മഹാഭാരതം · അധ്യായം 7.143
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
7.143.1
स बाहुर्न्यपतद्भूमौ सखङ्गः सशुभाङ्गदः ।
आदधज्जीवलोकस्य दुःखमद्भुतमुत्तमः।
यन्त्रमुक्तो महेन्द्रस्य ध्वजो वृत्तोत्सवो यथा ॥ ७.१४३.१ ॥
വാളും ശുഭമായ ഭുജാഭരണവുമുള്ള ആ ഭുജം നിലത്തു വീണു; ജീവലോകത്തിന് അദ്ഭുതകരമായ ദുഃഖം നൽകിക്കൊണ്ട്, ഇന്ദ്രയന്ത്രത്തിൽ നിന്ന് വിട്ടുപോയ കൊടി ഉത്സവം അവസാനിക്കുമ്പോൾ വീഴുന്നതുപോലെ.
7.143.2
प्रहरिष्यन्हृतो बाहुरदृश्यते किरीटिना ।
वेगेन न्यपतद्भूमौ पञ्चास्य इव पन्नगः ॥ ७.१४३.२ ॥
അടിക്കാനൊരുങ്ങിയ ആ ഭുജം കിരീടധാരിയാൽ (അർജുനനാൽ) മുറിക്കപ്പെട്ടതായി കാണപ്പെട്ടു; വേഗത്തിൽ നിലത്തു വീണു, അഞ്ചു തലയുള്ള സർപ്പംപോലെ.
7.143.3
स मोघं कृतमात्मानं दृष्ट्वा पार्थेन कौरवः ।
उत्सृज्य सात्यकिं क्रोधाद्ग्रर्हयामास पाण्डवम् ॥ ७.१४३.३ ॥
പാർത്ഥനാൽ താൻ വ്യർഥമാക്കപ്പെട്ടത് കണ്ട ആ കൗരവൻ സാത്യകിയെ വിട്ട് കോപത്തോടെ പാണ്ഡവനെ നിന്ദിച്ചു.
7.143.4
स विबाहुर्महाराज एकपक्ष इवाण्डजः ।
एकचक्रो रथो यद्वद्धरणीमास्थितो नृपः।
उवाच पाण्डवं चैव सर्वक्षत्रस्य पश्यतः ॥ ७.१४३.४ ॥
മഹാരാജാവേ, ആ ഭുജമറ്റ രാജാവ് ഒറ്റച്ചിറകുള്ള പക്ഷിയെപ്പോലെയും ഒറ്റച്ചക്രമുള്ള രഥംപോലെയും നിലത്ത് നിന്നു; എല്ലാ ക്ഷത്രിയരും കാണെ പാണ്ഡവനോട് സംസാരിച്ചു.
7.143.5
नृशंसं बत कौन्तेय कर्मेदं कृतवानसि ।
अपश्यतो विषक्तस्य यन्मे त्वं बाहुमच्छिनः ॥ ७.१४३.५ ॥
കുന്തീപുത്രാ, നീ ഈ ക്രൂരകർമം ചെയ്തിരിക്കുന്നു; ഞാൻ കാണാതെ, പറ്റിപ്പിടിച്ചു നിന്നപ്പോൾ നീ എന്റെ ഭുജം മുറിച്ചു.
7.143.6
येषु येषु नरः पार्थ वर्तते सुसमाहितः ।
आशु तच्छीलतामेति तदिदं दृश्यते त्वयि ॥ ७.१४३.६ ॥
പാർത്ഥാ, മനുഷ്യൻ ഏതേത് കാര്യങ്ങളിൽ പൂർണ്ണമായി മനസ്സുറപ്പിച്ച് ഏർപ്പെടുന്നുവോ, അവൻ വേഗം ആ സ്വഭാവം നേടുന്നു; അതുതന്നെ ഇപ്പോൾ നിന്നിൽ കാണുന്നു.
7.143.7
किं नु वक्ष्यसि राजानं धर्मपुत्रं युधिष्ठिरम् ।
किं कुर्वाणो मया सङ्ख्ये हतो भूरिश्रवा इति ॥ ७.१४३.७ ॥
ധർമ്മപുത്രനായ രാജാവ് യുധിഷ്ഠിരനോട് നീ എന്തു പറയും? യുദ്ധത്തിൽ ഞാൻ ഭൂരിശ്രവസ്സിനെ വധിച്ചപ്പോൾ നീ എന്തു ചെയ്യുകയായിരുന്നു?
7.143.8
इदमिन्द्रेण ते साक्षादुपदिष्टं महात्मना ।
अस्त्रं रुद्रेण वा पार्थ द्रोणेनाथ कृपेण वा ॥ ७.१४३.८ ॥
പാർത്ഥാ, ഈ അസ്ത്രം മഹാത്മാവായ ഇന്ദ്രനോ രുദ്രനോ ദ്രോണനോ കൃപനോ നിനക്ക് നേരിട്ട് ഉപദേശിച്ചതാണ്.
7.143.9
ननु नामास्त्रधर्मज्ञस्त्वं लोकेऽभ्यधिकः परैः ।
सोऽयुध्यमानस्य कथं रणे प्रहृतवानसि ॥ ७.१४३.९ ॥
സത്യത്തിൽ നീ അസ്ത്രധർമ്മം അറിയുന്നവനും ലോകത്തിൽ മറ്റുള്ളവരേക്കാൾ ശ്രേഷ്ഠനുമാണ്; യുദ്ധം ചെയ്യാത്തവനെ നീ യുദ്ധത്തിൽ എങ്ങനെ പ്രഹരിച്ചു?
7.143.10
न प्रमत्ताय भीताय विरथाय प्रयाचते ।
व्यसने वर्तमानाय प्रहरन्ति मनीषिणः ॥ ७.१४३.१० ॥
അശ്രദ്ധനും ഭയന്നവനും രഥമില്ലാത്തവനും യാചിക്കുന്നവനും വിപത്തിലായവനും ബുദ്ധിമാന്മാർ പ്രഹരിക്കില്ല.
7.143.11
इदं तु नीचाचरितमसत्पुरुषसेवितम् ।
कथमाचरितं पार्थ पापकर्म सुदुष्करम् ॥ ७.१४३.११ ॥
എന്നാൽ ഇത് നീചന്മാർ ചെയ്യുന്നതും ദുഷ്ടന്മാർ സേവിക്കുന്നതുമായ കർമ്മമാണ്. പാർത്ഥാ, അതിദുഷ്കരമായ ഈ പാപകർമ്മം നീ എങ്ങനെ ചെയ്തു?
