్రోణుడు, లేదా కృపుడు నీకు నేరుగా ఉపదేశించారు.
7.143.9
ननु नामास्त्रधर्मज्ञस्त्वं लोकेऽभ्यधिकः परैः ।
सोऽयुध्यमानस्य कथं रणे प्रहृतवानसि ॥ ७.१४३.९ ॥
నిజంగా నువ్వు అస్త్రధర్మం తెలిసినవాడివి, లోకంలో ఇతరులకంటే అధికుడివి; మరి యుద్ధం చేయని వాడిని నువ్వు రణంలో ఎలా కొట్టావు?
7.143.10
न प्रमत्ताय भीताय विरथाय प्रयाचते ।
व्यसने वर्तमानाय प्रहरन्ति मनीषिणः ॥ ७.१४३.१० ॥
అప్రమత్తంగా లేనివారికి, భయపడినవారికి, రథం లేనివారికి, యాచించేవారికి, కష్టంలో ఉన్నవారికి జ్ఞానులు ప్రహరించరు.
7.143.11
इदं तु नीचाचरितमसत्पुरुषसेवितम् ।
कथमाचरितं पार्थ पापकर्म सुदुष्करम् ॥ ७.१४३.११ ॥
కానీ ఇది నీచులు చేసేది, దుష్టులు అనుసరించేది. పార్థా, అతి కష్టమైన ఈ పాపకర్మను నువ్వు ఎలా చేశావు?
7.143.12
आर्येण सुकरं त्वाहुरार्यकर्म धनञ्जय ।
अनार्यकर्म त्वार्येण सुदुष्करतमं भुवि ॥ ७.१४३.१२ ॥
ధనంజయా, ఆర్యునికి ఆర్యకర్మ సులభమని అంటారు; కానీ ఆర్యుడు అనార్య కర్మ చేయడం భూమిపై అత్యంత కష్టం.
7.143.13
कथं हि राजवंश्यस्त्वं कौरवेयो विशेषतः ।
क्षत्रधर्मादपक्रान्तः सुवृत्तश्चारितव्रतः ॥ ७.१४३.१३ ॥
రాజవంశీయుడవైన నీవు, ముఖ్యంగా కౌరవ వంశీకుడవై, క్షత్రియ ధర్మం నుండి ఎలా తప్పిపోయావు? నీ ప్రవర్తన మంచిది, నీవు వ్రతాలను పాటించేవాడవు.
7.143.14
अल्पस्तवापराधोऽत्र न त्वां तात विगर्हये ।
वार्ष्णेयापशदं प्राप्य क्षुद्रं कृतमिदं त्वया ॥ ७.१४३.१४ ॥
ఇక్కడ నీ అపరాధం చిన్నది; ప్రియుడా, నిన్ను నేను నిందించను. వార్ష్ణేయుని (కృష్ణుని) కారణంగా అవమానానికి గురై నీవు ఈ నీచ కార్యం చేశావు.
7.143.15
इदं तु यदतिक्षुद्रं वार्ष्णेयार्थे कृतं त्वया ।
वासुदेवमतं नूनं नैतत्त्वय्युपपद्यते ॥ ७.१४३.१५ ॥
అయితే వార్ష్ణేయుని కోసం నీవు చేసిన ఈ అత్యంత నీచ కార్యం, వాసుదేవుని అభిప్రాయం ప్రకారమే జరిగి ఉండాలి; ఇది నీకు తగదు.
7.143.16
को हि नाम प्रमत्ताय परेण सह युध्यते ।
ईदृशं व्यसनं दद्याद्यो न कृष्णसखो भवेत् ॥ ७.१४३.१६ ॥
అశ్రద్ధగా ఉన్నవానితో శత్రువుగా ఎవరు యుద్ధం చేస్తారు? కృష్ణుని మిత్రుడు కానివాడు మాత్రమే ఇంతటి కష్టాన్ని కలిగించగలడు.
7.143.17
व्रात्याः सङ्क्लिष्टकर्माणः प्रकृत्यैव च गर्हिताः ।
वृष्ण्यन्धकाः कथं पार्थ प्रमाणं भवता कृताः ॥ ७.१४३.१७ ॥
వ్రాత్యులు, దుష్ట కర్మలు చేసేవారు, స్వభావంగానే నిందార్హులైన వృష్ణి-అంధకులను, ఓ పార్థా, నీవు ఎలా ప్రమాణంగా చేసుకున్నావు?
7.143.18
एवमुक्तो रणे पार्थो भूरिश्रवसमब्रवीत् ।
व्यक्तं हि जीर्यमाणोऽपि बुद्धिं जरयते नरः।
अनर्थकमिदं सर्वं यत्त्वया व्याहृतं प्रभो ॥ ७.१४३.१८ ॥
యుద్ధరంగంలో ఇలా అనబడిన పార్థుడు భూరిశ్రవునితో ఇలా అన్నాడు: "ముసలివాడై క్షీణిస్తున్నప్పుడు మనిషి బుద్ధిని కూడా జీర్ణింపజేస్తాడని స్పష్టమే. ఓ ప్రభూ, నీవు చెప్పినదంతా నిష్ప్రయోజనం."
