મહાભારત · અધ્યાય 7.15
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
7.15.1
बहूनि सुवुचित्राणि द्वन्द्वयुध्दानि सञ्जय् ।
त्वयोक्तानि निशम्याहं स्पृहयामि सचक्षुताम् ॥ ७.१५.१ ॥
હે સંજય, તેં વર્ણવેલાં અનેક અદભુત દ્વંદ્વયુદ્ધો સાંભળીને હું દિવ્યદૃષ્ટિ મેળવવાની ઇચ્છા રાખું છું.
7.15.2
न हि देवासुरं युध्दमीदृग्भूतं भवेदिति ।
चिन्तयामि च युध्दानि श्रुत्वा घोराणि सञ्जय । ॥ ७.१५.२ ॥
હે સંજય, દેવાસુર યુદ્ધ પણ આવું નહીં હોય એમ હું વિચારું છું; ભયંકર યુદ્ધો સાંભળીને હું આ વિચારું છું.
7.15.3
आश्चर्यभूतं लोकेषु कथयिप्यन्ति मानवाः ।
कुरुणां पाण्डवानां च युध्दं देवासुरोपमम् ॥ ७.१५.३ ॥
જગતમાં માણસો આશ્ચર્યથી કહેશે કે કૌરવો અને પાંડવોનું યુદ્ધ દેવાસુર યુદ્ધ સમાન હતું.
7.15.4
न हि मे तृप्तिरस्तीह शृण्वतो युध्दमुत्तमम् ।
तस्मादार्तायनेर्युध्दं सौभद्रस्य च शंस मे ॥ ७.१५.४ ॥
અહીં ઉત્તમ યુદ્ધ સાંભળતા પણ મને તૃપ્તિ થતી નથી; તેથી આર્તાયનિનું અને સૌભદ્રનું યુદ્ધ મને કહે.
7.15.5
सादितं प्रेक्ष्य यन्तारं शल्यः सर्वायसीं गदाम् ।
समुत्क्षिप्य नदन्कुध्दः प्रचस्कन्द रथोत्तमात् ॥ ७.१५.५ ॥
પોતાના સારથીને મરાયેલો જોઈ શલ્યે સંપૂર્ણ લોખંડની ગદા ઊંચકી, ક્રોધે ગર્જના કરીને ઉત્તમ રથમાંથી કૂદકો માર્યો.
7.15.6
तं दीप्तमिव कालाग्निं दण्डहस्तमिवान्तकम् ।
जवेनाभ्यपतद्भीमः प्र्गृह्य महतीं गदाम् ॥ ७.१५.६ ॥
બળતી કાલાગ્નિ જેવા અને દંડ હાથમાં લીધેલા યમ જેવા ભીમે મોટી ગદા ઉપાડીને વેગથી તેના પર ધસી ગયો.
7.15.7
सौभद्रोऽप्यशनिप्रख्यां प्रगृह्य महतीं गदाम् ।
एह्येहीत्यव्रवीच्छल्यं यत्राद्भीमेन वारितः ॥ ७.१५.७ ॥
સૌભદ્રે પણ વજ્ર સમાન મહાન ગદા ઉપાડીને શલ્યને કહ્યું, "આવો, આવો!" ત્યારે ભીમે તેને રોક્યો હતો.
7.15.8
वारयित्वा तु सौभद्रं भीमसेनः प्रतापवान् ।
शल्यमासाद्य समरे तस्यौ गिरिरिवाचलः ॥ ७.१५.८ ॥
સૌભદ્રને રોકીને પ્રતાપી ભીમસેન યુદ્ધમાં શલ્યની પાસે પહોંચી પર્વતની જેમ અચળ ઊભા રહ્યા.
7.15.9
तथैव मद्रराजोऽपि भीमं दृष्ट्वा महाबलम् ।
ससाराभिमुखस्तूर्ण शार्दूल इव कुञ्जरम् ॥ ७.१५.९ ॥
તેમ જ મદ્રરાજે પણ મહાબલી ભીમને જોઈને, વાઘ હાથી તરફ દોડે તેમ ઝડપથી સામે ધસ્યો.
7.15.10
तं दीप्तमिव कालाग्निं पाशहस्तमिवान्तकम् ।
जवेनाभ्यपतद्भीमः प्रगृह्य महतीं गदाम् ॥ ७.१५.१० ॥
બળતા કાલાગ્નિ જેવા અને હાથમાં પાશ લઈને ઊભેલા અંતક (યમ) જેવા તેના પર ભીમે મહાન ગદા ઉપાડીને વેગથી ધસી આવ્યો.
