มหาภารตะ · อัธยายะ 7.143
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
7.143.1
स बाहुर्न्यपतद्भूमौ सखङ्गः सशुभाङ्गदः ।
आदधज्जीवलोकस्य दुःखमद्भुतमुत्तमः।
यन्त्रमुक्तो महेन्द्रस्य ध्वजो वृत्तोत्सवो यथा ॥ ७.१४३.१ ॥
แขนนั้นตกลงสู่พื้นพร้อมกับดาบและกำไลมงคล ก่อให้เกิดความทุกข์อันน่าอัศจรรย์แก่โลกแห่งสิ่งมีชีวิต ดุจธงที่ถูกปล่อยจากเครื่องจักรของพระอินทร์เมื่องานเทศกาลสิ้นสุดลง
7.143.2
प्रहरिष्यन्हृतो बाहुरदृश्यते किरीटिना ।
वेगेन न्यपतद्भूमौ पञ्चास्य इव पन्नगः ॥ ७.१४३.२ ॥
แขนที่กำลังจะฟาดฟันถูกผู้สวมมงกุฎ (อรชุน) ตัดขาดและถูกเห็นได้ชัด มันตกลงสู่พื้นอย่างรวดเร็ว ดุจงูห้าเศียร
7.143.3
स मोघं कृतमात्मानं दृष्ट्वा पार्थेन कौरवः ।
उत्सृज्य सात्यकिं क्रोधाद्ग्रर्हयामास पाण्डवम् ॥ ७.१४३.३ ॥
เมื่อเห็นตนเองถูกทำให้ไร้ผลโดยบุตรแห่งปฤถา กาวรพผู้นั้นด้วยความโกรธได้ปล่อยสาตยกี แล้วตำหนิปาณฑพ
7.143.4
स विबाहुर्महाराज एकपक्ष इवाण्डजः ।
एकचक्रो रथो यद्वद्धरणीमास्थितो नृपः।
उवाच पाण्डवं चैव सर्वक्षत्रस्य पश्यतः ॥ ७.१४३.४ ॥
ข้าแต่มหาราช กษัตริย์ผู้ไร้แขนนั้น ดุจนกที่มีปีกเดียวหรือรถศึกที่มีล้อเดียว ยืนอยู่บนพื้นดิน แล้วตรัสกับปาณฑพต่อหน้านักรบทั้งปวง
7.143.5
नृशंसं बत कौन्तेय कर्मेदं कृतवानसि ।
अपश्यतो विषक्तस्य यन्मे त्वं बाहुमच्छिनः ॥ ७.१४३.५ ॥
ข้าแต่บุตรแห่งกุนตี แท้จริงท่านได้กระทำการอันโหดร้ายนี้ คือตัดแขนของข้าขณะที่ข้าไม่ทันเห็นและกำลังติดพัน
7.143.6
येषु येषु नरः पार्थ वर्तते सुसमाहितः ।
आशु तच्छीलतामेति तदिदं दृश्यते त्वयि ॥ ७.१४३.६ ॥
ข้าแต่บุตรแห่งปฤถา มนุษย์ผู้ใดตั้งใจมั่นในกิจใดก็ตาม เขาย่อมรับเอาลักษณะของกิจนั้นได้อย่างรวดเร็ว และนั่นคือสิ่งที่เห็นในตัวท่านบัดนี้
7.143.7
किं नु वक्ष्यसि राजानं धर्मपुत्रं युधिष्ठिरम् ।
किं कुर्वाणो मया सङ्ख्ये हतो भूरिश्रवा इति ॥ ७.१४३.७ ॥
ท่านจะกล่าวอะไรกับพระเจ้าแผ่นดินยุธิษฐิระ ผู้เป็นบุตรแห่งธรรม เมื่อภูริศรวัสถูกข้าสังหารในการรบ และท่านกำลังทำอะไรอยู่
7.143.8
इदमिन्द्रेण ते साक्षादुपदिष्टं महात्मना ।
अस्त्रं रुद्रेण वा पार्थ द्रोणेनाथ कृपेण वा ॥ ७.१४३.८ ॥
ข้าแต่ปารถะ อาวุธนี้พระอินทร์ผู้ยิ่งใหญ่ทรงสอนท่านโดยตรง หรือพระรุทร หรือโทรณะ หรือพระกฤปะ
7.143.9
ननु नामास्त्रधर्मज्ञस्त्वं लोकेऽभ्यधिकः परैः ।
सोऽयुध्यमानस्य कथं रणे प्रहृतवानसि ॥ ७.१४३.९ ॥
ท่านเป็นผู้รู้ธรรมแห่งอาวุธอย่างแน่นอน และยิ่งกว่าผู้อื่นในโลก แล้วเหตุใดท่านจึงฟาดฟันผู้ที่ไม่ได้ต่อสู้ในสงครามเล่า
7.143.10
न प्रमत्ताय भीताय विरथाय प्रयाचते ।
व्यसने वर्तमानाय प्रहरन्ति मनीषिणः ॥ ७.१४३.१० ॥
ปราชญ์ทั้งหลายย่อมไม่ฟาดฟันผู้ที่เผลอ ผู้ที่หวาดกลัว ผู้ที่ไร้รถศึก ผู้ที่ขอร้อง หรือผู้ที่กำลังประสบความยากลำบาก
7.143.11
इदं तु नीचाचरितमसत्पुरुषसेवितम् ।
कथमाचरितं पार्थ पापकर्म सुदुष्करम् ॥ ७.१४३.११ ॥
แต่การกระทำนี้เป็นการประพฤติของคนต่ำช้า และเป็นสิ่งที่คนชั่วยึดถือปฏิบัติ ข้าแต่ปารถะ ท่านได้กระทำกรรมชั่วอันยากยิ่งนี้ได้อย่างไร
7.143.12
