महाभारत · अध्याय 7.148
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
7.148.1
एवस्मिन्नेव काले तु त्वरमाणे दिवाकरे ।
अब्रवीत्पाण्डवं तत्र त्वरमाणो जनार्दनः ॥ ७.१४८.१ ॥
त्या वेळी, सूर्य वेगाने मावळत असताना, जनार्दनाने तेथे घाईने पांडवाला सांगितले.
7.148.2
पार्थ पार्थ शिरो ह्येनद्यत्कृते न पतेद्भुवि ।
श्रूयतां तद्यथावृत्तं कारणं सैन्धवं प्रति ॥ ७.१४८.२ ॥
हे पार्था, हे पार्था! ज्यामुळे हे मस्तक जमिनीवर पडणार नाही, त्या सैंधवासंबंधीचे घडलेले कारण ऐका.
7.148.3
वृद्धक्षत्रः सैन्धवस्य पिता जगति विश्रुतः ।
स च घोरेण तपसा दैन्धवं प्राप्तवान्सुतम् ॥ ७.१४८.३ ॥
सैंधवाचा पिता वृद्धक्षत्र जगात प्रसिद्ध होता; त्याने घोर तपश्चर्येने सैंधव नावाचा पुत्र मिळवला.
7.148.4
जयद्रथममित्रघ्नं वागुवाचाशरीरिणी ।
नृपमन्तर्हिता वाणी मेघदुन्दुभिनिःस्वना ॥ ७.१४८.४ ॥
मेघ व दुंदुभीसारख्या स्वराची अदृश्य वाणी, शत्रुघातक जयद्रथाला राजाला म्हणाली.
7.148.5
तवात्मजो मनुष्येन्द्र कुलशीलदमादिभिः ।
गुणैर्भविष्यति विभो सदृशो वंशयोर्द्वयोः।
क्षत्रियप्रवरो लोके नित्यं शूराभिसत्कृतः ॥ ७.१४८.५ ॥
हे मनुष्येंद्रा! तुझा पुत्र कुल, शील, दम इत्यादी गुणांनी दोन्ही वंशांच्या बरोबरीचा होईल; हे विभो, तो जगात क्षत्रियश्रेष्ठ होईल आणि सदैव शूरांकडून सन्मानित होईल.
7.148.6
शिरश्छेत्स्यति सङ्क्रुद्धः शत्रुश्चालक्षितो भुवि ॥ ७.१४८.६ ॥
पृथ्वीवर लपलेला एक शत्रू क्रोधाने त्याचे मस्तक छाटेल.
7.148.7
एतच्छ्रुत्वा सिन्धुराजो ध्यात्वा चिरमरिन्दमः ।
ज्ञातीन्सर्वानुवाचेदं पुत्रस्नेहाभिचोदितः ॥ ७.१४८.७ ॥
हे ऐकून शत्रूंचे दमन करणारा सिंधुराज बराच वेळ विचार करून, पुत्रस्नेहाने प्रेरित होऊन आपल्या सर्व नातेवाईकांना म्हणाला.
7.148.8
सङ्ग्रामे युध्यमानस्य वहतो महतीं धुरम् ।
धरण्यां मम पुत्रस्य पातयिष्यति यः शिरः ॥ ७.१४८.८ ॥
युद्धात लढताना, मोठा भार वाहणारा, जो माझ्या पुत्राचे मस्तक जमिनीवर पाडेल—
7.148.9
तस्यापि शतधा मूर्धा फलिष्यति न संशयः ।
यदि चेदस्ति मे लाभस्तपसो वा दमस्य वा ॥ ७.१४८.९ ॥
त्याचेही मस्तक शंभर तुकडे होऊन फुटेल, यात संशय नाही. माझ्या तपाचे किंवा दमाचे काही फल मला असेल तर—
7.148.10
एवमुक्त्वा ततो राज्ये स्थापयित्वा जयद्रथम् ।
वृद्धक्षत्रो वनं यातस्तपश्चोग्रं समास्थितः ॥ ७.१४८.१० ॥
असे बोलून, मग वृद्धक्षत्राने जयद्रथाला राज्यावर स्थापन केले आणि वनात जाऊन घोर तपश्चर्या स्वीकारली.
7.148.11
सोऽयं तप्यति तेजस्वी तपो घोरं दुरासदम् ।
स्यमन्तपञ्चकादस्माद्बहिर्वानरकेतन ॥ ७.१४८.११ ॥
तो तेजस्वी येथे घोर आणि दुःसह तपश्चर्या करीत आहे—या स्यमन्तपञ्चकाबाहेर, हे वानरध्वजा!
