મહાભારત · અધ્યાય 7.149
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
7.149.1
तस्मिन्विनिहते वीरे सैन्धवे सव्यसाचिना ।
मामका यदकुर्वन्त तन्ममाचक्ष्व सञ्जय ॥ ७.१४९.१ ॥
તે વીર સૈંધવ સવ્યસાચી (અર્જુન) દ્વારા મરાયા પછી મારા પક્ષના લોકોએ શું કર્યું, હે સંજય, તે મને કહે.
7.149.2
पश्यतां सर्वसैन्यानां मामकानां महारणे ।
अहन्यत कथं युद्धे सैन्धवः सव्यसाचिना ॥ ७.१४९.२ ॥
મહાયુદ્ધમાં મારી બધી સેનાઓ જોઈ રહી હતી ત્યારે સૈંધવ સવ્યસાચી (અર્જુન) દ્વારા યુદ્ધમાં કેવી રીતે મરાયો?
7.149.3
कथं द्रौणिकृपैर्गुप्तः कर्णेन च महारणे ।
फल्गुनाग्निमुखं घोरं प्रविष्टः साधु सैन्धवः ॥ ७.१४९.३ ॥
દ્રૌણિ (અશ્વત્થામા), કૃપ અને કર્ણ દ્વારા રક્ષિત હોવા છતાં સૈંધવ તે મહાયુદ્ધમાં ફાલ્ગુનના (અર્જુનના) ભયંકર અગ્નિમુખમાં કેવી રીતે પ્રવેશ્યો?
7.149.4
तस्मिन्हते महेष्वासे मन्दात्मा स सुयोधनः ।
भ्रातृबिः सहितः सूत किमकार्षीदनन्तरम् ॥ ७.१४९.४ ॥
હે સૂત, તે મહાધનુર્ધર મરાયા પછી મંદબુદ્ધિ સુયોધને પોતાના ભાઈઓ સાથે પછી શું કર્યું?
7.149.5
सैन्धवं निहतं दृष्ट्वा रणे पार्थेन भारत ।
अमर्षवशमापन्नः कृपः शारद्वतस्ततः ॥ ७.१४९.५ ॥
હે ભારત, યુદ્ધમાં પાર્થ (અર્જુન) દ્વારા સૈંધવને મરાયેલો જોઈને શારદ્વત કૃપ ત્યારે અમર્ષને વશ થયા.
7.149.6
महता शरवर्षेण पाण्डवं समवाकिरत् ।
द्रौणिश्चाभ्यद्रवद्राजन्रथमास्थाय फल्गुनम् ॥ ७.१४९.६ ॥
તેણે મહાન બાણવર્ષાથી પાંડવ (અર્જુન)ને ઢાંકી દીધો; હે રાજન, દ્રૌણિ (અશ્વત્થામા) રથ પર ચઢીને ફાલ્ગુન (અર્જુન) પર ધસી ગયો.
7.149.7
तावेतौ रथिनां श्रेष्ठौ रथाभ्यां रथसत्तमौ ।
उभावुभयतस्तीक्ष्णैर्विशिखैरभ्यवर्षताम् ॥ ७.१४९.७ ॥
રથીઓમાં શ્રેષ્ઠ એવા એ બંનેએ પોતાના રથો પરથી બંને બાજુએથી તીક્ષ્ણ બાણોની વર્ષા કરી.
7.149.8
स तथा शरवर्षाभ्यां सुमहद्ध्यां महाभुजः ।
पीड्यमानः परामार्तिमगमद्रथिनां वरः ॥ ७.१४९.८ ॥
મહાબાહુ એ શ્રેષ્ઠ રથી તે બંનેના અતિ મોટા બાણવર્ષાથી આ રીતે પીડિત થઈ અત્યંત વેદનાને પામ્યો.
7.149.9
सोऽजिघांसुर्गुरुं सङ्ख्ये गुरोस्तनयमेव च ।
चकाराचार्यकं तत्र कुन्तीपुत्रो धनञ्जयः ॥ ७.१४९.९ ॥
યુદ્ધમાં ગુરુ અને ગુરુપુત્રને મારવાની ઇચ્છા ન રાખતાં કુંતીપુત્ર ધનંજયે ત્યાં આચાર્યનું કર્તવ્ય બજાવ્યું.