आर्येण सुकरं त्वाहुरार्यकर्म धनञ्जय ।
अनार्यकर्म त्वार्येण सुदुष्करतमं भुवि ॥ ७.१४३.१२ ॥
ข้าแต่ธนัญชัย เขาว่ากิจอันประเสริฐย่อมง่ายสำหรับผู้ประเสริฐ แต่สำหรับผู้ประเสริฐที่จะกระทำกิจอันไม่ประเสริฐ เป็นสิ่งที่ยากที่สุดในโลก
7.143.13
कथं हि राजवंश्यस्त्वं कौरवेयो विशेषतः ।
क्षत्रधर्मादपक्रान्तः सुवृत्तश्चारितव्रतः ॥ ७.१४३.१३ ॥
เหตุใดท่านซึ่งเป็นผู้สืบเชื้อสายกษัตริย์ โดยเฉพาะเป็นชาวกุรุ จึงเบี่ยงเบนจากธรรมของกษัตริย์ ทั้งที่ความประพฤติของท่านดีงามและท่านรักษาคำปฏิญาณ
7.143.14
अल्पस्तवापराधोऽत्र न त्वां तात विगर्हये ।
वार्ष्णेयापशदं प्राप्य क्षुद्रं कृतमिदं त्वया ॥ ७.१४३.१४ ॥
ความผิดของท่านในเรื่องนี้มีเพียงเล็กน้อย และข้าไม่ตำหนิท่าน ข้าแต่ลูกรัก แต่การที่ท่านได้รับความอับอายจากวารษณัย (กฤษณะ) แล้วจึงกระทำการต่ำช้านี้
7.143.15
इदं तु यदतिक्षुद्रं वार्ष्णेयार्थे कृतं त्वया ।
वासुदेवमतं नूनं नैतत्त्वय्युपपद्यते ॥ ७.१४३.१५ ॥
แต่การกระทำอันต่ำช้านี้ที่ท่านทำเพื่อวารษณัย ย่อมต้องเป็นไปตามคำแนะนำของวาสุเทพอย่างแน่นอน สิ่งนี้ไม่เหมาะสมกับท่าน
7.143.16
को हि नाम प्रमत्ताय परेण सह युध्यते ।
ईदृशं व्यसनं दद्याद्यो न कृष्णसखो भवेत् ॥ ७.१४३.१६ ॥
ใครเล่าจะต่อสู้กับศัตรูที่เผลออยู่ และใครเล่า นอกจากจะเป็นสหายของพระกฤษณะ จะก่อความวิบัติเช่นนี้ได้
7.143.17
व्रात्याः सङ्क्लिष्टकर्माणः प्रकृत्यैव च गर्हिताः ।
वृष्ण्यन्धकाः कथं पार्थ प्रमाणं भवता कृताः ॥ ७.१४३.१७ ॥
วฤษณิและอันธกะทั้งหลาย เป็นคนนอกศาสนาที่กระทำกรรมชั่วร้าย และถูกดูหมิ่นโดยธรรมชาติของตน ข้าแต่ปารถะ ท่านได้ทำให้พวกเขาเป็นที่เชื่อถือได้อย่างไร
7.143.18
एवमुक्तो रणे पार्थो भूरिश्रवसमब्रवीत् ।
व्यक्तं हि जीर्यमाणोऽपि बुद्धिं जरयते नरः।
अनर्थकमिदं सर्वं यत्त्वया व्याहृतं प्रभो ॥ ७.१४३.१८ ॥
เมื่อถูกกล่าวเช่นนั้นในสนามรบ อรชุนจึงกล่าวกับภูริศรวัสว่า "แน่นอนว่า แม้คนจะแก่ชรา ความแก่ก็ย่อมทำให้สติปัญญาของเขาเสื่อมลง ข้าแต่ท่านผู้เป็นใหญ่ สิ่งที่ท่านกล่าวมาทั้งหมดไร้ประโยชน์"
7.143.19
जानन्नेव हृषीकेशं गर्हसे मां च पाण्डवम् ।
सङ्गामाणां हि धर्मज्ञः सर्वशास्त्रार्थपारगः ॥ ७.१४३.१९ ॥
ท่านรู้จักหฤษีเกศอยู่แล้ว แต่กลับตำหนิข้าและปาณฑพ ท่านผู้รู้ธรรมแห่งการสงคราม และผู้ไปถึงความหมายของคัมภีร์ทั้งปวง
7.143.20
न चाधर्ममहं कुर्यां जानंश्चैव हि मुह्यसे ॥ ७.१४३.२० ॥
และข้าจะไม่กระทำอธรรมเลย แต่ทั้งที่รู้เช่นนี้ ท่านกลับหลงผิด
7.143.21
युध्यन्ते क्षत्रियाः शत्रून्स्वैःस्वैः परिवृता नराः ।
भ्रातृभिः पितृभिः पुत्रैस्तथा सम्बन्धिबान्धवैः।
वयस्यैरथ मित्रैश्च स्वबाहुबलमाश्रिताः ॥ ७.१४३.२१ ॥
กษัตริย์ทั้งหลายต่อสู้กับศัตรู ล้อมรอบด้วยพี่น้อง บิดา บุตร ญาติและวงศ์ตระกูล สหาย และมิตรสหาย โดยพึ่งพาพละกำลังแขนของตนเอง
7.143.22
स कथं सात्यकिं शिष्यं सुखसम्बन्धिमेव च ।
अस्मदर्थे च युध्यन्तं त्यक्त्वा प्राणान्सुदुस्त्यजान् ॥ ७.१४३.२२ ॥
ไฉนท่านจึงละทิ้งสาตยากิ ศิษย์ผู้เป็นญาติที่รักของตน ผู้กำลังสู้รบเพื่อพวกเรา ทั้งที่ชีวิตนั้นสละได้ยากยิ่ง
