మహాభారతం · అధ్యాయం 7.156
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
7.156.1
तस्मिन्प्रविष्टे दुर्धर्षे सृञ्जयानमितौजसि ।
अमृष्यमाणे संरब्धे का वोऽभूद्वै मतिस्तदा ॥ ७.१५६.१ ॥
ఆ దుర్ధర్షుడు ప్రవేశించినప్పుడు, అమిత తేజస్వులైన సృంజయులపై సహించలేక కోపోద్రిక్తులైన అప్పుడు మీకు ఏ ఆలోచన కలిగింది?
7.156.2
दुर्योधनं तथा पुत्रमुक्त्वा शास्त्रातिगं मम ।
यत्प्राविशदमेयात्मा किं पार्थः प्रत्यपद्यत ॥ ७.१५६.२ ॥
నా కుమారుడు దుర్యోధనుడితో, శాస్త్రాన్ని అతిక్రమించినవాడితో, ఇలా చెప్పి అమేయాత్ముడు ప్రవేశించినప్పుడు, పార్థుడు ఏమి ప్రతిస్పందించాడు?
7.156.3
निहते सैन्धवे वीरे भूरिश्रवसि चैव ह ।
यदाऽभ्यगान्महातेजाः पाञ्चालानपराजितः ॥ ७.१५६.३ ॥
సైంధవ వీరుడు, భూరిశ్రవుడు నిహతులైనప్పుడు, మహాతేజస్వి, అపరాజితుడు పాంచాలులపైకి వచ్చినప్పుడు.
7.156.4
किममन्यत दुर्धर्षे प्रविष्टे शत्रुतापने ।
दुर्योधनस्तु किं कृत्यं प्राप्तकालममन्यत ॥ ७.१५६.४ ॥
ఆ దుర్ధర్షుడు, శత్రుతాపనుడు ప్రవేశించినప్పుడు అతడు ఏమనుకున్నాడు? దుర్యోధనుడు తగిన సమయానికి ఏ కర్తవ్యం భావించాడు?
7.156.5
के च तं वरदं वीरमन्वयुर्द्विजसत्तमम् ।
के चास्य पृष्ठतोऽगच्छन्वीराः शूरस्य युध्यतः।
के पुरस्तादवर्तन्त निघ्नन्तः शास्त्रवान्रणे ॥ ७.१५६.५ ॥
వరదుడైన ఆ వీరుడు, ద్విజశ్రేష్ఠుడిని ఎవరు అనుసరించారు? పోరాడుతున్న ఆ శూరుని వెనుక ఎవరు వెళ్లారు? యుద్ధంలో ప్రహరిస్తూ శాస్త్రవేత్తలైన ఎవరు అతని ముందు నిలిచారు?
7.156.6
मन्येऽहं पाण्डवान्सर्वान्भारद्वाजशरार्दितान् ।
शिशिरे कम्पमाना वै कृशा गाव इव प्रभो ॥ ७.१५६.६ ॥
ప్రభూ, భారద్వాజుని బాణాలతో బాధింపబడిన పాండవులందరూ, శిశిర కాలంలో వణికే చిక్కిన ఆవుల వలె ఉన్నారని నేను భావిస్తున్నాను.
7.156.7
प्रविश्य स महेष्वासः पाञ्चालानरिमर्दनः ।
कथं नु पुरुषव्याघ्रः पञ्चत्वमुपजग्मिवान् ॥ ७.१५६.७ ॥
మహా ధనుర్ధరుడు, శత్రునాశకుడైన ఆ పురుషవ్యాఘ్రుడు పాంచాలుల మధ్యకు ప్రవేశించి ఎలా మరణించాడు?
7.156.8
सर्वेषु योधेषु च सङ्गतेषु ।
रात्रौ समेतेषु महारथेषु।
संलोड्यमानेषु पृथग्बलेषु ।
के वस्तदानीं मतिमन्त आसन् ॥ ७.१५६.८ ॥
రాత్రివేళ యోధులందరూ కలిసి, మహారథులు సమావేశమై, వేర్వేరు సేనలు కలగాపులగమవుతున్నప్పుడు మీలో ఎవరు బుద్ధిమంతులుగా ఉన్నారు?
