మహాభారతం · అధ్యాయం 7.149
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
7.149.1
तस्मिन्विनिहते वीरे सैन्धवे सव्यसाचिना ।
मामका यदकुर्वन्त तन्ममाचक्ष्व सञ्जय ॥ ७.१४९.१ ॥
ఆ వీరుడు సైంధవుడు సవ్యసాచి (అర్జునుడు) చేత చంపబడిన తరువాత నా వారు ఏమి చేశారో, సంజయా, నాకు చెప్పు.
7.149.2
पश्यतां सर्वसैन्यानां मामकानां महारणे ।
अहन्यत कथं युद्धे सैन्धवः सव्यसाचिना ॥ ७.१४९.२ ॥
మహా యుద్ధంలో నా సైన్యాలన్నీ చూస్తుండగా సైంధవుడు సవ్యసాచి (అర్జునుడు) చేత యుద్ధంలో ఎలా చంపబడ్డాడు?
7.149.3
कथं द्रौणिकृपैर्गुप्तः कर्णेन च महारणे ।
फल्गुनाग्निमुखं घोरं प्रविष्टः साधु सैन्धवः ॥ ७.१४९.३ ॥
ద్రౌణి (అశ్వత్థామ), కృపుడు, కర్ణుడు రక్షించినా సైంధవుడు ఆ మహా యుద్ధంలో ఫల్గునుని (అర్జునుని) భయంకరమైన అగ్ని ముఖంలోకి ఎలా ప్రవేశించాడు?
7.149.4
तस्मिन्हते महेष्वासे मन्दात्मा स सुयोधनः ।
भ्रातृबिः सहितः सूत किमकार्षीदनन्तरम् ॥ ७.१४९.४ ॥
సూతా, ఆ మహా ధనుర్ధారి చంపబడిన తరువాత, మందబుద్ధి గల సుయోధనుడు తన సోదరులతో కలిసి తర్వాత ఏమి చేశాడు?
7.149.5
सैन्धवं निहतं दृष्ट्वा रणे पार्थेन भारत ।
अमर्षवशमापन्नः कृपः शारद्वतस्ततः ॥ ७.१४९.५ ॥
భారతా, యుద్ధంలో పార్థుని (అర్జునుని) చేత సైంధవుడు చంపబడడం చూసి, శారద్వతుడు కృపుడు అప్పుడు కోపావేశానికి లోనయ్యాడు.
7.149.6
महता शरवर्षेण पाण्डवं समवाकिरत् ।
द्रौणिश्चाभ्यद्रवद्राजन्रथमास्थाय फल्गुनम् ॥ ७.१४९.६ ॥
అతడు గొప్ప బాణవర్షంతో పాండవుడిని (అర్జునుని) కప్పాడు; ఓ రాజా, ద్రౌణి (అశ్వత్థామ) రథమెక్కి ఫల్గునుని (అర్జునుని) పైకి ఉరికాడు.
7.149.7
तावेतौ रथिनां श्रेष्ठौ रथाभ्यां रथसत्तमौ ।
उभावुभयतस्तीक्ष्णैर्विशिखैरभ्यवर्षताम् ॥ ७.१४९.७ ॥
రథికులలో శ్రేష్ఠులైన ఆ ఇద్దరూ తమ రథాలపై నుండి రెండు వైపులా పదునైన బాణాల వర్షం కురిపించారు.
7.149.8
स तथा शरवर्षाभ्यां सुमहद्ध्यां महाभुजः ।
पीड्यमानः परामार्तिमगमद्रथिनां वरः ॥ ७.१४९.८ ॥
మహాబాహువైన ఆ శ్రేష్ఠ రథికుడు ఆ ఇద్దరి అతి భయంకరమైన బాణవర్షంతో ఇలా పీడించబడి తీవ్ర బాధను పొందాడు.
7.149.9
सोऽजिघांसुर्गुरुं सङ्ख्ये गुरोस्तनयमेव च ।
चकाराचार्यकं तत्र कुन्तीपुत्रो धनञ्जयः ॥ ७.१४९.९ ॥
యుద్ధంలో గురువును, గురుపుత్రుడిని కూడా చంపాలని కోరక, కుంతీపుత్రుడు ధనంజయుడు అక్కడ గురువు పాత్రను పోషించాడు.