7.143.23
मम बाहुं रणे राजन्दक्षिणं युद्धदुर्मदम् ।
त्वया निकृष्यमाणं च दृष्टवानस्मि निष्क्रियम् ॥ ७.१४३.२३ ॥
ข้าแต่พระราชา ข้าพเจ้าได้เห็นแขนขวาของข้าพเจ้า ซึ่งภาคภูมิในการรบ ถูกท่านฉุดลากและทำให้ไร้การเคลื่อนไหว
7.143.24
न च त्वं रक्षितव्यो हि एको रणगतेन हि ।
यो यस्य युध्यतेऽर्थाय संरक्ष्यो नराधिप।
तै रक्ष्यमाणैः स नृपो रक्षितव्यो महामृधे ॥ ७.१४३.२४ ॥
ท่านผู้ออกไปสู่สนามรบ ไม่ควรได้รับการปกป้องเพียงลำพัง ข้าแต่เจ้าแห่งมนุษย์ ผู้ใดสู้รบเพื่อผู้อื่น ผู้นั้นต้องปกป้องผู้นั้น และกษัตริย์ผู้ได้รับการปกป้องจากผู้ที่สู้รบเพื่อตน ก็ต้องได้รับการปกป้องในมหาสงครามนี้
7.143.25
यद्यहं सात्यकिं दृष्ट्वा तूष्णीमासिष्य आहवे ।
ततस्तेन वियोगश्च प्राप्यं नरकमेव च ॥ ७.१४३.२५ ॥
หากข้าพเจ้าเห็นสาตยากิแล้วนั่งนิ่งเฉยในสนามรบ ข้าพเจ้าก็จะต้องพลัดพรากจากเขา และแน่นอนว่าจะต้องไปสู่นรก
7.143.26
रक्षितव्यो मया यस्मात्तस्माल्लब्धो मया स च ।
यशश्चैव स्वपक्षेभ्यः फलं मित्रस्य रक्षणात् ॥ ७.१४३.२६ ॥
เพราะข้าพเจ้าต้องปกป้องเขา ข้าพเจ้าจึงได้เขามา และการปกป้องมิตรย่อมนำชื่อเสียงและผลดีมาสู่ตนจากฝ่ายของตนเอง
7.143.27
यच्च मां गर्हसे राजन्कृष्णेन सह सङ्गतम् ।
कस्तेन सङ्गमं नेच्छेत्तत्र ते बुद्धिविभ्रमः ॥ ७.१४३.२७ ॥
ข้าแต่พระราชา ท่านยังตำหนิข้าพเจ้าที่ร่วมอยู่กับพระกฤษณะ ใครเล่าจะไม่ปรารถนาการร่วมกับพระองค์ ในเรื่องนี้ปัญญาของท่านสับสนแล้ว
7.143.28
आबद्धकवचस्येह रथमारुह्य तिष्ठतः ।
सर्वायुधैरुपेतस्य प्रतियोद्धृप्रतीक्षिणः ॥ ७.१४३.२८ ॥
ของผู้ที่สวมเกราะรัดแน่นแล้วยืนอยู่บนรถศึก ประดับด้วยอาวุธทั้งปวง รอคอยคู่ต่อสู้
7.143.29
अस्मिन्रथगजानीके हयपत्तिसमाकुले ।
सिंहनादोद्धतरवे गम्भीरे सैन्यसागरे ॥ ७.१४३.२९ ॥
ในมหาสมุทรแห่งกองทัพนี้ ซึ่งลึกและเต็มไปด้วยกองรถและกองช้าง เต็มแน่นด้วยม้าและพลราบ ดังกึกก้องด้วยเสียงคำรามอันดุดันของราชสีห์
7.143.30
स्वैश्चापि समुपेतस्य विक्रान्तस्य तथा रणे ।
सात्यकेन कथं योग्यः सङ्ग्रामस्ते भविष्यति ॥ ७.१४३.३० ॥
การต่อสู้ของท่านกับสาตยากิ ผู้มีกองทัพของตนพร้อมและกล้าหาญในสนามรบเช่นกัน จะเหมาะสมได้อย่างไร
7.143.31
बहुभिः सह सङ्गम्य निर्जित्य च महारथान् ।
श्रान्तश्च श्रान्तवाहश्च क्षीणसर्वायुधस्त्वया।
समेतः सात्यकिः सङ्ख्ये निर्जितश्च महारथः ॥ ७.१४३.३१ ॥
ท่านได้พบและเอาชนะมหารถีจำนวนมาก ท่านอ่อนล้า ม้าของท่านก็อ่อนล้า และอาวุธทั้งหมดของท่านก็หมดลง แต่ท่านได้เอาชนะสาตยากิในการรบ ผู้เป็นมหารถีคนนั้น
7.143.32
ईदृशं सात्यकिं सङ्ख्ये निर्जित्य च महारथम् ।
अधिकत्वं विजानीपे स्ववीर्यवशमागतम् ॥ ७.१४३.३२ ॥
ท่านเอาชนะมหารถีเช่นสาตยากิในการรบได้แล้ว จึงเห็นความเหนือกว่าที่มาจากอำนาจแห่งความกล้าหาญของตนว่าเป็นของท่าน
7.143.33
इच्छसि त्वं शिरस्तस्य असिना हर्तुमाहवे ।
तथा कृच्छ्रगतं दृष्ट्वा सात्यकिं कः क्षमिष्यति।
एकस्यैकेन हि कथं सङ्ग्रामः सम्भविष्यति ॥ ७.१४३.३३ ॥
