ମହାଭାରତ · ଅଧ୍ୟାୟ 7.153
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
7.153.1
ततो दुर्योधनो राजा द्रोणेनैवं प्रचोदितः ।
अमर्षवशमापन्नो युद्धायैव मनो दधे।
अब्रवीच्च तदा कर्णं पुत्रो दुर्योधनस्तव ॥ ७.१५३.१ ॥
ଏହିପରି ଦ୍ରୋଣଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ପ୍ରେରିତ ହୋଇ ରାଜା ଦୁର୍ଯ୍ୟୋଧନ କ୍ରୋଧର ବଶରେ ପଡ଼ି ଯୁଦ୍ଧରେ ହିଁ ମନ ଲଗାଇଲେ। ତାପରେ ଆପଣଙ୍କ ପୁତ୍ର ଦୁର୍ଯ୍ୟୋଧନ କର୍ଣ୍ଣଙ୍କୁ କହିଲେ।
7.153.2
पश्य कृष्णसहायेन पाण्डवेन किरीटिना ।
आचार्यविहितं व्यूहं भित्त्वा देवैः सुदुर्भिदम् ॥ ७.१५३.२ ॥
କୃଷ୍ଣଙ୍କ ସହାୟତାରେ କିରୀଟଧାରୀ ପାଣ୍ଡବ ଆଚାର୍ଯ୍ୟଙ୍କ ରଚିତ ସେହି ବ୍ୟୂହ ଭାଙ୍ଗିଦେଇଛନ୍ତି, ଯାହା ଦେବତାମାନଙ୍କ ପାଇଁ ମଧ୍ୟ ଭେଦିବା କଷ୍ଟକର। ଦେଖନ୍ତୁ।
7.153.3
तव व्यायच्छमानस्य द्रोणस्य च महात्मनः ।
मिषतां योधमुख्यानां सैन्धवो विनिपातितः ॥ ७.१५३.३ ॥
ଆପଣଙ୍କ ପାଇଁ ଯୁଦ୍ଧ କରୁଥିବା ମହାତ୍ମା ଦ୍ରୋଣ ଥିବାବେଳେ, ପ୍ରଧାନ ଯୋଦ୍ଧାମାନେ ଦେଖୁଥିବାବେଳେ ସୈନ୍ଧବ ନିହତ ହେଲେ।
7.153.4
पश्य राधेय पृथ्वीशाः पृथिव्यां प्रवरा युधि ।
पार्थेनैकेन निहताः सिंहेनेवेतरे मृगाः ॥ ७.१५३.४ ॥
ହେ ରାଧେୟ, ପୃଥିବୀର ଶ୍ରେଷ୍ଠ ରାଜାମାନେ ଯୁଦ୍ଧରେ ଏକାକୀ ପାର୍ଥଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ସିଂହ ଅନ୍ୟ ହରିଣଙ୍କୁ ମାରିବା ପରି ନିହତ ହୋଇଛନ୍ତି। ଦେଖ।
7.153.5
मम व्यायच्छमानस्य समरे शत्रुसूदन ।
अल्पावशेषं सैन्यं मे कृतं शक्रात्मजेन ह ॥ ७.१५३.५ ॥
ହେ ଶତ୍ରୁସୂଦନ! ଯୁଦ୍ଧରେ ମୋ ପାଇଁ ସଂଗ୍ରାମ କରିବାବେଳେ ମଧ୍ୟ ଇନ୍ଦ୍ରପୁତ୍ର ମୋ ସୈନ୍ୟ ଅତି ଅଳ୍ପ ରଖିଛନ୍ତି।
7.153.6
कथं वै युध्यमानस्य द्रोणस्य युधि फल्गुनः ।
भिन्द्यात्सुदुर्भिदं व्यूहं यतमानोऽपि संयुगे ॥ ७.१५३.६ ॥
ଯୁଦ୍ଧରେ ଦ୍ରୋଣ ଲଢ଼ୁଥିବାବେଳେ, ଫାଲ୍ଗୁନ (ଅର୍ଜୁନ) ଚେଷ୍ଟା କଲେ ମଧ୍ୟ ସେହି ଦୁର୍ଭେଦ୍ୟ ବ୍ୟୂହକୁ କିପରି ଭାଙ୍ଗିପାରିବେ?