7.149.10
अस्त्रैरस्त्राणि संवार्य द्रौणेः शारद्वतस्य च ।
मन्दवेगानिषूंस्ताभ्यामजिघांसुरवासृजत् ॥ ७.१४९.१० ॥
ద్రోణపుత్రుని, శారద్వతుని అస్త్రాలను తన అస్త్రాలతో అడ్డుకుని, వారిద్దరినీ చంపకూడదనే ఉద్దేశంతో మందవేగ బాణాలను ప్రయోగించాడు.
7.149.11
तेन नातिभृशं त्रस्तौ विशिखैर्भृशपीडितौ ।
बहुत्वात्तु परामार्तिं शराणां तावगच्छताम् ॥ ७.१४९.११ ॥
అతని బాణాలవల్ల వారిద్దరూ అంతగా భయపడలేదు; కానీ బాణాల అధిక సంఖ్యవల్ల వారు తీవ్రంగా బాధించబడి అపారమైన వేదనను పొందారు.
7.149.12
अथ शारद्वतो राजन्कौन्तेयशरपीडितः ।
अवासीदद्रथोपस्थे मूर्च्छामभिजगाम ह ॥ ७.१४९.१२ ॥
అప్పుడు ఓ రాజా, కౌంతేయుని బాణాలతో పీడించబడిన శారద్వతుడు రథం అడుగున కూలి మూర్ఛను పొందాడు.
7.149.13
विह्वलं तमभिज्ञाय भर्तारं शरपीडितम् ।
हतोऽयमिति च ज्ञात्वा सारथिस्तमपावहत् ॥ ७.१४९.१३ ॥
అతడు మూర్ఛితుడై బాణములచే గాయపడినవాడని గ్రహించి, "ఇతడు హతుడయ్యాడు" అని భావించి సారథి అతన్ని దూరంగా తీసుకెళ్ళాడు.
7.149.14
तस्मिन्भग्ने महाराज कृपे शारद्वते युधि ।
अश्वत्थामाप्यपायासीत्पाण्डवेयाद्रथान्तरम् ॥ ७.१४९.१४ ॥
మహారాజా, యుద్ధంలో శారద్వతుడు కృపుడు ఓడిపోయినప్పుడు, అశ్వత్థామ కూడా పాండవుని రథం నుండి మరొక రథానికి వెళ్ళిపోయాడు.
7.149.15
दृष्ट्वा शारद्वतं पार्थो मूर्च्छितं शरपीडितम् ।
धिग्धिङ्मामिति चैवोक्त्वा कृपणं पर्यदेवयत्।
अश्रुपूर्णमुखो दीनो वचनं चेदमब्रवीत् ॥ ७.१४९.१५ ॥
శారద్వతుడు కృపుడు మూర్ఛితుడై బాణములచే గాయపడి ఉండుట చూచి, పార్థుడు "నన్ను ధిక్కరించు, ధిక్కరించు" అని దీనంగా విలపించి, కన్నీటితో నిండిన ముఖంతో ఈ మాటలు పలికాడు.
7.149.16
पश्यन्निदं महाप्राज्ञः क्षत्ता राजानमुक्तवान् ।
कुलान्तकरणे पापे जातमात्रे सुयोधने ॥ ७.१४९.१६ ॥
ఇది చూసి మహాప్రాజ్ఞుడైన క్షత్త (విదురుడు) రాజుతో ఇలా అన్నాడు — కులాన్ని నాశనం చేసే పాపి సుయోధనుడు పుట్టిన వెంటనే.
7.149.17
नीयतां परलोकाय साध्वयं कुलपांसनः ।
अस्माद्धि कुरुमुख्यानां महदुत्पत्स्यते भयम् ॥ ७.१४९.१७ ॥
"ఈ కులకళంకుడిని పరలోకానికి పంపడమే మంచిది; ఎందుకంటే ఇతని వలన కురుశ్రేష్ఠులకు గొప్ప భయం కలుగుతుంది."
