മഹാഭാരതം · അധ്യായം 7.156
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
7.156.1
तस्मिन्प्रविष्टे दुर्धर्षे सृञ्जयानमितौजसि ।
अमृष्यमाणे संरब्धे का वोऽभूद्वै मतिस्तदा ॥ ७.१५६.१ ॥
ആ ദുർദ്ധർഷൻ പ്രവേശിച്ചപ്പോൾ, അമിതതേജസ്വികളായ സൃഞ്ജയരെ സഹിക്കാതെ കോപിച്ചിരുന്ന അന്ന് നിങ്ങളുടെ മനസ്സിൽ എന്ത് ചിന്തയാണ് ഉദിച്ചത്?
7.156.2
दुर्योधनं तथा पुत्रमुक्त्वा शास्त्रातिगं मम ।
यत्प्राविशदमेयात्मा किं पार्थः प्रत्यपद्यत ॥ ७.१५६.२ ॥
ശാസ്ത്രത്തെ ലംഘിക്കുന്ന എന്റെ മകൻ ദുര്യോധനനോട് ഇങ്ങനെ പറഞ്ഞിട്ട്, അമേയാത്മാവ് പ്രവേശിച്ചപ്പോൾ പാർത്ഥൻ എന്ത് പ്രതികരിച്ചു?
7.156.3
निहते सैन्धवे वीरे भूरिश्रवसि चैव ह ।
यदाऽभ्यगान्महातेजाः पाञ्चालानपराजितः ॥ ७.१५६.३ ॥
സൈന്ധവ വീരനും ഭൂരിശ്രവസ്സും വധിക്കപ്പെട്ടപ്പോൾ, മഹാതേജസ്വിയും അപരാജിതനുമായവൻ പാഞ്ചാലരുടെ നേരെ വന്നപ്പോൾ.
7.156.4
किममन्यत दुर्धर्षे प्रविष्टे शत्रुतापने ।
दुर्योधनस्तु किं कृत्यं प्राप्तकालममन्यत ॥ ७.१५६.४ ॥
ശത്രുക്കളെ ദഹിപ്പിക്കുന്ന ആ ദുർദ്ധർഷൻ പ്രവേശിച്ചപ്പോൾ അവൻ എന്ത് കരുതി? ദുര്യോധനനോ സമയോചിതമായ എന്ത് കർത്തവ്യമാണ് കരുതിയത്?
7.156.5
के च तं वरदं वीरमन्वयुर्द्विजसत्तमम् ।
के चास्य पृष्ठतोऽगच्छन्वीराः शूरस्य युध्यतः।
के पुरस्तादवर्तन्त निघ्नन्तः शास्त्रवान्रणे ॥ ७.१५६.५ ॥
വരദാതാവായ ആ വീരനെയും ദ്വിജശ്രേഷ്ഠനെയും ആരെല്ലാം അനുഗമിച്ചു? പോരാടുന്ന ആ ശൂരന്റെ പിന്നാലെ ആരെല്ലാം പോയി? യുദ്ധത്തിൽ പ്രഹരിച്ചുകൊണ്ട് ശാസ്ത്രജ്ഞരായ ആരെല്ലാം അവന്റെ മുന്നിൽ നിന്നു?
7.156.6
मन्येऽहं पाण्डवान्सर्वान्भारद्वाजशरार्दितान् ।
शिशिरे कम्पमाना वै कृशा गाव इव प्रभो ॥ ७.१५६.६ ॥
പ്രഭോ, ഭാരദ്വാജന്റെ അമ്പുകളാൽ പീഡിതരായ പാണ്ഡവരെല്ലാം ശിശിരകാലത്ത് വിറയ്ക്കുന്ന മെലിഞ്ഞ പശുക്കളെപ്പോലെയായി എന്ന് ഞാൻ കരുതുന്നു.
7.156.7
प्रविश्य स महेष्वासः पाञ्चालानरिमर्दनः ।
कथं नु पुरुषव्याघ्रः पञ्चत्वमुपजग्मिवान् ॥ ७.१५६.७ ॥
മഹാധനുർധരനും ശത്രുമർദ്ദനനുമായ ആ പുരുഷവ്യാഘ്രൻ പാഞ്ചാലരുടെ ഇടയിൽ കടന്ന് എങ്ങനെ മരണം പ്രാപിച്ചു?