ท่านปรารถนาจะใช้ดาบตัดศีรษะของเขาในการรบ เมื่อเห็นสาตยากิตกอยู่ในความทุกข์เช่นนี้ ใครจะให้อภัยได้ และการต่อสู้ระหว่างคนหนึ่งกับอีกคนหนึ่งจะเกิดขึ้นได้อย่างไร
7.143.34
त्वं तु गर्हय चात्मानं स्वधर्मं यो न रक्षसि ।
कथं रक्षिष्यसे वीर ये वै त्वां संश्रिता जनाः ॥ ७.१४३.३४ ॥
ส่วนท่านจงตำหนิตนเองเถิด ผู้ที่ไม่ปกป้องหน้าที่ของตน วีรบุรุษเอ๋ย ท่านจะปกป้องผู้คนที่พึ่งพาท่านได้อย่างไร
7.143.35
आत्तशस्त्रस्य हि रणे वृष्णिपुत्रं जिघांसतः ।
छिन्नवान्यदहं बाहुं नैतल्लोकविगर्हितम् ॥ ७.१४३.३५ ॥
แขนที่ข้าพเจ้าตัดออกจากผู้ที่ถืออาวุธอยู่ในการรบ ผู้ปรารถนาจะฆ่าโอรสแห่งวฤษณี นั้นไม่ถูกโลกตำหนิ
7.143.36
न्यस्तशस्त्रस्य हि पुनर्विकलस्य विवर्मणः ।
अभिमन्योर्वधं तात धार्मिकः को नु पूजयेत् ॥ ७.१४३.३६ ॥
ลูกรัก ใครในหมู่ผู้ทรงธรรมจะสรรเสริญการฆ่าอภิมนยุ ผู้ได้วางอาวุธลงแล้ว พิการแล้ว และไม่มีเกราะ
7.143.37
एवमुक्तो महार्बाहुर्यूपकेतुर्महायशाः ।
युयुधानं समुत्सृज्य रणे प्रायमुपाविशत् ॥ ७.१४३.३७ ॥
เมื่อถูกกล่าวเช่นนี้ ผู้มีแขนอันยิ่งใหญ่ ผู้มีธงเป็นเสาพิธียัญ ผู้มีเกียรติยศอันยิ่งใหญ่ ได้ละทิ้งยุยุธานในสนามรบและนั่งลงเพื่ออดอาหารจนตาย
7.143.38
शरानास्तीर्य सव्येन पाणिना पुण्यलक्षणः ।
यियासुर्ब्रह्मलोकाय प्राणान्प्राणेष्वथाजुहोत् ॥ ७.१४३.३८ ॥
ผู้มีลักษณะอันเป็นมงคล ปูลูกศรด้วยมือซ้าย ปรารถนาจะไปสู่พรหมโลก จึงถวายลมหายใจของตนเข้าสู่ลมหายใจทั้งหลาย
7.143.39
सूर्ये चक्षुः समाधाय प्रसन्नं सलिले मनः ।
ध्यायन्महोपनिषदं योगयुक्तोऽभवन्मुनिः ॥ ७.१४३.३९ ॥
ตั้งดวงตาไว้ที่ดวงอาทิตย์ จิตใจอันผ่องใสอยู่ในน้ำ ทำสมาธิในมหาอุปนิษัท จึงเป็นฤๅษีผู้เข้าสู่โยคะ
7.143.40
ततस्ते सर्वसेनासु जनाः कृष्णधनञ्जयौ ।
गर्हयामासुरप्येतौ शशंसुर्भूरिदक्षिणम् ॥ ७.१४३.४० ॥
ครั้งนั้น ผู้คนในกองทัพทั้งปวงได้ตำหนิทั้งพระกฤษณะและธนัญชัย และสรรเสริญผู้มีทักษิณามากมาย
7.143.41
निन्द्यमानौ तथा कृष्णौ नोचतुः किञ्चिदप्रियम् ।
ततः प्रशस्यमानश्च नाहृष्यद्यूपकेतनः ॥ ७.१४३.४१ ॥
แม้ถูกติเตียนเช่นนั้น กฤษณะทั้งสองก็มิได้กล่าวถ้อยคำใดที่ไม่น่าพอใจ และแม้ถูกสรรเสริญ ผู้มีธงเป็นเสาบูชายัญก็มิได้ยินดี
7.143.42
तांस्तथावादिनो राजन्पुत्रांस्तव धनञ्जयः ।
अमूष्यमाणो मनसा तेषां तस्य च भाषितम् ॥ ७.१४३.४२ ॥
ข้าแต่พระราชา ธนัญชัยมิอาจทนได้ในใจเมื่อบุตรของท่านพูดเช่นนั้น ทั้งถ้อยคำของพวกเขาและถ้อยคำของตนเอง
7.143.43
असङ्क्रुद्धमना वाचः स्मारयन्निव भारत ।
उवाच पाण्डुतनयः साक्षेपमिव फल्गुनः ॥ ७.१४३.४३ ॥
ข้าแต่พระภารตะ พระอรชุน โอรสของพระปาณฑุ มิได้โกรธเคืองในใจ ประหนึ่งระลึกถึงถ้อยคำเหล่านั้น จึงกล่าวด้วยการเสียดสี
7.143.44
मम सर्वेऽपि राजानो जानन्त्येतन्महाव्रतम् ।
न शक्यो मामको हन्तुं यो मे स्याद्बाणगोचरे ॥ ७.१४३.४४ ॥
กษัตริย์ทั้งปวงรู้จักมหาวรตะนี้ของข้า ผู้ที่อยู่ในระยะลูกศรของข้า แม้จะเป็นฝ่ายเดียวกับข้า ก็ไม่อาจถูกสังหารได้
7.143.45
यूपकेतुं समीक्ष्यैतन्न मां गर्हितुमर्हथ ।
न हि धर्ममविज्ञाय युक्तं गर्हयितुं परम् ॥ ७.१४३.४५ ॥