7.148.12
तस्माज्जयद्रथस्य त्वं शिरश्छित्त्वा महामृधे ।
दिव्येनास्त्रेण रिपुहन्घोरेणाद्भुतकर्मणा ॥ ७.१४८.१२ ॥
म्हणून, हे शत्रुहन्त्या, अद्भुत कर्म करणाऱ्या, महायुद्धात दिव्य आणि घोर अस्त्राने तू जयद्रथाचे मस्तक छेदावेस.
7.148.13
सकुण्डलं सिन्धुपतेः प्रभञ्जनसुतानुज ।
उत्सङ्गे पातयस्वास्य वृद्धक्षत्रस्य भारत ॥ ७.१४८.१३ ॥
हे भारता! वायुपुत्राच्या (भीमाच्या) अनुजा, कुंडलांसह सिंधुपतीचे मस्तक वृद्धक्षत्राच्या मांडीवर पाड.
7.148.14
अथ त्वमस्य मूर्धानं पातयिष्यसि भूतले ।
तवापि शतधा मूर्धा फलिष्यति न संशयः ॥ ७.१४८.१४ ॥
मग तू त्याचे मस्तक भूमीवर पाडशील; तुझेही मस्तक शंभर तुकडे होईल, यात संशय नाही.
7.148.15
यथा चेदं न जानीयात्स राजा तपसि स्थितः ।
तथा कुरु कुरुश्रेष्ठ दिव्यमस्त्रमुपाश्रितः ॥ ७.१४८.१५ ॥
तपात स्थित असलेल्या त्या राजाला हे कळू नये म्हणून, हे कुरुश्रेष्ठा, दिव्य अस्त्राचा आश्रय घेऊन तसे कर.
7.148.16
न ह्यसाध्यमकार्यं वा विद्यते तव किञ्चन ।
समस्तेष्वपि लोकेषु त्रिषु वासवनन्दन ॥ ७.१४८.१६ ॥
हे वासवनंदना! तुला असाध्य किंवा अकरणीय असे काहीच नाही, तिन्ही लोकांतही नाही.
7.148.17
यथैतत्सैन्धवशिरः शरैरेव धनञ्जय ।
वृद्धक्षत्रे पतत्येव तथा नीतिर्विधीयताम् ॥ ७.१४८.१७ ॥
हे धनंजया! सैंधवाचे मस्तक बाणांनीच वृद्धक्षत्राच्या मांडीवर पडेल असा उपाय योजावा.
7.148.18
ततः सुमहदाश्चर्यं तत्रापश्याम भारत ।
स्यमन्तपञ्चकाद्बाह्यं शिरो यद्व्यहरत्ततः ॥ ७.१४८.१८ ॥
तेव्हा, हे भारता, तिथे आम्ही अत्यंत मोठे आश्चर्य पाहिले — समंतपंचकाच्या बाहेर ते मस्तक उडवून नेले गेले.
7.148.19
एतस्मिन्नेव काले तु वृद्धक्षत्रो महीपतिः ।
सन्ध्यामुपास्ते तेजस्वी सम्बन्धी तव मारिष ॥ ७.१४८.१९ ॥
त्याच वेळी तेजस्वी राजा वृद्धक्षत्र, जो तुमचा नातेवाईक होता, हे मारिष, संध्या-उपासना करत होता.
7.148.20
उपासीनस्य तस्याथ कृष्णकेशं सकुण्डलम् ।
सिन्धुराजस्य मूर्धानमुत्सङ्गे समपातयत् ॥ ७.१४८.२० ॥
मग उपासनेत बसलेल्या त्याच्या काळ्या केसांचे, कुंडले असलेले सिंधुराजाचे मस्तक त्याच्या मांडीवर पाडले.
7.148.21
तस्योत्सङ्गे निपतितं शिरस्तच्चारुकुण्डलम् ।
वृद्धक्षत्रस्य नृपतेरलक्षितमरिन्दम ॥ ७.१४८.२१ ॥
हे अरिंदमा, वृद्धक्षत्र राजाच्या मांडीवर पडलेले ते सुंदर कुंडलांनी युक्त मस्तक त्याला कळले नाही.
7.148.22
कृतजप्यस्य तस्याथ वृद्धक्षत्रस्य भारत ।
प्रोत्तिष्ठतस्तत्सहसा शिरोऽगच्छद्वरातलम् ॥ ७.१४८.२२ ॥
हे भारत, जप संपवून वृद्धक्षत्र उठू लागला तेव्हा अचानक ते मस्तक उत्तम भूमीवर पडले.
7.148.23
ततस्तस्य नरेन्द्रस्य पुत्रमूर्धनि भूतले ।
गते तस्यापि शतधा मूर्धाऽगच्छदरिन्दम ॥ ७.१४८.२३ ॥
नंतर त्या राजाच्या पुत्राचे मस्तक भूमीवर पडल्यावर, हे अरिंदमा, त्याचेही मस्तक शंभर तुकडे झाले.