7.149.10
अस्त्रैरस्त्राणि संवार्य द्रौणेः शारद्वतस्य च ।
मन्दवेगानिषूंस्ताभ्यामजिघांसुरवासृजत् ॥ ७.१४९.१० ॥
દ્રોણપુત્ર અને શારદ્વતના અસ્ત્રોને પોતાના અસ્ત્રોથી રોકીને, તેમને મારવાની ઇચ્છા ન રાખતાં તેણે મંદ વેગવાળાં બાણ છોડ્યાં.
7.149.11
तेन नातिभृशं त्रस्तौ विशिखैर्भृशपीडितौ ।
बहुत्वात्तु परामार्तिं शराणां तावगच्छताम् ॥ ७.१४९.११ ॥
તેના બાણોથી તે બંને અતિશય ડરી ગયા નહીં; પરંતુ બાણોની અધિકતાને કારણે તે બંને અત્યંત પીડાઈને ભારે વેદનાને પામ્યા.
7.149.12
अथ शारद्वतो राजन्कौन्तेयशरपीडितः ।
अवासीदद्रथोपस्थे मूर्च्छामभिजगाम ह ॥ ७.१४९.१२ ॥
ત્યારે હે રાજન, કૌંતેયના બાણોથી પીડાયેલો શારદ્વત રથની ભૂમિ પર બેસી પડ્યો અને મૂર્છિત થઈ ગયો.
7.149.13
विह्वलं तमभिज्ञाय भर्तारं शरपीडितम् ।
हतोऽयमिति च ज्ञात्वा सारथिस्तमपावहत् ॥ ७.१४९.१३ ॥
તેમને મૂર્છિત અને બાણોથી પીડિત જોઈને, "આ માર્યા ગયા" એમ માનીને સારથિ તેમને દૂર લઈ ગયો.
7.149.14
तस्मिन्भग्ने महाराज कृपे शारद्वते युधि ।
अश्वत्थामाप्यपायासीत्पाण्डवेयाद्रथान्तरम् ॥ ७.१४९.१४ ॥
હે મહારાજ, યુદ્ધમાં શારદ્વત કૃપ પરાજિત થતાં અશ્વત્થામા પણ પાંડવના રથથી બીજા રથ તરફ ચાલ્યો ગયો.
7.149.15
दृष्ट्वा शारद्वतं पार्थो मूर्च्छितं शरपीडितम् ।
धिग्धिङ्मामिति चैवोक्त्वा कृपणं पर्यदेवयत्।
अश्रुपूर्णमुखो दीनो वचनं चेदमब्रवीत् ॥ ७.१४९.१५ ॥
શારદ્વત કૃપને મૂર્છિત અને બાણોથી પીડિત જોઈને પાર્થે "મને ધિક્કાર, ધિક્કાર" કહીને દીનપણે વિલાપ કર્યો; આંસુથી ભરેલા મુખે દુઃખી થઈને તેણે આ વચનો કહ્યાં.
7.149.16
पश्यन्निदं महाप्राज्ञः क्षत्ता राजानमुक्तवान् ।
कुलान्तकरणे पापे जातमात्रे सुयोधने ॥ ७.१४९.१६ ॥
આ જોઈને મહાપ્રાજ્ઞ ક્ષત્તા (વિદુર) રાજાને બોલ્યા — કુળનો નાશ કરનાર પાપી સુયોધન જન્મતાં જ.
7.149.17
नीयतां परलोकाय साध्वयं कुलपांसनः ।
अस्माद्धि कुरुमुख्यानां महदुत्पत्स्यते भयम् ॥ ७.१४९.१७ ॥
"આ કુળકલંકને પરલોકમાં મોકલવો એ સારું છે; કારણ કે એનાથી કુરુશ્રેષ્ઠો પર મોટો ભય ઉત્પન્ન થશે."