7.156.9
हतांश्चैव विषक्तांश्च पराभूतांश्च शंससि ।
रथिनो विरथांश्चैव कृतान्युद्धेषु मामकान् ॥ ७.१५६.९ ॥
యుద్ధాల్లో హతులైన, చిక్కుకున్న, ఓడిపోయిన, రథికులూ విరథులూ అయిన నా వారి గురించి నువ్వు చెబుతున్నావు.
7.156.10
तेषां संलोड्यमानानां पाण्डवैर्हतचेतसाम् ।
अन्धे तमसि मग्नानामभवत्का मतिस्तदा ॥ ७.१५६.१० ॥
పాండవులచే కలగాపులగమై, మనసు హతమై, గుడ్డి చీకటిలో మునిగిన వారికి అప్పుడు ఏ ఆలోచన కలిగింది?
7.156.11
प्रहृष्टांश्चाप्युदग्रांश्च सन्तुष्टांश्चैव पाण्डवान् ।
शंससीहाप्रहृष्टांश्च विभ्रष्टांश्चैव मामकान् ॥ ७.१५६.११ ॥
ఇక్కడ నువ్వు పాండవులు సంతోషంగా, ఉత్సాహంగా, తృప్తిగా ఉన్నారని చెబుతున్నావు; నా వారిని సంతోషంలేని, జారిపోయిన వారిగా చెబుతున్నావు.
7.156.12
कथमेषां तदा तत्र पार्थानामपलायिनाम् ।
प्रकाशमभवद्रात्रौ कथं कुरुषु सञ्जय ॥ ७.१५६.१२ ॥
సంజయా, అక్కడ ఆ సమయంలో, రాత్రి, పారిపోని ఆ పార్థులకు వెలుగు ఎలా కలిగింది? కురుల మధ్య అది ఎలా జరిగింది?
7.156.13
रात्रियुद्धे तदा राजन्वर्तमाने सुदारुणे ।
द्रोणमभ्यद्रवन्सर्वे पाण्डवाः सह सोमकैः ॥ ७.१५६.१३ ॥
రాజా, అప్పుడు రాత్రి యుద్ధం అత్యంత భయంకరంగా సాగుతుండగా, పాండవులందరూ సోమకులతో కలిసి ద్రోణునిపై దాడి చేశారు.
7.156.14
ततो द्रोणः केकयांश्च धृष्टद्युम्नस्य चात्मजान् ।
सम्प्रैषयत्प्रेतलोकं सर्वानिषुभिराशुगैः ॥ ७.१५६.१४ ॥
అప్పుడు ద్రోణుడు కేకయులను, ధృష్టద్యుమ్నుని కుమారులను అందరినీ వేగంగా వెళ్ళే బాణాలతో ప్రేతలోకానికి పంపాడు.
7.156.15
तस्य प्रमुखतो राजन्येऽवर्तन्त महारथाः ।
तान्सर्वान्प्रेषयामास पितृलोकं स भारत ॥ ७.१५६.१५ ॥
రాజా, అతని ఎదుట వచ్చిన మహారథులందరినీ, భారతా, అతడు పితృలోకానికి పంపాడు.
7.156.16
प्रमथ्नन्तं तदा वीरान्भारद्वाजं महारथम् ।
अभ्यवर्तत सङ्क्रुद्धः शिबी राजा प्रतापवान् ॥ ७.१५६.१६ ॥
అప్పుడు వీరులను అణచివేస్తున్న మహారథుడైన భారద్వాజుడి (ద్రోణుడి) మీదికి కోపంతో ప్రతాపవంతుడైన శిబి రాజు ముందుకు వచ్చాడు.
7.156.17
तमापतन्तं सम्प्रेक्ष्य पाण्डवानां महारथम् ।
विव्याध दशभिर्द्रोणः सर्वपारशवैः शितैः ॥ ७.१५६.१७ ॥
పాండవుల ఆ మహారథుడు తనవైపు దూసుకు వస్తుండటం చూసి, ద్రోణుడు సర్వ-పారశవాలనే వాడి బాణాలతో పది బాణాలతో అతడిని గుచ్చాడు.
