महाभारत · अध्याय 7.147
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
7.147.1
श्रुत्वा निनादं धनुषश्च तस्य ।
विस्पषृमुत्कष्टमिवान्तकस्य।
शक्राशनिस्फोटसमं सुघोरं ।
विकृष्यमाणस्य धनञ्जयेन ॥ ७.१४७.१ ॥
यमासारखी ताणलेल्या त्या धनुष्याची गर्जना आणि इंद्राच्या वज्राच्या कडकडाटासारखा अत्यंत भयंकर टणत्कार ऐकून, धनंजयाने ओढलेल्या धनुष्याचा तो आवाज ऐकू आला.
7.147.2
त्रासोद्विग्नं तथोद्धान्तं त्वदीयं तद्बलं नृप ।
युगान्तवातसङ्क्षुब्धं चलद्वीचितरङ्गितम्।
प्रलीनमीनमकरं सागराम्भ इवाभवत् ॥ ७.१४७.२ ॥
हे राजा, तुमचे ते सैन्य भयाने व्याकूळ व गोंधळलेले झाले; युगांताच्या वाऱ्याने क्षुब्ध, चंचल लाटांनी तरंगित झालेल्या, मासे व मकर लपलेल्या समुद्रजलासारखे ते झाले.
7.147.3
मध्यन्दिनगतं सूर्यमापतन्तमिवाम्बरे ।
न शेकुः सर्वभूतानि पाण्डवं प्रतिवीक्षितुम् ॥ ७.१४७.३ ॥
मध्यान्ही आकाशातून कोसळत असलेल्या सूर्याकडे पाहवत नाही, त्याप्रमाणे सर्व प्राण्यांना पांडवाकडे पाहता आले नाही.
7.147.4
स रणे व्यचरत्पार्थः प्रेक्ष्यमाणो धनञ्जयः ।
युगपद्दिक्षु सर्वासु सर्वाण्यस्त्राणि दर्शयन् ॥ ७.१४७.४ ॥
तो धनंजय पार्थ युद्धात संचार करत होता; सर्वजण त्याला पाहत असताना, सर्व दिशांना एकाच वेळी सर्व अस्त्रे दाखवत.
7.147.5
आददानं महाराज सन्दधानं च पाण्डवम् ।
उत्कर्षन्तं सृजन्तं च न स्म पश्याम लाघवात् ॥ ७.१४७.५ ॥
हे महाराजा, पांडवाने बाण घेणे, जोडणे, ओढणे व सोडणे — त्याच्या चपळाईमुळे आम्हाला ते दिसत नव्हते.
7.147.6
ततः क्रुद्धो महाबाहुरैन्द्रमस्त्रं दुरासदम् ।
प्रादुश्चक्रे महाराज त्रासयन्सर्वभारतान् ॥ ७.१४७.६ ॥
तेव्हा संतप्त झालेल्या महाबाहूने इंद्राचे दुर्धर्ष अस्त्र प्रकट केले; हे महाराजा, सर्व भारतवंशीयांना भयभीत करत.
7.147.7
ततः शराः प्रादुरासन्दिव्यास्त्रप्रतिमन्त्रिताः ।
प्रदीपाश्च शिखिमुखाः शतशोऽथ सहस्रशः ॥ ७.१४७.७ ॥
तेव्हा दिव्य अस्त्रांनी मंत्रित केलेले बाण प्रकट झाले; अग्निमुख, तेजस्वी बाण शेकडो आणि हजारोंनी दिसू लागले.
7.147.8
आकर्णपूर्णनिर्मुक्तैरग्न्यर्कांशुनिभैः शरैः ।
नभोऽभवत्तद्दुष्प्रेक्ष्यमुल्काभिरिव संवृतम् ॥ ७.१४७.८ ॥
कानापर्यंत ओढून सोडलेल्या, अग्नी व सूर्यकिरणांसारख्या बाणांनी आकाश जणू उल्कांनी झाकल्यासारखे दुर्दर्शन झाले.
7.147.9
ततः शस्त्रान्धकारं तत्कौरवैः समुदीरितम् ।
अशक्यं मनसाऽप्यन्यैः पाण्डवः सम्भ्रमन्निव ॥ ७.१४७.९ ॥
तेव्हा कौरवांनी उभारलेला तो शस्त्रांधकार, जो इतरांना मनानेही पार करणे अशक्य होता, पाण्डव जणू विचलित होऊन पाहू लागला.
7.147.10
नाशयामास विक्रम्य शरैर्दिव्यास्त्रमन्त्रितैः ।
नैशं तमोंशुभिः क्षिप्रं दिनादाविव भास्करः ॥ ७.१४७.१० ॥
त्याने पराक्रमाने दिव्य अस्त्रमंत्रांनी मंत्रित बाणांनी ते लगेच नष्ट केले, जसा दिवसाच्या आरंभी सूर्य आपल्या किरणांनी रात्रीचा अंधार नष्ट करतो.