7.149.18
तदिदं समनुप्राप्तं वचनं सत्यवादिनः ।
तत्कृते ह्यद्य पश्यामि शरतल्पगतं गुरुम् ॥ ७.१४९.१८ ॥
સત્યવાદી (વિદુરના) આ વચન હવે સાચું પડ્યું છે; તેના કારણે જ આજે હું ગુરુને બાણશય્યા પર પડેલા જોઉં છું.
7.149.19
धिगस्तु क्षात्रमाचारं धिगस्तु बलपौरुषम् ।
को हि ब्राह्मणमाचार्यमभिद्रुह्येत मादृशः ॥ ७.१४९.१९ ॥
ક્ષાત્ર આચારને ધિક્કાર, બળ અને પૌરુષને ધિક્કાર! મારા જેવો કોણ બ્રાહ્મણ અને આચાર્ય સાથે દ્રોહ કરે?
7.149.20
ऋषिपुत्रो ममाचार्यो द्रोणस्य परमः सखा ।
एष शेते रथोपस्थे कृपो मद्बाणपीडितः ॥ ७.१४९.२० ॥
ઋષિપુત્ર, મારા આચાર્ય, દ્રોણના પરમ મિત્ર આ કૃપ મારા બાણોથી પીડિત થઈ રથના તળિયે પડ્યા છે.
7.149.21
अकामयानेन मया विशिखैरर्दितो भृशम् ।
अवसीदन्रथोपस्थे प्राणान्पीडयतीव मे ॥ ७.१४९.२१ ॥
મારી ઇચ્છા ન હોવા છતાં મારા બાણોથી તે અત્યંત પીડિત થયા. રથના તળિયે ક્ષીણ થતા તેમના પ્રાણ જાણે મને જ પીડી રહ્યા છે.
7.149.22
पुत्रशोकाभितप्तेन शरैरभ्यर्दितेन च ।
अभ्यस्तो बहुभिर्बाणैर्दशधर्मगतेन वै ॥ ७.१४९.२२ ॥
પુત્રશોકથી તપ્ત થયેલા મેં બાણોથી તેમના પર આક્રમણ કર્યું; દશધર્મને પામેલા મેં અનેક બાણોથી તેમને પ્રહાર કર્યો.
7.149.23
शरार्दितः स हि मया प्रेक्षमाणो महाद्युतिः ।
शोचयत्येष नियतं भूयः पुत्रवधाद्धि माम्।
कृपणं स्वरथे सन्नं पश्य कृष्ण यथागतम् ॥ ७.१४९.२३ ॥
બાણોથી પીડિત થયેલા તે મહાતેજસ્વી મારી સામે જોતાં, પુત્રવધને કારણે નિશ્ચિતપણે ફરી મને શોકાકુલ કરે છે. હે કૃષ્ણ, પોતાના રથ પર દીન થઈ પડેલા તેમને જુઓ, જેવા તે આવ્યા હતા તેવા જ.
7.149.24
उपाकृत्य तु वै विद्यामाचार्येभ्यो नरर्षभाः ।
प्रयच्छन्तीह ये कामान्देवत्वमुपयान्ति ते ॥ ७.१४९.२४ ॥
આચાર્યો પાસેથી વિદ્યા મેળવીને અહીં પોતાની કામનાઓ અર્પણ કરનારા નરશ્રેષ્ઠો દેવત્વ પામે છે.
7.149.25
ये च विद्यामुपादाय गुरुभ्यः पुरुषाधमाः ।
घ्नन्ति तानेव दुर्वृत्तास्ते वै निरयगामिनः ॥ ७.१४९.२५ ॥
જે અધમ પુરુષો ગુરુઓ પાસેથી વિદ્યા મેળવીને તે જ ગુરુઓનો વધ કરે છે, તે દુરાચારીઓ નિશ્ચયે નરકગામી થાય છે.
7.149.26
तदिदं नरकायाद्य कृतं कर्म मया ध्रुवम् ।
आचार्यं शरवर्षेण रथे सादयता कृपम् ॥ ७.१४९.२६ ॥
આજે મારા દ્વારા થયેલું આ કર્મ નિશ્ચયે નરક માટે છે — બાણોની વર્ષા કરી રથ પર આચાર્ય કૃપને પાડી દેવા.