7.143.19
जानन्नेव हृषीकेशं गर्हसे मां च पाण्डवम् ।
सङ्गामाणां हि धर्मज्ञः सर्वशास्त्रार्थपारगः ॥ ७.१४३.१९ ॥
హృషీకేశుని తెలిసినప్పటికీ నీవు నన్ను, పాండవుని నిందిస్తున్నావు. యుద్ధ ధర్మాన్ని తెలిసినవాడవు, సర్వశాస్త్రార్థాలలో పారంగతుడవు.
7.143.20
न चाधर्ममहं कुर्यां जानंश्चैव हि मुह्यसे ॥ ७.१४३.२० ॥
నేను అధర్మం చేయను. తెలిసినప్పటికీ నీవు భ్రమ చెందుతున్నావు.
7.143.21
युध्यन्ते क्षत्रियाः शत्रून्स्वैःस्वैः परिवृता नराः ।
भ्रातृभिः पितृभिः पुत्रैस्तथा सम्बन्धिबान्धवैः।
वयस्यैरथ मित्रैश्च स्वबाहुबलमाश्रिताः ॥ ७.१४३.२१ ॥
క్షత్రియులు తమ తమ సోదరులు, తండ్రులు, కుమారులు, బంధువులు, మిత్రులు, సఖులతో చుట్టుముట్టబడి, తమ బాహుబలాన్ని నమ్మి శత్రువులతో పోరాడుతారు.
7.143.22
स कथं सात्यकिं शिष्यं सुखसम्बन्धिमेव च ।
अस्मदर्थे च युध्यन्तं त्यक्त्वा प्राणान्सुदुस्त्यजान् ॥ ७.१४३.२२ ॥
అతడు శిష్యుడు, సుఖ సంబంధి అయిన సాత్యకిని, మన కోసం యుద్ధం చేస్తున్న అతనిని, అత్యంత కష్టంగా విడిచిపెట్టే ప్రాణాలను త్యజించి ఎలా విడిచిపెట్టాడు?
7.143.23
मम बाहुं रणे राजन्दक्षिणं युद्धदुर्मदम् ।
त्वया निकृष्यमाणं च दृष्टवानस्मि निष्क्रियम् ॥ ७.१४३.२३ ॥
ఓ రాజా, యుద్ధంలో గర్విష్ఠమైన నా కుడి బాహువు నీచే లాగబడుతూ, నిష్క్రియంగా ఉండటం నేను చూశాను.
7.143.24
न च त्वं रक्षितव्यो हि एको रणगतेन हि ।
यो यस्य युध्यतेऽर्थाय संरक्ष्यो नराधिप।
तै रक्ष्यमाणैः स नृपो रक्षितव्यो महामृधे ॥ ७.१४३.२४ ॥
రణానికి వెళ్ళిన నీవు ఒంటరిగా రక్షించబడవలసినవాడు కాదు. నరాధిపా, ఎవరి కోసం ఎవరు పోరాడుతారో వారు అతనిని రక్షించాలి. వారిచే రక్షించబడిన ఆ రాజు మహాయుద్ధంలో రక్షించబడాలి.
7.143.25
यद्यहं सात्यकिं दृष्ट्वा तूष्णीमासिष्य आहवे ।
ततस्तेन वियोगश्च प्राप्यं नरकमेव च ॥ ७.१४३.२५ ॥
నేను సాత్యకిని చూసి యుద్ధంలో మౌనంగా కూర్చుంటే, అతనితో వియోగమూ నరకమూ మాత్రమే లభిస్తాయి.
7.143.26
रक्षितव्यो मया यस्मात्तस्माल्लब्धो मया स च ।
यशश्चैव स्वपक्षेभ्यः फलं मित्रस्य रक्षणात् ॥ ७.१४३.२६ ॥
నేను అతనిని రక్షించవలసినవాడను; అందుకే అతనిని నేను పొందాను. మిత్రుని రక్షణ వల్ల తన పక్షం నుండి కీర్తి, ఫలమూ లభిస్తాయి.
7.143.27
यच्च मां गर्हसे राजन्कृष्णेन सह सङ्गतम् ।
कस्तेन सङ्गमं नेच्छेत्तत्र ते बुद्धिविभ्रमः ॥ ७.१४३.२७ ॥
ఓ రాజా, కృష్ణునితో కలిసి ఉన్నందుకు నన్ను నిందిస్తున్నావు; అతనితో కలయికను ఎవరు కోరరు? అందులో నీ బుద్ధి భ్రమించింది.
7.143.28
आबद्धकवचस्येह रथमारुह्य तिष्ठतः ।
सर्वायुधैरुपेतस्य प्रतियोद्धृप्रतीक्षिणः ॥ ७.१४३.२८ ॥
ఇక్కడ కవచం కట్టుకొని, రథం ఎక్కి నిలిచి, అన్ని ఆయుధాలతో కూడి, ప్రతియోధుని కోసం ఎదురుచూస్తున్నవానికి.