7.143.12
आर्येण सुकरं त्वाहुरार्यकर्म धनञ्जय ।
अनार्यकर्म त्वार्येण सुदुष्करतमं भुवि ॥ ७.१४३.१२ ॥
ധനഞ്ജയാ, ആര്യന് ആര്യകർമ്മം സുഗമമെന്ന് പറയുന്നു; എന്നാൽ ആര്യൻ അനാര്യകർമ്മം ചെയ്യുന്നത് ഭൂമിയിൽ ഏറ്റവും ദുഷ്കരമാണ്.
7.143.13
कथं हि राजवंश्यस्त्वं कौरवेयो विशेषतः ।
क्षत्रधर्मादपक्रान्तः सुवृत्तश्चारितव्रतः ॥ ७.१४३.१३ ॥
രാജവംശജനായ നീ, വിശേഷിച്ച് കൗരവവംശജനായ നീ, ക്ഷാത്രധർമ്മത്തിൽ നിന്ന് എങ്ങനെ വ്യതിചലിച്ചു? നിന്റെ നടത്ത നല്ലതാണ്, നീ വ്രതങ്ങൾ പാലിക്കുന്നവനാണ്.
7.143.14
अल्पस्तवापराधोऽत्र न त्वां तात विगर्हये ।
वार्ष्णेयापशदं प्राप्य क्षुद्रं कृतमिदं त्वया ॥ ७.१४३.१४ ॥
ഇവിടെ നിന്റെ കുറ്റം ചെറുതാണ്; പ്രിയനേ, ഞാൻ നിന്നെ നിന്ദിക്കുന്നില്ല. വാർഷ്ണേയന്റെ (കൃഷ്ണന്റെ) കാരണത്താൽ അപമാനം നേരിട്ട് നീ ഈ നീചകർമ്മം ചെയ്തു.
7.143.15
इदं तु यदतिक्षुद्रं वार्ष्णेयार्थे कृतं त्वया ।
वासुदेवमतं नूनं नैतत्त्वय्युपपद्यते ॥ ७.१४३.१५ ॥
എന്നാൽ വാർഷ്ണേയന്റെ വേണ്ടി നീ ചെയ്ത ഈ അത്യന്തം നീചമായ കർമ്മം വാസുദേവന്റെ അഭിപ്രായപ്രകാരമായിരിക്കണം; ഇത് നിനക്കു ചേർന്നതല്ല.
7.143.16
को हि नाम प्रमत्ताय परेण सह युध्यते ।
ईदृशं व्यसनं दद्याद्यो न कृष्णसखो भवेत् ॥ ७.१४३.१६ ॥
അശ്രദ്ധനായവനോടു ശത്രുവായി ആരാണ് യുദ്ധം ചെയ്യുക? കൃഷ്ണന്റെ സുഹൃത്തല്ലാത്തവൻ ഇത്തരം ദുരിതം നൽകുമോ?
7.143.17
व्रात्याः सङ्क्लिष्टकर्माणः प्रकृत्यैव च गर्हिताः ।
वृष्ण्यन्धकाः कथं पार्थ प्रमाणं भवता कृताः ॥ ७.१४३.१७ ॥
വ്രാത്യരും ദുഷിച്ച കർമ്മങ്ങളുള്ളവരും സ്വഭാവത്താൽ തന്നെ നിന്ദ്യരുമായ വൃഷ്ണി-അന്ധകരെ, പാർത്ഥാ, നീ എങ്ങനെ പ്രമാണമാക്കി?
7.143.18
एवमुक्तो रणे पार्थो भूरिश्रवसमब्रवीत् ।
व्यक्तं हि जीर्यमाणोऽपि बुद्धिं जरयते नरः।
अनर्थकमिदं सर्वं यत्त्वया व्याहृतं प्रभो ॥ ७.१४३.१८ ॥
യുദ്ധത്തിൽ ഇങ്ങനെ പറയപ്പെട്ട പാർത്ഥൻ ഭൂരിശ്രവസിനോടു പറഞ്ഞു: "വാർദ്ധക്യത്തിൽ ക്ഷയിക്കുമ്പോൾ മനുഷ്യൻ ബുദ്ധിയെയും ക്ഷയിപ്പിക്കുന്നു എന്നത് വ്യക്തമാണ്. പ്രഭോ, നീ പറഞ്ഞതെല്ലാം നിരർത്ഥകമാണ്."
7.143.19
जानन्नेव हृषीकेशं गर्हसे मां च पाण्डवम् ।
सङ्गामाणां हि धर्मज्ञः सर्वशास्त्रार्थपारगः ॥ ७.१४३.१९ ॥
ഹൃഷീകേശനെ അറിഞ്ഞിട്ടും നീ എന്നെയും പാണ്ഡവനെയും നിന്ദിക്കുന്നു. യുദ്ധധർമ്മം അറിയുന്നവനും സർവശാസ്ത്രാർത്ഥങ്ങളിൽ പാരംഗതനുമായ നീ.
7.143.20
न चाधर्ममहं कुर्यां जानंश्चैव हि मुह्यसे ॥ ७.१४३.२० ॥
ഞാൻ അധർമ്മം ചെയ്യില്ല. അറിഞ്ഞിട്ടും നീ മോഹിക്കുന്നു.
7.143.21
युध्यन्ते क्षत्रियाः शत्रून्स्वैःस्वैः परिवृता नराः ।
भ्रातृभिः पितृभिः पुत्रैस्तथा सम्बन्धिबान्धवैः।
वयस्यैरथ मित्रैश्च स्वबाहुबलमाश्रिताः ॥ ७.१४३.२१ ॥
ക്ഷത്രിയർ തങ്ങളുടെ സഹോദരന്മാർ, പിതാക്കന്മാർ, പുത്രന്മാർ, ബന്ധുക്കൾ, സുഹൃത്തുക്കൾ എന്നിവരാൽ ചുറ്റപ്പെട്ട്, സ്വന്തം ബാഹുബലത്തെ ആശ്രയിച്ച് ശത്രുക്കളോട് യുദ്ധം ചെയ്യുന്നു.
7.143.22
स कथं सात्यकिं शिष्यं सुखसम्बन्धिमेव च ।
अस्मदर्थे च युध्यन्तं त्यक्त्वा प्राणान्सुदुस्त्यजान् ॥ ७.१४३.२२ ॥
ശിഷ്യനും സുഖബന്ധുവുമായ സാത്യകിയെ, നമുക്കുവേണ്ടി യുദ്ധം ചെയ്യുന്നവനെ, വളരെ ദുസ്ത്യജങ്ങളായ പ്രാണങ്ങളെ ത്യജിച്ചുകൊണ്ട് അവൻ എങ്ങനെ കൈവിട്ടു?