7.149.27
यत्तत्पूर्वमुपाकुर्वन्नस्त्रं मामब्रवीत्कृपः ।
न कथञ्चन कौरव्य प्रहर्तव्यं गुराविति ॥ ७.१४९.२७ ॥
પૂર્વે હું શિક્ષણ લેતો હતો ત્યારે કૃપે મને કહ્યું હતું — હે કૌરવ્ય, કોઈ પણ રીતે ગુરુ પર પ્રહાર ન કરવો.
7.149.28
तदिदं वचनं साधोराचार्यस्य महात्मनः ।
नानुष्ठितं तमेवाजौ विशिखैरभिवर्षता ॥ ७.१४९.२८ ॥
તે મહાત્મા, સજ્જન આચાર્યનું આ વચન મેં યુદ્ધમાં પાળ્યું નહીં — તેમના પર જ બાણોની વર્ષા કરતાં.
7.149.29
नमस्तस्मै सुपूज्याय गौतमायापलायिने ।
धिगस्तु मम वार्ष्णेय यदस्मै प्रहराम्यहम् ॥ ७.१४९.२९ ॥
તે સુપૂજ્ય, ક્યારેય ન ભાગનારા ગૌતમ કૃપને નમસ્કાર. હે વાર્ષ્ણેય, તેમના પર હું પ્રહાર કરું છું તેથી મને ધિક્કાર હો.
7.149.30
तथा विलपमाने तु सव्यसाचिनि तं प्रति ।
ततो राजन्हृष्टीकेशः संङ्गामशिरसि स्थितम्।
तीर्णप्रतिज्ञं बीभत्सुं परिष्वज्यैनमब्रवीत् ॥ ७.१४९.३० ॥
આ રીતે વિલાપ કરતા સવ્યસાચી પ્રત્યે, હે રાજન, ત્યારે હૃષીકેશે યુદ્ધના મોખરે ઊભેલા, પ્રતિજ્ઞા પૂરી કરનાર બીભત્સુને આલિંગન આપી આમ કહ્યું.
7.149.31
दिष्ठ्या सम्पादिता जिष्णो प्रतिज्ञा महती त्वया ।
दिष्ट्या विनिहतः पापो वृद्धक्षत्रः सहात्मजः ॥ ७.१४९.३१ ॥
હે વિજયી, તેં તારી મહાન પ્રતિજ્ઞા ભાગ્યથી પૂર્ણ કરી; ભાગ્યથી પાપી વૃદ્ધક્ષત્ર પોતાના પુત્ર સહિત માર્યો ગયો.
7.149.32
धार्तराष्ट्रबलं प्राप्य देवसेनापि भारत ।
सीदेत समरे जिष्णो नात्र कार्या विचारणा ॥ ७.१४९.३२ ॥
હે ભરતવંશી, ધૃતરાષ્ટ્રના પુત્રોની સેનાને સામનો કરે તો દેવસેના પણ યુદ્ધમાં ડૂબી જાત; હે વિજયી, એમાં શંકા ન કરવી.
7.149.33
न तं पश्यामि लोकेषु चिन्तयन्पुरुषं क्वचित् ।
त्वदृते पुरुषव्याघ्र य एतद्योधयेद्बलम् ॥ ७.१४९.३३ ॥
હે પુરુષવ્યાઘ્ર, વિશ્વમાં વિચારતાં પણ તારા સિવાય આ સેના સાથે લડી શકે એવો કોઈ પુરુષ હું ક્યાંય જોતો નથી.
7.149.34
महाप्रभावा बहवस्त्वया तुल्याधिकापि वा ।
समेताः पृथिवीपाला धार्तराष्ट्रस्य कारणात् ॥ ७.१४९.३४ ॥
ધૃતરાષ્ટ્રના પુત્રના કારણે તારા જેવા અથવા તારાથી પણ વધુ બળવાન અનેક મહાપ્રતાપી પૃથ્વીપાલો એકઠા થયા હતા.