7.156.18
तं शिबिः प्रतिविव्याध त्रिंशता निशितैः शरैः ।
सारथिं चास्य भुल्लेन स्मयमानो न्यपातयत् ॥ ७.१५६.१८ ॥
శిబి ప్రతిగా వాడి బాణాలతో ముప్పై బాణాలతో అతడిని గుచ్చాడు; చిరునవ్వుతో భల్ల బాణంతో అతని సారథిని కూల్చాడు.
7.156.19
तस्य द्रोणो हयान्हत्वा सारथिं च महात्मनः ।
अथाऽस्य सशिरस्त्राणं शिरः कायादपाहरत् ॥ ७.१५६.१९ ॥
ద్రోణుడు ఆ మహాత్ముని గుర్రాలను, సారథిని చంపి, తరువాత శిరస్త్రాణంతో సహా అతని తలను శరీరం నుండి నరికాడు.
7.156.20
ततोऽस्य सारथिं क्षिप्रमन्यं दुर्योधनोऽदिशत् ।
स तेन सङ्गृहीताश्वः पुनरभ्यद्रवद्रिपून् ॥ ७.१५६.२० ॥
అప్పుడు దుర్యోధనుడు వెంటనే అతనికి మరో సారథిని నియమించాడు; అతడు గుర్రాలను అదుపు చేసుకొని మళ్ళీ శత్రువుల మీదికి దూకాడు.
7.156.21
कलिङ्गानामनीकेन कालिङ्गस्य सुतो रणे ।
पूर्वं पितृवधात्क्रुद्धौ भीमसेनमुपाद्रवत् ॥ ७.१५६.२१ ॥
కలింగుల సేనతో కాలింగ రాజు కుమారుడు, తండ్రి వధ కారణంగా ముందే కోపంతో, యుద్ధంలో భీమసేనుని మీదికి దూకాడు.
7.156.22
स भीमं पञ्चभिर्विद्ध्वा पुनर्विव्याध सप्तभिः ।
विशोकं त्रिभिरानर्च्छद्वजमेकेन पत्रिणा ॥ ७.१५६.२२ ॥
అతడు భీముని ఐదు బాణాలతో గాయపరచి, మళ్ళీ ఏడుతో గాయపరిచాడు; మూడింటితో విశోకుని కొట్టి, ఒక్క రెక్కల బాణంతో ధ్వజాన్ని కూల్చాడు.
7.156.23
कलिङ्गानां तु तं शूरं क्रुद्धं क्रुद्धो वृकोदरः ।
रथाद्रथमभिद्रुत्य मुष्टिनाऽभिजघान ह ॥ ७.१५६.२३ ॥
కలింగుల ఆ కోపించిన శూరునిపై కోపించిన వృకోదరుడు ఒక రథం నుండి మరొక రథం మీదికి దూకి పిడికిలితో అతన్ని కొట్టాడు.
7.156.24
तस्य मुष्टिहतस्याजौ पाण्डवेन बलीयसा ।
सर्वाण्यस्थीनि सहसा प्रापतन्वै पृथक्पृथक् ॥ ७.१५६.२४ ॥
యుద్ధంలో బలవంతుడైన పాండవుని పిడికిలి దెబ్బతో అతని ఎముకలన్నీ హఠాత్తుగా ఒక్కొక్కటిగా విరిగిపడ్డాయి.
7.156.25
तस्मिन्हते तदा तेन सिंहनादो महानभूत् ।
पाञ्चालानां महाराज साधुसाध्विति पाण्डवम् ॥ ७.१५६.२५ ॥
అతడు చంపబడినప్పుడు అతని చేత గొప్ప సింహనాదం వెలువడింది. మహారాజా, పాంచాలులు పాండవుని వైపు 'సాధు సాధు' అన్నారు.
7.156.26
तं कर्णो भ्रातरश्चास्य नामृष्यन्त परन्तप ।
ते भीमसेनं नाराचैर्जघ्नुराशीविषोपमैः ॥ ७.१५६.२६ ॥
కర్ణుడు, అతని సోదరులు దానిని సహించలేదు. శత్రుసంహారకా, వారు భీమసేనుని విషసర్పాల వంటి ఇనుప బాణాలతో కొట్టారు.
