Mahābhārata · Adhyāya 7.154
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
7.154.1
तदुदीर्णं रथाश्वौघं बलं तव जनाधिप ।
पाण्डुसेनामतिक्रम्य योधयामास सर्वतः ॥ ७.१५४.१ ॥
Entonces tu ejército, desbordante de carros y caballos, atravesó la hueste de los Pāṇḍavas y combatió por todos lados, oh señor de los hombres.
7.154.2
पाञ्चालाः कुरवश्चैव योधयन्तः परस्परम् ।
यमराष्ट्राय महते परलोकाय दीक्षिताः ॥ ७.१५४.२ ॥
Los Pāñcālas y los Kurus, combatiendo unos contra otros, quedaron consagrados al gran reino de Yama, el otro mundo.
7.154.3
शूराः शूरैः समागम्य शरतोमरशक्तिभिः ।
विव्यधुः समरेऽन्योन्यं निन्युश्चैव यमक्षयम् ॥ ७.१५४.३ ॥
Los héroes se encontraron con héroes y, con flechas, tomaras y lanzas, se atravesaron en el combate y los enviaron a la morada de Yama.
7.154.4
रथिनां रथिभिः सार्धं रुधिरस्रावदारुणम् ।
प्रावर्तत महद्युद्धं निघ्नतामितरेतरम् ॥ ७.१५४.४ ॥
Entre aurigas y aurigas comenzó una gran batalla, terrible por los torrentes de sangre, mientras se golpeaban unos a otros.
7.154.5
वारणाश्च महाराज समासाद्य परस्परम् ।
विषाणैर्दारयामासुः सुसङ्क्रुद्धा मदोत्कटाः ॥ ७.१५४.५ ॥
Y los elefantes, oh gran rey, al encontrarse unos con otros, enfurecidos y feroces por el celo, se desgarraban con sus colmillos.
7.154.6
हयारोहान्हयारोहाः प्रासशक्तिपरश्वथैः ।
बिभिदुस्तुमुले युद्धे प्रार्थयन्तो महद्यशः ॥ ७.१५४.६ ॥
Los jinetes atravesaban a los jinetes con jabalinas, lanzas y hachas en la tumultuosa batalla, anhelando gran renombre.
7.154.7
पत्तयश्च महाबाहो शतशः शस्त्रपाणयः ।
अन्योन्यमार्दयन्राजन्नित्यं यत्ताः पराक्रमे ॥ ७.१५४.७ ॥
Oh tú de brazos poderosos, cientos de soldados de infantería con armas en mano, oh rey, siempre empeñados en el valor, se hostigaban unos a otros.
7.154.8
गोत्राणां नामधेयानां कुलानां चैव मारिष ।
श्रवणाद्धि विजानीमः पाञ्चालान्कुरुभिः सह ॥ ७.१५४.८ ॥
Oh venerable, por haber oído los linajes, nombres y familias sabemos que los Pāñcālas estaban junto a los Kurus.
7.154.9
तेऽन्योन्यं समरे योधाः शरशक्तिपरश्वथैः ।
प्रैषयन्परलोकाय विचरन्तो ह्यभीतवत् ॥ ७.१५४.९ ॥
Aquellos guerreros en la batalla enviaban unos a otros al otro mundo con flechas, lanzas y hachas, moviéndose como si no temieran nada.
7.154.10
शरैर्दश दिशो राजंस्तेषां मुक्तैः सहस्रशः ।
न भ्राजन्ते यथा पूर्वं भास्करस्य च नाशनात् ॥ ७.१५४.१० ॥
Oh rey, las diez direcciones, cubiertas por los miles de flechas que ellos lanzaron, ya no brillaban como antes, como si el sol hubiera desaparecido.
7.154.11
तथा प्रयुध्यमानेषु पाण्डवेयेषु भारत ।
दुर्योधनो महाराज व्यवागाहत तद्बलम् ॥ ७.१५४.११ ॥
Oh descendiente de Bharata, mientras los hijos de Pāṇḍu combatían así, oh gran rey, Duryodhana se lanzó contra aquel ejército.