7.143.29
अस्मिन्रथगजानीके हयपत्तिसमाकुले ।
सिंहनादोद्धतरवे गम्भीरे सैन्यसागरे ॥ ७.१४३.२९ ॥
రథ, గజ సమూహాలతో, అశ్వ, పదాతి దళాలతో నిండి, సింహనాదాల ఉద్ధతమైన ధ్వనితో గంభీరమైన సేనా సముద్రంలో.
7.143.30
स्वैश्चापि समुपेतस्य विक्रान्तस्य तथा रणे ।
सात्यकेन कथं योग्यः सङ्ग्रामस्ते भविष्यति ॥ ७.१४३.३० ॥
తన వారితో కూడి, యుద్ధంలో అలాగే పరాక్రమంతో ఉన్న సాత్యకితో నీ యుద్ధం ఎలా తగినదిగా ఉంటుంది?
7.143.31
बहुभिः सह सङ्गम्य निर्जित्य च महारथान् ।
श्रान्तश्च श्रान्तवाहश्च क्षीणसर्वायुधस्त्वया।
समेतः सात्यकिः सङ्ख्ये निर्जितश्च महारथः ॥ ७.१४३.३१ ॥
అనేకమంది వీరులతో ఎదుర్కొని మహారథులను జయించి, అలసిన వాడివై, అలసిన గుర్రాలతో, ఆయుధాలన్నీ క్షీణించి, నీవు యుద్ధంలో సాత్యకిని ఎదుర్కొని ఓడించావు.
7.143.32
ईदृशं सात्यकिं सङ्ख्ये निर्जित्य च महारथम् ।
अधिकत्वं विजानीपे स्ववीर्यवशमागतम् ॥ ७.१४३.३२ ॥
అటువంటి మహారథుడైన సాత్యకిని యుద్ధంలో జయించి, నీ స్వంత పరాక్రమ బలంతో వచ్చిన ఆధిక్యాన్ని నీవు భావిస్తున్నావు.
7.143.33
इच्छसि त्वं शिरस्तस्य असिना हर्तुमाहवे ।
तथा कृच्छ्रगतं दृष्ट्वा सात्यकिं कः क्षमिष्यति।
एकस्यैकेन हि कथं सङ्ग्रामः सम्भविष्यति ॥ ७.१४३.३३ ॥
యుద్ధంలో కత్తితో అతని తలను నరకాలని నీవు కోరుతున్నావు. కష్టంలో పడ్డ సాత్యకిని చూసి ఎవరు క్షమిస్తారు? ఒకరితో ఒకరి యుద్ధం ఎలా జరుగుతుంది?
7.143.34
त्वं तु गर्हय चात्मानं स्वधर्मं यो न रक्षसि ।
कथं रक्षिष्यसे वीर ये वै त्वां संश्रिता जनाः ॥ ७.१४३.३४ ॥
నీవే నిన్ను నిందించుకో, నీ స్వధర్మాన్ని కాపాడనివాడివి. వీరా, నిన్ను ఆశ్రయించిన ప్రజలను ఎలా కాపాడతావు?
7.143.35
आत्तशस्त्रस्य हि रणे वृष्णिपुत्रं जिघांसतः ।
छिन्नवान्यदहं बाहुं नैतल्लोकविगर्हितम् ॥ ७.१४३.३५ ॥
యుద్ధంలో ఆయుధం పట్టి వృష్ణి కుమారుణ్ని చంపాలనుకున్నవాడి చేయిని నేను నరికాను; అది లోకంలో నిందించదగినది కాదు.
7.143.36
न्यस्तशस्त्रस्य हि पुनर्विकलस्य विवर्मणः ।
अभिमन्योर्वधं तात धार्मिकः को नु पूजयेत् ॥ ७.१४३.३६ ॥
ప్రియ కుమారా, ఆయుధాలు విడిచి, మళ్ళీ నిరాయుధుడై, కవచం లేకుండా ఉన్న అభిమన్యుని వధను ఏ ధార్మికుడు మెచ్చుకుంటాడు?
7.143.37
एवमुक्तो महार्बाहुर्यूपकेतुर्महायशाः ।
युयुधानं समुत्सृज्य रणे प्रायमुपाविशत् ॥ ७.१४३.३७ ॥
ఇలా చెప్పబడినప్పుడు, మహాబాహువు, యూపధ్వజుడు, మహాయశస్వి అయినవాడు యుయుధానుడిని రణంలో విడిచి ప్రాయోపవేశం కోసం కూర్చున్నాడు.
7.143.38
शरानास्तीर्य सव्येन पाणिना पुण्यलक्षणः ।
यियासुर्ब्रह्मलोकाय प्राणान्प्राणेष्वथाजुहोत् ॥ ७.१४३.३८ ॥
ఎడమ చేతితో బాణాలను పరచి, పుణ్యలక్షణుడు బ్రహ్మలోకానికి వెళ్లగోరి ప్రాణాలను ప్రాణాలలో హోమం చేశాడు.