7.143.23
मम बाहुं रणे राजन्दक्षिणं युद्धदुर्मदम् ।
त्वया निकृष्यमाणं च दृष्टवानस्मि निष्क्रियम् ॥ ७.१४३.२३ ॥
രാജാവേ, യുദ്ധത്തിൽ മദിച്ചിരുന്ന എന്റെ വലംകൈ നീ വലിച്ചുകൊണ്ടിരിക്കുന്നതും അത് നിഷ്ക്രിയമായിരിക്കുന്നതും ഞാൻ കണ്ടു.
7.143.24
न च त्वं रक्षितव्यो हि एको रणगतेन हि ।
यो यस्य युध्यतेऽर्थाय संरक्ष्यो नराधिप।
तै रक्ष्यमाणैः स नृपो रक्षितव्यो महामृधे ॥ ७.१४३.२४ ॥
യുദ്ധത്തിൽ പോയ നീ ഒറ്റയ്ക്ക് സംരക്ഷിക്കപ്പെടേണ്ടവനല്ല. നരാധിപാ, ആരാർക്കുവേണ്ടി യുദ്ധം ചെയ്യുന്നുവോ അവർ അവനെ സംരക്ഷിക്കണം. അവരാൽ സംരക്ഷിക്കപ്പെട്ട ആ രാജാവ് മഹായുദ്ധത്തിൽ സംരക്ഷിക്കപ്പെടണം.
7.143.25
यद्यहं सात्यकिं दृष्ट्वा तूष्णीमासिष्य आहवे ।
ततस्तेन वियोगश्च प्राप्यं नरकमेव च ॥ ७.१४३.२५ ॥
ഞാൻ സാത്യകിയെ കണ്ട് യുദ്ധത്തിൽ മൗനമായി ഇരുന്നാൽ, അവനിൽനിന്ന് വേർപാടും നരകവുമാണ് എനിക്ക് ലഭിക്കുക.
7.143.26
रक्षितव्यो मया यस्मात्तस्माल्लब्धो मया स च ।
यशश्चैव स्वपक्षेभ्यः फलं मित्रस्य रक्षणात् ॥ ७.१४३.२६ ॥
ഞാൻ അവനെ രക്ഷിക്കേണ്ടവനാണ്; അതിനാൽ ഞാൻ അവനെ നേടി. മിത്രത്തെ രക്ഷിക്കുന്നതിനാൽ സ്വപക്ഷത്തിൽനിന്ന് യശസ്സും ഫലവും ലഭിക്കുന്നു.
7.143.27
यच्च मां गर्हसे राजन्कृष्णेन सह सङ्गतम् ।
कस्तेन सङ्गमं नेच्छेत्तत्र ते बुद्धिविभ्रमः ॥ ७.१४३.२७ ॥
രാജാവേ, കൃഷ്ണനോടൊപ്പം ചേർന്നതിന് നീ എന്നെ നിന്ദിക്കുന്നു; അവനോടുള്ള സംഗമം ആരാണ് ആഗ്രഹിക്കാത്തത്? അതിൽ നിന്റെ ബുദ്ധി വിഭ്രമിച്ചിരിക്കുന്നു.
7.143.28
आबद्धकवचस्येह रथमारुह्य तिष्ठतः ।
सर्वायुधैरुपेतस्य प्रतियोद्धृप्रतीक्षिणः ॥ ७.१४३.२८ ॥
ഇവിടെ കവചം കെട്ടി, രഥത്തിൽ കയറി നിൽക്കുന്നവനും, എല്ലാ ആയുധങ്ങളോടുംകൂടിയവനും, എതിരാളിയെ കാത്തിരിക്കുന്നവനുമായവന്.
7.143.29
अस्मिन्रथगजानीके हयपत्तिसमाकुले ।
सिंहनादोद्धतरवे गम्भीरे सैन्यसागरे ॥ ७.१४३.२९ ॥
രഥങ്ങളും ആനകളും നിറഞ്ഞ, കുതിരകളും കാലാൾപ്പടയും തിങ്ങിയ, സിംഹനാദങ്ങളുടെ ഉഗ്രമായ ഒച്ചയുള്ള ഗംഭീരമായ സൈന്യസാഗരത്തിൽ.
7.143.30
स्वैश्चापि समुपेतस्य विक्रान्तस्य तथा रणे ।
सात्यकेन कथं योग्यः सङ्ग्रामस्ते भविष्यति ॥ ७.१४३.३० ॥
സ്വന്തം സേനയോടുകൂടിയവനും യുദ്ധത്തിൽ അത്രതന്നെ വിക്രമിയുമായ സാത്യകിയുമായുള്ള നിന്റെ പോർ എങ്ങനെ യോജിച്ചതാകും?
7.143.31
बहुभिः सह सङ्गम्य निर्जित्य च महारथान् ।
श्रान्तश्च श्रान्तवाहश्च क्षीणसर्वायुधस्त्वया।
समेतः सात्यकिः सङ्ख्ये निर्जितश्च महारथः ॥ ७.१४३.३१ ॥
പലരോടും ഏറ്റുമുട്ടി മഹാരഥന്മാരെ ജയിച്ച്, ക്ഷീണിച്ചവനും ക്ഷീണിച്ച കുതിരകളുള്ളവനുമായ, ആയുധങ്ങളെല്ലാം ക്ഷയിച്ച നീ യുദ്ധത്തിൽ സാത്യകിയെ നേരിട്ട് തോല്പിച്ചു.
7.143.32
ईदृशं सात्यकिं सङ्ख्ये निर्जित्य च महारथम् ।
अधिकत्वं विजानीपे स्ववीर्यवशमागतम् ॥ ७.१४३.३२ ॥
അങ്ങനെയൊരു മഹാരഥൻ സാത്യകിയെ യുദ്ധത്തിൽ ജയിച്ച്, സ്വന്തം വീര്യബലത്താൽ വന്ന മേന്മ നീ കരുതുന്നു.
7.143.33
इच्छसि त्वं शिरस्तस्य असिना हर्तुमाहवे ।
तथा कृच्छ्रगतं दृष्ट्वा सात्यकिं कः क्षमिष्यति।
एकस्यैकेन हि कथं सङ्ग्रामः सम्भविष्यति ॥ ७.१४३.३३ ॥
യുദ്ധത്തിൽ വാളുകൊണ്ട് അവന്റെ തല വെട്ടിയെടുക്കാൻ നീ ആഗ്രഹിക്കുന്നു. ദുരിതത്തിലായ സാത്യകിയെ കണ്ട് ആര് ക്ഷമിക്കും? ഒരാളോട് ഒരാൾ എന്ന യുദ്ധം എങ്ങനെ സംഭവിക്കും?