7.153.7
प्रतिज्ञाया गतः पारं हत्वा सैन्धवमर्जुनः ॥ ७.१५३.७ ॥
ସିନ୍ଧୁରାଜଙ୍କୁ ବଧ କରି ଅର୍ଜୁନ ନିଜ ପ୍ରତିଜ୍ଞା ପୂର୍ଣ୍ଣ କଲେ।
7.153.8
पश्य राधेय पृथ्वीशान्पृथिव्यां पातितान्बहून् ।
पार्थेन निहतान्सङ्ख्ये महेन्द्रोपमविक्रमान् ॥ ७.१५३.८ ॥
ହେ ରାଧେୟ, ଯୁଦ୍ଧରେ ପାର୍ଥଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ନିହତ, ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କ ସମାନ ପରାକ୍ରମୀ, ପୃଥିବୀରେ ପଡ଼ିଥିବା ବହୁ ରାଜାଙ୍କୁ ଦେଖ।
7.153.9
अनिच्छतः कथं वीर द्रोणस्य युधि पाण्डवः ।
भिन्द्यात्सुदुर्भिदं व्यृहं यतमानस्य शुप्मिणः ॥ ७.१५३.९ ॥
ହେ ବୀର, ଯୁଦ୍ଧରେ ଦ୍ରୋଣ ଇଚ୍ଛା ନ କଲେ ମଧ୍ୟ, ଚେଷ୍ଟା କରୁଥିବା ସେହି ଶକ୍ତିଶାଳୀଙ୍କ ଅଭେଦ୍ୟ ବ୍ୟୂହ ପାଣ୍ଡବ କିପରି ଭେଦିଲେ?
7.153.10
दयितः फल्गुनो नित्यमाचार्यस्य महात्मनः ।
ततोऽस्य दत्तवान्द्वारमयुद्धेनैव शत्रुहन् ॥ ७.१५३.१० ॥
ମହାତ୍ମା ଆଚାର୍ଯ୍ୟଙ୍କ ପ୍ରିୟ ଫାଲ୍ଗୁନଙ୍କୁ, ହେ ଶତ୍ରୁହନ୍ତା, ଦ୍ରୋଣ ଯୁଦ୍ଧ ନ କରି ପଥ ଦେଲେ।
7.153.11
अभयं सिन्धुराजाय दत्त्वा द्रोणः परन्तपः ।
प्रादात्किरीटिने द्वारं पश्यन्निर्गुणतां मयि ॥ ७.१५३.११ ॥
ଶତ୍ରୁଙ୍କୁ ତାପ ଦେଉଥିବା ଦ୍ରୋଣ ସିନ୍ଧୁରାଜଙ୍କୁ ଅଭୟ ଦେଇ, ମୋଠାରେ ଗୁଣହୀନତା ଦେଖି, କିରୀଟୀଙ୍କୁ ପଥ ଦେଲେ।
7.153.12
यद्यदास्यदनुज्ञां वै पूर्वमेव गृहान्प्रति ।
प्रम्थातुं सिन्धुराजस्य न भवेज्जीवितक्षयः ॥ ७.१५३.१२ ॥
ସିନ୍ଧୁରାଜ ଯଦି ପୂର୍ବରୁ ଘରକୁ ଫେରିବାକୁ ଅନୁମତି ମାଗିଥାନ୍ତେ, ତେବେ ତାଙ୍କ ପ୍ରାଣନାଶ ହୋଇନଥାନ୍ତା।
7.153.13
जयद्रथो जीवितार्थी गच्छमानो गृहान्प्रति ।
मयाऽनार्येण संरुद्धो द्रोणात्प्राप्याभयं रणे ॥ ७.१५३.१३ ॥
ଜୀବନ ଇଚ୍ଛାରେ ଘର ଆଡ଼କୁ ଯାଉଥିବା ଜୟଦ୍ରଥଙ୍କୁ, ସେହି ଅନାର୍ଯ୍ୟ ମୁଁ ରଣରେ ରୋକିଲି; ଦ୍ରୋଣଙ୍କଠାରୁ ଅଭୟ ପାଇ।
7.153.14
रक्षामि सैन्धवं युद्धे नैनं प्राप्स्यति फल्गुनः ।