7.149.35
ते त्वां प्राप्य रणे क्रुद्धा नाभ्यवर्तन्त दंशिताः ।
तव वीर्यं बलं चैव रुद्रशक्रान्तकोपमम् ॥ ७.१४९.३५ ॥
યુદ્ધમાં તને સામનો કરીને તેઓ ક્રોધિત અને બખ્તરધારી હોવા છતાં તારા પર ધસ્યા નહીં; તારો પરાક્રમ અને બળ રુદ્ર, ઇન્દ્ર અને યમના ક્રોધ જેવાં હતાં.
7.149.36
नेदृशं शक्नुयात्कश्चिद्रमे कर्तुं पराक्रमम् ।
यादृशं कृतवानद्य त्वमेकः शत्रुतापनः ॥ ७.१४९.३६ ॥
આજે તેં એકલાએ યુદ્ધમાં જે પરાક્રમ કર્યું, તેવું કોઈ પણ કરી શકત નહીં, હે શત્રુતાપન.
7.149.37
एवमेव हते कर्णे सानुबन्धे दुरात्मनि ।
वर्धयिष्यामि भूयस्त्वां विजितारिं हतद्विषम् ॥ ७.१४९.३७ ॥
એ જ રીતે અનુચરો સહિત દુરાત્મા કર્ણ હણાયા પછી, શત્રુઓને જીતનાર અને વૈરીઓનો નાશ કરનાર તમને હું ફરી વધારીશ.
7.149.38
तमर्जुनः प्रत्युवाच प्रसादात्तव माधव ।
प्रतिज्ञेयं मया तीर्णा विबुधैरपि दुस्तरा ॥ ७.१४९.३८ ॥
અર્જુને તેને ઉત્તર આપ્યો: હે માધવ, તમારી કૃપાથી દેવતાઓ માટે પણ દુસ્તર એવી આ પ્રતિજ્ઞા મેં પાર ઉતારી છે.
7.149.39
अनाश्चार्यो जयस्तेषां येषां नाथोऽसि केशव ।
त्वत्प्रसादान्महीं कृत्स्नां संप्राप्स्यति युधिष्ठिरः ॥ ७.१४९.३९ ॥
હે કેશવ, જેમના તમે નાથ છો તેમના વિજયમાં સંદેહ નથી. તમારી કૃપાથી યુધિષ્ઠિર સમગ્ર પૃથ્વી પ્રાપ્ત કરશે.
7.149.40
तवैष भारो धार्ष्णेय तवैव विजयः प्रभो ।
वर्धनीयास्तव वयं प्रेष्याश्च मधुसूदन ॥ ७.१४९.४० ॥
હે ધૃષ્ણિવંશજ, આ ભાર તમારો છે; હે પ્રભુ, વિજય પણ તમારો જ છે. હે મધુસૂદન, અમે તમારા વડે વધારાવાને યોગ્ય અને તમારા સેવક છીએ.
7.149.41
एवमुक्तस्ततः कृष्णः शनकैर्वाहयन्हयान् ।
दर्शयामास पार्थाय क्रूरमायोधनं महत् ॥ ७.१४९.४१ ॥
આમ કહેવાયા પછી કૃષ્ણે ધીમે ધીમે ઘોડા હાંકતા પાર્થને ભયંકર વિશાળ રણભૂમિ બતાવી.
7.149.42
प्रार्थयन्तो जये युद्धे प्रथितं च महद्यशः ।
पृथिव्यां शेरते शूराः पार्थिवास्त्वच्छरैर्हताः ॥ ७.१४९.४२ ॥
યુદ્ધમાં વિજય અને મહાન પ્રસિદ્ધ યશની ઇચ્છા રાખનારા શૂરવીર રાજાઓ તમારા બાણોથી હણાઈને પૃથ્વી પર પડેલા છે.