7.143.39
सूर्ये चक्षुः समाधाय प्रसन्नं सलिले मनः ।
ध्यायन्महोपनिषदं योगयुक्तोऽभवन्मुनिः ॥ ७.१४३.३९ ॥
కన్నును సూర్యునిపై నిలిపి, నీటిలో ప్రసన్నమైన మనస్సు ఉంచి, మహోపనిషత్తును ధ్యానిస్తూ యోగయుక్తుడైన ముని అయ్యాడు.
7.143.40
ततस्ते सर्वसेनासु जनाः कृष्णधनञ्जयौ ।
गर्हयामासुरप्येतौ शशंसुर्भूरिदक्षिणम् ॥ ७.१४३.४० ॥
అప్పుడు అన్ని సేనలలోని ప్రజలు కృష్ణుడిని, ధనంజయుడిని నిందించారు; అపారమైన దక్షిణలిచ్చినవానిని ప్రశంసించారు.
7.143.41
निन्द्यमानौ तथा कृष्णौ नोचतुः किञ्चिदप्रियम् ।
ततः प्रशस्यमानश्च नाहृष्यद्यूपकेतनः ॥ ७.१४३.४१ ॥
అలా నిందింపబడినా ఆ ఇద్దరు కృష్ణులు ఏ అప్రియమైన మాటా పలకలేదు; ప్రశంసింపబడినా యూపధ్వజుడు సంతోషించలేదు.
7.143.42
तांस्तथावादिनो राजन्पुत्रांस्तव धनञ्जयः ।
अमूष्यमाणो मनसा तेषां तस्य च भाषितम् ॥ ७.१४३.४२ ॥
రాజా, అలా మాట్లాడిన మీ కుమారులను, వారి మాటలను, అతని మాటలను ధనంజయుడు మనసులో సహించలేకపోయాడు.
7.143.43
असङ्क्रुद्धमना वाचः स्मारयन्निव भारत ।
उवाच पाण्डुतनयः साक्षेपमिव फल्गुनः ॥ ७.१४३.४३ ॥
భారతా, అంతగా కోపం లేని మనసుతో, వారి మాటలను గుర్తుచేస్తున్నట్లుగా, పాండుపుత్రుడు ఫల్గుణుడు ఎద్దేవాగా పలికాడు.
7.143.44
मम सर्वेऽपि राजानो जानन्त्येतन्महाव्रतम् ।
न शक्यो मामको हन्तुं यो मे स्याद्बाणगोचरे ॥ ७.१४३.४४ ॥
నా ఈ మహావ్రతాన్ని రాజులందరూ తెలుసుకున్నారు; నా బాణ పరిధిలోకి వచ్చిన నా వారిని కూడా చంపలేము.
7.143.45
यूपकेतुं समीक्ष्यैतन्न मां गर्हितुमर्हथ ।
न हि धर्ममविज्ञाय युक्तं गर्हयितुं परम् ॥ ७.१४३.४५ ॥
యూపకేతువైన అర్జునుడిని చూసి, నన్ను నిందించడం మీకు తగదు; ధర్మం తెలియకుండా ఇతరులను నిందించడం సరికాదు.
7.143.46
न्यस्तशस्त्रस्य बालस्य विरथस्य विवर्मणः ।
नाभिमन्योर्वधं यूयं गर्हयध्वं कुतस्तदा ॥ ७.१४३.४६ ॥
ఆయుధాలు వదిలిన, బాలుడైన, రథం లేని, కవచం లేని అభిమన్యుని వధను మీరు అప్పుడు ఎందుకు నిందించలేదు?
7.143.47
दुर्योधनस्य क्षुद्रस्य अप्रमाणे च तिष्ठतः ।
सौमदत्तेरथं साधुः सर्वसाहाय्यकारिणः ॥ ७.१४३.४७ ॥
అల్పుడైన దుర్యోధనుని కోసం అపారమైన సైన్యంలో నిలిచి, అన్ని విధాల సహాయం చేసిన సోమదత్తుని కుమారుని రథాన్ని (రక్షించాను).
7.143.48
अस्मदीया मया रक्ष्याः प्राणबाध उपस्थिते ।
ये मे प्रत्यक्षतो वीरा हन्येरन्निति मे मतिः ॥ ७.१४३.४८ ॥
ప్రాణాపాయం వచ్చినప్పుడు మా వారిని నేను రక్షించాలి; నా కళ్ళ ముందే వీరులు చంపబడితే, అది నా అభిప్రాయం.
7.143.49
सात्यकश्च वशं नीतः कौरवेण महात्मना ।
ततो मयैतच्चरितं प्रतिज्ञारक्षणं प्रति ॥ ७.१४३.४९ ॥
మహాత్ముడైన కౌరవుడు సాత్యకిని వశపరచుకున్నాడు. అప్పుడు నేను నా ప్రతిజ్ఞను కాపాడుకోవడానికి ఈ పని చేశాను.