7.154.12
सैन्धवस्य वधेनैव भृशं दुःखसमन्वितः ।
मर्तव्यमिति संचिन्त्य प्राविशच्च द्विषद्बलम् ॥ ७.१५४.१२ ॥
Lleno de gran dolor por la muerte del Saindhava, pensando «debo morir», entró en el ejército enemigo.
7.154.13
नादयन्रथघोषेण कम्पयन्निव मेदिनीम् ।
अभ्यवर्तत पुत्रस्ते पाण्डवानामनीकिनीम् ॥ ७.१५४.१३ ॥
Haciendo resonar el estruendo de los carros, como si sacudiera la tierra, tu hijo avanzó contra el ejército de los Pāṇḍavas.
7.154.14
स सन्निपातस्तुमुलस्तस्य तेषां च भारत ।
अभवत्सर्वसैन्यानामभावकरमो महान् ॥ ७.१५४.१४ ॥
Oh Bhārata, aquel encuentro entre él y ellos fue tumultuoso, y se convirtió en una gran ruina para todos los ejércitos.
7.154.15
तथा हतेषु सैन्येषु तथा कृच्छ्रगतः स्वयम् ।
कच्चिद्दुर्योधनः सूत नाकार्षीत्पृष्ठतो रणम् ॥ ७.१५४.१५ ॥
Oh auriga, cuando los ejércitos fueron así aniquilados y él mismo cayó en la angustia, ¿acaso Duryodhana no volvió la espalda a la batalla?
7.154.16
एकस्य च बहुनां च सन्निपातो महानभूत् ।
विशेषतो हि नृपतेर्विषमं प्रतिभाति मे ॥ ७.१५४.१६ ॥
Hubo un gran choque entre uno y muchos; y, sobre todo para el rey, me parece desigual.
7.154.17
सोऽत्यन्तसुखसंवृद्धो रक्ष्यो लोकस्य चेश्वरः ।
एको बहून्समासाद्य कच्चिन्नासीत्पराङ्मुखः ॥ ७.१५४.१७ ॥
¿Acaso él, criado en el mayor bienestar y destinado a proteger y gobernar el mundo, al enfrentar solo a muchos, nunca volvió la espalda?
7.154.18
द्रोणः कर्णः कृपश्चैव कृतवर्मा च सात्वतः ।
नावारयन्कथं युद्धे राजानं राज्यकाङ्क्षिणः ॥ ७.१५४.१८ ॥
Droṇa, Karṇa, Kṛpa y Kṛtavarman el Sātvata, ¿cómo no contuvieron en la batalla al rey que anhelaba el reino?
7.154.19
सर्वोपायैर्हि युद्धेषु रक्षितव्यो महीपतिः ।
एषा नीतिः परा युद्धे दृष्टा तत्र मनीषिभिः ॥ ७.१५४.१९ ॥
En las batallas, el rey debe ser protegido por todos los medios; esta es la política suprema en la guerra, según han visto los sabios.
7.154.20
प्रविष्टे वै मम सुते परेषां वै महद्बलम् ।
मामका रथिनां श्रेष्ठाः किमकुर्वत स़ञ्जय ॥ ७.१५४.२० ॥
Cuando mi hijo entró en el gran ejército de los enemigos, ¿qué hicieron los mejores de mis guerreros de carro, Sañjaya?
7.154.21
राजन्सङ्ग्राममाश्चर्यं पुत्रस्य तव भारत ।
एकस्य च बहूनां च शृणु मे ब्रुवतो ध्रुवम् ॥ ७.१५४.२१ ॥
Oh rey, oh descendiente de Bharata, la batalla de tu hijo fue asombrosa: uno contra muchos. Escucha lo que te digo con certeza.
7.154.22
द्रोणेन वार्यमाणोऽसौ कर्णेन च कृपेण च ।
प्राविशत्पाण्डवीं सेनां मकरः सागरं यथा ॥ ७.१५४.२२ ॥
Aunque Droṇa, Karṇa y Kṛpa lo contuvieron, entró en el ejército pāṇḍava como un makara entra en el océano.
7.154.23
किरन्निषुसहस्राणि तत्रतत्र तथातथा ।
पाञ्चालान्पाण्डवांश्चैव विव्याध निशितैः शरैः ॥ ७.१५४.२३ ॥
Derramando miles de flechas aquí y allá, de todas las maneras, traspasó a los Pāñcāla y a los Pāṇḍava con flechas afiladas.