मम सैन्यविनाशाय रुद्धो विप्रेण सैन्धवः ॥ ७.१५३.१४ ॥
ଯୁଦ୍ଧରେ ମୁଁ ସୈନ୍ଧବଙ୍କୁ ରକ୍ଷା କରିବି; ଫଲ୍ଗୁନ ତାଙ୍କୁ ପାଇବେ ନାହିଁ। ମୋ ସେନାର ବିନାଶ ପାଇଁ ବ୍ରାହ୍ମଣ ସୈନ୍ଧବଙ୍କୁ ରୋକିଛନ୍ତି।
7.153.15
तस्य मे मन्दभाग्यस्य यतमानस्य संयुगे ।
हतानि सर्वसैन्यानि हतो राजा जयद्रथः ॥ ७.१५३.१५ ॥
ଯୁଦ୍ଧରେ ଚେଷ୍ଟା କରୁଥିବା ମନ୍ଦଭାଗ୍ୟ ମୋର ସମସ୍ତ ସେନା ନିହତ ହେଲେ; ରାଜା ଜୟଦ୍ରଥ ମଧ୍ୟ ନିହତ ହେଲେ।
7.153.16
पश्य योधवरान्कर्ण शतशोऽथ सहस्रशः ।
पार्थनामाङ्कितैर्वाणैः सर्वे नीता यमक्षयम् ॥ ७.१५३.१६ ॥
କର୍ଣ୍ଣ, ଦେଖ — ଶହ ଶହ ହଜାର ହଜାର ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଯୋଦ୍ଧା ପାର୍ଥଙ୍କ ନାମାଙ୍କିତ ବାଣରେ ଯମଲୋକକୁ ପଠାଯାଇଛନ୍ତି।
7.153.17
कथमेकरथेनाजौ बहूनां नः प्रपश्यताम् ।
विपन्नः सैन्धवो राजा योधाश्चैव सहस्रशः ॥ ७.१५३.१७ ॥
ଯୁଦ୍ଧରେ ଆମେ ଅନେକେ ଦେଖୁଥିବାବେଳେ, ଏକ ରଥରେ ସୈନ୍ଧବ ରାଜା ଓ ହଜାର ହଜାର ଯୋଦ୍ଧା କିପରି ନିହତ ହେଲେ?
7.153.18
अद्य मे भ्रातरः क्षीणाश्चित्रसेनादयो रणे ।
भामसनं समासाद्य पश्यतां नोदुरात्मनाम् ॥ ७.१५३.१८ ॥
ଆଜି ମୋ ଭାଇମାନେ ଚିତ୍ରସେନ ପ୍ରମୁଖ ରଣରେ ନଷ୍ଟ ହୋଇଗଲେ; ଭୟଙ୍କର ଭୀମଙ୍କ ନିକଟକୁ ଯାଇ, ସେହି ଦୁରାତ୍ମାମାନେ ଦେଖୁଥିବାବେଳେ।
7.153.19
आचार्यं मा विगर्हस्व शक्त्याऽसौ युध्यते द्विजः ।
यथाबलं यथोत्साहं त्यक्त्वा जीवितमात्मनः ॥ ७.१५३.१९ ॥
ଆଚାର୍ଯ୍ୟଙ୍କୁ ନିନ୍ଦା କରନାହିଁ; ସେ ଦ୍ୱିଜ ନିଜ ଶକ୍ତି ଓ ଉତ୍ସାହ ଅନୁସାରେ, ନିଜ ପ୍ରାଣ ପ୍ରତି ଦୃଷ୍ଟି ନ ଦେଇ ଯୁଦ୍ଧ କରୁଛନ୍ତି।
7.153.20
यद्येनं समतिक्रम्य प्रविष्टः श्वेतवाहनः ।
नात्र सूक्ष्मोऽपि दोषःस्यादाचार्यस्य कथञ्चन ॥ ७.१५३.२० ॥
ଯଦି ଶ୍ୱେତବାହନ ଅର୍ଜୁନ ତାଙ୍କୁ ଅତିକ୍ରମ କରି ଭିତରେ ପ୍ରବେଶ କରିଛନ୍ତି, ତେବେ ଏଥିରେ ଆଚାର୍ଯ୍ୟଙ୍କର କୌଣସି ସୂକ୍ଷ୍ମ ଦୋଷ ମଧ୍ୟ ନାହିଁ।
7.153.21