7.147.11
ततस्तु तावकं सैन्यं दीप्तैः शरगभस्तिभिः ।
आक्षिपत्पल्वलाम्बूनि निदाघार्क इव प्रभुः ॥ ७.१४७.११ ॥
तेव्हा त्याने तुमच्या सैन्याला तेजस्वी बाणकिरणांनी शोषून टाकले, ग्रीष्मातील सूर्य तलाव आटवतो तसे.
7.147.12
ततो दिव्यास्त्रविदुषा प्रहिताः सायकांशवः ।
समाप्लवन्द्विषत्सैन्यं लोकं भागोरिवांशवः ॥ ७.१४७.१२ ॥
तेव्हा दिव्य अस्त्रज्ञाने सोडलेल्या बाणकिरणांनी शत्रुसेनेवर पसरा घेतला, जसे सूर्यकिरण जगावर पसरतात.
7.147.13
अथापरे समुत्सृष्टा विशिखास्तिग्मतेजसः ।
हृदयान्याशु वीराणां विविशुः प्रियबन्धुवत् ॥ ७.१४७.१३ ॥
नंतर तीक्ष्ण तेजाचे इतर बाण सोडले गेले आणि वीरांच्या हृदयात प्रिय बांधवांप्रमाणे त्वरित शिरले.
7.147.14
य एनमीयुः समरे त्वद्योधाः शूरमानिनः ।
शलभा इव ते दीप्तमग्निं प्राप्य ययुः क्षयम् ॥ ७.१४७.१४ ॥
स्वतःला शूर मानणारे तुझे योद्धे समरात याच्यासमोर आले; जळत्या अग्नीत सापडलेल्या पतंगांप्रमाणे ते नाश पावले.
7.147.15
एवं स मृद्रञ्शत्रूणां जीवितानि यशांसि च ।
पार्थश्चचार सङ्ग्रामे मृत्युर्विग्रहवानिव ॥ ७.१४७.१५ ॥
अशा प्रकारे पार्थ शत्रूंचे प्राण आणि यश चिरडत युद्धात फिरला, जणू मृत्यूच देह धारण करून आला होता.
7.147.16
स किरीटानि वस्त्राणि साङ्गदान्विपुलान्भुजान् ।
सकुण्डलयुगान्कर्णान्केषाञ्चिदहरच्छरैः ॥ ७.१४७.१६ ॥
त्याने काहींचे मुकुट, वस्त्रे, बाजूबंदांसह विशाल बाहू आणि कुंडलजोडींसह कान बाणांनी हरण केले.
7.147.17
सतोमरान्गजस्थानां सप्रासान्हयसादिनाम् ।
सचर्मणः पदातीनां रथिनां च सधन्वनः।
सप्रतोदान्नियन्तॄणां बाहूंश्चिच्छेद पाण्डवः ॥ ७.१४७.१७ ॥
पांडवाने हत्तीवरील योद्ध्यांचे तोमरांसह, घोडेस्वारांचे भाल्यांसह, पायदळाचे ढालींसह, रथींचे धनुष्यांसह आणि सारथ्यांचे अंकुशांसह हात छेदले.
7.147.18
प्रदीप्तोग्रशरार्जिष्मान्बभौ तत्र धनञ्जयः ।
सविस्फुलिङ्गाग्रशिखो ज्वलन्निव हुताशनः ॥ ७.१४७.१८ ॥
तेथे धनंजय आपल्या प्रज्वलित, उग्र, तेजस्वी बाणांनी तळपला; ठिणग्या आणि ज्वाळांसह पेटलेल्या अग्नीप्रमाणे तो शोभला.
7.147.19
तं देवराजप्रतिमं सर्वशस्त्रभृतां वरम् ।
युगपद्दिक्षु सर्वासु रथस्थं पुरुषर्षभम् ॥ ७.१४७.१९ ॥
देवराज इंद्रासारखा, सर्व शस्त्रधारकांमध्ये श्रेष्ठ, एकाच वेळी सर्व दिशांना रथावर उभा असलेला तो पुरुषश्रेष्ठ (पाहा).
7.147.20
निक्षिपन्तं महास्त्राणि प्रेक्षणीयं धनञ्जयम् ।
नृत्यन्तं रथमार्गेषु धनुर्ज्यातलनादिनम् ॥ ७.१४७.२० ॥
महास्त्रे सोडणारा, पाहण्यायोग्य धनंजयाला, रथमार्गांवर नाचत, धनुष्याच्या दोरीच्या तळाचा नाद करणारा (पाहिले).