เมื่อเห็นเช่นนี้แล้ว ท่านไม่ควรติเตียนข้า ข้าแต่อรชุนผู้มีธงเป็นเสาบูชายัญ เพราะการติเตียนผู้อื่นโดยไม่รู้ธรรมนั้นไม่สมควรอย่างยิ่ง
7.143.46
न्यस्तशस्त्रस्य बालस्य विरथस्य विवर्मणः ।
नाभिमन्योर्वधं यूयं गर्हयध्वं कुतस्तदा ॥ ७.१४३.४६ ॥
เหตุใดในครั้งนั้นท่านทั้งหลายจึงมิได้ติเตียนการฆ่าอภิมันยุ ผู้เป็นหนุ่มน้อยที่วางอาวุธแล้ว ปราศจากรถศึกและเกราะป้องกัน
7.143.47
दुर्योधनस्य क्षुद्रस्य अप्रमाणे च तिष्ठतः ।
सौमदत्तेरथं साधुः सर्वसाहाय्यकारिणः ॥ ७.१४३.४७ ॥
ข้าได้คุ้มครองรถของโสมทัตติผู้ยืนอยู่ท่ามกลางกองทัพอันนับไม่ถ้วนของทุรโยธน์ผู้ต่ำทราม และให้ความช่วยเหลือทุกประการ
7.143.48
अस्मदीया मया रक्ष्याः प्राणबाध उपस्थिते ।
ये मे प्रत्यक्षतो वीरा हन्येरन्निति मे मतिः ॥ ७.१४३.४८ ॥
เมื่อภัยต่อชีวิตมาถึง ข้าต้องคุ้มครองผู้ที่เป็นพวกของข้า ข้าเห็นว่าวีรบุรุษที่ถูกสังหารต่อหน้าต่อตาข้า ควรได้รับการคุ้มครอง
7.143.49
सात्यकश्च वशं नीतः कौरवेण महात्मना ।
ततो मयैतच्चरितं प्रतिज्ञारक्षणं प्रति ॥ ७.१४३.४९ ॥
สาตยกีถูกจับเป็นเชลยโดยกเรารพผู้มีจิตใจยิ่งใหญ่ ดังนั้นข้าจึงกระทำการนี้เพื่อรักษาคำปฏิญาณ
7.143.50
पुनश्च कृपयाऽऽविष्टो बहु तत्तद्विचिन्तयन् ।
उवाच चैनं कौरव्यमर्जुनः शोकपीडितः ॥ ७.१४३.५० ॥
อรชุนผู้ถูกความสงสารครอบงำอีกครั้ง และคิดถึงเรื่องราวนั้นมากมาย ด้วยความเศร้าโศกที่ทรมาน จึงกล่าวกับกเรารพผู้นั้น
7.143.51
धिगस्तु क्षत्रधर्मं तु यत्र त्वं पुरुषेश्वरः ।
अवस्थामीदृशीं प्राप्तः शरण्यः शरणप्रदः ॥ ७.१४३.५१ ॥
น่าอัปยศแก่ธรรมของกษัตริย์ ที่ท่านผู้เป็นเจ้าแห่งมนุษย์ ผู้ควรแก่การพึ่งพิงและเป็นผู้ให้ที่พึ่ง กลับต้องมาอยู่ในสภาพเช่นนี้
7.143.52
नातिभारः कृतान्तस्य विद्यते कुरुनन्दन ।
यत्र त्वं पुरुषव्याघ्रः प्राप्तः पापामिमां दशाम् ॥ ७.१४३.५२ ॥
ข้าแต่ความยินดีของเการพ ความตายมิได้มีภาระหนักอันใด ที่ท่านผู้เป็นยอดบุรุษเหมือนเสือต้องมาถึงสภาพบาปเช่นนี้
7.143.53
नात्मनः सुकृतस्यास्य फलं वै नृपसत्तम ।
यत्र त्वं कुरुशार्दूल प्राप्तः पापामिमां दशाम् ॥ ७.१४३.५३ ॥
ข้าแต่ราชาผู้ประเสริฐที่สุด นี่มิใช่ผลแห่งกรรมดีของท่านเอง ที่ท่านผู้เป็นเสือแห่งเการพต้องมาถึงสภาพบาปเช่นนี้
7.143.54
रौरवं नरकं भीमं गमिष्यति सुयोधनः ।
यत्कृते नरशार्दूलः प्राप्तः पापामिमां दशाम् ॥ ७.१४३.५४ ॥
สุโยธนะจะตกสู่นรกรौรวอันน่ากลัว เพราะเหตุของเขา ท่านผู้เป็นเสือในหมู่มนุษย์จึงต้องมาถึงสภาพบาปเช่นนี้
7.143.55
को हि नाम पुमाँल्लोके मादृशः पुरुषोत्तम ।
प्रहरेत्त्वद्विधे त्वद्य प्रतिज्ञा यदि नो भवेत् ॥ ७.१४३.५५ ॥
ข้าแต่ยอดบุรุษ ผู้ใดในโลกที่เหมือนข้า จะโจมตีผู้เช่นท่านในวันนี้ได้ หากมิใช่เพราะคำปฏิญาณของเรา
7.143.56
एवमुक्तः स पार्थेन शिरसा भूमिमस्पृशत् ।
पाणिना चैव सव्येन प्राहिणोदस्य दक्षिणम् ॥ ७.१४३.५६ ॥
เมื่อปารถะกล่าวเช่นนั้น เขาก็ก้มศีรษะแตะพื้นดิน และใช้มือซ้ายยื่นมือขวาของตนออกไป
7.143.57
एतत्पार्थस्य तु वचस्ततः श्रुत्वा महाद्युतिः ।
युपकेतुर्महाराज तूष्णीमासीदवाङ्मुखः ॥ ७.१४३.५७ ॥
ข้าแต่มหาราช เมื่อได้ฟังถ้อยคำของปารถะเช่นนั้นแล้ว ยุปเกตุผู้มีรัศมีเจิดจ้ายิ่งนักก็นิ่งเงียบ โดยหน้าก้มลง