7.156.27
ततः शत्रुरथं त्यक्त्वा भीमो द्रुमरथं गतः ।
द्रुमं चास्यन्तमनिशं मुष्टिना समपोथयत् ॥ ७.१५६.२७ ॥
అప్పుడు భీముడు శత్రురథాన్ని విడిచి ఒక వృక్షరథం వద్దకు వెళ్లాడు; ఆ వృక్షం యొక్క చివరను నిరంతరం పిడికిలితో పూర్తిగా చితకగొట్టాడు.
7.156.28
यथा काचमणिर्न्यस्तो मुष्टिनैकेन लीलया ।
स हतः सर्वथा चूर्णो रक्तमेवोदपद्यत ॥ ७.१५६.२८ ॥
ఒక గాజు మణిని ఒక్క పిడికిలితో ఆటగా నొక్కితే ఎలా పగులుతుందో, అలాగే అది దెబ్బతిని పూర్తిగా చూర్ణమైంది; దాని నుండి రక్తమే వెలువడింది.
7.156.29
तथा चूर्णमभूत्तत्र कर्णभ्राता द्रुमस्तथा ।
स तदा पाण्डुपुत्रेण बलिनाऽभिहतोऽपतत् ॥ ७.१५६.२९ ॥
అదేవిధంగా అక్కడ కర్ణుని సోదరుడైన ఆ వృక్షమూ చూర్ణమైంది; అప్పుడు బలవంతుడైన పాండుపుత్రుని దెబ్బతో అది కూలిపోయింది.
7.156.30
तं निहत्य महाराज भीमसेनो महाबलः ।
जयरातरथं प्राप्य मुहुः सिंह इवानदत् ॥ ७.१५६.३० ॥
మహారాజా, అతన్ని చంపి, మహాబలుడైన భీమసేనుడు జయద్రథుని రథం వద్దకు చేరి, సింహంలా పదే పదే గర్జించాడు.
7.156.31
जयरातं तु चरणे गृह्य भीमो महाबलः ।
सूतं चास्य महाबाहुर्गृह्य राजंस्तथैव च ॥ ७.१५६.३१ ॥
మహాబలుడైన భీముడు జయద్రథుని కాలు పట్టుకున్నాడు; ఓ రాజా, అలాగే మహాబాహుడు అతని సారథినీ పట్టుకున్నాడు.
7.156.32
पादयोर्गृह्य तौ वीरौ भीमः कर्णस्य पश्यतः ।
भूमावाविद्ध्य जघ्ने स तौ च प्राणैर्व्ययुज्यताम् ॥ ७.१५६.३२ ॥
కర్ణుడు చూస్తుండగా భీముడు ఆ ఇద్దరు వీరులను కాళ్లు పట్టుకుని నేలకు కొట్టి చంపాడు; వారి ప్రాణాలు విడిచిపోయాయి.
7.156.33
कर्णस्तु पाण्डवे शक्तिं काञ्चनीं समवासृजत् ।
ततस्तामेव जग्राह प्रहसन्पाण्डुनन्दनः ॥ ७.१५६.३३ ॥
కర్ణుడు పాండవుని మీద బంగారు శక్తి ఆయుధాన్ని విసిరాడు; అప్పుడు పాండు కుమారుడు నవ్వుతూ దానినే పట్టుకున్నాడు.
7.156.34
कर्णायैव च दुर्धर्षश्चिक्षेपाजौ वृकोदरः ।
तामापतन्तीं चिच्छेद शकुनिस्तैलपायिना ॥ ७.१५६.३४ ॥
దుర్ధర్షుడైన వృకోదరుడు యుద్ధంలో దానిని కర్ణునిపైకి విసిరాడు; అది వస్తుండగా తైలపాయి అయిన శకుని దానిని ఛేదించాడు.
7.156.35
एतत्कृत्वा महत्कर्म रणेऽद्भुतपराक्रमः ।
पुनः स्वरथमास्थाय दुद्राव तव वाहिनीम् ॥ ७.१५६.३५ ॥
యుద్ధంలో ఈ గొప్ప కార్యాన్ని చేసి, అద్భుత పరాక్రమం గల అతడు మళ్లీ తన రథమెక్కి నీ సైన్యం వైపు దూసుకెళ్లాడు.