7.147.21
निरीक्षितुं न शेकुस्ते यत्नवन्तोऽपि पार्थिवाः ।
मध्यन्दिनगतं सूर्यं प्रतपन्तमिवाम्बरे ॥ ७.१४७.२१ ॥
प्रयत्न करूनही ते राजे त्याला पाहू शकले नाहीत, मध्यान्हीच्या आकाशात तळपणाऱ्या सूर्याप्रमाणे.
7.147.22
दीप्तोग्रसम्भृतशरः किरीटी विरराज ह ।
वर्षास्विवोदीर्णजलः सेन्द्रधन्वाम्बुदो महान् ॥ ७.१४७.२२ ॥
प्रज्वलित, उग्र, बाणांनी भरलेला किरीटी तळपला; पावसाळ्यात जलभरलेल्या, इंद्रधनुष्य असलेल्या महामेघाप्रमाणे.
7.147.23
महास्त्रसंप्लुवे तस्मिञ्जिष्णुना सम्प्रवर्तिते ।
सुदुस्तरे महाघोरे ममज्जुर्योधपुङ्गवाः ॥ ७.१४७.२३ ॥
जिष्णूने प्रवर्तित केलेल्या त्या महास्त्रांच्या प्रवाहात, ओलांडण्यास अत्यंत कठीण आणि महाभयंकर अशा त्यात, श्रेष्ठ योद्धे बुडाले.
7.147.24
उत्कृत्तवदनैर्देहैः शरीरैः कृत्तबाहुभिः ।
भुजैश्च पाणिनिर्मुक्तैः पाणिभिर्व्यङ्गुलीकृतैः ॥ ७.१४७.२४ ॥
ज्यांची मुखे कापलेली होती अशा देहांनी, कापलेल्या बाहूंनी, हातांतून सुटलेल्या भुजांनी, बोटे विकृत केलेल्या हातांनी (ती रणभूमी भरली).
7.147.25
कृत्ताग्रहस्तैः करिभिः कृत्तदन्तैर्मदोत्कटैः ।
हयैश्च विधुरग्रीवै रथैश्च शकलीकृतैः ॥ ७.१४७.२५ ॥
तुटलेल्या सोंडा, मोडलेले सुळे असलेल्या, मदाने उन्मत्त हत्तींनी, मोडलेल्या मानेच्या घोड्यांनी आणि तुकडे झालेल्या रथांनी.
7.147.26
निकृत्तान्त्रैः कृत्तपादैस्तथाऽन्यैः कृत्तसन्धिभिः ।
निश्चेष्टैर्विस्फुरद्भिश्च शतशोऽथ सहस्रशः ॥ ७.१४७.२६ ॥
आतडी बाहेर आलेल्या, पाय तुटलेल्या, सांधे कापलेल्या आणि इतर, निश्चल व तडफडणाऱ्या, शेकडो व हजारो.
7.147.27
मृत्योराघातललितं तत्पार्थायोधनं महत् ।
अपश्याम महीपाल भीरूणां भयवर्धनम् ॥ ७.१४७.२७ ॥
हे महीपाला! मृत्यूच्या आघातांनी सुंदर दिसणारे, पार्थांचे ते महान रणांगण आम्ही पाहिले; ते भ्यालेल्यांचे भय वाढवणारे होते.
7.147.28
आक्रीडमिव रुद्रस्य पुराभ्यर्दयतः पशून् ।
गजानां क्षुरनिर्मुक्तैः करैः सभुजगेव भूः ॥ ७.१४७.२८ ॥
पूर्वी रुद्राने पशूंना छळण्याच्या क्रीडेसारखे, हत्तींच्या सोंडा आणि वस्त्यांनी तुटलेल्या हातांनी ती भूमी जणू नागांसह होती.
7.147.29
क्वजिद्बभौ स्रग्विणीव वक्त्रपद्मैः समाचिता ।
विचित्रोष्णीषमुकुटैः केयूराङ्गदकुण्डलैः ॥ ७.१४७.२९ ॥
कोठे ती भूमी माळा घातलेल्या स्त्रीप्रमाणे कमलमुखांनी भरलेली, विचित्र पगड्या व मुकुटे, बाजूबंद, कंकणे व कुंडलांनी शोभत होती.
7.147.30
स्वर्णचित्रतनुत्रैश्च भाण्डैश्च गजवाजिनाम् ।
किरीटशतसङ्गीर्णा तत्र तत्र समाचिता।
विराज भृशं चित्रा मही नववधूरिव ॥ ७.१४७.३० ॥
सोन्याची विचित्र कवचे, हत्ती-घोड्यांचे साज आणि शेकडो मुकुटांनी ठिकठिकाणी भरलेली ती विचित्र भूमी नववधूप्रमाणे अत्यंत शोभत होती.