7.154.24
यथोदयगतः सूर्यो रश्मिभिर्नाशयेत्तमः ।
तथा पुत्रस्तव बलं नाशयत्तन्महाबलः ॥ ७.१५४.२४ ॥
Como el sol que se eleva destruye la oscuridad con sus rayos, así tu hijo de gran fuerza destruyó aquel ejército.
7.154.25
यथा मध्यन्दिने सूर्यं प्रतपन्तं गभस्तिभिः ।
तथा तव सुतं मध्ये प्रतपन्तं शरार्चिभिः।
न शेकुर्भारतं युद्धे पाण्डवाः समुदीक्षितुम् ॥ ७.१५४.२५ ॥
Como el sol de mediodía abrasa con sus rayos, así tu hijo ardía en medio de la batalla con las llamas de sus flechas; los Pāṇḍavas no pudieron mirar al Bhārata en la guerra.
7.154.26
पलायनकृतोत्साहा निरुत्साहा द्विषज्जये ।
पर्यधावन्त पाञ्चाला वध्यमाना महात्मना ॥ ७.१५४.२६ ॥
Sin ánimo para vencer a sus enemigos, ansiosos solo por huir, los Pāñcāla corrieron en todas direcciones mientras el magnánimo los abatía.
7.154.27
रुक्मपुङ्खैः प्रसन्नाग्रैस्तव पुत्रेण धन्विना ।
अर्द्यमानाः शरैस्तूर्णं न्यपतन्पाण्डुसैनिकाः ॥ ७.१५४.२७ ॥
Atormentados rápidamente por flechas de plumas doradas y puntas brillantes de tu hijo arquero, los soldados del ejército de Pāṇḍu cayeron.
7.154.28
व्यद्रवंश्च भयाद्योधा दृष्ट्वा तं परमाहवे ।
व्यात्ताननमिव प्राप्तमन्तकं प्राणहारिणम् ॥ ७.१५४.२८ ॥
Al verlo en la gran batalla, los guerreros huyeron de miedo, como si la Muerte, tomadora de vidas, hubiera llegado con la boca abierta.
7.154.29
न तादृशं रमे कर्म कृतवन्तस्तु तावकाः ।
यादृशं कृतवान्राजा पुत्रस्तव विशाम्पते ॥ ७.१५४.२९ ॥
¡Oh señor de los hombres! Tus hombres nunca hicieron una hazaña como la que hizo el rey, tu hijo; no me alegro de ello.
7.154.30
पुत्रेण तव सा सेना पाण्डवी मथिता रणे ।
नलिनी द्विरदेनेव समन्तात्फुल्लपङ्कजा ॥ ७.१५४.३० ॥
Como un elefante agita por todas partes un estanque de loto lleno de flores abiertas, así tu hijo agitó en la batalla el ejército de los Pāṇḍava.
7.154.31
क्षीणतोयानिलार्काभ्यां हतत्विडिव पद्मिनी ।
बभूव पाण्डवी सेना तव पुत्रस्य तेजसा ॥ ७.१५४.३१ ॥
Como un estanque de lotos cuya agua se ha secado y cuyo esplendor ha sido destruido por el viento y el sol, el ejército pāṇḍava quedó sin brillo por el poder de tu hijo.
7.154.32
पाण्डुसेनां हतां दृष्ट्वा तव पुत्रेण भारत ।
भीमसेनपुरोगास्तु पाञ्चालाः समुपाद्रवन् ॥ ७.१५४.३२ ॥
Oh Bhārata, al ver el ejército pāṇḍava masacrado por tu hijo, los pāñcālas, encabezados por Bhīmasena, avanzaron precipitadamente.
7.154.33
स भीमसेनं दशभिर्माद्रीपुत्रौ त्रिभिस्त्रिभिः ।
विराटद्रुपदौ षड्भिः शतेन च शिखण्डिनम् ॥ ७.१५४.३३ ॥
Hirió a Bhīmasena con diez flechas, a cada uno de los dos hijos de Mādrī con tres, a Virāṭa y a Drupada con seis cada uno, y a Śikhaṇḍin con cien.