7.149.18
तदिदं समनुप्राप्तं वचनं सत्यवादिनः ।
तत्कृते ह्यद्य पश्यामि शरतल्पगतं गुरुम् ॥ ७.१४९.१८ ॥
సత్యవాది (విదురుని) ఈ మాట ఇప్పుడు నిజమైంది; దాని కారణంగానే ఈ రోజు నేను గురువును బాణశయ్యపై పడి ఉండడం చూస్తున్నాను.
7.149.19
धिगस्तु क्षात्रमाचारं धिगस्तु बलपौरुषम् ।
को हि ब्राह्मणमाचार्यमभिद्रुह्येत मादृशः ॥ ७.१४९.१९ ॥
క్షత్రియ ఆచారానికి ధిక్కారం, బలానికి పౌరుషానికి ధిక్కారం! నా వంటివాడు బ్రాహ్మణుడూ ఆచార్యుడూ అయిన వానికి ద్రోహం చేస్తాడా?
7.149.20
ऋषिपुत्रो ममाचार्यो द्रोणस्य परमः सखा ।
एष शेते रथोपस्थे कृपो मद्बाणपीडितः ॥ ७.१४९.२० ॥
ఋషిపుత్రుడూ, నా ఆచార్యుడూ, ద్రోణుని పరమ మిత్రుడూ అయిన ఈ కృపుడు నా బాణాలతో పీడితుడై రథం అడుగున పడి ఉన్నాడు.
7.149.21
अकामयानेन मया विशिखैरर्दितो भृशम् ।
अवसीदन्रथोपस्थे प्राणान्पीडयतीव मे ॥ ७.१४९.२१ ॥
నేను కోరకపోయినా నా బాణాలచే అతడు మిక్కిలి పీడితుడయ్యాడు. రథం అడుగున కృంగిపోతున్న అతని ప్రాణాలు నన్నే బాధిస్తున్నట్లు ఉంది.
7.149.22
पुत्रशोकाभितप्तेन शरैरभ्यर्दितेन च ।
अभ्यस्तो बहुभिर्बाणैर्दशधर्मगतेन वै ॥ ७.१४९.२२ ॥
పుత్రశోకంతో తపించిన నేను బాణాలతో అతనిని పీడించాను; దశధర్మాన్ని అనుసరించిన నేను అనేక బాణాలతో అతనిని కొట్టాను.
7.149.23
शरार्दितः स हि मया प्रेक्षमाणो महाद्युतिः ।
शोचयत्येष नियतं भूयः पुत्रवधाद्धि माम्।
कृपणं स्वरथे सन्नं पश्य कृष्ण यथागतम् ॥ ७.१४९.२३ ॥
బాణాలచే పీడితుడైన ఆ మహాతేజస్వి నన్ను చూస్తూ, పుత్రవధ కారణంగా నిశ్చయంగా మళ్లీ నన్ను శోకింపజేస్తున్నాడు. కృష్ణా, తన రథంపై దీనంగా కూలిపోయిన అతనిని చూడు, వచ్చినట్లుగానే ఉన్నాడు.
7.149.24
उपाकृत्य तु वै विद्यामाचार्येभ्यो नरर्षभाः ।
प्रयच्छन्तीह ये कामान्देवत्वमुपयान्ति ते ॥ ७.१४९.२४ ॥
ఆచార్యుల వద్ద విద్యను పొంది, ఇక్కడ తమ కోరికలను తీర్చే నరశ్రేష్ఠులు దేవత్వాన్ని పొందుతారు.
7.149.25
ये च विद्यामुपादाय गुरुभ्यः पुरुषाधमाः ।
घ्नन्ति तानेव दुर्वृत्तास्ते वै निरयगामिनः ॥ ७.१४९.२५ ॥
గురువుల వద్ద విద్యను పొంది ఆ గురువులనే చంపే అధములు — ఆ దుర్మార్గులు నిశ్చయంగా నరకానికి వెళ్తారు.
7.149.26
तदिदं नरकायाद्य कृतं कर्म मया ध्रुवम् ।
आचार्यं शरवर्षेण रथे सादयता कृपम् ॥ ७.१४९.२६ ॥
ఈ రోజు నేను చేసిన ఈ కర్మ నిశ్చయంగా నరకానికే — బాణవర్షంతో గురువైన కృపుణ్ణి రథంపై నుండి పడగొట్టినది.