7.156.8
सर्वेषु योधेषु च सङ्गतेषु ।
रात्रौ समेतेषु महारथेषु।
संलोड्यमानेषु पृथग्बलेषु ।
के वस्तदानीं मतिमन्त आसन् ॥ ७.१५६.८ ॥
രാത്രിയിൽ എല്ലാ യോദ്ധാക്കളും ഒന്നിച്ചുചേർന്ന്, മഹാരഥന്മാർ സമ്മേളിച്ച്, വേറിട്ട സേനകൾ കലങ്ങിമറിയുമ്പോൾ നിങ്ങളിൽ ബുദ്ധിമാന്മാർ ആരായിരുന്നു?
7.156.9
हतांश्चैव विषक्तांश्च पराभूतांश्च शंससि ।
रथिनो विरथांश्चैव कृतान्युद्धेषु मामकान् ॥ ७.१५६.९ ॥
യുദ്ധങ്ങളിൽ കൊല്ലപ്പെട്ടവരും കുടുങ്ങിയവരും പരാജിതരുമായ, രഥികളും വിരഥരുമായ എന്റെ ആളുകളെക്കുറിച്ച് നീ പറയുന്നു.
7.156.10
तेषां संलोड्यमानानां पाण्डवैर्हतचेतसाम् ।
अन्धे तमसि मग्नानामभवत्का मतिस्तदा ॥ ७.१५६.१० ॥
പാണ്ഡവരാൽ കലക്കപ്പെട്ട്, മനസ്സ് ഹതമായി, അന്ധമായ ഇരുട്ടിൽ മുങ്ങിയ അവർക്ക് അന്ന് എന്തു ചിന്തയുണ്ടായി?
7.156.11
प्रहृष्टांश्चाप्युदग्रांश्च सन्तुष्टांश्चैव पाण्डवान् ।
शंससीहाप्रहृष्टांश्च विभ्रष्टांश्चैव मामकान् ॥ ७.१५६.११ ॥
ഇവിടെ നീ പാണ്ഡവരെ സന്തോഷമുള്ളവരും ഉത്സാഹമുള്ളവരും തൃപ്തരുമായി പറയുന്നു; എന്റെ ആളുകളെ സന്തോഷമില്ലാത്തവരും വീണുപോയവരുമായി പറയുന്നു.
7.156.12
कथमेषां तदा तत्र पार्थानामपलायिनाम् ।
प्रकाशमभवद्रात्रौ कथं कुरुषु सञ्जय ॥ ७.१५६.१२ ॥
സഞ്ജയാ, അവിടെ അന്ന്, രാത്രിയിൽ, ഓടിപ്പോകാത്ത ആ പാർത്ഥന്മാർക്ക് വെളിച്ചം എങ്ങനെയുണ്ടായി? കൗരവരുടെ ഇടയിൽ അത് എങ്ങനെയുണ്ടായി?
7.156.13
रात्रियुद्धे तदा राजन्वर्तमाने सुदारुणे ।
द्रोणमभ्यद्रवन्सर्वे पाण्डवाः सह सोमकैः ॥ ७.१५६.१३ ॥
രാജാവേ, അന്ന് രാത്രിയുദ്ധം അതിഭീകരമായി നടക്കുമ്പോൾ പാണ്ഡവരെല്ലാം സോമകരോടൊപ്പം ദ്രോണനെതിരെ പാഞ്ഞടുത്തു.
7.156.14
ततो द्रोणः केकयांश्च धृष्टद्युम्नस्य चात्मजान् ।
सम्प्रैषयत्प्रेतलोकं सर्वानिषुभिराशुगैः ॥ ७.१५६.१४ ॥
അപ്പോൾ ദ്രോണൻ കേകയരെയും ധൃഷ്ടദ്യുമ്നന്റെ പുത്രന്മാരെയും എല്ലാവരെയും വേഗമേറിയ അമ്പുകളാൽ പ്രേതലോകത്തേക്ക് അയച്ചു.
7.156.15
तस्य प्रमुखतो राजन्येऽवर्तन्त महारथाः ।
तान्सर्वान्प्रेषयामास पितृलोकं स भारत ॥ ७.१५६.१५ ॥
രാജാവേ, അവന്റെ മുന്നിൽ വന്ന മഹാരഥന്മാരെയെല്ലാം, ഭാരതാ, അവൻ പിതൃലോകത്തേക്ക് അയച്ചു.