7.143.50
पुनश्च कृपयाऽऽविष्टो बहु तत्तद्विचिन्तयन् ।
उवाच चैनं कौरव्यमर्जुनः शोकपीडितः ॥ ७.१४३.५० ॥
కరుణతో నిండి, అనేక విషయాలను మళ్ళీ ఆలోచిస్తూ, శోకంతో బాధపడుతున్న అర్జునుడు ఆ కౌరవునితో ఇలా అన్నాడు.
7.143.51
धिगस्तु क्षत्रधर्मं तु यत्र त्वं पुरुषेश्वरः ।
अवस्थामीदृशीं प्राप्तः शरण्यः शरणप्रदः ॥ ७.१४३.५१ ॥
క్షత్రధర్మానికి ధిక్కారం! పురుషుల ప్రభువువైన, శరణు ఇవ్వదగిన, శరణమిచ్చే నీవు ఇలాంటి స్థితికి వచ్చావు.
7.143.52
नातिभारः कृतान्तस्य विद्यते कुरुनन्दन ।
यत्र त्वं पुरुषव्याघ्रः प्राप्तः पापामिमां दशाम् ॥ ७.१४३.५२ ॥
కురునందనా, మృత్యువుకు ఇది పెద్ద భారం కాదు; నీవు, పురుషులలో శ్రేష్ఠుడవు, ఈ పాపకరమైన దశకు చేరుకున్నావు.
7.143.53
नात्मनः सुकृतस्यास्य फलं वै नृपसत्तम ।
यत्र त्वं कुरुशार्दूल प्राप्तः पापामिमां दशाम् ॥ ७.१४३.५३ ॥
నృపశ్రేష్ఠా, ఇది నీ సత్కర్మల ఫలం కాదు; కురువులలో సింహమైన నీవు ఈ పాపకరమైన దశకు చేరుకున్నావు.
7.143.54
रौरवं नरकं भीमं गमिष्यति सुयोधनः ।
यत्कृते नरशार्दूलः प्राप्तः पापामिमां दशाम् ॥ ७.१४३.५४ ॥
ఎవరి కారణంగా పురుషులలో సింహమైన నీవు ఈ పాపకరమైన దశకు చేరుకున్నావో, ఆ సుయోధనుడు భయంకరమైన రౌరవ నరకానికి వెళ్తాడు.
7.143.55
को हि नाम पुमाँल्लोके मादृशः पुरुषोत्तम ।
प्रहरेत्त्वद्विधे त्वद्य प्रतिज्ञा यदि नो भवेत् ॥ ७.१४३.५५ ॥
లోకంలో నాలాంటి ఏ మనిషి, ఓ పురుషోత్తమా, నీలాంటి వాడిని ఈ రోజు కొట్టగలడు, మన ప్రతిజ్ఞ లేకుంటే?
7.143.56
एवमुक्तः स पार्थेन शिरसा भूमिमस्पृशत् ।
पाणिना चैव सव्येन प्राहिणोदस्य दक्षिणम् ॥ ७.१४३.५६ ॥
పార్థుడు ఇలా అనగా, అతడు తలతో నేలను తాకాడు; ఎడమ చేతితో తన కుడి చేతిని ముందుకు చాచాడు.
7.143.57
एतत्पार्थस्य तु वचस्ततः श्रुत्वा महाद्युतिः ।
युपकेतुर्महाराज तूष्णीमासीदवाङ्मुखः ॥ ७.१४३.५७ ॥
పార్థుని ఈ మాటలు విని, మహారాజా, మహాతేజస్వి యూపకేతుడు మౌనంగా, ముఖం దించుకుని ఉండిపోయాడు.
7.143.58
या प्रीतिर्धर्मराजे मे भीमे च बलिनां वरे ।
नकुले सहदेवे च सा मे त्वयि शलाग्रज ॥ ७.१४३.५८ ॥
ధర్మరాజు పట్ల, బలవంతులలో శ్రేష్ఠుడైన భీముని పట్ల, నకులసహదేవుల పట్ల నాకున్న ప్రీతి, అదే నీ పట్ల కూడా ఉంది, ఓ శల్యానుజుడా.
7.143.59
मया त्वं समनुज्ञातः कृष्णेन च महात्मना ।
गच्छ पुण्यकृतां लोकाञ्छिबिरौशीनरो यथा ॥ ७.१४३.५९ ॥
నా చేత, మహాత్ముడైన కృష్ణుని చేత అనుమతి పొంది నీవు, ఉశీనరుని కుమారుడు శిబి వెళ్ళినట్లుగా, పుణ్యకర్ముల లోకాలకు వెళ్ళు.