7.156.36
तमायान्तं जिघांसन्तं भीमं क्रुद्धमिवान्तकम् ।
न्यवारयन्महाबाहुं तव पुत्रा विशाम्पते।
महता शरवर्षेण च्छादयन्तो महारथाः ॥ ७.१५६.३६ ॥
ఓ ప్రజాపతి, కోపించిన యమునిలా చంపాలనే కోరికతో వస్తున్న మహాబాహువైన భీముడిని నీ కుమారులు అడ్డగించారు; మహారథులు పెద్ద బాణవర్షంతో అతడిని కప్పుతూ అడ్డుకున్నారు.
7.156.37
दुर्मदस्य ततो भीमः प्रहसन्निव संयुगे ।
सारथिं च हयांश्चैव शरैर्निन्ये यमक्षयम् ॥ ७.१५६.३७ ॥
అప్పుడు భీముడు యుద్ధంలో నవ్వుతున్నవాడిలా దుర్మదుని సారథిని, గుర్రాలను బాణాలతో యమలోకానికి పంపాడు.
7.156.38
दुर्मदस्तु ततो यानं दुष्कर्णस्यावचक्रमे ।
तावेकरथमारूढौ भ्रातरौ परतापनौ। ॥ ७.१५६.३८ ॥
అప్పుడు దుర్మదుడు దుష్కర్ణుని రథం వైపు వెళ్ళాడు. శత్రువులను పీడించే ఆ ఇద్దరు సోదరులు ఒకే రథమెక్కారు.
7.156.39
सङ्ग्रामशिरसो मध्ये भीमं द्वावप्यधावताम् ।
यथाम्बुपतिमित्रौ हि तारकं दैत्यसत्तमम् ॥ ७.१५६.३९ ॥
యుద్ధ ముఖంలో ఆ ఇద్దరూ భీముని వైపు పరుగెత్తారు; జలాధిపతి మిత్రులు దైత్యశ్రేష్ఠుడు తారకుని మీదికి పరుగెత్తినట్లు.
7.156.40
ततस्तु दुर्मदश्चैव दुष्कर्णश्च तवात्मजौ ।
रथमेकं समारुह्य भीमं बाणैरविध्यताम् ॥ ७.१५६.४० ॥
అప్పుడు మీ ఇద్దరు కుమారులు దుర్మదుడు, దుష్కర్ణుడు ఒకే రథమెక్కి భీముని బాణాలతో కొట్టారు.
7.156.41
ततः कर्णस्य मिषतो द्रौणेर्दुर्योधनस्य च ।
कृपस्य सोमदत्तस्य बाह्लीकस्य च पाण्डवः ॥ ७.१५६.४१ ॥
అప్పుడు కర్ణుడు, ద్రౌణి, దుర్యోధనుడు, కృపుడు, సోమదత్తుడు, బాహ్లీకుడు చూస్తుండగా, పాండవుడు (భీముడు)...
7.156.42
दुर्मदस्य च वीरस्य दुष्कर्णस्य च तं रथम् ।
पादप्रहारेण धरां प्रावेशयदरिन्दमः ॥ ७.१५६.४२ ॥
శత్రువులను అణచువాడు ఆ వీరుడు దుర్మదుని, దుష్కర్ణుని ఆ రథాన్ని కాలితో తన్ని నేలలోకి దించాడు.
7.156.43
ततः सुतौ ते बलिनौ शूरौ दुष्कर्णदुर्मदौ ।
मुष्टिनाऽऽहत्य सङ्क्रुद्धौ ममर्द चरणेन ह ॥ ७.१५६.४३ ॥
అప్పుడు మీ బలవంతులైన, శూరులైన ఇద్దరు కుమారులు దుష్కర్ణుడు, దుర్మదుడు కోపంతో ముష్టితో కొట్టి కాలితో అణచివేశారు.
7.156.44
ततो हाहाकृते सैन्ये दृष्ट्वा भीमं नृपाऽब्रुवन् ।
रुद्रोऽयं भीमरूपेण धार्तराष्ट्रेषु युध्यति ॥ ७.१५६.४४ ॥
అప్పుడు సైన్యమంతా హాహాకారాలు చేసింది. భీముని చూసి రాజులు, 'భయంకర రూపంతో ఇతడు రుద్రుడే, ధృతరాష్ట్ర పుత్రులతో యుద్ధం చేస్తున్నాడు' అన్నారు.