7.156.16
प्रमथ्नन्तं तदा वीरान्भारद्वाजं महारथम् ।
अभ्यवर्तत सङ्क्रुद्धः शिबी राजा प्रतापवान् ॥ ७.१५६.१६ ॥
അപ്പോൾ വീരന്മാരെ മർദ്ദിച്ചുകൊണ്ടിരുന്ന മഹാരഥനായ ഭാരദ്വാജനെ (ദ്രോണനെ) നേരിടാൻ കോപിച്ച പ്രതാപശാലിയായ ശിബി രാജാവ് മുന്നേറി.
7.156.17
तमापतन्तं सम्प्रेक्ष्य पाण्डवानां महारथम् ।
विव्याध दशभिर्द्रोणः सर्वपारशवैः शितैः ॥ ७.१५६.१७ ॥
പാണ്ഡവരുടെ ആ മഹാരഥൻ തന്റെ നേർക്ക് പാഞ്ഞടുക്കുന്നത് കണ്ട ദ്രോണൻ, സർവപാരശവം എന്ന മൂർച്ചയുള്ള അമ്പുകൾകൊണ്ട് പത്തെണ്ണം അവനെ തുളച്ചു.
7.156.18
तं शिबिः प्रतिविव्याध त्रिंशता निशितैः शरैः ।
सारथिं चास्य भुल्लेन स्मयमानो न्यपातयत् ॥ ७.१५६.१८ ॥
ശിബി തിരിച്ച് മൂർച്ചയുള്ള മുപ്പത് അമ്പുകൾകൊണ്ട് അവനെ തുളച്ചു; പുഞ്ചിരിയോടെ ഒരു ഭല്ലം കൊണ്ട് അവന്റെ സാരഥിയെ വീഴ്ത്തി.
7.156.19
तस्य द्रोणो हयान्हत्वा सारथिं च महात्मनः ।
अथाऽस्य सशिरस्त्राणं शिरः कायादपाहरत् ॥ ७.१५६.१९ ॥
ദ്രോണൻ ആ മഹാത്മാവിന്റെ കുതിരകളെയും സാരഥിയെയും കൊന്നു; പിന്നെ ശിരോകവചത്തോടെ അവന്റെ തല ഉടലിൽ നിന്ന് വെട്ടിമാറ്റി.
7.156.20
ततोऽस्य सारथिं क्षिप्रमन्यं दुर्योधनोऽदिशत् ।
स तेन सङ्गृहीताश्वः पुनरभ्यद्रवद्रिपून् ॥ ७.१५६.२० ॥
അപ്പോൾ ദുര്യോധനൻ ഉടനെ അവന് മറ്റൊരു സാരഥിയെ നിയോഗിച്ചു; അവൻ കുതിരകളെ നിയന്ത്രിച്ച് വീണ്ടും ശത്രുക്കളുടെ നേരെ പാഞ്ഞു.
7.156.21
कलिङ्गानामनीकेन कालिङ्गस्य सुतो रणे ।
पूर्वं पितृवधात्क्रुद्धौ भीमसेनमुपाद्रवत् ॥ ७.१५६.२१ ॥
കലിംഗരുടെ സേനയോടൊപ്പം കാലിംഗന്റെ പുത്രൻ, പിതാവിന്റെ വധത്തിൽ നേരത്തെ തന്നെ കോപിച്ചവനായി, യുദ്ധത്തിൽ ഭീമസേനന്റെ നേരെ പാഞ്ഞടുത്തു.
7.156.22
स भीमं पञ्चभिर्विद्ध्वा पुनर्विव्याध सप्तभिः ।
विशोकं त्रिभिरानर्च्छद्वजमेकेन पत्रिणा ॥ ७.१५६.२२ ॥
അവൻ ഭീമനെ അഞ്ചു ശരങ്ങളാൽ മുറിവേൽപ്പിച്ചു, പിന്നെ ഏഴിനാൽ വീണ്ടും മുറിവേൽപ്പിച്ചു; മൂന്നിനാൽ വിശോകനെ അടിച്ചു, ഒരു ചിറകുള്ള അമ്പിനാൽ കൊടി വീഴ്ത്തി.