7.143.34
त्वं तु गर्हय चात्मानं स्वधर्मं यो न रक्षसि ।
कथं रक्षिष्यसे वीर ये वै त्वां संश्रिता जनाः ॥ ७.१४३.३४ ॥
നീ തന്നെത്താൻ നിന്ദിക്കുക, സ്വധർമ്മം കാക്കാത്തവനാണ് നീ. വീരാ, നിന്നെ ആശ്രയിക്കുന്ന ജനങ്ങളെ നീ എങ്ങനെ രക്ഷിക്കും?
7.143.35
आत्तशस्त्रस्य हि रणे वृष्णिपुत्रं जिघांसतः ।
छिन्नवान्यदहं बाहुं नैतल्लोकविगर्हितम् ॥ ७.१४३.३५ ॥
യുദ്ധത്തിൽ ആയുധമെടുത്ത്, വൃഷ്ണിപുത്രനെ കൊല്ലാൻ ആഗ്രഹിച്ചവന്റെ കൈ ഞാൻ വെട്ടി; അത് ലോകത്തിൽ നിന്ദിതമല്ല.
7.143.36
न्यस्तशस्त्रस्य हि पुनर्विकलस्य विवर्मणः ।
अभिमन्योर्वधं तात धार्मिकः को नु पूजयेत् ॥ ७.१४३.३६ ॥
പ്രിയ പുത്രാ, ആയുധം വച്ച്, വീണ്ടും ദുർബലനും കവചമില്ലാത്തവനുമായ അഭിമന്യുവിന്റെ വധം ഏത് ധാർമ്മികൻ പുകഴ്ത്തും?
7.143.37
एवमुक्तो महार्बाहुर्यूपकेतुर्महायशाः ।
युयुधानं समुत्सृज्य रणे प्रायमुपाविशत् ॥ ७.१४३.३७ ॥
ഇങ്ങനെ പറയപ്പെട്ട മഹാബാഹുവും യൂപകേതുവും മഹായശസ്വിയുമായവൻ യുയുധാനനെ യുദ്ധത്തിൽ ഉപേക്ഷിച്ച് പ്രായോപവേശത്തിനായി ഇരുന്നു.
7.143.38
शरानास्तीर्य सव्येन पाणिना पुण्यलक्षणः ।
यियासुर्ब्रह्मलोकाय प्राणान्प्राणेष्वथाजुहोत् ॥ ७.१४३.३८ ॥
ഇടതുകൈകൊണ്ട് ശരങ്ങൾ വിരിച്ച്, പുണ്യലക്ഷണനായവൻ ബ്രഹ്മലോകം പ്രാപിക്കാൻ ആഗ്രഹിച്ച് പ്രാണങ്ങളെ പ്രാണങ്ങളിൽ ഹോമിച്ചു.
7.143.39
सूर्ये चक्षुः समाधाय प्रसन्नं सलिले मनः ।
ध्यायन्महोपनिषदं योगयुक्तोऽभवन्मुनिः ॥ ७.१४३.३९ ॥
കണ്ണ് സൂര്യനിൽ ഉറപ്പിച്ച്, ജലത്തിൽ പ്രസന്നമായ മനസ്സ് വെച്ച്, മഹോപനിഷത്ത് ധ്യാനിച്ച് യോഗയുക്തനായ മുനിയായി.
7.143.40
ततस्ते सर्वसेनासु जनाः कृष्णधनञ्जयौ ।
गर्हयामासुरप्येतौ शशंसुर्भूरिदक्षिणम् ॥ ७.१४३.४० ॥
അപ്പോൾ എല്ലാ സേനകളിലെയും ജനങ്ങൾ കൃഷ്ണനെയും ധനഞ്ജയനെയും നിന്ദിച്ചു; വലിയ ദക്ഷിണ നൽകിയവനെ പ്രശംസിച്ചു.
7.143.41
निन्द्यमानौ तथा कृष्णौ नोचतुः किञ्चिदप्रियम् ।
ततः प्रशस्यमानश्च नाहृष्यद्यूपकेतनः ॥ ७.१४३.४१ ॥
ഇങ്ങനെ നിന്ദിക്കപ്പെട്ടിട്ടും ആ രണ്ടു കൃഷ്ണന്മാരും യാതൊരു അപ്രിയവാക്കും പറഞ്ഞില്ല; പ്രശംസിക്കപ്പെട്ടിട്ടും യൂപകേതുവായവൻ സന്തോഷിച്ചില്ല.
7.143.42
तांस्तथावादिनो राजन्पुत्रांस्तव धनञ्जयः ।
अमूष्यमाणो मनसा तेषां तस्य च भाषितम् ॥ ७.१४३.४२ ॥
രാജാവേ, അങ്ങനെ സംസാരിച്ച നിങ്ങളുടെ പുത്രന്മാരെയും, അവരുടെയും അവന്റെയും വാക്കുകളെയും ധനഞ്ജയൻ മനസ്സിൽ സഹിച്ചില്ല.
7.143.43
असङ्क्रुद्धमना वाचः स्मारयन्निव भारत ।
उवाच पाण्डुतनयः साक्षेपमिव फल्गुनः ॥ ७.१४३.४३ ॥
ഭാരതാ, അധികം കോപിക്കാത്ത മനസ്സോടെ, അവരുടെ വാക്കുകൾ ഓർമ്മിപ്പിക്കുന്നതുപോലെ, പാണ്ഡുപുത്രനായ ഫല്ഗുനൻ പരിഹാസത്തോടെ പറഞ്ഞു.
7.143.44
मम सर्वेऽपि राजानो जानन्त्येतन्महाव्रतम् ।
न शक्यो मामको हन्तुं यो मे स्याद्बाणगोचरे ॥ ७.१४३.४४ ॥
എന്റെ ഈ മഹാവ്രതം എല്ലാ രാജാക്കന്മാരും അറിയുന്നു; എന്റെ ബാണപരിധിയിൽ വരുന്ന എന്റെ സ്വന്തക്കാരെയും കൊല്ലാനാവില്ല.
7.143.45
यूपकेतुं समीक्ष्यैतन्न मां गर्हितुमर्हथ ।
न हि धर्ममविज्ञाय युक्तं गर्हयितुं परम् ॥ ७.१४३.४५ ॥
യൂപകേതുവായ അർജുനനെ കണ്ടുകൊണ്ട്, നിങ്ങൾ എന്നെ നിന്ദിക്കരുത്; ധർമ്മം അറിയാതെ മറ്റൊരാളെ നിന്ദിക്കുന്നത് ഉചിതമല്ല.