7.147.31
मज्जामेदःकर्दमिनीं शोणितौघतरङ्गिणीम् ।
मर्मास्थिभिरगाधां च केशशैवलशाद्वलाम् ॥ ७.१४७.३१ ॥
मज्जा आणि मेदाच्या चिखलाने भरलेली, रक्तप्रवाहाच्या लाटांची, मर्म व अस्थींनी अथांग, केसरूपी शेवाळ आणि गवताने युक्त (ती नदी).
7.147.32
शिरोबाहूपलतटां रुग्णक्रोडास्थिसङ्कटाम् ।
चित्रध्वजपताकाढ्यां छत्राचापोर्मिमालिनीम् ॥ ७.१४७.३२ ॥
डोकी आणि बाहूंच्या दगडी काठांची, तुटलेल्या छाती व हाडांनी दाटलेली, विचित्र ध्वज व पताकांनी समृद्ध, छत्र व धनुष्यांच्या लाटांची माळ धारण केलेली (ती नदी).
7.147.33
विगतासुमहाकायां गजदेहाभिसङ्कुलाम् ।
रथोडुपशताकीर्णां हयसङ्घातरोधसम् ॥ ७.१४७.३३ ॥
प्राणहीन विशाल देहांनी भरलेली, हत्तींच्या देहांनी दाटलेली, शेकडो रथरूपी नावांनी व्यापलेली, घोड्यांच्या ढिगांनी काठ अडवलेली (ती नदी).
7.147.34
रथचक्रयुगेषाक्षकूबरैरतिदुर्गमाम् ।
प्रासासिशक्तिपरशुविशिखाहिदुरासदाम् ॥ ७.१४७.३४ ॥
रथचक्रे, जू, ईषा, अक्ष व कूबरांनी अतिशय दुर्गम, प्रास, खड्ग, शक्ती, परशू, बाण व सर्पाकार शस्त्रांनी दुष्प्राप्य (ती नदी).
7.147.35
बलकङ्कुमहानक्रां गोमायुमकरोत्कटाम् ।
गृघ्रोदग्रमहाग्राहां शिवाविरुतभैरवाम् ॥ ७.१४७.३५ ॥
बलाक व कंक या महान मगरींनी युक्त, कोल्हे व मकरांनी उग्र, गिधाडरूपी उंच महान ग्राहांनी युक्त, कोल्ह्यांच्या ओरडण्याने भयंकर (ती नदी).
7.147.36
नृत्यत्प्रेतपिशाचाद्यैर्भूताकीर्णां सहस्रशः ।
गतासुयोधनिश्चेष्टशरीरशतवाहिनीम् ॥ ७.१४७.३६ ॥
नाचणाऱ्या प्रेत, पिशाच इत्यादी भुतांनी हजारोंनी भरलेली, मृत योद्ध्यांची निश्चल शेकडो शरीरे वाहून नेणारी (ती नदी).
7.147.37
महाप्रतिभयां रौद्रां घोरां वैतरणीमिव ।
नदीं प्रवर्तयामास भीरूणां भयवर्धिनीम् ॥ ७.१४७.३७ ॥
त्याने महाभयंकर, रौद्र आणि घोर वैतरणीसारखी नदी वाहवली; ती भित्र्यांचे भय वाढवणारी होती.
7.147.38
तं दृष्ट्वा तस्य विक्रान्तमन्तकस्येव रूपिणः ।
अभूतपूर्वं कुरुषु भयमागाद्रणाजिरे ॥ ७.१४७.३८ ॥
मूर्तिमंत यमासारखा त्याचा पराक्रम पाहून रणांगणात कौरवांमध्ये पूर्वी कधीही न आलेले भय आले.
7.147.39
तत आदाय वीराणामस्त्रैरस्त्राणि पाण्डवः ।
आत्मानं रौद्रमाचष्ट रौद्रकर्मण्यधिष्ठितः ॥ ७.१४७.३९ ॥
तेव्हा पांडुपुत्राने वीरांची शस्त्रे शस्त्रांनीच रोखून, रौद्र कर्मात रमून स्वतःला रौद्र रूपात दाखवले.
7.147.40
ततो रथवरान्राजन्नत्यतिक्रामदर्जुनः ॥ ७.१४७.४० ॥
मग, हे राजा, अर्जुन उत्तम रथांना ओलांडून पुढे गेला.
7.147.41
मध्यन्दिनगतं सूर्यं प्रतपन्तमिवाम्बरे ।
न शेकुः सर्वभूतानि पाण्डवं प्रतिवीक्षितुम् ॥ ७.१४७.४१ ॥
मध्यान्हीच्या आकाशात तळपणाऱ्या सूर्यासारख्या पांडवाकडे सर्व प्राण्यांना पाहता येईना.