7.156.23
कलिङ्गानां तु तं शूरं क्रुद्धं क्रुद्धो वृकोदरः ।
रथाद्रथमभिद्रुत्य मुष्टिनाऽभिजघान ह ॥ ७.१५६.२३ ॥
കലിംഗരുടെ ആ കോപിച്ച വീരനെ കോപിച്ച വൃകോദരൻ ഒരു രഥത്തിൽ നിന്ന് മറ്റൊന്നിലേക്ക് ചാടിക്കയറി മുഷ്ടികൊണ്ട് ഇടിച്ചു.
7.156.24
तस्य मुष्टिहतस्याजौ पाण्डवेन बलीयसा ।
सर्वाण्यस्थीनि सहसा प्रापतन्वै पृथक्पृथक् ॥ ७.१५६.२४ ॥
യുദ്ധത്തിൽ ബലവാനായ പാണ്ഡവന്റെ മുഷ്ടിയേറ്റ് അവന്റെ എല്ലുകളെല്ലാം പെട്ടെന്ന് ഓരോന്നായി ഒടിഞ്ഞുവീണു.
7.156.25
तस्मिन्हते तदा तेन सिंहनादो महानभूत् ।
पाञ्चालानां महाराज साधुसाध्विति पाण्डवम् ॥ ७.१५६.२५ ॥
അവൻ വധിക്കപ്പെട്ടപ്പോൾ അവനാൽ മഹത്തായ സിംഹനാദം ഉയർന്നു. മഹാരാജാവേ, പാഞ്ചാലർ പാണ്ഡവനെ നോക്കി 'സാധു സാധു' എന്നു പറഞ്ഞു.
7.156.26
तं कर्णो भ्रातरश्चास्य नामृष्यन्त परन्तप ।
ते भीमसेनं नाराचैर्जघ्नुराशीविषोपमैः ॥ ७.१५६.२६ ॥
കർണനും അവന്റെ സഹോദരന്മാരും അതു സഹിച്ചില്ല. ശത്രുക്കളെ ദഹിപ്പിക്കുന്നവനേ, അവർ ഭീമസേനനെ വിഷസർപ്പങ്ങൾക്കു തുല്യമായ ഇരുമ്പ് അമ്പുകൾ കൊണ്ട് അടിച്ചു.
7.156.27
ततः शत्रुरथं त्यक्त्वा भीमो द्रुमरथं गतः ।
द्रुमं चास्यन्तमनिशं मुष्टिना समपोथयत् ॥ ७.१५६.२७ ॥
അപ്പോൾ ഭീമൻ ശത്രുരഥം ഉപേക്ഷിച്ച് ഒരു വൃക്ഷരഥത്തിലേക്ക് പോയി; ആ മരത്തിന്റെ അഗ്രം ഇടവിടാതെ മുഷ്ടികൊണ്ട് പൂർണമായി ഞെരിച്ചുകളഞ്ഞു.
7.156.28
यथा काचमणिर्न्यस्तो मुष्टिनैकेन लीलया ।
स हतः सर्वथा चूर्णो रक्तमेवोदपद्यत ॥ ७.१५६.२८ ॥
ഒരു ഗ്ലാസ്മണിയെ ഒരൊറ്റ മുഷ്ടികൊണ്ട് കളിയായി അമർത്തിയാൽ എന്നപോലെ, അത് അടിയേറ്റ് പൂർണമായി പൊടിയായി; അതിൽ നിന്ന് രക്തമേ ഉയർന്നു.
7.156.29
तथा चूर्णमभूत्तत्र कर्णभ्राता द्रुमस्तथा ।
स तदा पाण्डुपुत्रेण बलिनाऽभिहतोऽपतत् ॥ ७.१५६.२९ ॥
അതുപോലെ അവിടെ കർണന്റെ സഹോദരനായ ആ വൃക്ഷവും ചൂർണമായി; അപ്പോൾ ബലവാനായ പാണ്ഡുപുത്രന്റെ അടിയേറ്റ് അത് വീണു.
7.156.30
तं निहत्य महाराज भीमसेनो महाबलः ।
जयरातरथं प्राप्य मुहुः सिंह इवानदत् ॥ ७.१५६.३० ॥
മഹാരാജാവേ, അവനെ വധിച്ച് മഹാബലനായ ഭീമസേനൻ ജയദ്രഥന്റെ രഥത്തിനരികിലെത്തി സിംഹം പോലെ ആവർത്തിച്ച് ഗർജിച്ചു.