7.148.24
ततः सर्वाणि सैन्यानि विस्मयं जग्मुरुत्तमम् ।
वासुदेवश्च बीभत्सुं प्रशशंस महारथम् ॥ ७.१४८.२४ ॥
तेव्हा सर्व सैन्ये अत्यंत विस्मयात पडली; आणि वासुदेवाने महारथी बीभत्सू (अर्जुन) याची प्रशंसा केली.
7.148.25
ततो दृष्ट्वा विनिहतं सिन्धुराजं जयद्रथम् ।
कर्मणा तेन पार्थस्य विस्मिताः सर्वदेवताः ॥ ७.१४८.२५ ॥
तेव्हा सिंधुराज जयद्रथ मारला गेलेला पाहून पार्थाच्या त्या कर्मामुळे सर्व देवता विस्मित झाल्या.
7.148.26
सर्वदा समरे यस्य गोप्ता नित्यं जनार्दनः ।
कथं तस्य जयो न स्यादिति भूतानि मेनिरे ॥ ७.१४८.२६ ॥
युद्धात ज्याचा रक्षक सदैव जनार्दन आहे, त्याचा विजय कसा होणार नाही, असे प्राण्यांनी मानले.
7.148.27
एतदर्थं शिरस्तस्य व्यापयामास पाण्डवः ।
स्यमन्तपञ्चकाद्बाह्यं शरैरेव यथाक्रमम् ॥ ७.१४८.२७ ॥
यासाठीच पांडवाने त्याचे मस्तक बाणांनी समंतपंचकाच्या बाहेर क्रमाने फेकून दिले.
7.148.28
कृत्वा तच्च महत्कर्म निहत्य च जयद्रथम् ।
अस्त्रं पाशुपतं पार्थः संहर्तुमुपचक्रमे ॥ ७.१४८.२८ ॥
ते महान कर्म करून आणि जयद्रथाला मारून पार्थाने पाशुपतास्त्र संहारण्यास आरंभ केला.
7.148.29
संहरत्यपि कौन्तेये तदस्त्रं तत्र भारत ।
ववौ शीतः सुगन्धश्च पवनो ह्लादयन्निव ॥ ७.१४८.२९ ॥
हे भारता, कौंतेय ते अस्त्र संहारत असताना तेथे शीतल व सुगंधी वारा वाहू लागला, जणू आनंद देत.
7.148.30
संहारं च प्रमोक्षं च दृष्ट्वा तत्र दिवौकसः ।
विस्मयं परमं जग्मुः प्रशशंसुश्च पाण्डवम् ॥ ७.१४८.३० ॥
तेथे अस्त्राचा संहार व त्याची मुक्ती पाहून स्वर्गवासी देव अत्यंत विस्मित झाले आणि त्यांनी पांडवाची स्तुती केली.
7.148.31
एवमस्त्रेण तान्वीरो योधयित्वा धनञ्जयः ।
जयद्रथशिरः पश्चाद्व्यापयामास पाण्डवः ॥ ७.१४८.३१ ॥
अशा प्रकारे अस्त्राने त्या वीरांना युद्धात पराभूत करून धनंजय पाण्डवाने नंतर जयद्रथाचे मस्तक (बाणाने) दूर उडवून दिले.
7.148.32
तच्छिरश्च्यावमानं तु ददृशुस्तावका युधि ।
शल्यकर्णकृपा राजन्मोहिताः सव्यसाचिना ॥ ७.१४८.३२ ॥
हे राजन्, युद्धात तुमच्या योद्ध्यांनी ते मस्तक फेकले जाताना पाहिले; शल्य, कर्ण आणि कृप सव्यसाची (अर्जुन) यांच्याकडून मोहित झाले.
7.148.33
शिरसि च्याविते तस्य शरैराशीविषोपमैः ।
पश्चात्कायोऽपतद्भूमिं शोचयन्सर्वपार्थिवान् ॥ ७.१४८.३३ ॥
विषारी सर्पांसारख्या बाणांनी त्याचे मस्तक छिन्न झाल्यावर त्याचे धड मागे जमिनीवर कोसळले; त्याने सर्व राजांना शोकग्रस्त केले.
7.148.34
दृष्ट्वा तु निहतं सङ्ख्ये सिन्धुराजं महारथम् ।
पुत्राणां तव नेत्रेभ्यो दुःखादास्रं प्रवर्तत ॥ ७.१४८.३४ ॥
युद्धात महारथी सिंधुराजाला मारलेले पाहून तुमच्या पुत्रांच्या डोळ्यांतून दुःखाने अश्रू वाहू लागले.