7.154.34
धृष्टद्युम्नं च सप्तत्या धर्मपुत्रं च सप्तभिः ।
केकयांश्चैव चेदींश्च बहुभिर्निशितैः शरैः ॥ ७.१५४.३४ ॥
Hirió a Dhṛṣṭadyumna con setenta flechas, al hijo de Dharma (Yudhiṣṭhira) con siete, y a los Kekaya y los Caidya con muchas flechas afiladas.
7.154.35
सात्वतं पञ्चभिर्विद्धा द्रौपदेयांस्त्रिभिस्त्रिभिः ।
घटोत्कचं च समरे विद्ध्वा सिंह इवानदत् ॥ ७.१५४.३५ ॥
Tras herir a Sātvata (Sātyaki) con cinco flechas, a los hijos de Draupadī con tres cada uno y a Ghaṭotkaca en la batalla, rugió como un león.
7.154.36
शतशश्चापरान्योधान्सद्विपांश्च महारणे ।
शरैरवचकर्तोग्रैः क्रुद्धोऽन्तक इव प्रजाः ॥ ७.१५४.३६ ॥
En la gran batalla, con flechas feroces abatió a cientos de otros guerreros junto con sus elefantes, como la Muerte airada que destruye a las criaturas.
7.154.37
सा तेन पाण्डवी सेना वध्यमाना शिलीमुखैः ।
तव पुत्रेण सङ्ग्रामे विदुद्राव नराधिप ॥ ७.१५४.३७ ॥
Herido por las flechas en la batalla por tu hijo, aquel ejército pāṇḍava huyó en todas direcciones, oh señor de los hombres.
7.154.38
तं तपन्तमिवादित्यं कुरुराजं महाहवे ।
नाशकन्वीक्षितुं राजन्पाण्डुपुत्रस्य सैनिकाः ॥ ७.१५४.३८ ॥
En aquella gran batalla, oh rey, los soldados del hijo de Pāṇḍu no podían mirar al rey de los Kuru, que ardía como el sol.
7.154.39
ततो युधिष्ठिरो राजा कुपितो राजसत्तम ।
अभ्यधावत्कुरुपतिं तव पुत्रं जिघांसया ॥ ७.१५४.३९ ॥
Entonces, oh mejor de los reyes, el rey Yudhiṣṭhira, enfurecido, arremetió contra el señor de los Kuru, tu hijo, con deseos de matarlo.
7.154.40
तावुभौ युधि कौरव्यौ समीयतुररिन्दमौ ।
स्वार्थहेतोः पराक्रान्तौ दुर्योधनयुधिष्ठिरौ ॥ ७.१५४.४० ॥
En la batalla, aquellos dos Kaurava, domadores de enemigos, Duryodhana y Yudhiṣṭhira, se encontraron, luchando valientemente por sus propios fines.
7.154.41
ततो दुर्योधनः क्रुद्धः शरैः सन्नतपर्वभिः ।
विव्याध दशभिस्तूर्णं ध्वजं चिच्छेद चेषुणा ॥ ७.१५४.४१ ॥
Entonces el enfurecido Duryodhana lo hirió rápidamente con diez flechas de junturas curvadas y derribó su estandarte con una flecha.
7.154.42
इन्द्रसेनं त्रिभिश्चैव ललाटे जघ्निवान्नृप ।
सारथिं दयितं राज्ञः पाण्डवस्य महात्मनः ॥ ७.१५४.४२ ॥
Oh rey, con tres flechas lo hirió en la frente a Indrasena, el querido auriga del magnánimo rey pāṇḍava.
7.154.43
धनुश्च पुनरन्येन चकर्तास्य महारथः ।
चतुर्भिश्चतुरश्चैव बाणैर्विव्याध वाजिनाः ॥ ७.१५४.४३ ॥
El gran auriga le cortó de nuevo el arco con otra flecha, y atravesó sus cuatro caballos con cuatro flechas.
7.154.44
ततो युधिष्ठिरः क्रुद्धो निमेषादिव कार्मुकम् ।
अन्यदादाय वेगेन कौरवं प्रत्यवारयत् ॥ ७.१५४.४४ ॥
Entonces Yudhiṣṭhira, enfurecido, en un instante tomó otro arco y con rapidez detuvo al kaurava.