7.156.31
जयरातं तु चरणे गृह्य भीमो महाबलः ।
सूतं चास्य महाबाहुर्गृह्य राजंस्तथैव च ॥ ७.१५६.३१ ॥
മഹാബലനായ ഭീമൻ ജയദ്രഥന്റെ കാലിൽ പിടിച്ചു; രാജാവേ, അതുപോലെ മഹാബാഹുവായ അവൻ അവന്റെ സാരഥിയെയും പിടിച്ചു.
7.156.32
पादयोर्गृह्य तौ वीरौ भीमः कर्णस्य पश्यतः ।
भूमावाविद्ध्य जघ्ने स तौ च प्राणैर्व्ययुज्यताम् ॥ ७.१५६.३२ ॥
കർണൻ നോക്കിനിൽക്കെ ഭീമൻ ആ രണ്ടു വീരന്മാരെയും കാലുകളിൽ പിടിച്ച് നിലത്തടിച്ചു കൊന്നു; അവരുടെ പ്രാണൻ വേർപെട്ടു.
7.156.33
कर्णस्तु पाण्डवे शक्तिं काञ्चनीं समवासृजत् ।
ततस्तामेव जग्राह प्रहसन्पाण्डुनन्दनः ॥ ७.१५६.३३ ॥
കർണൻ പാണ്ഡവന്റെ നേരെ സ്വർണ്ണശക്തി ആയുധം എറിഞ്ഞു; അപ്പോൾ പാണ്ഡുവിന്റെ പുത്രൻ ചിരിച്ചുകൊണ്ട് അതുതന്നെ പിടിച്ചു.
7.156.34
कर्णायैव च दुर्धर्षश्चिक्षेपाजौ वृकोदरः ।
तामापतन्तीं चिच्छेद शकुनिस्तैलपायिना ॥ ७.१५६.३४ ॥
അജയ്യനായ വൃകോദരൻ യുദ്ധത്തിൽ അതുതന്നെ കർണന്റെ നേരെ എറിഞ്ഞു; അത് വരുമ്പോൾ എണ്ണ കുടിക്കുന്നവനായ ശകുനി അതിനെ മുറിച്ചു.
7.156.35
एतत्कृत्वा महत्कर्म रणेऽद्भुतपराक्रमः ।
पुनः स्वरथमास्थाय दुद्राव तव वाहिनीम् ॥ ७.१५६.३५ ॥
യുദ്ധത്തിൽ ഈ മഹത്തായ കർമം ചെയ്ത അദ്ഭുതപരാക്രമി വീണ്ടും തന്റെ രഥത്തിൽ കയറി നിന്റെ സൈന്യത്തിന്റെ നേരെ കുതിച്ചു.
7.156.36
तमायान्तं जिघांसन्तं भीमं क्रुद्धमिवान्तकम् ।
न्यवारयन्महाबाहुं तव पुत्रा विशाम्पते।
महता शरवर्षेण च्छादयन्तो महारथाः ॥ ७.१५६.३६ ॥
ഹേ ജനാധിപതേ, കോപിച്ച യമനെപ്പോലെ കൊല്ലാനാഗ്രഹിച്ച് വന്ന മഹാബാഹുവായ ഭീമനെ നിന്റെ പുത്രന്മാർ തടുത്തു; മഹാരഥന്മാർ വലിയ ശരവർഷത്താൽ അവനെ മൂടി തടഞ്ഞു.
7.156.37
दुर्मदस्य ततो भीमः प्रहसन्निव संयुगे ।
सारथिं च हयांश्चैव शरैर्निन्ये यमक्षयम् ॥ ७.१५६.३७ ॥
അപ്പോൾ ഭീമൻ യുദ്ധത്തിൽ ചിരിക്കുന്നതുപോലെ ദുർമദന്റെ സാരഥിയെയും കുതിരകളെയും അമ്പുകളാൽ യമലോകത്തേക്ക് അയച്ചു.