7.149.43
विकीर्णशस्त्राभरणा विपन्नाश्वरथद्विपाः ।
सञ्छिन्नभिन्नमर्माणो वैक्लव्यं परमं गताः ॥ ७.१४९.४३ ॥
શસ્ત્રો અને આભૂષણો વિખરાયેલાં છે; ઘોડા, રથ અને હાથી નષ્ટ થયા છે; મર્મસ્થાનો કપાયેલાં અને વીંધાયેલાં છે; તેઓ પરમ લાચારીને પહોંચ્યા છે.
7.149.44
ससत्वा गतसत्वाश्च प्रभया परया युताः ।
सजीवा इव लक्ष्यन्ते गतसत्वा नराधिपाः ॥ ७.१४९.४४ ॥
જીવતા જેવા અને નિષ્પ્રાણ, પરમ તેજથી યુક્ત એ રાજાઓ જીવતા દેખાય છે, છતાં તેમનામાં પ્રાણ નથી.
7.149.45
तेषां शरैः स्वर्णपुङ्खैः शस्त्रैश्च विविधैः शितैः ।
वाहनैरायुधैश्चैव सम्पूर्णां पश्य मेदिनीम् ॥ ७.१४९.४५ ॥
તેમના સુવર્ણ પીંછાવાળા બાણો, વિવિધ તીક્ષ્ણ શસ્ત્રો, વાહનો અને આયુધોથી ભરેલી પૃથ્વીને જુઓ.
7.149.46
वर्मभिश्चर्मभिर्हारैः शिरोभिश्च सकुण्डलैः ।
उष्णीषैर्मकुटैः स्रग्भिश्चूडामणिभिरम्बरैः ॥ ७.१४९.४६ ॥
બખ્તર, ઢાલ, હારો, કુંડળ સહિતના માથાં, પાઘડીઓ, મુકુટ, માળાઓ, ચૂડામણિ અને વસ્ત્રો.
7.149.47
कण्ठसूत्रैरङ्गदैश्च निष्कैरपि च सप्रभैः ।
अन्यैश्चाभरणैश्चित्रैर्भाति भारत मेदिनी ॥ ७.१४९.४७ ॥
કંઠસૂત્ર, અંગદ, તેજસ્વી નિષ્ક અને અન્ય વિચિત્ર આભૂષણોથી, હે ભારત, પૃથ્વી શોભે છે.
7.149.48
अनुकर्षैरुपासङ्गैः पताकाभिर्ध्वजैस्तथा ।
उपस्करैरधिष्ठानैरीषादण्डकबन्धुरैः ॥ ७.१४९.४८ ॥
અનુકર્ષ, ઉપાસંગ, પતાકા, ધ્વજ, ઉપસ્કર, અધિષ્ઠાન અને ઈષાદંડોથી યુક્ત (પૃથ્વી).
7.149.49
चक्रैः प्रमथितैश्चित्रैरक्षैश्च बहुधा रणे ।
युगैर्योक्त्रैः कलापैश्च धनुर्भिः सायकैस्तथा ॥ ७.१४९.४९ ॥
યુદ્ધભૂમિ પર તૂટેલાં પૈડાં, રંગબેરંગી ધરીઓ, અનેક રીતે વિખરાયેલાં ધૂંસરાં, લગામની દોરીઓ, કલાપ, ધનુષ્યો અને બાણ પણ (પડ્યાં હતાં).
7.149.50
परिस्तोमैः कुथाभिश्च परिघैरङ्कुशैस्तथा ।
शक्तिभिर्भिण्डिपालैश्च तूणैः शूलैः परश्वथैः ॥ ७.१४९.५० ॥
પરિસ્તોમ અને કુથ, પરિઘ અને અંકુશ, શક્તિ અને ભિંડિપાલ, તૂણ, શૂળ અને ફરસા (પડ્યાં હતાં).
7.149.51
प्रासैश्च तोमरैश्चैव कुन्तैर्यष्टिभिरेव च ।
शतघ्नीभिर्भुशुण्डीभिः खङ्गैः परशुभिस्तथा ॥ ७.१४९.५१ ॥
પ્રાસ અને તોમર, કુન્ત અને યષ્ટિ, શતઘ્ની અને ભુશુંડી, ખડ્ગ અને ફરસા (પડ્યાં હતાં).