7.143.60
ये लोका मम विमलाः सकृद्विभाता ।
ब्रह्माद्यैः सुरवृषभैरपीष्यमाणाः।
तान्क्षिप्रं व्रज सतताग्निहोत्रयाजि… ।
न्मत्तुल्यो भव गरुडोत्तमाङ्गयानः ॥ ७.१४३.६० ॥
నా విమల లోకాలు ఏవైతే, ఒక్కసారి ప్రకాశించేవో, బ్రహ్మాదులైన దేవశ్రేష్ఠులు కూడా కోరేవో, వాటికి వేగంగా వెళ్ళు. ఎప్పుడూ అగ్నిహోత్రం చేసేవాడా... ...నాతో సమానుడవు కమ్ము, గరుడుడు వాహనంగా కలవాడా.
7.143.61
धनञ्जये ब्रुवत्येवं घृणया च परिप्लुते ।
अवाङ्मुखा बभूवुश्च सैनिकाः सर्व एव ते ॥ ७.१४३.६१ ॥
ధనంజయుడు ఇలా పలుకుతుండగా, కరుణతో నిండిన ఆ సైనికులందరూ తల వంచుకున్నారు.
7.143.62
मुहूर्तादिव विश्रम्य सात्यकिः क्रोधमूर्च्छितः ।
अमर्षवशमापन्नः सौमदत्तिनिराकृतः ॥ ७.१४३.६२ ॥
ఒక క్షణం విశ్రమించి, కోపంతో మూర్ఛితుడైన సాత్యకి, అసహనానికి లోనై, సౌమదత్తి చేత తిరస్కరించబడి...
7.143.63
उत्थितः स तु शैनेयो विमुक्तः सौमदत्तिना ।
सङ्गमादाय चिच्छित्सुः शिरस्तस्य महात्मनः ॥ ७.१४३.६३ ॥
సౌమదత్తి నుండి విడివడి లేచిన ఆ శైనేయుడు, ఆ మహాత్ముని తల నరకాలనే కోరికతో మళ్లీ యుద్ధానికి దిగాడు.
7.143.64
निहतं पाण्डुपुत्रेण प्रसक्तं भूरिदक्षिणम् ।
इयेष सात्यकिर्हन्तुं शलाग्रजमकल्मषम् ॥ ७.१४३.६४ ॥
పాండుపుత్రుని చేత చంపబడి, అందులో అనురక్తుడైన భూరిదక్షిణుని, నిర్మలుడైన శల్యుని అన్నను చంపాలని సాత్యకి కోరాడు.
7.143.65
निकृत्तभुजमासीनं छिन्नहस्तमिव द्विपम् ।
क्रोशतां सर्वसैन्यानां निन्द्यमानः सुदुर्मनाः ॥ ७.१४३.६५ ॥
చేతులు తెగిపడి కూర్చున్న, తొండం తెగిన ఏనుగులా, సైన్యాలన్నీ అరుస్తూ నిందిస్తుండగా, అత్యంత దుఃఖితుడైన సాత్యకి.
7.143.66
वार्यमाणः स कृष्णेन पार्थेन च महात्मना ।
भीमेन चक्रक्षाभ्यामश्वत्थाम्ना कृपेण च ॥ ७.१४३.६६ ॥
ఆ సాత్యకిని కృష్ణుడు, మహాత్ముడైన పార్థుడు (అర్జునుడు) వారించగా; భీముడు, చక్రరక్షకులు, అశ్వత్థామ, కృపుడు కూడా వారించగా.
7.143.67
कर्णेन वृषसेनेन सैन्धवेन तथैव च ।
विक्रोशतां च सैन्यानामवधीत्तं धृतव्रतम् ॥ ७.१४३.६७ ॥
కర్ణుడు, వృషసేనుడు, సైంధవుడు కూడా అలాగే, సైనికులు అరుస్తుండగా, వ్రతనిష్ఠుడైన ఆ వీరుడిని చంపారు.
7.143.68
प्रायोपविष्टस्य रणे पार्थेन च्छिन्नबाहुनः ।
सात्यकिः कौरवेयस्य खङ्गेनापाहरच्छिरः ॥ ७.१४३.६८ ॥
అర్జునుడి చేత చేయి తెగిపోయి, రణంలో ప్రాయోపవేశం చేసిన ఆ కౌరవుని తల సాత్యకి ఖడ్గంతో నరికాడు.
7.143.69
नाभ्यनन्दन्त तं सैन्याः सात्यकिं तेन कर्मणा ।
अर्जुनेन हतं पूर्वं यज्जघान कुरूद्वहम् ॥ ७.१४३.६९ ॥
సైనికులు సాత్యకి ఆ కర్మను మెచ్చుకోలేదు; ముందు అర్జునుని చేత హతుడైన ఆ కురు శ్రేష్ఠుడిని అతడు చంపాడు.
7.143.70
सहस्राक्षसमं चैव सिद्धचारणमानवाः ।
भूरिश्रवसमालोक्य युद्धे प्रायगतं हतम् ॥ ७.१४३.७० ॥
ఇంద్రునితో సమానుడైన భూరిశ్రవుడు యుద్ధంలో ప్రాణత్యాగానికి సిద్ధమై హతుడవడం చూసి సిద్ధులు, చారణులు, మానవులు (విస్మయం చెందారు).