कृती दक्षो युवा शूरः कृतास्त्रो लघुविक्रमः ।
दिव्यास्त्रयुक्तमास्थाय रथं वानरलक्षणम् ॥ ७.१५३.२१ ॥
ଦକ୍ଷ, ଚତୁର, ଯୁବା, ଶୂର, ଅସ୍ତ୍ରବିଦ୍ୟାରେ ନିପୁଣ ଏବଂ ଦ୍ରୁତ ପରାକ୍ରମୀ ସେ, ଦିବ୍ୟ ଅସ୍ତ୍ରରେ ଭରପୂର ବାନର-ଚିହ୍ନିତ ରଥରେ ଆରୂଢ ହୋଇଛନ୍ତି।
7.153.22
कृष्णेन च गृहीताश्वमभेद्यकचावृतः ।
गाण्डीवमजरं दिव्यं धनुरादाय वीर्यवान् ॥ ७.१५३.२२ ॥
କୃଷ୍ଣ ଯାହାର ଅଶ୍ୱ ଧରିଛନ୍ତି, ଅଭେଦ୍ୟ କେଶରେ ଆବୃତ ସେ ବୀର୍ଯ୍ୟବାନ, ଅଜର ଦିବ୍ୟ ଗାଣ୍ଡୀବ ଧନୁ ଧରି ଅଛନ୍ତି।
7.153.23
प्रवर्षन्निशितान्बाणान्बाहुद्रविणदर्पितः ।
यदर्जुनोऽभ्ययाद्द्रोणमुपपन्नं हि तस्य तत् ॥ ७.१५३.२३ ॥
ବାହୁବଳର ଧନରେ ଗର୍ବିତ ହୋଇ ତୀକ୍ଷ୍ଣ ବାଣ ବର୍ଷଣ କରି ଅର୍ଜୁନ ଯେ ଦ୍ରୋଣଙ୍କ ଆଡ଼କୁ ଗଲେ, ତାହା ତାଙ୍କ ପକ୍ଷରେ ଉପଯୁକ୍ତ।
7.153.24
आचार्यः स्थविरो राजञ्शीघ्रयाने तथाऽक्षमः ।
बाहुव्यायामचेष्टायामशक्तस्तु नराधिप ॥ ७.१५३.२४ ॥
ଆଚାର୍ଯ୍ୟ ବୃଦ୍ଧ, ହେ ରାଜନ୍; ଦ୍ରୁତ ରଥଚାଳନାରେ ମଧ୍ୟ ସେ ଅସମର୍ଥ; ହେ ନରାଧିପ, ବାହୁ ବ୍ୟାୟାମ ଓ କର୍ମ-ଚେଷ୍ଟାରେ ମଧ୍ୟ ସେ ଅଶକ୍ତ।
7.153.25
तेनैवमभ्यतिक्रान्तः श्वेताश्वः कृष्णसारथिः ।
तस्य दोषं न पश्यामि द्रोणस्यानेन हेतुना ॥ ७.१५३.२५ ॥
ତାଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ଏହିପରି ଅତିକ୍ରାନ୍ତ ଶ୍ୱେତାଶ୍ୱ, ଯାହାର ସାରଥି କୃଷ୍ଣ; ଏହି କାରଣରୁ ମୁଁ ଦ୍ରୋଣଙ୍କର କୌଣସି ଦୋଷ ଦେଖୁ ନାହିଁ।
7.153.26
अजय्यान्पाण्डवान्मन्ये द्रोणोनास्त्रविदा मृधे ।
तथा ह्येनमतिक्रम्य प्रविष्टः श्वेतवाहनः ॥ ७.१५३.२६ ॥
ଯୁଦ୍ଧରେ ଅସ୍ତ୍ରବିଦ ଦ୍ରୋଣଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ମଧ୍ୟ ପାଣ୍ଡବମାନେ ଅଜେୟ ବୋଲି ମୁଁ ଭାବେ; କାରଣ ତାଙ୍କୁ ଅତିକ୍ରମ କରି ଶ୍ୱେତବାହନ ପ୍ରବେଶ କଲା।
7.153.27
सततं चेष्टमानानां निकृत्या विक्रमेण च ।
दैवादिष्टोऽन्यथाभावो न मन्ये विद्यते क्वचित् ॥ ७.१५३.२७ ॥