7.156.38
दुर्मदस्तु ततो यानं दुष्कर्णस्यावचक्रमे ।
तावेकरथमारूढौ भ्रातरौ परतापनौ। ॥ ७.१५६.३८ ॥
അപ്പോൾ ദുർമദൻ ദുഷ്കർണന്റെ രഥത്തിലേക്ക് നീങ്ങി. ശത്രുക്കളെ പീഡിപ്പിക്കുന്ന ആ സഹോദരന്മാർ ഒരേ രഥത്തിൽ കയറി.
7.156.39
सङ्ग्रामशिरसो मध्ये भीमं द्वावप्यधावताम् ।
यथाम्बुपतिमित्रौ हि तारकं दैत्यसत्तमम् ॥ ७.१५६.३९ ॥
യുദ്ധമുഖത്തിന്റെ മധ്യത്തിൽ ആ രണ്ടുപേരും ഭീമന്റെ നേർക്ക് പാഞ്ഞു; ജലാധിപന്റെ രണ്ടു സുഹൃത്തുക്കൾ ദൈത്യശ്രേഷ്ഠൻ താരകന്റെ നേർക്ക് പാഞ്ഞതുപോലെ.
7.156.40
ततस्तु दुर्मदश्चैव दुष्कर्णश्च तवात्मजौ ।
रथमेकं समारुह्य भीमं बाणैरविध्यताम् ॥ ७.१५६.४० ॥
അപ്പോൾ അങ്ങയുടെ രണ്ടു പുത്രന്മാരായ ദുർമദനും ദുഷ്കർണനും ഒരേ രഥത്തിൽ കയറി ഭീമനെ അമ്പുകളാൽ എയ്തു.
7.156.41
ततः कर्णस्य मिषतो द्रौणेर्दुर्योधनस्य च ।
कृपस्य सोमदत्तस्य बाह्लीकस्य च पाण्डवः ॥ ७.१५६.४१ ॥
അപ്പോൾ കർണൻ, ദ്രോണപുത്രൻ, ദുര്യോധനൻ, കൃപൻ, സോമദത്തൻ, ബാഹ്ലീകൻ എന്നിവർ നോക്കിനിൽക്കെ പാണ്ഡവൻ (ഭീമൻ)...
7.156.42
दुर्मदस्य च वीरस्य दुष्कर्णस्य च तं रथम् ।
पादप्रहारेण धरां प्रावेशयदरिन्दमः ॥ ७.१५६.४२ ॥
ശത്രുനിഗ്രഹകനായ ആ വീരൻ ദുർമദന്റെയും ദുഷ്കർണന്റെയും ആ രഥത്തെ കാലിന്റെ ചവിട്ടിൽ ഭൂമിയിലേക്ക് താഴ്ത്തി.
7.156.43
ततः सुतौ ते बलिनौ शूरौ दुष्कर्णदुर्मदौ ।
मुष्टिनाऽऽहत्य सङ्क्रुद्धौ ममर्द चरणेन ह ॥ ७.१५६.४३ ॥
അപ്പോൾ നിങ്ങളുടെ ബലവാന്മാരും ശൂരന്മാരുമായ രണ്ട് പുത്രന്മാരായ ദുഷ്കർണനും ദുർമദനും ക്രോധത്തോടെ മുഷ്ടികൊണ്ടടിച്ച് കാലുകൊണ്ട് ഞെരിച്ചു.
7.156.44
ततो हाहाकृते सैन्ये दृष्ट्वा भीमं नृपाऽब्रुवन् ।
रुद्रोऽयं भीमरूपेण धार्तराष्ट्रेषु युध्यति ॥ ७.१५६.४४ ॥
അപ്പോൾ സൈന്യത്തിൽ ഹാഹാകാരം ഉയർന്നു. ഭീമനെ കണ്ട രാജാക്കന്മാർ പറഞ്ഞു: 'ഭീകരരൂപത്തിലുള്ള ഇവൻ രുദ്രൻ തന്നെ; ധൃതരാഷ്ട്രപുത്രന്മാരോട് യുദ്ധം ചെയ്യുന്നു.'
7.156.45
एवमुक्त्वा पलायन्ते सर्वे भारत पार्थिवाः ।
विसंज्ञा वाहयन्वाहान्न च द्वौ सह धावतः ॥ ७.१५६.४५ ॥
ഭാരതാ, ഇങ്ങനെ പറഞ്ഞിട്ട് രാജാക്കന്മാരെല്ലാം ഓടിപ്പോയി. പരിഭ്രമിച്ച് കുതിരകളെ തെളിച്ചവർ രണ്ടുപേരും ഒരുമിച്ച് ഓടിയില്ല.