7.149.27
यत्तत्पूर्वमुपाकुर्वन्नस्त्रं मामब्रवीत्कृपः ।
न कथञ्चन कौरव्य प्रहर्तव्यं गुराविति ॥ ७.१४९.२७ ॥
పూర్వం నేను విద్య నేర్చుకుంటున్నప్పుడు కృపుడు నాతో అన్నాడు — ఓ కౌరవ్యా, ఏ విధంగానూ గురువుపై ప్రహరించకూడదు అని.
7.149.28
तदिदं वचनं साधोराचार्यस्य महात्मनः ।
नानुष्ठितं तमेवाजौ विशिखैरभिवर्षता ॥ ७.१४९.२८ ॥
ఆ మహాత్ముడు, సాధువైన గురువు చెప్పిన ఈ మాటను నేను యుద్ధంలో పాటించలేదు — అంబులను వర్షిస్తూ ఆయననే కొట్టి.
7.149.29
नमस्तस्मै सुपूज्याय गौतमायापलायिने ।
धिगस्तु मम वार्ष्णेय यदस्मै प्रहराम्यहम् ॥ ७.१४९.२९ ॥
ఆ సుపూజ్యుడైన, పారిపోని గౌతముడు కృపునికి నమస్కారం. ఓ వార్ష్ణేయా, ఆయనపై నేను ప్రహరిస్తున్నందుకు నాకు ధిక్కారం కలుగుగాక.
7.149.30
तथा विलपमाने तु सव्यसाचिनि तं प्रति ।
ततो राजन्हृष्टीकेशः संङ्गामशिरसि स्थितम्।
तीर्णप्रतिज्ञं बीभत्सुं परिष्वज्यैनमब्रवीत् ॥ ७.१४९.३० ॥
ఇలా విలపిస్తున్న సవ్యసాచి వైపు చూసి, ఓ రాజా, అప్పుడు హృషీకేశుడు యుద్ధ ముఖంలో నిలిచిన, ప్రతిజ్ఞ నెరవేర్చిన బీభత్సుని కౌగలించుకొని ఇలా అన్నాడు.
7.149.31
दिष्ठ्या सम्पादिता जिष्णो प्रतिज्ञा महती त्वया ।
दिष्ट्या विनिहतः पापो वृद्धक्षत्रः सहात्मजः ॥ ७.१४९.३१ ॥
ఓ విజయుడా, నీవు నీ మహత్తర ప్రతిజ్ఞను అదృష్టవశాత్తు నెరవేర్చావు; అదృష్టవశాత్తు పాపి వృద్ధక్షత్రుడు తన కుమారునితో సహా హతుడయ్యాడు.
7.149.32
धार्तराष्ट्रबलं प्राप्य देवसेनापि भारत ।
सीदेत समरे जिष्णो नात्र कार्या विचारणा ॥ ७.१४९.३२ ॥
భరతవంశీయుడా, ధృతరాష్ట్రుని కుమారుల సైన్యాన్ని ఎదుర్కొంటే దేవసేన కూడా యుద్ధంలో కుంగిపోయేది; ఓ విజయుడా, ఇందులో సందేహం లేదు.
7.149.33
न तं पश्यामि लोकेषु चिन्तयन्पुरुषं क्वचित् ।
त्वदृते पुरुषव्याघ्र य एतद्योधयेद्बलम् ॥ ७.१४९.३३ ॥
పురుషవ్యాఘ్రుడా, లోకాల్లో ఆలోచించినా నిన్ను తప్ప ఈ సైన్యంతో పోరాడగల వాడిని నేను ఎక్కడా చూడలేదు.
7.149.34
महाप्रभावा बहवस्त्वया तुल्याधिकापि वा ।
समेताः पृथिवीपाला धार्तराष्ट्रस्य कारणात् ॥ ७.१४९.३४ ॥
ధృతరాష్ట్రుని కుమారుని కారణంగా, నీతో సమానులైన లేదా నీ కంటే అధికులైన అనేక మహాప్రభావశాలురైన భూపాలురు సమకూడారు.