7.154.45
तस्य तान्निघ्नतः शत्रून्रुक्मपृष्ठं महद्धनुः ।
भल्लाभ्यां पण्डवो ज्येष्ठस्त्रिधा चिच्छेद मारिष ॥ ७.१५४.४५ ॥
Oh señor, mientras golpeaba a aquellos enemigos, el mayor de los Pāṇḍava cortó en tres pedazos su gran arco de espalda dorada con dos flechas bhalla.
7.154.46
विव्याध चैनं दशभिः सम्यगस्तैः शितैः शरैः ।
मर्म भित्त्वा तु ते सर्वे संलग्नाः क्षितिमाविशन् ॥ ७.१५४.४६ ॥
Lo atravesó bien con diez proyectiles afilados y bien dirigidos; al perforar sus puntos vitales, todos quedaron clavados y penetraron en la tierra.
7.154.47
ततः परिवृता योधाः परिवव्रुर्युधिष्ठिरम् ।
वृत्रेण सह युध्यन्तं यद्वद्देवाः शतक्रतुम् ॥ ७.१५४.४७ ॥
Entonces los guerreros que lo rodeaban cercaron a Yudhiṣṭhira, como los dioses rodearon a Śatakratu (Indra) combatiendo con Vṛtra.
7.154.48
ततो युधिष्ठिरो राजा तव पुत्रस्य मारिष ।
शरं च सूर्यरश्म्याभमत्युग्रमनिवारणम्।
हा हतोऽसीति राजानमुक्त्वाऽमुञ्चद्युधिष्ठिरः ॥ ७.१५४.४८ ॥
Oh señor, entonces el rey Yudhiṣṭhira, diciendo al rey «¡Ay, has sido derribado!», lanzó una flecha que brillaba como los rayos del sol, extremadamente feroz e irresistible.
7.154.49
स तेनाकर्णमुक्तेन विद्धो बाणेन कौरवः ।
निषसाद रथोपस्थे भृशं सम्मूढचेतनः ॥ ७.१५४.४९ ॥
Atravesado por aquella flecha disparada desde la oreja, el kaurava, con la conciencia muy turbada, se sentó en el suelo del carro.
7.154.50
ततः पाञ्चाल्यसेनानां भृशमासीद्रवो महान् ।
हतो राजेति राजेन्द्र मुदितानां समन्ततः ॥ ७.१५४.५० ॥
Entonces surgió un gran clamor en los ejércitos de Pāñcāla: «¡El rey ha sido muerto!». Oh señor de reyes, desde todos lados lo gritaban los que se regocijaban.
7.154.51
बाणशब्दरवश्चोग्रः शुश्रुवे तत्र मारिष ।
अथ द्रोणो द्रुतं तत्र प्रत्यदृश्यत संयुगे ॥ ७.१५४.५१ ॥
Allí se oyó el feroz estruendo del sonido de las flechas, oh noble; entonces Droṇa apareció rápidamente allí en la batalla.
7.154.52
हृष्टो दुर्योधनश्चापि दृढमादाय कार्मुकम् ।
तिष्ठतिष्ठेति राजानं ब्रुवन्पाण्डवमभ्ययात् ॥ ७.१५४.५२ ॥
Duryodhana, exultante, también tomó su firme arco y corrió hacia el rey pāṇḍava, gritando: «¡Detente, detente!».
7.154.53
प्रत्युद्ययुस्तं त्वरिताः पाञ्चाला जयगृद्धिनः ।
तान्द्रोणः प्रतिजग्राह परीप्सन्कुरुसत्तमम्।
चण्डवातः समुद्वूतो मेघानम्बुमुचो यथा ॥ ७.१५४.५३ ॥
Los pāñcālas, ansiosos de victoria, se apresuraron a salirle al encuentro; Droṇa, deseando proteger al mejor de los kurus, los contuvo, como un viento impetuoso levantado detiene las nubes que derraman agua.
7.154.54
ततो राजन्महानासीत्सङ्ग्रामो भूरिवर्धनः ।
तावकानां परेषां च समेतानां युयुत्सया ॥ ७.१५४.५४ ॥
Entonces, oh rey, surgió una gran batalla, que creció enormemente, entre los tuyos y los otros, reunidos por el deseo de combatir.