7.147.42
प्रसृतांस्तस्य गाण्डीवाच्छरव्रातान्महात्मनः ।
सङ्ग्रामे सम्प्रपश्यामो हंसपङ्क्तिरिवाम्बरे ॥ ७.१४७.४२ ॥
महात्म्याच्या गांडीवातून सुटलेले बाणांचे समूह युद्धात आकाशातील हंसपंक्तीसारखे आम्ही पाहिले.
7.147.43
विनिवार्य स वीराणामस्त्रैरस्त्राणि सर्वतः ।
दर्शयन्रौद्रमात्मानमुग्रे कर्मणि धिष्ठितः ॥ ७.१४७.४३ ॥
त्याने वीरांची अस्त्रे सर्व बाजूंनी अस्त्रांनी अडवून, उग्र कर्मात स्थित होऊन आपले भयानक रूप दाखवले.
7.147.44
स तान्रथवरान्राजन्नत्याक्रामत्तदाऽर्जुनः ।
मोहयन्निव नाराचैर्जयद्रथवधेप्सया ॥ ७.१४७.४४ ॥
हे राजा, तेव्हा अर्जुनाने ते श्रेष्ठ रथ ओलांडले; जयद्रथवधाच्या इच्छेने, लोखंडी बाणांनी त्यांना जणू मोहित करत.
7.147.45
विसृजन्दिक्षु सर्वासु शरानच्युतसारथिः ।
सरथो व्यचरत्तूर्णं प्रेक्षणीयो धनञ्जयः ॥ ७.१४७.४५ ॥
सर्व दिशांमध्ये बाण सोडत, अच्युत (कृष्ण) ज्याचा सारथी होता तो धनंजय आपल्या रथासह वेगाने फिरू लागला; पाहण्यासारखा.
7.147.46
भ्रमन्त इव शूरस्य शरव्राताः महात्मनः ।
अदृश्यन्तान्तरिक्षस्थाः शतशोऽथ सहस्रशः ॥ ७.१४७.४६ ॥
शूर महात्म्याचे बाणसमूह जणू फिरत आकाशात स्थित असलेले शेकडो आणि हजारो दिसू लागले.
7.147.47
आददानं महेष्वासं सन्दधानं च सायकम् ।
विसृजन्तं च कौन्तेयं नानुपश्याम वै तदा ॥ ७.१४७.४७ ॥
महाधनुर्धर बाण घेताना, जोडताना आणि सोडताना — कौंतेयाला तेव्हा आम्हाला दिसले नाही.
7.147.48
तथा सर्वा दिशो राजन्सर्वांश्च रथिनो रणे ।
आकुलीकृत्य कौन्तेयो जयद्रथमुपाद्रवत्।
विव्याध च चतुःषष्ट्या शराणां नतपर्वणाम् ॥ ७.१४७.४८ ॥
हे राजा, अशाप्रकारे सर्व दिशा व युद्धातील सर्व रथिकांना गोंधळात टाकून कौंतेय जयद्रथाच्या दिशेने धावला आणि वाकलेल्या पर्वांच्या चौसष्ट बाणांनी त्याला विद्ध केले.
7.147.49
सैन्धवाभिमुखं यान्तं योधाः सम्प्रेक्ष्य पाण्डवम् ।
न्यवर्तन्त रणाद्वीरा निराशास्तस्य जीविते ॥ ७.१४७.४९ ॥
सिंधुराजाकडे जाणाऱ्या पांडुपुत्राला पाहून, त्याच्या जीवाविषयी आशा सोडलेले वीर युद्धातून परत फिरले.
7.147.50
यो योऽभ्यधावदाक्रन्दे तावकः पाण्डवं रणे ।
तस्यतस्यान्तगा बाणाः शरीरे न्यपतन्प्रभो ॥ ७.१४७.५० ॥
हे प्रभो! युद्धात गर्जना करीत पांडुपुत्रावर धावून गेलेल्या तुमच्या प्रत्येक योद्ध्याच्या शरीरावर बाण येऊन पडले.
7.147.51
कबन्धसङ्कुलं चक्रे तव सैन्यं महारथः ।
अर्जुनो जयतां श्रेष्ठः शरैरग्न्यंशुसन्निभैः ॥ ७.१४७.५१ ॥
विजेत्यांमध्ये श्रेष्ठ महारथी अर्जुनाने अग्निकिरणांसारख्या बाणांनी तुमच्या सैन्याला शिरविरहित धडांनी भरून टाकले.
7.147.52
एवं तत्तव राजेन्द्र चतुरङ्गबलं तदा ।
व्याकुलीकृत्य कौन्तेयो जयद्रथमुपाद्रवत् ॥ ७.१४७.५२ ॥
हे राजेंद्रा! अशा प्रकारे तुमच्या चतुरंगिणी सेनेला गोंधळात टाकून कुंतीपुत्र जयद्रथाच्या दिशेने धावला.