7.156.45
एवमुक्त्वा पलायन्ते सर्वे भारत पार्थिवाः ।
विसंज्ञा वाहयन्वाहान्न च द्वौ सह धावतः ॥ ७.१५६.४५ ॥
భారతా, ఇలా చెప్పి రాజులందరూ పారిపోయారు. కలవరపడి గుర్రాలను తోలుతూ, ఇద్దరు కలిసి కూడా ఒకేసారి పరుగెత్తలేకపోయారు.
7.156.46
ततो बले भृशलुलिते निशामुखे ।
सुपूजितो नृपवृषभैर्वृकोदरः।
महाबलः कमलविबुद्धलोचनो ।
युधिष्ठिरं नृपतिमपूजयद्बली ॥ ७.१५६.४६ ॥
సైన్యం అతి కలతచెందినప్పుడు, రాత్రి ఆరంభంలో, రాజవృషభులచే బాగా గౌరవింపబడిన మహాబలుడు వృకోదరుడు, కమలంలా విచ్చుకున్న కళ్లతో, రాజు యుధిష్ఠిరుని గౌరవించాడు.
7.156.47
ततो यमौ द्रुपदविराटकेकया ।
युधिष्ठिरश्चापि परां मुदं ययुः।
वृकोदरं भृशमनुपूजयंश्च ते ।
यथान्धके प्रतिनिहते हरं सुराः ॥ ७.१५६.४७ ॥
అప్పుడు యముల (నకుల-సహదేవులు), ద్రుపదుడు, విరాటుడు, కేకయ రాజు, యుధిష్ఠిరుడు కూడా అత్యధిక ఆనందం పొందారు. అంధకుడు చంపబడినప్పుడు దేవతలు హరుని (శివుని) గౌరవించినట్లు, వారు భీముని కూడా ఎంతో గౌరవించారు.
7.156.48
ततः सुतास्ते वरुणात्मजोपमा ।
रुपान्विताः सह गुरुणा महात्मना।
वृकोदरं सरथपदातिकुञ्जरा ।
युयुत्सवो भृशमभिपर्यवारयन् ॥ ७.१५६.४८ ॥
అప్పుడు వరుణ పుత్రులతో సమానమైన రూపంగల మీ కుమారులు, మహాత్ముడైన గురువుతో (ద్రోణునితో) కలిసి, రథాలు, కాలిబాట సైనికులు, ఏనుగులతో యుద్ధానికి ఉత్సాహంతో వృకోదరుని నలుదిక్కులా తీవ్రంగా చుట్టుముట్టారు.
7.156.49
ततो यमौ द्रुपदसुताः ससैनिका ।
युधिष्ठिरद्रुपदविराटसात्वताः।
घटोत्कचो जयविजयौ द्रुमो वृकः ।
ससृञ्जयास्तव तनयानवारयन् ॥ ७.१५६.४९ ॥
అప్పుడు కవలలు, ద్రుపదుని కుమారులు, సైనికులతో కూడి, యుధిష్ఠిరుడు, ద్రుపదుడు, విరాటుడు, సాత్వతులు, ఘటోత్కచుడు, జయుడు, విజయుడు, ద్రుముడు, వృకుడు, సృంజయులతో కలిసి, మీ కుమారులను అడ్డుకున్నారు.
7.156.50
ततोऽभवत्तिमिरघनैरिवावृते ।
महाभये भयदमतीव दारुणम्।
निशामुखे वृकबलगृध्रमोदनं ।
महात्मना नृपवर युद्धमद्भुतम् ॥ ७.१५६.५० ॥
అప్పుడు రాత్రి ఆరంభంలో దట్టమైన చీకటితో కప్పబడినట్లు, అత్యంత భయంకరమైన, భయం కలిగించే ఆ మహాభయంలో, ఓ నృపశ్రేష్ఠా, తోడేళ్లను, సైన్యాలను, రాబందులను సంతోషపెట్టే అద్భుత యుద్ధం జరిగింది.