7.143.71
अपूजयन्त तं देवा विस्मितास्तेऽस्य कर्मभिः ।
पक्षवादांश्च सुबहून्प्रावदंस्तव सैनिकाः ॥ ७.१४३.७१ ॥
విస్మయం చెందిన దేవతలు అతని కర్మలతో అతనిని పూజించారు; మీ సైనికులు అనేక పక్షపాత మాటలు పలికారు.
7.143.72
न वार्ष्णेयस्यापराधो भवितव्यं हि तत्तथा ।
तस्मान्मन्युर्न वः कार्यः क्रोधो दुःखतरो नृणाम् ॥ ७.१४३.७२ ॥
వృష్ణి వంశీయుడైన (సాత్యకి) తప్పు కాదు; అది అలాగే జరగవలసి ఉంది. కాబట్టి మీరు కోపం తెచ్చుకోకండి; మనుషులకు కోపం అత్యంత దుఃఖకరం.
7.143.73
हन्तव्यश्चैष वीरेण नात्र कार्या विचारणा ।
विहितो ह्यस्य धात्रैव मृत्युः सात्यकिराहवे ॥ ७.१४३.७३ ॥
వీరుడు ఇతన్ని చంపాలి; ఇందులో ఆలోచనకు తావు లేదు. యుద్ధంలో సాత్యకికి ఇతని మరణాన్ని బ్రహ్మయే నిర్ణయించాడు.
7.143.74
मर्तव्यमेव सर्वेण चरमं पूर्वमेव वा ।
मन्यध्वं मृत इत्येष माभूद्वो बुद्धिलाघवम् ॥ ७.१४३.७४ ॥
అందరూ మరణించవలసినవారే, ముందుగానో వెనుకగానో. ఇతడు మరణించాడని భావించండి; మీ బుద్ధికి లఘుత్వం కలగకుండా ఉండుగాక.
7.143.75
तस्मिन्हते महाबाहौ यूपकेतौ महात्मनि ।
धिगेनमिति चाक्रन्दन्क्षत्रियाः क्रोधमूर्च्छिताः ॥ ७.१४३.७५ ॥
ఆ మహాబాహువు, యూపకేతువు, మహాత్ముడు హతుడైనప్పుడు, కోపంతో మూర్ఛితులైన క్షత్రియులు 'ఇతనికి ధిక్కారం!' అని అరిచారు.
7.143.76
अन्ये न युक्तमित्येव भवितव्यं तथेति च ।
केचिदासन्विमनसः केचिद्दुःखसमन्विताः ॥ ७.१४३.७६ ॥
కొందరు 'ఇది తగదు' అన్నారు; కొందరు 'అలాగే కానివ్వు' అన్నారు. కొందరు మనసు కలత చెందారు, కొందరు దుఃఖంతో నిండిపోయారు.
7.143.77
न हन्तव्यो न हन्तव्य इति मन्दाः प्रभाषत ।
धर्मवादैरधर्मिष्ठा धर्मकञ्चुकमास्थिताः ॥ ७.१४३.७७ ॥
'చంపకూడదు, చంపకూడదు' అని మూర్ఖులారా మీరు పలుకుతున్నారు. ధర్మవాక్యాలతో అధర్మపరులైన మీరు ధర్మపు కవచాన్ని ధరించారు.
7.143.78
यदा बालः सुभद्रायाः सुतः शस्त्रनिनाकृतः ।
युष्माभिर्निहतो युद्धे तदा धर्मः क्व वो गतः ॥ ७.१४३.७८ ॥
సుభద్ర కుమారుడు, బాలుడు, ఆయుధ ప్రహారాలతో యుద్ధంలో మీ చేత చంపబడినప్పుడు, మీ ధర్మం ఎక్కడికి పోయింది?
7.143.79
मया त्वेतत्प्रतिज्ञातं क्षेपे कस्मिंश्चिदेव हि ।
श्रुत्वा तत्सर्वभावेन गर्हयध्वं न चार्जुनम्।
शृणुध्वं सर्वमेवेह श्रुत्वा गर्हथ मानवाः ॥ ७.१४३.७९ ॥
కానీ నేను ఏదో నిందకు బదులుగా ఈ ప్రతిజ్ఞ చేశాను. దానిని పూర్తి మనసుతో విని అర్జునుని నిందించకండి. ఓ మానవులారా, ఇక్కడ అంతా వినండి; విని అప్పుడు నిందించండి.
7.143.80
यो मां निष्पिष्य सङ्ग्रमे जीवन्हन्यात्पदा रुषा ।
स मे वध्यो भवेच्छत्रुर्यद्यपि स्यान्मुनिव्रतः ॥ ७.१४३.८० ॥
యుద్ధంలో నన్ను నలిపి, నేను బ్రతికి ఉండగానే కోపంతో కాలితో కొట్టేవాడు ఎవడో, వాడు నా శత్రువు; వాడు ముని వ్రతధారి అయినా చంపదగినవాడే.