7.143.46
न्यस्तशस्त्रस्य बालस्य विरथस्य विवर्मणः ।
नाभिमन्योर्वधं यूयं गर्हयध्वं कुतस्तदा ॥ ७.१४३.४६ ॥
ആയുധം വെച്ച, ബാലനായ, രഥമില്ലാത്ത, കവചമില്ലാത്ത അഭിമന്യുവിന്റെ വധത്തെ അന്ന് നിങ്ങൾ എന്തുകൊണ്ട് നിന്ദിച്ചില്ല?
7.143.47
दुर्योधनस्य क्षुद्रस्य अप्रमाणे च तिष्ठतः ।
सौमदत्तेरथं साधुः सर्वसाहाय्यकारिणः ॥ ७.१४३.४७ ॥
ക്ഷുദ്രനായ ദുര്യോധനന്റെ, അപരിമിതമായ സേനയിൽ നിന്ന, എല്ലാ സഹായവും ചെയ്ത സോമദത്തന്റെ പുത്രന്റെ രഥത്തെ (ഞാൻ രക്ഷിച്ചു).
7.143.48
अस्मदीया मया रक्ष्याः प्राणबाध उपस्थिते ।
ये मे प्रत्यक्षतो वीरा हन्येरन्निति मे मतिः ॥ ७.१४३.४८ ॥
പ്രാണഭീഷണി വന്നാൽ എന്റെ ആളുകളെ ഞാൻ രക്ഷിക്കണം; എന്റെ കൺമുന്നിൽ വീരന്മാർ കൊല്ലപ്പെടുമെന്നതാണ് എന്റെ അഭിപ്രായം.
7.143.49
सात्यकश्च वशं नीतः कौरवेण महात्मना ।
ततो मयैतच्चरितं प्रतिज्ञारक्षणं प्रति ॥ ७.१४३.४९ ॥
മഹാത്മാവായ കൗരവൻ സാത്യകിയെ തന്റെ വശത്താക്കി. അപ്പോൾ ഞാൻ എന്റെ പ്രതിജ്ഞ സംരക്ഷിക്കുന്നതിനായി ഇത് ചെയ്തു.
7.143.50
पुनश्च कृपयाऽऽविष्टो बहु तत्तद्विचिन्तयन् ।
उवाच चैनं कौरव्यमर्जुनः शोकपीडितः ॥ ७.१४३.५० ॥
കാരുണ്യത്താൽ നിറഞ്ഞ്, പലതും വീണ്ടും ചിന്തിച്ചുകൊണ്ട്, ശോകത്താൽ പീഡിതനായ അർജുനൻ ആ കൗരവനോട് പറഞ്ഞു.
7.143.51
धिगस्तु क्षत्रधर्मं तु यत्र त्वं पुरुषेश्वरः ।
अवस्थामीदृशीं प्राप्तः शरण्यः शरणप्रदः ॥ ७.१४३.५१ ॥
ക്ഷത്രധർമ്മത്തിന് ധിക്കാരം! പുരുഷന്മാരുടെ നാഥനും അഭയം നൽകേണ്ടവനുമായ നീ ഇങ്ങനെയുള്ള അവസ്ഥയിൽ എത്തിയല്ലോ.
7.143.52
नातिभारः कृतान्तस्य विद्यते कुरुनन्दन ।
यत्र त्वं पुरुषव्याघ्रः प्राप्तः पापामिमां दशाम् ॥ ७.१४३.५२ ॥
കുരുനന്ദനാ, മരണദേവന് ഇത് വലിയ ഭാരമല്ല; മനുഷ്യരിൽ ശ്രേഷ്ഠനായ നീ ഈ പാപകരമായ അവസ്ഥയിലെത്തി.
7.143.53
नात्मनः सुकृतस्यास्य फलं वै नृपसत्तम ।
यत्र त्वं कुरुशार्दूल प्राप्तः पापामिमां दशाम् ॥ ७.१४३.५३ ॥
നൃപശ്രേഷ്ഠാ, ഇത് നിന്റെ സത്കർമ്മങ്ങളുടെ ഫലമല്ല; കുരുക്കളിലെ സിംഹമായ നീ ഈ പാപകരമായ അവസ്ഥയിലെത്തി.
7.143.54
रौरवं नरकं भीमं गमिष्यति सुयोधनः ।
यत्कृते नरशार्दूलः प्राप्तः पापामिमां दशाम् ॥ ७.१४३.५४ ॥
ആരുടെ കാരണത്താൽ മനുഷ്യരിൽ സിംഹമായ നീ ഈ പാപകരമായ അവസ്ഥയിലെത്തിയോ, ആ സുയോധനൻ ഭയങ്കരമായ രൗരവ നരകത്തിൽ പോകും.
7.143.55
को हि नाम पुमाँल्लोके मादृशः पुरुषोत्तम ।
प्रहरेत्त्वद्विधे त्वद्य प्रतिज्ञा यदि नो भवेत् ॥ ७.१४३.५५ ॥
ലോകത്തിൽ എന്നെപ്പോലുള്ള ഏതു മനുഷ്യനാണ്, ഹേ പുരുഷോത്തമാ, നിന്നെപ്പോലുള്ളവനെ ഇന്ന് പ്രഹരിക്കുക, നമ്മുടെ പ്രതിജ്ഞ ഇല്ലായിരുന്നെങ്കിൽ?
7.143.56
एवमुक्तः स पार्थेन शिरसा भूमिमस्पृशत् ।
पाणिना चैव सव्येन प्राहिणोदस्य दक्षिणम् ॥ ७.१४३.५६ ॥
പാർത്ഥൻ ഇങ്ങനെ പറഞ്ഞപ്പോൾ അവൻ തലകൊണ്ട് ഭൂമിയെ തൊട്ടു; ഇടതുകൈകൊണ്ട് വലതുകൈ മുന്നോട്ട് നീട്ടി.
7.143.57
एतत्पार्थस्य तु वचस्ततः श्रुत्वा महाद्युतिः ।
युपकेतुर्महाराज तूष्णीमासीदवाङ्मुखः ॥ ७.१४३.५७ ॥
പാർത്ഥന്റെ ഈ വാക്കുകൾ കേട്ട്, മഹാരാജാവേ, മഹാതേജസ്വിയായ യൂപകേതു മൗനമായി, മുഖം താഴ്ത്തി ഇരുന്നു.