7.149.35
ते त्वां प्राप्य रणे क्रुद्धा नाभ्यवर्तन्त दंशिताः ।
तव वीर्यं बलं चैव रुद्रशक्रान्तकोपमम् ॥ ७.१४९.३५ ॥
యుద్ధంలో నిన్ను ఎదుర్కొని వారు కోపంతో, కవచాలతో ఉన్నప్పటికీ నీపై పడలేదు; నీ పరాక్రమం, బలం రుద్ర, ఇంద్ర, యమ కోపాలతో సమానం.
7.149.36
नेदृशं शक्नुयात्कश्चिद्रमे कर्तुं पराक्रमम् ।
यादृशं कृतवानद्य त्वमेकः शत्रुतापनः ॥ ७.१४९.३६ ॥
యుద్ధంలో ఈ రోజు నీవు ఒంటరిగా చేసిన ఇలాంటి పరాక్రమాన్ని ఎవ్వరూ చేయలేరు, శత్రువులను తపింపజేసేవాడా.
7.149.37
एवमेव हते कर्णे सानुबन्धे दुरात्मनि ।
वर्धयिष्यामि भूयस्त्वां विजितारिं हतद्विषम् ॥ ७.१४९.३७ ॥
ఈ విధంగానే అనుచరులతో సహా దుష్టాత్ముడైన కర్ణుడు చంపబడగా, శత్రువులను జయించిన, విరోధులను సంహరించిన నిన్ను మళ్ళీ గౌరవిస్తాను.
7.149.38
तमर्जुनः प्रत्युवाच प्रसादात्तव माधव ।
प्रतिज्ञेयं मया तीर्णा विबुधैरपि दुस्तरा ॥ ७.१४९.३८ ॥
అర్జునుడు అతనికి ఇలా బదులిచ్చాడు: ఓ మాధవా, నీ అనుగ్రహంతో దేవతలకు కూడా దుస్తరమైన ఈ ప్రతిజ్ఞను నేను నెరవేర్చాను.
7.149.39
अनाश्चार्यो जयस्तेषां येषां नाथोऽसि केशव ।
त्वत्प्रसादान्महीं कृत्स्नां संप्राप्स्यति युधिष्ठिरः ॥ ७.१४९.३९ ॥
ఓ కేశవా, నీవు ఎవరికి నాథుడవో వారి విజయంలో సందేహం లేదు. నీ అనుగ్రహంతో యుధిష్ఠిరుడు సమస్త భూమిని పొందుతాడు.
7.149.40
तवैष भारो धार्ष्णेय तवैव विजयः प्रभो ।
वर्धनीयास्तव वयं प्रेष्याश्च मधुसूदन ॥ ७.१४९.४० ॥
ఓ ధృష్ణి వంశజా, ఈ భారం నీదే; ఓ ప్రభూ, విజయమూ నీదే. ఓ మధుసూదనా, మేము నీచేత పెంచబడదగినవారము, నీ సేవకులము.
7.149.41
एवमुक्तस्ततः कृष्णः शनकैर्वाहयन्हयान् ।
दर्शयामास पार्थाय क्रूरमायोधनं महत् ॥ ७.१४९.४१ ॥
అలా చెప్పబడిన తరువాత, కృష్ణుడు గుర్రాలను నెమ్మదిగా తోలుతూ, పార్థునికి భయంకరమైన గొప్ప రణభూమిని చూపించాడు.
7.149.42
प्रार्थयन्तो जये युद्धे प्रथितं च महद्यशः ।
पृथिव्यां शेरते शूराः पार्थिवास्त्वच्छरैर्हताः ॥ ७.१४९.४२ ॥
యుద్ధంలో విజయాన్ని, గొప్ప ప్రసిద్ధ కీర్తిని కోరిన శూరులైన రాజులు నీ బాణాలతో హతులై భూమిపై పడి ఉన్నారు.