7.149.52
मुसलैर्मुद्गरैश्चैव गदाभिः कुणपैस्तथा ।
सुवर्णविकृताभिश्च कशाभिर्भरतर्षभ ॥ ७.१४९.५२ ॥
મુસળ અને મુદ્ગર, ગદા અને શબ, સોનાથી શણગારેલા ચાબુક પણ (પડ્યા હતા), હે ભરતર્ષભ.
7.149.53
घण्टाभिश्च गजेन्द्राणां भाण्डैश्च विविधैरपि ।
स्रग्भिश्च नानाभरणैर्बस्त्रैश्चैव महाधनैः।
अपविद्धैर्बभौ भूमिर्ग्रहैर्द्यौरिव शारदी ॥ ७.१४९.५३ ॥
મહાગજોની ઘંટડીઓ, વિવિધ પાત્રો, માળાઓ, નાનાં આભૂષણો અને મહામૂલ્યવાન વસ્ત્રોથી વેરાયેલી ભૂમિ, શરદ ઋતુના આકાશ ગ્રહોથી ઝળહળે તેમ ઝળહળી ઊઠી.
7.149.54
पृथिव्यां पृथिवीहेतोः पृथिवीपतयो हताः ।
पृथिवीमुपगुह्याङ्गैः सुप्ताः कान्तामिव प्रियाम् ॥ ७.१४९.५४ ॥
પૃથ્વીને કારણે, પૃથ્વીપતિઓ પૃથ્વી પર હણાયા; પોતાનાં અંગોથી પૃથ્વીને આલિંગીને પ્રિય પત્નીની જેમ સૂતા છે.
7.149.55
इमांश्च गिरिकूटाभान्नागानैरावतोपमान् ।
क्षरतः शोणितं भूरि शस्त्रच्छेददरीमुखैः।
दरीमुखैरिव गिरीन्गैरिकाम्बुपरिस्रवान् ॥ ७.१४९.५५ ॥
પર્વતશિખરો જેવા, ઐરાવત સમાન આ હાથીઓને જુઓ; શસ્ત્રછેદોનાં ગુફામુખોમાંથી પુષ્કળ રક્ત વહી રહ્યું છે, ગેરુના જળ વહાવતા પર્વતો જેવા.
7.149.56
तांश्च बाणहतान्वीर पश्य निष्टनतः क्षितौ ।
हयांश्च पतितान्पश्य स्वर्णभाण्डविभूषितान् ॥ ७.१४९.५६ ॥
હે વીર, બાણોથી હણાઈને ભૂમિ પર કણસતા તેમને જુઓ; સુવર્ણાભૂષણોથી શણગારાયેલા પડેલા ઘોડાઓને પણ જુઓ.
7.149.57
गन्धर्वनगराकारान्रथांश्च निहतेश्वरान् ।
छिन्नध्वजपताकाक्षान्विचक्रान्हतसारथीन् ॥ ७.१४९.५७ ॥
ગંધર્વનગર જેવા, સ્વામીઓ હણાયેલા, ધ્વજ-પતાકા અને ધુરી તૂટેલા, ચક્રવિહીન, સારથિઓ હણાયેલા રથો જુઓ.
7.149.58
निकृत्तकूबरयुगान्भग्नेषान्बन्धुरान्प्रभो ।
पश्य पार्थ हयान्भूमौ विमानोपमदर्शनान् ॥ ७.१४९.५८ ॥
હે પ્રભુ, કપાયેલા કૂબર અને યુગ, તૂટેલી ઈષાવાળા, સુંદર, હે પાર્થ, ભૂમિ પર પડેલા, વિમાન જેવા દેખાતા ઘોડાઓને જુઓ.
7.149.59
पत्तींश्च निहतान्वीर शतशोऽथ सहस्रशः ।
धनुर्भृतश्चर्मभृतः शयानान्रुधिरोक्षितान् ॥ ७.१४९.५९ ॥
હે વીર, સેંકડો-હજારો હણાયેલા પાયદળને જુઓ; ધનુષ અને ઢાલ ધારણ કરેલા, રક્તથી ભીંજાઈ સૂતેલાને.