ସତତ ଚେଷ୍ଟାକାରୀଙ୍କ ପାଇଁ, ଛଳ ଓ ପରାକ୍ରମରେ ମଧ୍ୟ, ଦୈବ ଦ୍ୱାରା ନିର୍ଦ୍ଦିଷ୍ଟ ଫଳର ବିପରୀତ ପରିଣାମ କେଉଁଠି ଅଛି ବୋଲି ମୁଁ ଭାବେ ନାହିଁ।
7.153.28
यतो नो युध्यमानानां परं शक्त्या सुयोधन ।
सैन्धवो निहतो युद्धे दैवमत्र परं स्मृतम् ॥ ७.१५३.२८ ॥
ହେ ସୁଯୋଧନ, ଆମେ ପୂର୍ଣ୍ଣ ଶକ୍ତିରେ ଯୁଦ୍ଧ କରୁଥିଲେ ମଧ୍ୟ ଯୁଦ୍ଧରେ ସୈନ୍ଧବ ନିହତ ହେଲା; ଏଠାରେ ଦୈବ ହିଁ ପରମ ବୋଲି ସ୍ମୃତ।
7.153.29
परं यत्नं कुर्वतां च त्वया सार्धं रणाजिरे ।
हत्वाऽस्माकं पौरुषं वै दैवं पश्चात्करोति नः ॥ ७.१५३.२९ ॥
ରଣାଙ୍ଗଣରେ ତୁମ ସହିତ ମହାପ୍ରୟାସ କରୁଥିବା ଆମ ପୌରୁଷକୁ ନଷ୍ଟ କରି ଦୈବ ପରେ ଆମ ପ୍ରତି ଏହା କରେ।
7.153.30
दैवोपसृष्टपुरुषो यत्कर्म कुरुते क्वचित् ।
कृतं कृतं हि तत्तस्यट दैवेन विनिपात्यते ॥ ७.१५३.३० ॥
ଦୈବଗ୍ରସ୍ତ ମନୁଷ୍ୟ ଯେଉଁ କର୍ମ କେଉଁଠି କରେ, କୃତ ହେଲେ ମଧ୍ୟ ତାହା ଦୈବ ଦ୍ୱାରା ନଷ୍ଟ କରାଯାଏ।
7.153.31
यत्कर्तव्यं मनुष्येण व्यवसायवता सदा ।
तत्कार्यमविशङ्केन सिद्धिर्दैवे प्रतिष्ठिता ॥ ७.१५३.३१ ॥
ଉଦ୍ୟମୀ ମନୁଷ୍ୟ ଯାହା କର୍ତ୍ତବ୍ୟ ତାହା ସଦା ସନ୍ଦେହ ବିନା କରିବା ଉଚିତ; ସିଦ୍ଧି ଦୈବରେ ପ୍ରତିଷ୍ଠିତ।
7.153.32
निकृत्या वञ्चिताः पार्था विषयोगैश्च भारत ।
दग्धा जतुगृहे चापि द्यूतेन च पराजिताः ॥ ७.१५३.३२ ॥
ହେ ଭାରତ! ପୃଥାଙ୍କ ପୁତ୍ରମାନେ ପ୍ରବଞ୍ଚନାରେ ବଞ୍ଚିତ ହୋଇଥିଲେ; ବିଷପ୍ରୟୋଗ ଓ ଜତୁଗୃହରେ ଦଗ୍ଧ ହେବା ଏବଂ ଦ୍ୟୁତରେ ପରାଜିତ ହେବା ଦ୍ୱାରା।
7.153.33
राजनीतिं समाश्रित्य प्रहिताश्चैव काननम् ।
यत्नेन च कृतं तत्तद्दैवेन विनिपातितम् ॥ ७.१५३.३३ ॥
ରାଜନୀତି ଅବଲମ୍ବନ କରି ବନକୁ ପଠାଯାଇଥିଲେ; ଯତ୍ନରେ ଯାହା କରାଯାଇଥିଲା, ତାହା ଦୈବ ଦ୍ୱାରା ଭାଙ୍ଗି ଦିଆଯାଇଥିଲା।
7.153.34
युध्यस्व यत्नमास्थय दैवं कृत्वा निरर्थकम् ।
यततस्तव तेषां च दैवं मार्गेण यास्यति ॥ ७.१५३.३४ ॥