7.149.43
विकीर्णशस्त्राभरणा विपन्नाश्वरथद्विपाः ।
सञ्छिन्नभिन्नमर्माणो वैक्लव्यं परमं गताः ॥ ७.१४९.४३ ॥
ఆయుధాలు, అలంకారాలు చెల్లాచెదురుగా పడి ఉన్నాయి; గుర్రాలు, రథాలు, ఏనుగులు నశించాయి; మర్మస్థానాలు నరకబడి, చీల్చబడి ఉన్నాయి; వారు పరమ నిస్సహాయ స్థితికి చేరుకున్నారు.
7.149.44
ससत्वा गतसत्वाश्च प्रभया परया युताः ।
सजीवा इव लक्ष्यन्ते गतसत्वा नराधिपाः ॥ ७.१४९.४४ ॥
ప్రాణం ఉన్నట్లుగా, ప్రాణం లేనివారిగా, పరమ తేజస్సుతో కూడి ఉన్న ఆ రాజులు ప్రాణంతో ఉన్నట్లు కనిపిస్తున్నారు, అయినా వారిలో ప్రాణం లేదు.
7.149.45
तेषां शरैः स्वर्णपुङ्खैः शस्त्रैश्च विविधैः शितैः ।
वाहनैरायुधैश्चैव सम्पूर्णां पश्य मेदिनीम् ॥ ७.१४९.४५ ॥
వారి బంగారు రెక్కల బాణాలతో, పదునైన వివిధ ఆయుధాలతో, వాహనాలతో, అస్త్రాలతో నిండిన భూమిని చూడు.
7.149.46
वर्मभिश्चर्मभिर्हारैः शिरोभिश्च सकुण्डलैः ।
उष्णीषैर्मकुटैः स्रग्भिश्चूडामणिभिरम्बरैः ॥ ७.१४९.४६ ॥
కవచాలు, డాళ్లు, హారాలు, కుండలాలతో కూడిన తలలు, తలపాగాలు, కిరీటాలు, పూలమాలలు, చూడామణులు, వస్త్రాలు.
7.149.47
कण्ठसूत्रैरङ्गदैश्च निष्कैरपि च सप्रभैः ।
अन्यैश्चाभरणैश्चित्रैर्भाति भारत मेदिनी ॥ ७.१४९.४७ ॥
కంఠసూత్రాలు, అంగదాలు, ప్రకాశించే నిష్కాలు, ఇతర వింత అలంకారాలతో, భారతా, భూమి ప్రకాశిస్తోంది.
7.149.48
अनुकर्षैरुपासङ्गैः पताकाभिर्ध्वजैस्तथा ।
उपस्करैरधिष्ठानैरीषादण्डकबन्धुरैः ॥ ७.१४९.४८ ॥
అనుకర్షాలు, ఉపాసంగాలు, పతాకలు, ధ్వజాలు, ఉపస్కరాలు, అధిష్ఠానాలు, ఈషాదండాలు కలిగిన (భూమి).
7.149.49
चक्रैः प्रमथितैश्चित्रैरक्षैश्च बहुधा रणे ।
युगैर्योक्त्रैः कलापैश्च धनुर्भिः सायकैस्तथा ॥ ७.१४९.४९ ॥
యుద్ధభూమిలో విరిగిన చక్రాలు, రంగురంగుల ఇరుసులు, అనేక విధాలుగా చెల్లాచెదురైన నాగళ్ళు, కళ్ళెపు తాళ్ళు, కలాపాలు, ధనుస్సులు, బాణాలు కూడా (పడి ఉన్నాయి).
7.149.50
परिस्तोमैः कुथाभिश्च परिघैरङ्कुशैस्तथा ।
शक्तिभिर्भिण्डिपालैश्च तूणैः शूलैः परश्वथैः ॥ ७.१४९.५० ॥
పరిస్తోమాలు, కుథలు, పరిఘలు, అంకుశాలు, శక్తులు, భిండిపాలాలు, తూణీరాలు, శూలాలు, గొడ్డళ్ళు (కూడా పడి ఉన్నాయి).
7.149.51
प्रासैश्च तोमरैश्चैव कुन्तैर्यष्टिभिरेव च ।
शतघ्नीभिर्भुशुण्डीभिः खङ्गैः परशुभिस्तथा ॥ ७.१४९.५१ ॥
ప్రాసాలు, తోమరాలు, కుంతాలు, యష్టులు, శతఘ్నులు, భుశుండులు, ఖడ్గాలు, గొడ్డళ్ళు కూడా (పడి ఉన్నాయి).