7.143.81
चेष्टमानं प्रतीघाते सभुजं मां सचक्षुषः ।
मन्यध्वं मृत इत्येवमेतद्वो बुद्धिलाघवम् ॥ ७.१४३.८१ ॥
ప్రతిఘాతంలో పోరాడుతున్న, చేతులతో కళ్ళు తెరిచి ఉన్న నన్ను మీరు చనిపోయాడని భావించారు; ఇది మీ బుద్ధి తక్కువతనం.
7.143.82
युक्तो ह्यस्य प्रतीघातः कृतो मे कुरुपुङ्गवाः ॥ ७.१४३.८२ ॥
ఓ కురు-శ్రేష్ఠులారా, వాడికి నేను చేసిన ప్రతిఘాతం సముచితమే.
7.143.83
यत्तु पार्थेन मां दृष्ट्वा प्रतिज्ञामभिरक्षता ।
सखङ्गोऽस्य हृतो बाहुरेतेनैवास्मि वञ्चितः ॥ ७.१४३.८३ ॥
కానీ పార్థుడు నన్ను చూసి తన ప్రతిజ్ఞను రక్షించుకుంటూ, వాడి కత్తితో సహా చేతిని నరికాడు; దీనివల్లే నేను మోసపోయాను.
7.143.84
भवितव्यं हि यद्भावि दैवं चेष्टयते हि तत् ।
सोयं हतो विमर्देऽस्मिन्किमत्राधर्मचेष्टितम् ॥ ७.१४३.८४ ॥
జరగవలసినది జరిగి తీరుతుంది; దైవమే దానిని నడిపిస్తుంది. ఇతడు ఈ యుద్ధ మధ్యంలో చంపబడ్డాడు; ఇందులో ఏ అధర్మ చర్య జరిగింది?
7.143.85
अपि चापं पुरा गीतः श्लोको वाल्मीकिना भुवि ।
न हन्तव्याः स्त्रिय इति यद्ब्रवीषि प्लवङ्गम ॥ ७.१४३.८५ ॥
పూర్వం భూమిపై వాల్మీకి పాడిన శ్లోకం ఉంది: స్త్రీలను చంపకూడదని నీవు చెబుతున్నావు, ఓ వానర శ్రేష్ఠుడా.
7.143.86
सर्वकालं मनुष्येण व्यवसायवता सदा ।
पीडाकरममित्राणां यत्स्यात्कर्तव्यमेव तत्।
अनुष्ठितं मया तच्च कस्माद्गर्हथ मूढवत् ॥ ७.१४३.८६ ॥
ఎల్లప్పుడూ దృఢ సంకల్పం గల మనిషి శత్రువులకు బాధ కలిగించేదే చేయాలి. అదే నేను చేశాను; మూర్ఖుల్లా ఎందుకు నిందిస్తారు?
7.143.87
एवमुक्ते महाराज सर्वे कौरवपुङ्गवाः ।
न स्म किंचिदभाषन्त मनसा समपूजयन् ॥ ७.१४३.८७ ॥
మహారాజా, ఇలా అనగానే కౌరవ శ్రేష్ఠులంతా ఏమీ మాట్లాడలేదు; మనసులో దానిని ఆమోదించారు.
7.143.88
मन्त्रभिपूतस्य महाध्वरेषु ।
यशस्विनो भूरिसहस्रदस्य।
मुनेरिवारण्यगतस्य तस्य ।
न तत्र कश्चिद्वधमभ्यनन्दत् ॥ ७.१४३.८८ ॥
మహా యజ్ఞాలలో మంత్రాలతో పవిత్రుడై, కీర్తిమంతుడై, వేల దానాలు చేసినవాడై, అడవికి వెళ్లిన ముని వలె ఉన్న అతని వధను అక్కడ ఎవరూ మెచ్చలేదు.
7.143.89
सुनीलकेशं वरदस्य तस्य ।
सूरस्य पारावतलोहिताक्षम्।
अश्वस्य मेध्यस्य शिरो निकृत्तं ।
न्यस्तं हविर्धानमिवान्तरेण ॥ ७.१४३.८९ ॥
వరాలిచ్చే సూరుని అందమైన నీలి కేశాలు, పావురం వంటి ఎర్రని కళ్లు గల యజ్ఞార్హ అశ్వం తల నరకబడి పడి ఉంది; రెండు హవిర్ధానాల మధ్య ఉంచినట్లు.
7.143.90
स तेजसा शस्त्रकृतेन पूतो ।
महाहवे देहवरं विसृज्य।
आक्रामदूर्ध्वं वरदो वरार्हो ।
व्यावृत्त्य धर्मेण परेम रोदसी ॥ ७.१४३.९० ॥
ఆయుధంతో కలిగిన తేజస్సుతో పవిత్రుడై, మహాయుద్ధంలో తన శ్రేష్ఠ దేహాన్ని విడిచి, వరాలిచ్చేవాడు, వరానికి అర్హుడు అయిన అతను పైకి ఎక్కాడు; ధర్మంతో మరలి, పరమ లోకాలను—స్వర్గాన్ని, భూమిని—దాటుతూ.