7.143.58
या प्रीतिर्धर्मराजे मे भीमे च बलिनां वरे ।
नकुले सहदेवे च सा मे त्वयि शलाग्रज ॥ ७.१४३.५८ ॥
ധർമ്മരാജാവിനോടും, ബലവാന്മാരിൽ ശ്രേഷ്ഠനായ ഭീമനോടും, നകുലസഹദേവന്മാരോടും എനിക്കുള്ള സ്നേഹം, അതുതന്നെ നിന്നോടും ഉണ്ട്, ശല്യന്റെ അനുജാ.
7.143.59
मया त्वं समनुज्ञातः कृष्णेन च महात्मना ।
गच्छ पुण्यकृतां लोकाञ्छिबिरौशीनरो यथा ॥ ७.१४३.५९ ॥
എന്നാലും മഹാത്മാവായ കൃഷ്ണനാലും അനുവദിക്കപ്പെട്ട നീ, ഉശീനരപുത്രൻ ശിബി പോയതുപോലെ, പുണ്യവാന്മാരുടെ ലോകങ്ങളിലേക്ക് പോകൂ.
7.143.60
ये लोका मम विमलाः सकृद्विभाता ।
ब्रह्माद्यैः सुरवृषभैरपीष्यमाणाः।
तान्क्षिप्रं व्रज सतताग्निहोत्रयाजि… ।
न्मत्तुल्यो भव गरुडोत्तमाङ्गयानः ॥ ७.१४३.६० ॥
എന്റെ വിമലമായ ലോകങ്ങൾ ഏതോ, ഒരിക്കൽ പ്രകാശിക്കുന്നവ, ബ്രഹ്മാദി ദേവശ്രേഷ്ഠന്മാരും ആഗ്രഹിക്കുന്നവ, അവയിലേക്ക് വേഗം പോകൂ. എപ്പോഴും അഗ്നിഹോത്രം ചെയ്യുന്നവനേ... ...എന്നെപ്പോലെയാകൂ, ഗരുഡവാഹനനേ.
7.143.61
धनञ्जये ब्रुवत्येवं घृणया च परिप्लुते ।
अवाङ्मुखा बभूवुश्च सैनिकाः सर्व एव ते ॥ ७.१४३.६१ ॥
ധനഞ്ജയൻ ഇങ്ങനെ പറയുമ്പോൾ, കാരുണ്യത്താൽ മനസ്സലിഞ്ഞുപോയപ്പോൾ, ആ സൈനികരെല്ലാവരും മുഖം താഴ്ത്തി നിന്നു.
7.143.62
मुहूर्तादिव विश्रम्य सात्यकिः क्रोधमूर्च्छितः ।
अमर्षवशमापन्नः सौमदत्तिनिराकृतः ॥ ७.१४३.६२ ॥
ഒരു നിമിഷം വിശ്രമിച്ച ശേഷം, ക്രോധത്താൽ മൂർച്ഛിതനായ സാത്യകി, അമർഷത്തിന് വശപ്പെട്ട്, സോമദത്തിപുത്രനാൽ തള്ളിമാറ്റപ്പെട്ടു.
7.143.63
उत्थितः स तु शैनेयो विमुक्तः सौमदत्तिना ।
सङ्गमादाय चिच्छित्सुः शिरस्तस्य महात्मनः ॥ ७.१४३.६३ ॥
സോമദത്തിപുത്രനിൽ നിന്ന് മോചിതനായി എഴുന്നേറ്റ ആ ശൈനേയൻ, ആ മഹാത്മാവിന്റെ തല വെട്ടാനാഗ്രഹിച്ച് യുദ്ധത്തിലേക്കു തിരിച്ചു.
7.143.64
निहतं पाण्डुपुत्रेण प्रसक्तं भूरिदक्षिणम् ।
इयेष सात्यकिर्हन्तुं शलाग्रजमकल्मषम् ॥ ७.१४३.६४ ॥
പാണ്ഡുപുത്രനാൽ വധിക്കപ്പെട്ട, അതിൽത്തന്നെ ആസക്തനായ ഭൂരിദക്ഷിണനെ, കളങ്കമില്ലാത്ത ശല്യന്റെ ജ്യേഷ്ഠനെ, സാത്യകി വധിക്കാൻ ആഗ്രഹിച്ചു.
7.143.65
निकृत्तभुजमासीनं छिन्नहस्तमिव द्विपम् ।
क्रोशतां सर्वसैन्यानां निन्द्यमानः सुदुर्मनाः ॥ ७.१४३.६५ ॥
കൈകൾ മുറിഞ്ഞു ഇരിക്കുന്ന, തുമ്പിക്കൈ മുറിഞ്ഞ ആനപോലെ, എല്ലാ സേനകളും ആക്രോശിച്ച് നിന്ദിക്കുമ്പോൾ, വളരെ വിഷമിച്ച മനസ്സുള്ള സാത്യകി.
7.143.66
वार्यमाणः स कृष्णेन पार्थेन च महात्मना ।
भीमेन चक्रक्षाभ्यामश्वत्थाम्ना कृपेण च ॥ ७.१४३.६६ ॥
കൃഷ്ണനും മഹാത്മാവായ പാർത്ഥനും അവനെ തടഞ്ഞപ്പോൾ; ഭീമൻ, ചക്രരക്ഷകർ, അശ്വത്ഥാമാവ്, കൃപൻ എന്നിവരാലും.
7.143.67
कर्णेन वृषसेनेन सैन्धवेन तथैव च ।
विक्रोशतां च सैन्यानामवधीत्तं धृतव्रतम् ॥ ७.१४३.६७ ॥
കർണ്ണനും വൃഷസേനനും സൈന്ധവനും അതുപോലെതന്നെ, സൈനികർ നിലവിളിക്കുമ്പോൾ, വ്രതനിഷ്ഠനായ ആ വീരനെ വധിച്ചു.
7.143.68
प्रायोपविष्टस्य रणे पार्थेन च्छिन्नबाहुनः ।
सात्यकिः कौरवेयस्य खङ्गेनापाहरच्छिरः ॥ ७.१४३.६८ ॥
അർജ്ജുനനാൽ കൈ മുറിഞ്ഞ്, യുദ്ധത്തിൽ പ്രായോപവേശം ചെയ്തിരുന്ന ആ കൗരവന്റെ തല സാത്യകി വാൾകൊണ്ട് വെട്ടി.