7.148.35
ततो विनिहते राजन्सिन्धुराजे किरीटिना ।
तमस्तद्वासुदेवेन संहृतं भरतर्षभ ॥ ७.१४८.३५ ॥
हे राजन्, किरीटी (अर्जुन)कडून सिंधुराज मारला गेल्यावर, हे भरतश्रेष्ठा, वासुदेवाने (कृष्णाने) तो अंधार दूर केला.
7.148.36
पश्चाज्ज्ञातं महीपाल तव पुत्रैः सहानुगैः ।
वासुदेवप्रयुक्तेयं मायेति नृपसत्तम ॥ ७.१४८.३६ ॥
हे महीपाला, नृपश्रेष्ठा, नंतर तुमच्या पुत्रांना आणि त्यांच्या अनुयायांना कळले की ही वासुदेवाने प्रयुक्त केलेली माया होती.
7.148.37
एवं स निहतो राजन्पार्थेनामिततेजसा ।
अक्षौहिणीरष्ट हत्वा जामाता तव सैन्धवः ॥ ७.१४८.३७ ॥
हे राजा, अमिततेजस्वी पार्थाने असा मारला गेलेला तुमचा जावई सैंधव आठ अक्षौहिणी सेनेचा संहार करून पडला.
7.148.38
हतं जयद्रथं दृष्ट्वा तव पुत्रा नराधिप ।
दुःखादश्रूणि मुमुचुर्निराशाश्चाभवञ्जये ॥ ७.१४८.३८ ॥
जयद्रथ मारला गेलेला पाहून, हे नराधिपा, तुमचे पुत्र दुःखाने अश्रू ढाळू लागले आणि विजयाबद्दल निराश झाले.
7.148.39
ततो जयद्रथे राजन्हते पार्थेन केशवः ।
दध्मौ शङ्खं महाबाहुरर्जुनश्च परन्तपः ॥ ७.१४८.३९ ॥
नंतर, हे राजा, पार्थाने जयद्रथ मारल्यावर केशवाने शंख फुंकला; महाबाहू आणि शत्रूंना तापवणारा अर्जुनही शंख फुंकला.
7.148.40
भीमश्च वृष्णिसिंहश्च युधामन्युश्च भारत ।
उत्तमौजाश्च विक्रान्तः शङ्खान्दध्मुः पृथक्पृथक् ॥ ७.१४८.४० ॥
हे भारता, भीम, वृष्णिसिंह, युधामन्यु आणि पराक्रमी उत्तमौजा यांनी वेगवेगळे शंख फुंकले.
7.148.41
श्रुत्वा महान्तं तं शब्दं धर्मराजो युधिष्ठिरः ।
सैन्धनं निहतं मेने फल्गुनेन महात्मना ॥ ७.१४८.४१ ॥
तो महान आवाज ऐकून धर्मराज युधिष्ठिराने समजले की महात्मा फल्गुनाने सैंधवाला मारले आहे.
7.148.42
ततो वादित्रघोषेण स्वान्योधान्पर्यहर्षयत् ।
अभ्यवर्तत सङ्ग्रामे भारद्वाजं युयुत्सया ॥ ७.१४८.४२ ॥
नंतर वाद्यांच्या घोषाने आपल्या योद्ध्यांना आनंदित करून, युद्धाच्या इच्छेने भारद्वाजाकडे (द्रोणाकडे) तो पुढे सरसावला.
7.148.43
ततः प्रववृते राजन्नस्तं गच्छति भास्करे ।
द्रोणस्य सोमकैः सार्धं सङ्ग्रामो रोमहर्षणः ॥ ७.१४८.४३ ॥
हे राजा, सूर्य मावळत असताना सोमकांसह द्रोणाचे रोमांचकारी युद्ध सुरू झाले.
7.148.44
ते तु सर्वे प्रयत्नेन भारद्वाजं जिघांसवः ।
सैन्धवे निहते राजन्नयुध्यन्त महारथाः ॥ ७.१४८.४४ ॥
हे राजा, सैंधव मारला गेल्यावर ते सर्व महारथी भारद्वाजाला (द्रोणाला) मारण्याच्या इच्छेने पूर्ण प्रयत्नाने लढू लागले.
7.148.45
पाण्डवास्तु जयं लब्ध्वा सैन्धवं विनिहत्य च ।
अयोधयंस्तु ते द्रोणं जयोऽन्मत्तास्ततस्ततः ॥ ७.१४८.४५ ॥
पांडवांनी सैंधवाला मारून विजय मिळवला; विजयाने उन्मत्त होऊन ते द्रोणाशी लढू लागले.
7.148.46
अर्जुनोऽपि ततो योधांस्तावकान्रथसत्तमान् ।
अयोधयन्महाबाहुर्हत्वा सैन्धवकं नृपम् ॥ ७.१४८.४६ ॥
नंतर महाबाहू अर्जुनानेही सैंधव राजाला मारून तुमच्या श्रेष्ठ रथींशी युद्ध केले.