7.156.46
ततो बले भृशलुलिते निशामुखे ।
सुपूजितो नृपवृषभैर्वृकोदरः।
महाबलः कमलविबुद्धलोचनो ।
युधिष्ठिरं नृपतिमपूजयद्बली ॥ ७.१५६.४६ ॥
സൈന്യം ഏറെ കലങ്ങിയപ്പോൾ രാത്രിയുടെ ആരംഭത്തിൽ, രാജശ്രേഷ്ഠന്മാരാൽ നന്നായി ആദരിക്കപ്പെട്ട മഹാബലനായ വൃകോദരൻ, താമരപോലെ വിടർന്ന കണ്ണുകളോടെ, രാജാവായ യുധിഷ്ഠിരനെ ആദരിച്ചു.
7.156.47
ततो यमौ द्रुपदविराटकेकया ।
युधिष्ठिरश्चापि परां मुदं ययुः।
वृकोदरं भृशमनुपूजयंश्च ते ।
यथान्धके प्रतिनिहते हरं सुराः ॥ ७.१५६.४७ ॥
അപ്പോൾ യമളന്മാരും (നകുല-സഹദേവന്മാർ), ദ്രുപദനും വിരാടനും കേകയനും യുധിഷ്ഠിരനും അത്യധികം സന്തോഷം നേടി. അന്ധകൻ വധിക്കപ്പെട്ടപ്പോൾ ദേവന്മാർ ഹരനെ (ശിവനെ) ആദരിച്ചതുപോലെ അവർ വൃകോദരനെയും വളരെ ആദരിച്ചു.
7.156.48
ततः सुतास्ते वरुणात्मजोपमा ।
रुपान्विताः सह गुरुणा महात्मना।
वृकोदरं सरथपदातिकुञ्जरा ।
युयुत्सवो भृशमभिपर्यवारयन् ॥ ७.१५६.४८ ॥
അപ്പോൾ വരുണപുത്രന്മാരോടു സമാനരായ, രൂപവാന്മാരായ നിങ്ങളുടെ പുത്രന്മാർ, മഹാത്മാവായ ഗുരുവിനോടൊപ്പം, രഥങ്ങളോടും കാലാളുകളോടും ആനകളോടും കൂടി, യുദ്ധേച്ഛയോടെ വൃകോദരനെ എല്ലാ ഭാഗത്തുനിന്നും ശക്തിയായി വളഞ്ഞു.
7.156.49
ततो यमौ द्रुपदसुताः ससैनिका ।
युधिष्ठिरद्रुपदविराटसात्वताः।
घटोत्कचो जयविजयौ द्रुमो वृकः ।
ससृञ्जयास्तव तनयानवारयन् ॥ ७.१५६.४९ ॥
അപ്പോൾ ഇരട്ടകളും ദ്രുപദപുത്രന്മാരും സൈന്യസമേതം, യുധിഷ്ഠിരൻ, ദ്രുപദൻ, വിരാടൻ, സാത്വതൻ, ഘടോത്കചൻ, ജയൻ, വിജയൻ, ദ്രുമൻ, വൃകൻ എന്നിവരും സൃഞ്ജയരോടൊപ്പം നിങ്ങളുടെ പുത്രന്മാരെ തടഞ്ഞു.
7.156.50
ततोऽभवत्तिमिरघनैरिवावृते ।
महाभये भयदमतीव दारुणम्।
निशामुखे वृकबलगृध्रमोदनं ।
महात्मना नृपवर युद्धमद्भुतम् ॥ ७.१५६.५० ॥
അപ്പോൾ രാത്രിയുടെ ആരംഭത്തിൽ ഇരുട്ടുമേഘങ്ങളാൽ മൂടപ്പെട്ടതുപോലെ, അതിഭീകരവും ഭയം ജനിപ്പിക്കുന്നതുമായ മഹാഭയത്തിൽ, ഹേ നൃപശ്രേഷ്ഠാ, ചെന്നായ്ക്കളെയും സൈന്യങ്ങളെയും കഴുകന്മാരെയും സന്തോഷിപ്പിക്കുന്ന അത്ഭുത യുദ്ധം നടന്നു.