7.143.58
या प्रीतिर्धर्मराजे मे भीमे च बलिनां वरे ।
नकुले सहदेवे च सा मे त्वयि शलाग्रज ॥ ७.१४३.५८ ॥
ความรักที่ข้ามีต่อพระธรรมราชา ต่อภีมะผู้ประเสริฐที่สุดในหมู่ผู้มีกำลัง ต่อนกุลและสหเทพ ความรักนั้นก็มีต่อท่านเช่นกัน ข้าแต่น้องชายของศัลยะ
7.143.59
मया त्वं समनुज्ञातः कृष्णेन च महात्मना ।
गच्छ पुण्यकृतां लोकाञ्छिबिरौशीनरो यथा ॥ ७.१४३.५९ ॥
ข้าได้อนุญาตท่านแล้ว และพระกฤษณะผู้มีจิตใจยิ่งใหญ่ก็ทรงอนุญาตเช่นกัน จงไปสู่โลกของผู้ที่ทำบุญ ดังที่ศิพิ โอรสของอุศีนระ ได้ไป
7.143.60
ये लोका मम विमलाः सकृद्विभाता ।
ब्रह्माद्यैः सुरवृषभैरपीष्यमाणाः।
तान्क्षिप्रं व्रज सतताग्निहोत्रयाजि… ।
न्मत्तुल्यो भव गरुडोत्तमाङ्गयानः ॥ ७.१४३.६० ॥
โลกอันบริสุทธิ์ของข้า ซึ่งส่องแสงเพียงครั้งเดียว ที่แม้พระพรหมและเทพผู้ประเสริฐองค์อื่นๆ ยังปรารถนา จงรีบไปสู่โลกเหล่านั้น ผู้ประกอบอัคนิโหตระอยู่เป็นนิตย์ จงเป็นเช่นข้า ผู้มีพาหนะคือครุฑ
7.143.61
धनञ्जये ब्रुवत्येवं घृणया च परिप्लुते ।
अवाङ्मुखा बभूवुश्च सैनिकाः सर्व एव ते ॥ ७.१४३.६१ ॥
เมื่อธนัญชัยกล่าวดังนี้ ด้วยใจที่ท่วมท้นด้วยความสงสาร ทหารเหล่านั้นทั้งหมดก้มหน้าลง
7.143.62
मुहूर्तादिव विश्रम्य सात्यकिः क्रोधमूर्च्छितः ।
अमर्षवशमापन्नः सौमदत्तिनिराकृतः ॥ ७.१४३.६२ ॥
สาตยกีพักอยู่ครู่หนึ่ง ด้วยความโกรธจัดจนสติเลือนราง ถูกบุตรของโสมทัตต์ขัดขวาง ก็ถูกความไม่พอใจครอบงำ
7.143.63
उत्थितः स तु शैनेयो विमुक्तः सौमदत्तिना ।
सङ्गमादाय चिच्छित्सुः शिरस्तस्य महात्मनः ॥ ७.१४३.६३ ॥
สาตยกีผู้เป็นวงศ์ไศนยะลุกขึ้น เมื่อหลุดพ้นจากบุตรของโสมทัตต์ และปรารถนาจะตัดศีรษะของผู้ยิ่งใหญ่นั้น จึงรบต่ออีกครั้ง
7.143.64
निहतं पाण्डुपुत्रेण प्रसक्तं भूरिदक्षिणम् ।
इयेष सात्यकिर्हन्तुं शलाग्रजमकल्मषम् ॥ ७.१४३.६४ ॥
สาตยกีปรารถนาจะสังหารพี่ชายของศัลยะผู้ไร้มลทิน คือภูริศรวาสผู้ให้ทานอย่างมากมาย ผู้ถูกบุตรของปาณฑุสังหารและยอมรับชะตากรรมนั้น
7.143.65
निकृत्तभुजमासीनं छिन्नहस्तमिव द्विपम् ।
क्रोशतां सर्वसैन्यानां निन्द्यमानः सुदुर्मनाः ॥ ७.१४३.६५ ॥
สาตยกีนั่งอยู่ แขนถูกตัดขาด เหมือนช้างที่ถูกตัดงวง ขณะที่กองทัพทั้งหมดร้องตะโกน ก็ถูกติเตียน ใจของเขาเศร้าหมองยิ่ง
7.143.66
वार्यमाणः स कृष्णेन पार्थेन च महात्मना ।
भीमेन चक्रक्षाभ्यामश्वत्थाम्ना कृपेण च ॥ ७.१४३.६६ ॥
แม้กฤษณะและปารถะผู้ยิ่งใหญ่ (อรชุน) ห้ามปราม ภีมะ สองผู้พิทักษ์ล้อรถ อัศวัตถามันและกฤปะก็ห้ามเช่นกัน
7.143.67
कर्णेन वृषसेनेन सैन्धवेन तथैव च ।
विक्रोशतां च सैन्यानामवधीत्तं धृतव्रतम् ॥ ७.१४३.६७ ॥
กรรณะ วฤษเสนะ และกษัตริย์แห่งสินธุก็เช่นกัน ขณะที่ทหารร้องตะโกน ได้สังหารเขาผู้ยึดมั่นในคำปฏิญาณ
7.143.68
प्रायोपविष्टस्य रणे पार्थेन च्छिन्नबाहुनः ।
सात्यकिः कौरवेयस्य खङ्गेनापाहरच्छिरः ॥ ७.१४३.६८ ॥
เมื่อผู้ถือศีลอดจนตายอยู่ในสนามรบ ผู้ถูกปารถะตัดแขนขาด สาตยกีใช้ดาบตัดศีรษะของผู้สืบเชื้อสายเการพนั้น
7.143.69
नाभ्यनन्दन्त तं सैन्याः सात्यकिं तेन कर्मणा ।