7.149.52
मुसलैर्मुद्गरैश्चैव गदाभिः कुणपैस्तथा ।
सुवर्णविकृताभिश्च कशाभिर्भरतर्षभ ॥ ७.१४९.५२ ॥
ముసలాలు, ముద్గరాలు, గదలు, శవాలు, బంగారంతో అలంకరించిన కొరడాలు కూడా (పడి ఉన్నాయి), ఓ భరతశ్రేష్ఠా.
7.149.53
घण्टाभिश्च गजेन्द्राणां भाण्डैश्च विविधैरपि ।
स्रग्भिश्च नानाभरणैर्बस्त्रैश्चैव महाधनैः।
अपविद्धैर्बभौ भूमिर्ग्रहैर्द्यौरिव शारदी ॥ ७.१४९.५३ ॥
గజరాజుల గంటలు, వివిధ పాత్రలు, మాలలు, నానా ఆభరణాలు, అపారమైన విలువగల వస్త్రాలతో చెల్లాచెదురైన భూమి, శరదృతువు ఆకాశం గ్రహాలతో ప్రకాశించినట్లు మెరిసింది.
7.149.54
पृथिव्यां पृथिवीहेतोः पृथिवीपतयो हताः ।
पृथिवीमुपगुह्याङ्गैः सुप्ताः कान्तामिव प्रियाम् ॥ ७.१४९.५४ ॥
భూమి కొరకు, భూపతులు భూమిపై హతులయ్యారు; తమ అవయవాలతో భూమిని కౌగిలించుకుని, ప్రియురాలిని వలె నిద్రిస్తున్నారు.
7.149.55
इमांश्च गिरिकूटाभान्नागानैरावतोपमान् ।
क्षरतः शोणितं भूरि शस्त्रच्छेददरीमुखैः।
दरीमुखैरिव गिरीन्गैरिकाम्बुपरिस्रवान् ॥ ७.१४९.५५ ॥
పర్వత శిఖరాల వంటి, ఐరావతంతో సమానమైన ఈ ఏనుగులను చూడు; ఆయుధ గాయాలనే గుహముఖాల నుండి విస్తారంగా రక్తం కారుతోంది, గైరిక జలాలను స్రవించే పర్వతాల వలె.
7.149.56
तांश्च बाणहतान्वीर पश्य निष्टनतः क्षितौ ।
हयांश्च पतितान्पश्य स्वर्णभाण्डविभूषितान् ॥ ७.१४९.५६ ॥
వీరుడా, బాణాలతో కొట్టబడి నేలపై మూలుగుతున్న వారిని చూడు; బంగారు అలంకారాలతో అలంకరించబడి పడిపోయిన గుర్రాలను కూడా చూడు.
7.149.57
गन्धर्वनगराकारान्रथांश्च निहतेश्वरान् ।
छिन्नध्वजपताकाक्षान्विचक्रान्हतसारथीन् ॥ ७.१४९.५७ ॥
గంధర్వ నగరాల వంటివైన, యజమానులు హతులైన, ధ్వజపతాకలు ఇరుసులు విరిగిన, చక్రాలు లేని, సారథులు మరణించిన రథాలను చూడు.
7.149.58
निकृत्तकूबरयुगान्भग्नेषान्बन्धुरान्प्रभो ।
पश्य पार्थ हयान्भूमौ विमानोपमदर्शनान् ॥ ७.१४९.५८ ॥
ప్రభూ, తెగిన కూబరం మరియు కాడి, విరిగిన ఈసలు కల్గిన, అందమైన, పార్థా, నేలపై పడిన, విమానాల వలె కనిపించే గుర్రాలను చూడు.
7.149.59
पत्तींश्च निहतान्वीर शतशोऽथ सहस्रशः ।
धनुर्भृतश्चर्मभृतः शयानान्रुधिरोक्षितान् ॥ ७.१४९.५९ ॥
వీరుడా, వందలు వేలుగా చంపబడిన కాలిబంటులను చూడు; ధనుస్సులు, డాళ్లు ధరించి, రక్తంతో తడిసి పడి ఉన్నారు.