7.149.60
महीमालिङ्ग्य सर्वाङ्गैः पांसुध्वस्तशिरोरुहान् ।
पश्य योधान्महाबाहो त्वच्छरैर्भिन्नविग्रहान् ॥ ७.१४९.६० ॥
હે મહાબાહો, સર્વ અંગોથી ધરતીને આલિંગીને, ધૂળમાં વાળ વિખરાયેલા, તારા બાણોથી શરીર વીંધાયેલા યોદ્ધાઓને જુઓ.
7.149.61
निपातितद्विपरथाजिसङ्कुल… ।
मसृग्वसापिशितसमृद्धकर्दमम्।
निशाचरश्ववृकपिशाचमोदनं ।
महीतलं नरवर पश्य दुर्दृशम् ॥ ७.१४९.६१ ॥
પડેલા હાથીઓ અને રથોથી ભરેલી રણભૂમિ, રક્ત, ચરબી અને માંસથી સમૃદ્ધ કાદવ, નિશાચરો, કૂતરા, વરુ અને પિશાચોનું ભોજન બનેલી ભૂમિ જુઓ, હે નરશ્રેષ્ઠ; તે જોવી ભયંકર છે.
7.149.62
इदंमहत्त्वय्युपपद्यते प्रभो ।
रणाजिरे कर्म यशोऽभिवर्धनम्।
शतक्रतौ चापि च देवसत्तमे ।
महाहवे जघ्नुषि दैत्यदानवान् ॥ ७.१४९.६२ ॥
હે પ્રભુ, રણભૂમિમાં કરેલું આ મહાન કર્મ, જે યશ વધારનારું છે, તે તમને જ શોભે છે; દેવશ્રેષ્ઠ શતક્રતુ ઇન્દ્રને જેમ શોભતું હતું, જેમણે મહાયુદ્ધમાં દૈત્યદાનવોનો વધ કર્યો.
7.149.63
एवं सन्दर्शयन्कृष्णो रणभूमिं किरीटिने ।
स्वैः समेतः समुदितैः पाञ्चजन्यं व्यनादयत् ॥ ७.१४९.६३ ॥
આ રીતે કૃષ્ણે કિરીટીને રણભૂમિ બતાવી, પોતાના તૈયાર સાથીઓ સાથે મળીને પાંચજન્ય શંખ ફૂંક્યો.
7.149.64
सात्यकिः पार्थमभ्यायाद्भीमसेनश्च पाण्डवः ।
युधामन्यूत्तमौजौ च पाञ्चालस्यात्मजावुभौ ॥ ७.१४९.६४ ॥
સાત્યકિ પાર્થ પાસે આવ્યો, પાંડવ ભીમસેન પણ આવ્યો, અને પાંચાલના બે પુત્રો યુધામન્યુ અને ઉત્તમૌજા પણ આવ્યા.
7.149.65
ते निवार्य शरैर्द्रौणिं कर्णं च सह भूमिपैः ।
आगच्छन्रथिनश्चैव यत्र राजा युधिष्ठिरः ॥ ७.१४९.६५ ॥
તેઓએ બાણોથી દ્રૌણિ અને કર્ણને તથા રાજાઓ સાથે આવેલા રથીઓને રોકીને, જ્યાં રાજા યુધિષ્ઠિર હતા ત્યાં તેઓ આવ્યા.
7.149.66
स दर्शयन्नेव किरीटिनेऽरिहा ।
जनार्दनस्तामरिभूमिमञ्जसा।
अजातशत्रुं समुपेत्य पाण्डवं ।
निवेदयामास हतं जयद्रथम् ॥ ७.१४९.६६ ॥
શત્રુહંતા જનાર્દને કિરીટીને શત્રુની ભૂમિ બતાવતાં, ઝડપથી અજાતશત્રુ પાંડવ પાસે જઈ જયદ્રથ માર્યો ગયો છે એમ નિવેદન કર્યું.