7.147.53
द्रौणिं पञ्चाशताऽविध्यद्वृषसेनं त्रिभिः शरैः ।
कृपायमाणः कौन्तेयः कृपं नवभिरार्दयत् ॥ ७.१४७.५३ ॥
द्रोणपुत्राला पन्नास बाणांनी, वृषसेनाला तीन बाणांनी कुंतीपुत्राने विद्ध केले; कृपाला नऊ बाणांनी घायाळ केले.
7.147.54
शल्यं षोडशभिर्बाणैः कर्णं द्वात्रिंशता शरैः ।
सैन्धवं तु चतुःषष्ट्या विद्व्वा सिंह इवानदत् ॥ ७.१४७.५४ ॥
शल्याला सोळा बाणांनी, कर्णाला बत्तीस बाणांनी आणि सिंधुराज जयद्रथाला चौसष्ट बाणांनी विद्ध करून तो सिंहासारखा गरजला.
7.147.55
सैन्धवस्तु तथा विद्धः शरैर्गाण्डीवधन्वना ।
न चक्षमे सुसङ्क्रुद्धस्तोत्रार्दित इव द्विपः ॥ ७.१४७.५५ ॥
गाण्डीवधन्वाच्या बाणांनी अशा प्रकारे विद्ध झालेला सैंधव अत्यंत संतप्त झाला आणि ते सहन न होऊन अंकुशाने पीडित हत्तीप्रमाणे तो उठला.
7.147.56
स वराहध्वजस्तूर्णं गार्ध्रपत्रानजिह्मगान् ।
क्रुद्धाशीविषसङ्काशान्कर्मारपरिमार्जितान् ॥ ७.१४७.५६ ॥
वराहध्वजाने त्वरेने गिधाडाच्या पंखांचे, सरळ जाणारे, संतप्त सर्पांसारखे, लोहाराने घासून चकचकीत केलेले बाण सोडले.
7.147.57
आकर्णपूर्णांश्चिक्षेप फल्गुनस्य रथं प्रति ।
त्रिभिस्तु विद्वा गोविन्दं नाराचैः षड्भिरर्जुनम् ॥ ७.१४७.५७ ॥
कानापर्यंत ओढलेले बाण त्याने फाल्गुनाच्या रथाकडे फेकले; तीनने गोविंदाला आणि सहा नाराचांनी अर्जुनाला विद्ध केले.
7.147.58
अष्टभिर्वाजिनोऽविध्यद्ध्वजं चैकेन पत्रिणा ।
भूयश्चैवार्जुनं सङ्ख्ये शरवर्षैरवाकिरत् ॥ ७.१४७.५८ ॥
आठाने घोड्यांना विद्ध केले, एका पंखयुक्त बाणाने ध्वजाला; पुन्हा युद्धात अर्जुनाला बाणवर्षावाने झाकले.
7.147.59
स विक्षिप्यार्जुनस्तूर्णं सैन्धवप्रहिताञ्शरान् ।
युगपत्तस्य चिच्छेद शराभ्यां सैन्धवस्य ह।
सारथेश्च शिरः कायाद्व्वजं च समलङ्कृतम् ॥ ७.१४७.५९ ॥
अर्जुनाने त्वरेने सैंधवाने सोडलेले बाण दूर सारले आणि एकाच वेळी दोन बाणांनी त्याचे धनुष्य छेदले; सारथ्याचे मस्तक धडापासून वेगळे केले आणि सुशोभित ध्वजही तोडला.
7.147.60
स च्छिन्नयष्टिः सुमहान्धनञ्जयशराहतः ।
वराहः सिन्धुराजस्य पपातेन्दुसमप्रभः ॥ ७.१४७.६० ॥
मोडलेल्या दांड्याचा तो महान वराहध्वज, धनंजयाच्या बाणांनी आहत होऊन, सिंधुराजाचा तो चंद्रासारखा तेजस्वी ध्वज कोसळला.
7.147.61
आदित्यं प्रेक्षमाणस्तु बीभत्सुः सृक्विणी लिहन् ।
अपश्यन्नान्तरं तस्य रक्षिभिः संवृतस्य वै ॥ ७.१४७.६१ ॥
अर्जुन सूर्याकडे पाहत, ओठ जिभेने चाटत, त्याला (जयद्रथाला) वेढलेल्या रक्षकांमध्ये कोणतीही फट त्याला दिसली नाही.
7.147.62
अभवक्त्रोधरक्ताक्षो व्यात्तानन इवान्तकः ।
अथाब्रवीद्वासुदेवः कुन्तीपुत्रं धनञ्जयम् ॥ ७.१४७.६२ ॥
क्रोधाने लाल डोळ्यांचा तो, मुख उघडलेल्या यमासारखा झाला. तेव्हा वासुदेव कुंतीपुत्र धनंजयाला म्हणाला.