अर्जुनेन हतं पूर्वं यज्जघान कुरूद्वहम् ॥ ७.१४३.६९ ॥
ทหารมิได้เห็นด้วยกับสาตยกีในการกระทำนั้น เพราะเขาได้สังหารผู้นำของกุรุ ผู้ก่อนหน้านี้ถูกอรชุนสังหารแล้ว
7.143.70
सहस्राक्षसमं चैव सिद्धचारणमानवाः ।
भूरिश्रवसमालोक्य युद्धे प्रायगतं हतम् ॥ ७.१४३.७० ॥
เมื่อเห็นภูริศรวาส ผู้เทียบเท่าพระอินทร์ ถูกสังหารในสนามรบ ขณะที่กำลังเดินไปสู่ความตาย บรรดาสิทธะ จารณะ และมนุษย์ต่างพากันตะลึง
7.143.71
अपूजयन्त तं देवा विस्मितास्तेऽस्य कर्मभिः ।
पक्षवादांश्च सुबहून्प्रावदंस्तव सैनिकाः ॥ ७.१४३.७१ ॥
เหล่าเทวดาผู้ตื่นตะลึงต่างให้เกียรติแก่เขาเพราะการกระทำของเขา และทหารของท่านได้กล่าวคำลำเอียงเข้าข้างกันมากมาย
7.143.72
न वार्ष्णेयस्यापराधो भवितव्यं हि तत्तथा ।
तस्मान्मन्युर्न वः कार्यः क्रोधो दुःखतरो नृणाम् ॥ ७.१४३.७२ ॥
การกระทำของวฤษณิมิได้ผิด เรื่องต้องเป็นไปเช่นนั้น ดังนั้นอย่าให้ความโกรธครอบงำท่าน เพราะความโกรธนั้นทำให้มนุษย์ทุกข์ทรมานยิ่งนัก
7.143.73
हन्तव्यश्चैष वीरेण नात्र कार्या विचारणा ।
विहितो ह्यस्य धात्रैव मृत्युः सात्यकिराहवे ॥ ७.१४३.७३ ॥
วีรบุรุษย่อมต้องสังหารเขา ในเรื่องนี้ไม่มีที่ให้ไตร่ตรอง เพราะความตายของเขาในการรบ ถูกกำหนดไว้แล้วโดยพระผู้สร้างเอง ด้วยมือของสาตยกี
7.143.74
मर्तव्यमेव सर्वेण चरमं पूर्वमेव वा ।
मन्यध्वं मृत इत्येष माभूद्वो बुद्धिलाघवम् ॥ ७.१४३.७४ ॥
ทุกคนต้องตาย ไม่เร็วก็ช้า จงถือว่าเขาตายแล้ว เพื่อไม่ให้จิตใจของท่านอ่อนแอและเบาความคิด
7.143.75
तस्मिन्हते महाबाहौ यूपकेतौ महात्मनि ।
धिगेनमिति चाक्रन्दन्क्षत्रियाः क्रोधमूर्च्छिताः ॥ ७.१४३.७५ ॥
เมื่อยูปเกตุผู้แขนใหญ่และยิ่งใหญ่ถูกสังหาร บรรดากษัตริย์ผู้สลบไปด้วยความโกรธ ร้องว่า "น่าอับอายนัก!"
7.143.76
अन्ये न युक्तमित्येव भवितव्यं तथेति च ।
केचिदासन्विमनसः केचिद्दुःखसमन्विताः ॥ ७.१४३.७६ ॥
บางคนว่า "นี่ไม่สมควร" และบางคนว่า "ก็ให้เป็นเช่นนั้นเถิด" บางคนจิตใจว้าวุ่น และบางคนเต็มไปด้วยความเศร้าโศก
7.143.77
न हन्तव्यो न हन्तव्य इति मन्दाः प्रभाषत ।
धर्मवादैरधर्मिष्ठा धर्मकञ्चुकमास्थिताः ॥ ७.१४३.७७ ॥
พวกเจ้าโง่เขลาพูดว่า "อย่าฆ่าเขา อย่าฆ่าเขา" พวกเจ้าผู้ไม่ชอบธรรม สวมเสื้อคลุมแห่งธรรมะด้วยถ้อยคำอันชอบธรรม
7.143.78
यदा बालः सुभद्रायाः सुतः शस्त्रनिनाकृतः ।
युष्माभिर्निहतो युद्धे तदा धर्मः क्व वो गतः ॥ ७.१४३.७८ ॥
เมื่อบุตรหนุ่มของสุภัทรา ถูกห่าอาวุธล้มลง และถูกพวกท่านสังหารในสนามรบ ธรรมะของพวกท่านหายไปไหนเล่า
7.143.79
मया त्वेतत्प्रतिज्ञातं क्षेपे कस्मिंश्चिदेव हि ।
श्रुत्वा तत्सर्वभावेन गर्हयध्वं न चार्जुनम्।
शृणुध्वं सर्वमेवेह श्रुत्वा गर्हथ मानवाः ॥ ७.१४३.७९ ॥
แต่ข้าได้ให้คำปฏิญาณนี้ เพราะคำเยาะเย้ยบางอย่าง จงฟังมันด้วยใจทั้งหมด และอย่าตำหนิอรชุนเลย จงฟังทุกสิ่งที่นี่ เหล่ามนุษย์เอ๋ย เมื่อฟังแล้วจึงค่อยตำหนิ
7.143.80
यो मां निष्पिष्य सङ्ग्रमे जीवन्हन्यात्पदा रुषा ।
स मे वध्यो भवेच्छत्रुर्यद्यपि स्यान्मुनिव्रतः ॥ ७.१४३.८० ॥