7.15.11
ततस्तूर्यनिनादाश्च शङ्खानां च सहस्रशः ।
सिंहनादाश्च संजज्ञुर्भेरीणां च महास्वनाः ॥ ७.१५.११ ॥
ત્યારે તૂર્યોના નિનાદ, હજારો શંખોના અવાજ, સિંહનાદ અને ભેરીઓના મહાન સ્વર ઊઠ્યા.
7.15.12
पश्यतां शतशो ह्यासीदन्योन्यमभिधावताम् ।
पाण्डवानां कुरुणां च साधुसाध्विति निः स्वनः ॥ ७.१५.१२ ॥
એકબીજા તરફ ધસતા યોદ્ધાઓને સેંકડો લોકો જોઈ રહ્યા હતા, ત્યારે પાંડવો અને કૌરવો તરફથી "સાધુ, સાધુ!" એવો ઘોષ ઊઠ્યો.
7.15.13
नहि मद्राधिपादन्यः सर्वराजसु भारत् ।
सोदृमुत्सहते वेगं भीमसेनस्य संयुगे ॥ ७.१५.१३ ॥
હે ભારત, બધા રાજાઓમાં મદ્રાધિપ સિવાય બીજો કોઈ યુદ્ધમાં ભીમસેનનો વેગ સહન કરી શકતો નથી.
7.15.14
तथा मद्राधिपस्यापि गदावेगं महात्मनः ।
सोहुमुत्सहते लोके युधि कोऽन्यो वृकोदरात् ॥ ७.१५.१४ ॥
એ જ રીતે મહાત્મા મદ્રાધિપનો ગદાવેગ પણ યુદ્ધમાં વૃકોદર સિવાય જગતમાં બીજો કોણ સહન કરી શકે?
7.15.15
पट्टैर्जाम्बूनदैर्वद्धा बभूव जनहर्षणी ।
प्रजज्वाल तदा विध्दा भीमेन महती गदा ॥ ७.१५.१५ ॥
સોનાની પટ્ટીઓથી બાંધેલી, લોકોને હર્ષ આપનારી એ મોટી ગદા ભીમે પ્રહાર કરતાં ત્યારે સળગી ઊઠી.
7.15.16
साग्निदीप्ता महारौद्रा गदा सा शुशुभे तदा ॥ ७.१५.१६ ॥
અગ્નિથી ઝળહળતી, અતિ ભયંકર એ ગદા ત્યારે શોભી ઊઠી.
7.15.17
तथैव चरतो मार्गान्मण्डलानि च सर्वशः ।
महाविद्युत्प्रतीकाशा शल्यस्य शुशुभे गदा ॥ ७.१५.१७ ॥
એ જ રીતે બધી બાજુ માર્ગો અને મંડળોમાં ફરતી શલ્યની ગદા મોટી વીજળી જેવી શોભી.
7.15.18
तौ वृपाविव नर्दन्तौ मण्डलानि विचेरतुः ।
आवर्तितगदश्रुङ्गावुभौ शल्यवृकोदरौ ॥ ७.१५.१८ ॥
ગર્જના કરતા બે વૃષભોની જેમ તેઓ બંને મંડળોમાં ફર્યા — શલ્ય અને વૃકોદર, તેમની ગદાઓ શિંગડાંની જેમ ફરતી હતી.
7.15.19
क्रोधताम्रेक्षणौ वीरौ शत्रुसङ्घविमर्दनौ ।
महामात्रौ महोत्साहौ गदायुध्दविशारदौ ॥ ७.१५.१९ ॥
ક્રોધથી લાલ નેત્રોવાળા, શત્રુસમૂહને કચડનારા, મહાવીર, મહોત્સાહી, ગદાયુદ્ધમાં નિપુણ એ બે વીરો.
7.15.20
मण्डलावर्तमार्गेषु गदाविहरणेषु च ।
निर्विशेपमभूद्युध्दं तयोः पुरुषसिंहयोः ॥ ७.१५.२० ॥
વર્તુળાકાર ફેરવવાના માર્ગોમાં અને ગદાના વિહારોમાં એ બે પુરુષસિંહોનું યુદ્ધ સમાન રહ્યું.
7.15.21
ताडिता भीमसेनेन शल्यस्य महती गदा ।
साग्रिज्वाला महारौद्रा तदा तूर्णमशीर्यत ॥ ७.१५.२१ ॥
ભીમસેનના પ્રહારથી શલ્યની મહાન ગદા અગ્નિજ્વાળાઓ સહિત અતિ ભયંકર રીતે તરત તૂટી ગઈ.