7.143.69
नाभ्यनन्दन्त तं सैन्याः सात्यकिं तेन कर्मणा ।
अर्जुनेन हतं पूर्वं यज्जघान कुरूद्वहम् ॥ ७.१४३.६९ ॥
സൈനികർ സാത്യകിയുടെ ആ പ്രവൃത്തിയെ അംഗീകരിച്ചില്ല; മുമ്പ് അർജ്ജുനനാൽ വധിക്കപ്പെട്ട ആ കുരുശ്രേഷ്ഠനെ അവൻ കൊന്നിരുന്നു.
7.143.70
सहस्राक्षसमं चैव सिद्धचारणमानवाः ।
भूरिश्रवसमालोक्य युद्धे प्रायगतं हतम् ॥ ७.१४३.७० ॥
ഇന്ദ്രനു തുല്യനായ ഭൂരിശ്രവസ്സ് യുദ്ധത്തിൽ പ്രാണത്യാഗത്തിന് ഒരുങ്ങി വധിക്കപ്പെട്ടത് കണ്ട് സിദ്ധന്മാരും ചാരണന്മാരും മനുഷ്യരും (വിസ്മയിച്ചു).
7.143.71
अपूजयन्त तं देवा विस्मितास्तेऽस्य कर्मभिः ।
पक्षवादांश्च सुबहून्प्रावदंस्तव सैनिकाः ॥ ७.१४३.७१ ॥
വിസ്മയിച്ച ദേവന്മാർ അവന്റെ കർമ്മങ്ങളാൽ അവനെ പൂജിച്ചു; നിങ്ങളുടെ സൈനികർ പക്ഷപാതമുള്ള പല വാക്കുകളും പറഞ്ഞു.
7.143.72
न वार्ष्णेयस्यापराधो भवितव्यं हि तत्तथा ।
तस्मान्मन्युर्न वः कार्यः क्रोधो दुःखतरो नृणाम् ॥ ७.१४३.७२ ॥
വൃഷ്ണിവംശജന്റെ (സാത്യകിയുടെ) തെറ്റല്ല; അത് അങ്ങനെ സംഭവിക്കേണ്ടതായിരുന്നു. അതിനാൽ നിങ്ങൾ കോപിക്കരുത്; മനുഷ്യർക്ക് കോപം അത്യന്തം ദുഃഖകരം.
7.143.73
हन्तव्यश्चैष वीरेण नात्र कार्या विचारणा ।
विहितो ह्यस्य धात्रैव मृत्युः सात्यकिराहवे ॥ ७.१४३.७३ ॥
വീരൻ ഇവനെ വധിക്കണം; ഇതിൽ ആലോചനയ്ക്ക് സ്ഥാനമില്ല. യുദ്ധത്തിൽ സാത്യകിക്കായി ഇവന്റെ മരണം ബ്രഹ്മാവുതന്നെ വിധിച്ചിരിക്കുന്നു.
7.143.74
मर्तव्यमेव सर्वेण चरमं पूर्वमेव वा ।
मन्यध्वं मृत इत्येष माभूद्वो बुद्धिलाघवम् ॥ ७.१४३.७४ ॥
എല്ലാവരും മരിക്കണം, മുൻപോ പിൻപോ. ഇവൻ മരിച്ചുപോയി എന്നു കരുതുക; നിങ്ങളുടെ ബുദ്ധിക്ക് ലാഘവം വരാതിരിക്കട്ടെ.
7.143.75
तस्मिन्हते महाबाहौ यूपकेतौ महात्मनि ।
धिगेनमिति चाक्रन्दन्क्षत्रियाः क्रोधमूर्च्छिताः ॥ ७.१४३.७५ ॥
ആ മഹാബാഹുവായ, യൂപകേതുവായ മഹാത്മാവ് വധിക്കപ്പെട്ടപ്പോൾ, കോപത്താൽ മൂർച്ഛിതരായ ക്ഷത്രിയർ 'ഇവനെ ധിക്കാരം!' എന്നു നിലവിളിച്ചു.
7.143.76
अन्ये न युक्तमित्येव भवितव्यं तथेति च ।
केचिदासन्विमनसः केचिद्दुःखसमन्विताः ॥ ७.१४३.७६ ॥
ചിലർ 'ഇത് ഉചിതമല്ല' എന്നു പറഞ്ഞു; ചിലർ 'അങ്ങനെ ആകട്ടെ' എന്നും. ചിലർ മനസ്സ് കലങ്ങി; ചിലർ ദുഃഖം നിറഞ്ഞവരായി.
7.143.77
न हन्तव्यो न हन्तव्य इति मन्दाः प्रभाषत ।
धर्मवादैरधर्मिष्ठा धर्मकञ्चुकमास्थिताः ॥ ७.१४३.७७ ॥
'കൊല്ലരുത്, കൊല്ലരുത്' എന്നു മൂഢരായ നിങ്ങൾ പറയുന്നു. ധർമവാക്കുകളാൽ അധർമ്മികളായ നിങ്ങൾ ധർമ്മത്തിന്റെ കുപ്പായം ധരിച്ചിരിക്കുന്നു.
7.143.78
यदा बालः सुभद्रायाः सुतः शस्त्रनिनाकृतः ।
युष्माभिर्निहतो युद्धे तदा धर्मः क्व वो गतः ॥ ७.१४३.७८ ॥
സുഭദ്രയുടെ ബാലനായ പുത്രൻ ആയുധങ്ങളേറ്റ് യുദ്ധത്തിൽ നിങ്ങളാൽ വധിക്കപ്പെട്ടപ്പോൾ, നിങ്ങളുടെ ധർമ്മം എവിടെ പോയിരുന്നു?
7.143.79
मया त्वेतत्प्रतिज्ञातं क्षेपे कस्मिंश्चिदेव हि ।
श्रुत्वा तत्सर्वभावेन गर्हयध्वं न चार्जुनम्।
शृणुध्वं सर्वमेवेह श्रुत्वा गर्हथ मानवाः ॥ ७.१४३.७९ ॥
എന്നാൽ ഞാൻ ഏതോ ഒരു പഴിയ്ക്ക് മറുപടിയായി ഈ പ്രതിജ്ഞ ചെയ്തു. അത് പൂർണ്ണ മനസ്സോടെ കേട്ട് അർജ്ജുനനെ നിന്ദിക്കരുത്. ഹേ മനുഷ്യരേ, ഇവിടെ എല്ലാം കേൾക്കൂ; കേട്ടശേഷമേ നിന്ദിക്കാവൂ.