7.147.63
नैव शक्यस्त्वया हन्तुं निर्व्याजं भरतर्षभ ।
स्रक्ष्याम्यहमुपायं तमादित्यस्यापवारणे।
ततोऽस्तं गतमादित्यं मंस्यते सिन्धुराडिह ॥ ७.१४७.६३ ॥
हे भरतश्रेष्ठा, तू त्याला उघडपणे मारू शकत नाहीस. मी सूर्य झाकण्याचा एक उपाय निर्माण करीन; तेव्हा सिंधुराज येथे सूर्य अस्तास गेला असे मानील.
7.147.64
ततोऽस्य विस्मयः पार्थ हर्षश्चैव भविष्यति ।
आत्मजीवितलाभाच्च प्रतिज्ञायाश्च नाशनात् ॥ ७.१४७.६४ ॥
हे पार्था, तेव्हा त्याला आश्चर्य आणि आनंद होईल; आपला जीव वाचल्यामुळे आणि (तुझी) प्रतिज्ञा नष्ट झाल्यामुळे.
7.147.65
अस्तङ्गतमिवादित्यं दृष्ट्वा मोहेन बालिशः ।
न हि शक्ष्यत्यथाऽऽत्मानं रक्षितुं हर्षसम्भवात् ॥ ७.१४७.६५ ॥
सूर्य मावळला असे पाहून मूर्ख मोहाने, हर्षामुळे स्वतःचे रक्षण करू शकणार नाही.
7.147.66
एतस्मिन्नेव काले तु प्रहर्तव्यं धनञ्जय ।
जयद्रथस्य क्षुद्रस्य सविदुर्दर्शनार्थिनः ॥ ७.१४७.६६ ॥
हे धनंजया, याच क्षणी तू प्रहार केला पाहिजेस; त्या क्षुद्र जयद्रथावर, जो (सूर्याचे) दर्शन घेण्यास इच्छुक आहे.
7.147.67
एवमुक्त्वा ततः पार्थं क्षिप्रमेवाहरत्प्रभाम् ।
जनार्दनेन सृष्टं वै तम आदित्यनाशनम् ॥ ७.१४७.६७ ॥
असे बोलून त्यांनी तत्काळ पार्थाला जनार्दनाने निर्माण केलेला, सूर्याला झाकणारा तो अंधकार दाखवला.
7.147.68
पार्थस्य बलमज्ञानात्तमो दृष्ट्वा सुदुःखितम् ।
अभवंस्तावका योधा हर्षसङ्कुलचेतसः ॥ ७.१४७.६८ ॥
पार्थाच्या बलाचे अज्ञान असल्याने तो अंधकार पाहून अत्यंत दुःखी झाले तरी तुमचे योद्धे हर्षाने भरलेल्या मनाचे झाले.
7.147.69
ते प्रहृष्टा रणे राजन्नपश्यन्सैनिका रविम् ।
उन्नाम्य वक्त्राणि तदा स च राजा जयद्रथः ॥ ७.१४७.६९ ॥
हे राजा, तेव्हा हर्षित सैनिकांनी मुखे वर करून रणांगणात सूर्याला पाहिले; आणि तो राजा जयद्रथही पाहत होता.
7.147.70
वीक्षमाणे ततस्तस्मिन्सिन्धुराजे दिवाकरम् ।
उन्नमय्य शिरोग्रीवां वीक्षते सूर्यमण्डलम्।
तस्य शीघ्रं पृषत्केन कायाच्छीर्षमपाहर ॥ ७.१४७.७० ॥
तेव्हा सिंधुराजा सूर्याकडे पाहत असताना, मान व डोके वर करून सूर्यमंडळ पाहू लागला; त्याच वेळी बाणाने त्याचे मस्तक धडापासून तोडून टाका.
7.147.71
केशवेनैवमुक्तः सन्नमर्षाद्रक्तलोचनः ।
उद्बबर्ह शरं तीक्ष्णममरैरपि दुःसहम् ॥ ७.१४७.७१ ॥
केशवाने असे सांगितल्यावर, रागाने लालबुंद डोळ्यांनी त्याने देवांनाही असह्य अशी तीक्ष्ण बाण बाहेर काढला.
7.147.72
एवं तूणीशयं घोरमिन्द्राशनिसमप्रभम् ।
वर्मभेदिनमत्यर्थं गन्धमाल्यार्चितं सदा।
विससर्ज ततस्तूर्णं सैन्धवस्य रथं प्रति ॥ ७.१४७.७२ ॥
अशा प्रकारे भात्यात असलेला, इंद्राच्या वज्रासारखी प्रभा असलेला, चिलखत भेदणारा, सदैव गंधमाला वाहून पूजिलेला तो भयंकर बाण त्याने तत्काळ सैंधवाच्या रथाकडे सोडला.