7.15.22
तथैव भीमसेनस्य द्विषताऽभिहता गदा ।
वर्षाप्रदोषे खद्योतैर्वृतो वृक्ष इवावभौ ॥ ७.१५.२२ ॥
એ જ રીતે શત્રુના પ્રહારથી ભીમસેનની ગદા વર્ષાઋતુની સાંજે આગિયાઓથી ઘેરાયેલા વૃક્ષ સમાન ચમકી.
7.15.23
गदा क्षिप्ता तु समरे मद्रराजेन भारत ।
व्योम दीपयमाना सा ससृजे पावकं मुहुः ॥ ७.१५.२३ ॥
હે ભારત, યુદ્ધમાં મદ્રરાજે ફેંકેલી તે ગદા આકાશને પ્રકાશિત કરતી વારંવાર અગ્નિ વરસાવવા લાગી.
7.15.24
तथैव भीमसेनेन द्विषते ग्रेषिता गदा ।
तापयामास तत्सैन्यं महोल्का पतती यथा ॥ ७.१५.२४ ॥
એ જ રીતે ભીમસેને શત્રુ પર ફેંકેલી ગદા પડતી મહોલ્કા સમાન એ સૈન્યને તપાવી મૂક્યું.
7.15.25
ते गदे गदिनां श्रेष्ठे समासाद्य परस्परम् ।
श्वसन्त्यौ नागकन्ये व ससृजाते विभावसुम् ॥ ७.१५.२५ ॥
ગદાધારીઓમાં શ્રેષ્ઠ એવી તે બે ગદાઓ પરસ્પર અથડાઈને ફૂંફાડા મારતી બે નાગકન્યાઓની જેમ અગ્નિ વરસાવવા લાગી.
7.15.26
नखैरिव् महाव्याघ्रौ दनैरिव महागजौ ।
तौ विचेरतुरासाद्य गदाग्र्याभ्यां परस्परम् ॥ ७.१५.२६ ॥
નખથી લડતા બે મહાવ્યાઘ્રો અને દાંતથી લડતા બે મહાગજોની જેમ તે બંને એકબીજાની સામે આવીને પોતાની શ્રેષ્ઠ ગદાઓ સાથે ફરવા લાગ્યા.
7.15.27
ततो गदाग्राभिहतौ क्षणेन रुधिरोक्षितौ ।
ददृशाते महात्मानौ किंशुकाविव पुष्पितौ ॥ ७.१५.२७ ॥
પછી ગદાના અગ્રભાગે ઘવાયેલા તે બંને મહાત્માઓ ક્ષણમાં લોહીથી ભીંજાઈ ગયેલા, ખીલેલા બે કેસૂડાં વૃક્ષો જેવા દેખાયા.
7.15.28
शुश्रुवे दिक्षु सर्वासु तयोः पुरुषसिंहयोः ।
गदाभिघातसंहादः शक्राशनिरवोपमः ॥ ७.१५.२८ ॥
તે બે પુરુષસિંહોના ગદાપ્રહારનો ઘોષ બધી દિશાઓમાં સંભળાયો; તે ઇન્દ્રના વજ્રની ગર્જના જેવો હતો.
7.15.29
गदया मद्रराजेन सव्यदक्षिणमाहतः ।
नाकम्पत तदा भीमो भिद्यमान् इवाचलः ॥ ७.१५.२९ ॥
મદ્રરાજની ગદાથી ડાબે-જમણે પ્રહાર પામ્યા છતાં ત્યારે ભીમ ફાટી રહેલા પર્વતની જેમ કંપ્યા નહીં.
7.15.30
तथा भीमगदावेगैस्ताड्यमानो महाबलः ।
धैर्यान्मद्राधिपस्तस्थौ वज्रैर्गिरिरिवाहतः ॥ ७.१५.३० ॥
તેવી જ રીતે, ભીમની ગદાઓના વેગથી પ્રહાર પામેલો મહાબળવાન મદ્રાધિપતિ ધૈર્યથી ઊભો રહ્યો, જેમ વજ્રોથી ઘવાયેલો પર્વત ઊભો રહે છે.
7.15.31
आपेततुर्महावेगौ समुच्छ्रितगदावुभौ ।
पुनरन्तरमार्गस्थौ मण्डलानि विचेरतुः ॥ ७.१५.३१ ॥
મહાવેગી બંને વીરો ગદા ઊંચી કરીને એકબીજા પર ધસ્યા; પછી વચ્ચેના માર્ગમાં ઊભા રહીને વર્તુળાકારે ફરવા લાગ્યા.