ผู้ใดขยี้ข้าในการรบ และขณะที่ข้ายังมีชีวิตอยู่ ด้วยความโกรธใช้เท้าเตะข้า ผู้นั้นเป็นศัตรูของข้า และสมควรถูกสังหาร แม้เขาจะเป็นผู้ยึดมั่นในวัตรของฤๅษีก็ตาม
7.143.81
चेष्टमानं प्रतीघाते सभुजं मां सचक्षुषः ।
मन्यध्वं मृत इत्येवमेतद्वो बुद्धिलाघवम् ॥ ७.१४३.८१ ॥
ท่านคิดว่าข้าพเจ้าตายแล้ว ทั้งที่ข้าพเจ้ายังดิ้นรนต้านทาน แขนและดวงตายังลืมอยู่ นี่คือความเบาปัญญาของพวกท่าน
7.143.82
युक्तो ह्यस्य प्रतीघातः कृतो मे कुरुपुङ्गवाः ॥ ७.१४३.८२ ॥
ข้าพเจ้าต้านทานเขาอย่างสมควรแล้ว โอ วีรบุรุษแห่งกุรุ
7.143.83
यत्तु पार्थेन मां दृष्ट्वा प्रतिज्ञामभिरक्षता ।
सखङ्गोऽस्य हृतो बाहुरेतेनैवास्मि वञ्चितः ॥ ७.१४३.८३ ॥
แต่เมื่อปารถะเห็นข้าพเจ้า และรักษาคำปฏิญาณของตน ท่านได้ตัดแขนของเขาพร้อมดาบออกไป และข้าพเจ้าก็ถูกหลอกด้วยการกระทำนั้นเอง
7.143.84
भवितव्यं हि यद्भावि दैवं चेष्टयते हि तत् ।
सोयं हतो विमर्देऽस्मिन्किमत्राधर्मचेष्टितम् ॥ ७.१४३.८४ ॥
สิ่งที่ต้องเกิดขึ้นย่อมเกิดขึ้น เพราะโชคชะตาเป็นผู้ขับเคลื่อนมัน เขาถูกฆ่าตายในการบดขยี้ของสมรภูมินี้ จะมีการกระทำอธรรมอะไรในที่นี้เล่า
7.143.85
अपि चापं पुरा गीतः श्लोको वाल्मीकिना भुवि ।
न हन्तव्याः स्त्रिय इति यद्ब्रवीषि प्लवङ्गम ॥ ७.१४३.८५ ॥
นานมาแล้วบนแผ่นดินนี้ วาลมีกิได้ขับบทกลอนนี้ไว้ว่า สตรีไม่พึงถูกฆ่า ดังที่ท่านกล่าวนั้น โอ ผู้ประเสริฐที่สุดในหมู่ลิง
7.143.86
सर्वकालं मनुष्येण व्यवसायवता सदा ।
पीडाकरममित्राणां यत्स्यात्कर्तव्यमेव तत्।
अनुष्ठितं मया तच्च कस्माद्गर्हथ मूढवत् ॥ ७.१४३.८६ ॥
มนุษย์ผู้มีความเพียรพึงกระทำสิ่งที่ก่อความเจ็บปวดแก่ศัตรูอยู่เสมอ ในทุกกาล สิ่งนั้นเป็นหน้าที่ที่ต้องทำ ข้าพเจ้าได้ทำเช่นนั้นแล้ว เหตุใดท่านจึงตำหนิข้าพเจ้าเหมือนคนโง่เขลาเล่า
7.143.87
एवमुक्ते महाराज सर्वे कौरवपुङ्गवाः ।
न स्म किंचिदभाषन्त मनसा समपूजयन् ॥ ७.१४३.८७ ॥
เมื่อเขากล่าวดังนี้แล้ว โอ มหาราชา วีรบุรุษแห่งกุรุทั้งปวงมิได้กล่าวสิ่งใดเลย แต่ในใจของพวกเขาต่างยกย่องถ้อยคำของเขา
7.143.88
मन्त्रभिपूतस्य महाध्वरेषु ।
यशस्विनो भूरिसहस्रदस्य।
मुनेरिवारण्यगतस्य तस्य ।
न तत्र कश्चिद्वधमभ्यनन्दत् ॥ ७.१४३.८८ ॥
บุรุษผู้มีชื่อเสียงนั้น ผู้บริสุทธิ์ด้วยมนตร์ในยัญพิธีอันยิ่งใหญ่ ผู้ให้ทานนับพัน เสมือนฤๅษีที่ไปอยู่ในป่า ที่นั่นไม่มีผู้ใดเห็นชอบต่อการฆ่าเขาเลย
7.143.89
सुनीलकेशं वरदस्य तस्य ।
सूरस्य पारावतलोहिताक्षम्।
अश्वस्य मेध्यस्य शिरो निकृत्तं ।
न्यस्तं हविर्धानमिवान्तरेण ॥ ७.१४३.८९ ॥
ศีรษะของม้าบูชายัญ ซึ่งมีขนคอสีน้ำเงินเข้มงดงาม และดวงตาแดงดุจนกพิราบ เป็นของสูระผู้ประทานพร ศีรษะนั้นถูกตัดขาดและวางอยู่ ประหนึ่งวางไว้ระหว่างเตาวางเครื่องบูชาสองแท่น
7.143.90
स तेजसा शस्त्रकृतेन पूतो ।
महाहवे देहवरं विसृज्य।
आक्रामदूर्ध्वं वरदो वरार्हो ।
व्यावृत्त्य धर्मेण परेम रोदसी ॥ ७.१४३.९० ॥
เขาผู้บริสุทธิ์ด้วยรัศมีที่เกิดจากศัสตราวุธ ได้ละทิ้งร่างอันประเสริฐของตนในมหาสงคราม ผู้ประทานพรผู้คู่ควรแก่พร ได้ลอยขึ้นสู่เบื้องบน หมุนไปตามธรรม ล่วงพ้นโลกสูงสุดทั้งสองคือสวรรค์และแผ่นดิน