ଯତ୍ନ ଆଶ୍ରୟ କରି ଯୁଦ୍ଧ କର, ଦୈବକୁ ନିରର୍ଥକ ଭାବି। ତୁମ ଓ ସେମାନଙ୍କ ଯତ୍ନ ସମୟରେ ମଧ୍ୟ ଦୈବ ନିଜ ପଥରେ ଯିବ।
7.153.35
न तेषां मतिपूर्वं हि सुकृतं दृश्यते क्वचित् ।
दुष्कृतं तव वा वीर बुद्ध्या हीनं कुरूद्वह ॥ ७.१५३.३५ ॥
ସେମାନଙ୍କ ସୁକର୍ମ ବୁଦ୍ଧିପୂର୍ବକ କରାଯାଇଥିବା କୌଣସି ଠାରେ ଦେଖାଯାଏ ନାହିଁ; ହେ ବୀର, କୁରୁଶ୍ରେଷ୍ଠ, ତୁମ ଦୁଷ୍କର୍ମ ମଧ୍ୟ ବୁଦ୍ଧିହୀନ ଭାବେ ଦେଖାଯାଏ।
7.153.36
दैवं प्रमाणं सर्वस्य सुकृतस्येतरस्य वा ।
अनन्यकर्म दैवं हि जागर्ति स्वपतामपि।
तेन युक्तो हि पुरुषः कार्याकार्ये नियुज्यते ॥ ७.१५३.३६ ॥
ଦୈବ ସମସ୍ତଙ୍କର ପ୍ରମାଣ, ସୁକର୍ମ ହେଉ କି ଅନ୍ୟ। ଦୈବ, ଯାହାର କର୍ମ ଅନ୍ୟ ନୁହେଁ, ଶୋଉଥିବାମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ମଧ୍ୟ ଜାଗ୍ରତ ରହେ; ତାହା ସହିତ ଯୁକ୍ତ ମନୁଷ୍ୟ କର୍ତ୍ତବ୍ୟ ଓ ଅକର୍ତ୍ତବ୍ୟରେ ନିଯୁକ୍ତ ହୁଏ।
7.153.37
बहूनि तव सैन्यानि योधाश्च बहवस्तव ।
न तथा पाण्डुपुत्राणामेवं युद्धमवर्तत ॥ ७.१५३.३७ ॥
ତୁମ ସେନା ବହୁ, ତୁମ ଯୋଦ୍ଧାମାନେ ମଧ୍ୟ ବହୁ; କିନ୍ତୁ ପାଣ୍ଡୁପୁତ୍ରମାନଙ୍କ ସହ ଯୁଦ୍ଧ ଏଭଳି ହୋଇନଥିଲା।
7.153.38
तैरल्पैर्बहवो यूयं क्षयं नीताः प्रहारिणः ।
शङ्के दैवस्य तत्कर्म पौरुषं येन नाशितम् ॥ ७.१५३.३८ ॥
ସେହି ଅଳ୍ପ କେତେକଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ତୁମ ପରି ବହୁ ପ୍ରହାରୀ ବିନାଶ ପାଇଲେ; ମୋର ସନ୍ଦେହ ଯେ ଏହା ଦୈବର କର୍ମ, ଯାହା ପୌରୁଷକୁ ନଷ୍ଟ କଲା।
7.153.39
एवं संभाषमाणानां बहु तत्तज्जनाधिप ।
पाण्डवानामनीकानि समदृश्यन्त संयुगे ॥ ७.१५३.३९ ॥
ହେ ଜନାଧିପ, ଏହିପରି ବହୁ କଥା କହୁଥିବା ସମୟରେ ଯୁଦ୍ଧରେ ପାଣ୍ଡବମାନଙ୍କ ସେନା ଦୃଷ୍ଟିଗୋଚର ହେଲା।
7.153.40
ततः प्रववृते युद्धं व्यतिषक्तरथद्विपम् ।
तावकानां परैः सार्धं राजन्दुर्मन्त्रिते तव ॥ ७.१५३.४० ॥
ତା'ପରେ, ହେ ରାଜନ୍, ତୁମ ଦୁର୍ମନ୍ତ୍ରଣା ଯୋଗୁଁ, ତୁମ ପକ୍ଷ ଶତ୍ରୁମାନଙ୍କ ସହ, ରଥ ଓ ହାତୀ ମିଶି ଯୁଦ୍ଧ ଆରମ୍ଭ କଲା।