7.15.32
अथाप्लुत्य पदान्यष्टौ सन्निपत्य गजाविव ।
सहसा लोहदण्डाभ्यामन्योन्यमभिजघ्नतुः ॥ ७.१५.३२ ॥
પછી આઠ ડગલાં કૂદીને, બે હાથીઓની જેમ અથડાઈને, અચાનક લોખંડના દંડોથી એકબીજા પર પ્રહાર કર્યો.
7.15.33
तौ परस्परवेगाच्च गदाभ्यां च भ्रुशाहतौ ।
युगपत्पेततुर्वीरौ क्षिताविन्द्रध्वजाविव ॥ ७.१५.३३ ॥
પરસ્પરના વેગથી અને ગદાઓના પ્રહારથી અતિશય ઘાયલ થયેલા તે બંને વીરો એક સાથે ભૂમિ પર પડ્યા, જાણે ઇન્દ્રધ્વજ પડ્યા હોય.
7.15.34
ततो विह्वलमानं तं निः श्वसन्तं पुनः पुनः ।
शल्यमभ्यपतत्तूर्ण कृतवर्मा महारथः ॥ ७.१५.३४ ॥
પછી મહારથી કૃતવર્માએ, વ્યાકુળ થઈને વારંવાર નિસાસા નાખતા શલ્ય પર તરત જ ધસી આવ્યો.
7.15.35
दृष्ट्वा चैनं महाराज गदयाऽभिनिपीडितम् ।
विचेष्टन्तं यथा नागं मूर्च्छयाऽभिपरिप्लुतम् ॥ ७.१५.३५ ॥
હે મહારાજ, ગદાથી અતિશય દબાયેલા, મૂર્છાથી ઘેરાયેલા, હાથીની જેમ તરફડતા તેને જોઈને...
7.15.36
ततः स्वरथमारोप्य मद्राणामधिपं रणे ।
अपोवाह रणात्तूर्ण कृतवर्मा महारथः ॥ ७.१५.३६ ॥
પછી મહારથી કૃતવર્માએ યુદ્ધમાં મદ્રોના અધિપતિને પોતાના રથમાં ચઢાવીને તરત જ રણભૂમિમાંથી દૂર લઈ ગયો.
7.15.37
क्षीववद्वीह्वलो वीरो निमेषात्पुनरुत्थितः ।
भीमोऽपि सुमहाबाहुर्गदापाणिरदृश्यत ॥ ७.१५.३७ ॥
વીર ભીમ નશામાં હોય તેમ ડગમગ્યા, પણ પળવારમાં ફરી ઊભા થયા; તે મહાબાહુ ભીમ હાથમાં ગદા લઈને દેખાયા.
7.15.38
ततो मद्राधिपं दृष्ट्वा तव पुत्राः पराङ्मुखम् ।
सनागपत्त्यश्चरथाः समकम्पन्त मारिष ॥ ७.१५.३८ ॥
ત્યારે મદ્રાધિપતિને પીઠ ફેરવેલા જોઈને તમારા પુત્રો, હાથી, પાયદળ, ઘોડા અને રથ બધા એકસાથે ધ્રૂજી ઊઠ્યા, હે માનનીય.
7.15.39
ते पाण्डवैरर्धमानास्तावका जितकाशिभिः ।
भीता दिशोऽन्वपद्यन्त वातनुन्ना घना इव ॥ ७.१५.३९ ॥
પાંડવો અને વિજયી કાશીઓથી પીડાયેલા તમારા સૈનિકો ભયભીત થઈ દિશાઓ તરફ ભાગ્યા, પવનથી હંકારાયેલા વાદળોની જેમ.
7.15.40
निर्जित्य धार्तराष्ट्रांस्तु पाण्डवेया महारथाः ।
व्यरोचन्त रणे राजन्दीप्यमाना इवाग्रयः ॥ ७.१५.४० ॥
ધૃતરાષ્ટ્રના પુત્રોને જીતીને પાંડવ મહારથીઓ રણમાં પ્રજ્વલિત અગ્નિની જેમ ચમકી ઊઠ્યા, હે રાજન્.
7.15.41
अथ मङुकभेरिमहामुरजाः पणवानकदुन्दुभिनिर्झरिभिः ।
विनदन्ति भृशं सहशङ्खरवैर्विविधैश्च नरोत्तम सिंहरवैः ॥ ७.१५.४१ ॥
ત્યારે મંકુ, ભેરી, મહામુરજ, પણવ, આનક, દુંદુભિ અને નિર્ઝરી વાજાં શંખનાદ અને અનેક સિંહગર્જના સાથે ભારે ગાજી ઊઠ્યાં, હે નરોત્તમ.