7.149.60
महीमालिङ्ग्य सर्वाङ्गैः पांसुध्वस्तशिरोरुहान् ।
पश्य योधान्महाबाहो त्वच्छरैर्भिन्नविग्रहान् ॥ ७.१४९.६० ॥
మహాబాహూ, అన్ని అవయవాలతో భూమిని కౌగిలించుకొని, ధూళిలో చెదిరిన జుట్టుతో, నీ బాణాలచే ఛిద్రమైన శరీరాలతో పడి ఉన్న యోధులను చూడు.
7.149.61
निपातितद्विपरथाजिसङ्कुल… ।
मसृग्वसापिशितसमृद्धकर्दमम्।
निशाचरश्ववृकपिशाचमोदनं ।
महीतलं नरवर पश्य दुर्दृशम् ॥ ७.१४९.६१ ॥
కూలిన ఏనుగులు, రథాలతో నిండిన యుద్ధభూమిని, రక్తం, కొవ్వు, మాంసంతో సమృద్ధమైన బురదను, రాత్రి సంచారులు, కుక్కలు, తోడేళ్ళు, పిశాచాల విందైన భూమిని చూడు, నరశ్రేష్ఠా; అది చూడటానికి భయంకరంగా ఉంది.
7.149.62
इदंमहत्त्वय्युपपद्यते प्रभो ।
रणाजिरे कर्म यशोऽभिवर्धनम्।
शतक्रतौ चापि च देवसत्तमे ।
महाहवे जघ्नुषि दैत्यदानवान् ॥ ७.१४९.६२ ॥
ప్రభూ, రణభూమిలో చేసిన ఈ మహత్తరమైన కార్యం, కీర్తిని పెంచేది, నీకే తగినది; దేవతలలో శ్రేష్ఠుడు, శతక్రతువైన ఇంద్రునికి తగినట్లే, మహాయుద్ధంలో దైత్యులను దానవులను చంపినవానికి.
7.149.63
एवं सन्दर्शयन्कृष्णो रणभूमिं किरीटिने ।
स्वैः समेतः समुदितैः पाञ्चजन्यं व्यनादयत् ॥ ७.१४९.६३ ॥
ఈ విధంగా కృష్ణుడు కిరీటికి రణభూమిని చూపుతూ, తన సిద్ధమైన అనుచరులతో కలిసి పాంచజన్య శంఖాన్ని మోగించాడు.
7.149.64
सात्यकिः पार्थमभ्यायाद्भीमसेनश्च पाण्डवः ।
युधामन्यूत्तमौजौ च पाञ्चालस्यात्मजावुभौ ॥ ७.१४९.६४ ॥
సాత్యకి పార్థుని వద్దకు వచ్చాడు, పాండవుడు భీమసేనుడు కూడా వచ్చాడు, పాంచాల రాజు ఇద్దరు కుమారులు యుధామన్యుడు, ఉత్తమౌజుడు కూడా వచ్చారు.
7.149.65
ते निवार्य शरैर्द्रौणिं कर्णं च सह भूमिपैः ।
आगच्छन्रथिनश्चैव यत्र राजा युधिष्ठिरः ॥ ७.१४९.६५ ॥
వారు బాణాలతో ద్రౌణిని, కర్ణుని, రాజులతో కలిసి వచ్చిన రథికులను అడ్డుకుని, రాజు యుధిష్ఠిరుడు ఉన్న చోటికి వచ్చారు.
7.149.66
स दर्शयन्नेव किरीटिनेऽरिहा ।
जनार्दनस्तामरिभूमिमञ्जसा।
अजातशत्रुं समुपेत्य पाण्डवं ।
निवेदयामास हतं जयद्रथम् ॥ ७.१४९.६६ ॥
శత్రుసంహారి జనార్దనుడు కిరీటికి శత్రుభూమిని చూపుతూ, త్వరగా అజాతశత్రు పాండవుని వద్దకు చేరి, జయద్రథుడు హతుడయ్యాడని తెలియజేశాడు.