7.143.80
यो मां निष्पिष्य सङ्ग्रमे जीवन्हन्यात्पदा रुषा ।
स मे वध्यो भवेच्छत्रुर्यद्यपि स्यान्मुनिव्रतः ॥ ७.१४३.८० ॥
യുദ്ധത്തിൽ എന്നെ ഞെരിച്ച്, ഞാൻ ജീവിച്ചിരിക്കെ കോപത്തോടെ കാലുകൊണ്ട് അടിക്കുന്നവൻ എന്റെ ശത്രുവാണ്; അവൻ മുനിവ്രതക്കാരനായാലും വധിക്കപ്പെടേണ്ടവനാണ്.
7.143.81
चेष्टमानं प्रतीघाते सभुजं मां सचक्षुषः ।
मन्यध्वं मृत इत्येवमेतद्वो बुद्धिलाघवम् ॥ ७.१४३.८१ ॥
ചെറുത്തുനിൽപ്പിൽ പോരാടിക്കൊണ്ടിരുന്ന, കണ്ണുതുറന്ന, കൈകളുള്ള എന്നെ നിങ്ങൾ മരിച്ചുവെന്ന് കരുതി; ഇത് നിങ്ങളുടെ ബുദ്ധിയുടെ ലഘുത്വമാണ്.
7.143.82
युक्तो ह्यस्य प्रतीघातः कृतो मे कुरुपुङ्गवाः ॥ ७.१४३.८२ ॥
കുരുശ്രേഷ്ഠരേ, അവനോടുള്ള എന്റെ ചെറുത്തുനിൽപ്പ് ഉചിതമായിരുന്നു.
7.143.83
यत्तु पार्थेन मां दृष्ट्वा प्रतिज्ञामभिरक्षता ।
सखङ्गोऽस्य हृतो बाहुरेतेनैवास्मि वञ्चितः ॥ ७.१४३.८३ ॥
എന്നാൽ പാർത്ഥൻ എന്നെ കണ്ട് തന്റെ പ്രതിജ്ഞ കാത്തുകൊണ്ട്, അവന്റെ വാളോടുകൂടിയ കൈ വെട്ടി; ഇതിനാൽ ഞാൻ വഞ്ചിക്കപ്പെട്ടു.
7.143.84
भवितव्यं हि यद्भावि दैवं चेष्टयते हि तत् ।
सोयं हतो विमर्देऽस्मिन्किमत्राधर्मचेष्टितम् ॥ ७.१४३.८४ ॥
സംഭവിക്കേണ്ടത് സംഭവിക്കുക തന്നെ ചെയ്യും; ദൈവമാണ് അതിനെ നയിക്കുന്നത്. ഇവൻ ഈ യുദ്ധത്തിരക്കിൽ കൊല്ലപ്പെട്ടു; ഇതിൽ എന്ത് അധർമ്മ പ്രവൃത്തിയാണ് നടന്നത്?
7.143.85
अपि चापं पुरा गीतः श्लोको वाल्मीकिना भुवि ।
न हन्तव्याः स्त्रिय इति यद्ब्रवीषि प्लवङ्गम ॥ ७.१४३.८५ ॥
പണ്ടു ഭൂമിയിൽ വാല്മീകി പാടിയ ശ്ലോകമുണ്ട്: സ്ത്രീകളെ കൊല്ലരുത് എന്നു നീ പറയുന്നു, വാനരശ്രേഷ്ഠാ.
7.143.86
सर्वकालं मनुष्येण व्यवसायवता सदा ।
पीडाकरममित्राणां यत्स्यात्कर्तव्यमेव तत्।
अनुष्ठितं मया तच्च कस्माद्गर्हथ मूढवत् ॥ ७.१४३.८६ ॥
എപ്പോഴും ദൃഢനിശ്ചയമുള്ള മനുഷ്യൻ ശത്രുക്കൾക്കു വേദന നൽകുന്നത് തന്നെ ചെയ്യണം. ഞാൻ അതു ചെയ്തു; മൂഢരെപ്പോലെ എന്തിനു നിന്ദിക്കുന്നു?
7.143.87
एवमुक्ते महाराज सर्वे कौरवपुङ्गवाः ।
न स्म किंचिदभाषन्त मनसा समपूजयन् ॥ ७.१४३.८७ ॥
മഹാരാജാവേ, ഇങ്ങനെ പറഞ്ഞപ്പോൾ കൗരവശ്രേഷ്ഠന്മാരെല്ലാം ഒന്നും മിണ്ടിയില്ല; മനസ്സുകൊണ്ട് അതിനെ പൂജിച്ചു.
7.143.88
मन्त्रभिपूतस्य महाध्वरेषु ।
यशस्विनो भूरिसहस्रदस्य।
मुनेरिवारण्यगतस्य तस्य ।
न तत्र कश्चिद्वधमभ्यनन्दत् ॥ ७.१४३.८८ ॥
മഹായജ്ഞങ്ങളിൽ മന്ത്രങ്ങളാൽ പവിത്രനായ, യശസ്വിയായ, ആയിരക്കണക്കിനു ദാനം ചെയ്തവനായ, വനത്തിൽ പോയ മുനിയെപ്പോലെയുള്ള അവന്റെ വധത്തെ അവിടെ ആരും അനുമോദിച്ചില്ല.
7.143.89
सुनीलकेशं वरदस्य तस्य ।
सूरस्य पारावतलोहिताक्षम्।
अश्वस्य मेध्यस्य शिरो निकृत्तं ।
न्यस्तं हविर्धानमिवान्तरेण ॥ ७.१४३.८९ ॥
വരദാതാവായ സൂരന്റെ നീലമുടിയും പ്രാവിന്റെ ചുവന്ന കണ്ണുകളുമുള്ള യാഗയോഗ്യനായ കുതിരയുടെ തല മുറിച്ചു വെച്ചിരുന്നു; രണ്ടു ഹവിർധാനങ്ങൾക്കിടയിൽ വെച്ചതുപോലെ.
7.143.90
स तेजसा शस्त्रकृतेन पूतो ।
महाहवे देहवरं विसृज्य।
आक्रामदूर्ध्वं वरदो वरार्हो ।
व्यावृत्त्य धर्मेण परेम रोदसी ॥ ७.१४३.९० ॥
ആയുധത്താൽ ഉണ്ടായ തേജസ്സിനാൽ ശുദ്ധനായി, മഹായുദ്ധത്തിൽ തന്റെ ശ്രേഷ്ഠശരീരം ഉപേക്ഷിച്ച്, വരദാതാവും വരത്തിന് അർഹനുമായവൻ മേല്പോട്ട് കയറി; ധർമ്മത്താൽ തിരിഞ്ഞ്, പരമലോകങ്ങളായ സ്വർഗ്ഗവും ഭൂമിയും കടന്ന്.