7.147.73
स तु गाण्डीवनिर्मुक्तः शरः श्येन इवाशुनः ।
शकुन्तमिव वृक्षाग्रात्सैन्धवस्याहरच्छिरः ॥ ७.१४७.७३ ॥
गांडीवातून सुटलेला तो बाण, झाडाच्या शेंड्यावरून पक्ष्यावर झेप घेणाऱ्या वेगवान ससाण्याप्रमाणे सैंधवाचे (जयद्रथाचे) मस्तक घेऊन गेला.
7.147.74
प्रपतिष्यति शीर्षे तु कृष्णोऽर्जुनमथाब्रवीत् ।
पार्थ पार्थ शिरो ह्येतद्यथा नेयान्महीतलम्।
तथा कुरु कुरुश्रेष्ठ वक्ष्ये तस्यापि कारणम् ॥ ७.१४७.७४ ॥
"हे मस्तक जमिनीवर पडू नये असे कर, हे कुरुश्रेष्ठा" असे कृष्ण अर्जुनाला म्हणाला. "हे पार्था, पार्था, तसेच कर; त्याचे कारणही मी सांगेन."
7.147.75
श्रुत्वा तु वचनं तस्य त्वरमाणोऽस्त्रमायया ।
तथाऽहरच्छिरस्तस्य शरैरूर्ध्वं धनञ्जयः।
दुर्हृदामपहर्षाय सुहृदां हर्षणाय च ॥ ७.१४७.७५ ॥
त्याचे बोलणे ऐकून धनंजयाने (अर्जुनाने) अस्त्रमायेने त्वरेने बाणांनी त्याचे मस्तक वर उडवले — शत्रूंच्या निराशेसाठी आणि मित्रांच्या हर्षासाठी.
7.147.76
तिर्यगूर्ध्वमधश्चैव पुनरूर्ध्वमथापि च ।
दीर्घकालमवाक्वैव सम्प्रक्रीडन्निवार्जुनः ॥ ७.१४७.७६ ॥
अर्जुन बाणांना कधी तिरपे, कधी वर, कधी खाली, पुन्हा वर पाठवत, बराच वेळ जणू खेळत होता.
7.147.77
तत्सैन्यं सर्वतोपश्यन्महदाश्चर्यमद्भुतम् ।
प्रापयत्स शिरो यस्माद्योधयन्नेव पार्थिवान् ॥ ७.१४७.७७ ॥
त्या सैन्याने सर्वत्र हे महान आणि अद्भुत आश्चर्य पाहिले — राजांशी युद्ध करतानाच त्याने ते मस्तक तिथे पोहोचवले.
7.147.78
शरैः कन्दुकवत्कृत्वा तस्यालोकाय पाण्डवः ।
स्यमन्तपञ्चकाद्बाह्ये शिरस्तदहरच्छरैः ॥ ७.१४७.७८ ॥
पांडवाने बाणांनी ते चेंडूसारखे करून, त्याला दाखवण्यासाठी, स्यमन्तपञ्चकाच्या बाहेर ते मस्तक बाणांनी उडवून नेले.
7.147.79
जयद्रथस्यार्जुनबाणनालं ।
मुखारविन्दं रुधिराम्बुसिक्तम्।
दृष्टं नरैश्चोपरिवर्तमानं ।
विद्याधरोत्सृष्टमिवैकपद्मम् ॥ ७.१४७.७९ ॥
अर्जुनाच्या बाणाचा दांडा असलेले, रक्तजलाने भिजलेले जयद्रथाचे मुखकमल माणसांनी वरच्या बाजूला पडलेले पाहिले; विद्याधराने फेकलेल्या एकाच कमळासारखे ते दिसत होते.
7.147.80
स देवशत्रूनिव देवराजः ।
किरीटमाली व्यधमत्सपत्नान्।
यथा तमांस्यभ्युदितस्तमोघ्नः ।
पूर्णां प्रतिज्ञां स समाप्य वीरः ॥ ७.१४७.८० ॥
किरीटमाली त्या वीराने, देवराज इंद्राने देवशत्रूंचा नाश करावा तसा आपल्या शत्रूंचा नाश केला; उदय पावून अंधकार नष्ट करणाऱ्या सूर्याप्रमाणे त्याने आपली पूर्ण प्रतिज्ञा पूर्ण केली.
7.147.81
तं भूमिदेशं च शिरो विनेतुम् ॥ ७.१४७.८१ ॥
त्या भूमीप्रदेशापर्यंत आणि डोके नेण्यासाठी.