મહાભારત · અધ્યાય 7.16
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
7.16.1
तद्बलं सुमहद्दीर्णं त्वदीयं प्रेक्ष्य वीर्यवान् ।
दधारैको रणे पाण्डून्वृषसेनोऽस्त्रमायया ॥ ७.१६.१ ॥
તમારી તે અત્યંત વિશાળ સેનાને વિખરાતી જોઈને, પરાક્રમી વૃષસેને એકલા રણમાં અસ્ત્રમાયાથી પાંડવોને રોક્યા.
7.16.2
शरा दश दिशो मुक्ता वृषसेनेन संयुगे ।
विचेरुस्ते विनिर्भिद्य नरवाजिरथद्विपान् ॥ ७.१६.२ ॥
યુદ્ધમાં વૃષસેને દસે દિશાઓમાં બાણ છોડ્યા; તે બાણો માણસો, ઘોડા, રથ અને હાથીઓને વીંધીને ફેલાઈ ગયા.
7.16.3
तस्य दीप्ता महाबाणा विविश्चेरुः सहस्रशः ।
भानोरिव महाराज घर्मकाले मरीचयः ॥ ७.१६.३ ॥
મહારાજ, તેના ચમકતા મહાબાણો હજારોની સંખ્યામાં ઘૂસી ગયા; ગરમીની ઋતુમાં સૂર્યનાં કિરણોની જેમ.
7.16.4
तेनार्दिता महाराज रथिनः सादिनस्तथा ।
निपेतुरुर्व्यां सहसा वातभग्ना इव द्रुमाः ॥ ७.१६.४ ॥
મહારાજ, તેનાથી પીડાયેલા રથીઓ અને અશ્વારોહીઓ પણ અચાનક ધરતી પર પડી ગયા; પવનથી ભાંગેલાં વૃક્ષોની જેમ.
7.16.5
हयौघांश्च रथौघांश्च गजौघांश्च महारथः ।
अपातयद्रणे राजञ्शतशोऽथ सहस्रशः ॥ ७.१६.५ ॥
મહારથીએ રણમાં, રાજન, સેંકડો અને હજારો ઘોડા, રથ અને હાથીઓના સમૂહોને પાડી નાખ્યા.
7.16.6
दृष्ट्वा तमेकं समरे विचरन्तमभीतवत् ।
सहिताः सर्वराजानः परिवव्रुः समन्ततः ॥ ७.१६.६ ॥
યુદ્ધમાં તેને એકલા, નિર્ભય હોય તેમ ફરતા જોઈને, બધા રાજાઓએ ભેગા મળીને ચારે બાજુથી તેને ઘેરી લીધો.
7.16.7
नाकुलिस्तु शतानीको वृषसेनं समभ्ययात् ।
विव्याध चैनं दशभिर्नाराचैर्मर्मभेदिभिः ॥ ७.१६.७ ॥
નકુલનો પુત્ર શતાનીક વૃષસેન પર ધસી ગયો અને મર્મભેદી દસ નારાચ બાણોથી તેને વીંધ્યો.
7.16.8
तस्य कर्णात्मजश्चापं छित्त्वा केतुमपातयत् ।
तं भ्रातरं परीप्सन्तो द्रौपदेयाः समभ्ययुः ॥ ७.१६.८ ॥
કર્ણના પુત્રે તેનું ધનુષ્ય કાપીને ધ્વજ પાડી નાખ્યો. ત્યારે ભાઈનું રક્ષણ કરવા ઇચ્છતા દ્રૌપદીના પુત્રો તેના પર ધસી ગયા.
7.16.9
कर्णात्मजं शरव्रातैरदृश्यं चक्रुरञ्जसा ।
तान्नदन्तोऽभ्यधावन्त द्रोणपुत्रमुखा रथाः ॥ ७.१६.९ ॥
બાણોના સમૂહોથી તેમણે કર્ણના પુત્રને તરત અદૃશ્ય કરી દીધો. ત્યારે દ્રોણપુત્રને આગળ રાખીને રથીઓ ગર્જના કરતા તેમના પર ધસી ગયા.
7.16.10
छादयन्तो महाराज द्रौपदेयान्महारथान् ।
शरैर्नानाविधैस्तूर्णं पर्वताञ्जलदा इव ॥ ७.१६.१० ॥
હે મહારાજ, અનેક પ્રકારના બાણોથી તેમણે દ્રૌપદીના મહારથી પુત્રોને તરત ઢાંકી દીધા, જેમ વાદળો પર્વતોને ઢાંકે છે.
7.16.11
तान्पाण्डवाः प्रत्यगृह्णंस्त्वरिताः पुत्रगृद्धिनः ।
पाञ्चालाः केकया मत्स्याः सृञ्जयाश्चोद्यतायुधाः ॥ ७.१६.११ ॥
પુત્રો માટે ઉત્સુક પાંડવોએ ઝડપથી તેમનો પ્રતિકાર કર્યો; પાંચાલ, કેકય, મત્સ્ય અને સૃંજયો શસ્ત્રો ઉગામીને તૈયાર હતા.
7.16.12
तद्युद्धमभवद्धोरं सुमहद्रोमहर्षणम् ।
त्वदीयैः पाण्डुपुत्राणां देवानामिव दानवैः ॥ ७.१६.१२ ॥
તે યુદ્ધ અત્યંત ભયંકર અને રોમાંચક બન્યું—તમારા યોદ્ધાઓ અને પાંડુપુત્રો વચ્ચે, જેમ દેવો અને દાનવો વચ્ચે થાય.
7.16.13
एवं युयुधिरे वीराः संरब्धाः कुरुपाण्डवाः ।
परस्परमुदीक्षन्तः परस्परकृतागसः ॥ ७.१६.१३ ॥
આ રીતે ક્રોધિત વીર કૌરવો અને પાંડવો, એકબીજાના અપરાધી બનીને, એકબીજા સામે જોતાં યુદ્ધ કરવા લાગ્યા.
7.16.14
तेषां ददृशिरे कोपाद्वपूम्ष्यमिततेजसाम् ।
युयुत्सूनामिवाकाशे पतत्त्रिवरभोगिनाम् ॥ ७.१६.१४ ॥
ક્રોધથી યુદ્ધ ઇચ્છતા તે અમિત તેજસ્વી વીરોના દેહ આકાશમાં ઉડતા શ્રેષ્ઠ પક્ષીઓ અને સર્પો જેવા દેખાયા.
7.16.15
भीमकर्णकृपद्रोणद्रौणिपार्षतसात्यकैः ।
बभासे स रणोद्देशः कालसूर्यैरिवोदितैः ॥ ७.१६.१५ ॥
ભીમ, કર્ણ, કૃપ, દ્રોણ, દ્રૌણિ, પાર્ષત અને સાત્યકિથી તે રણભૂમિ ઉદય પામેલા કાલસૂર્યો જેવી ઝળહળી ઊઠી.
7.16.16
प्रजानां संक्षये घोरे यथा सूर्योदयो भवेत् ।
शूराणामुदयस्तद्वदासीत्पुरुषसत्तम ॥ ७.१६.१६ ॥
હે પુરુષશ્રેષ્ઠ, ભયાનક પ્રજાસંહારમાં જેમ સૂર્યોદય થાય, તેમ શૂરોનો ઉદય થયો.
7.16.17
तदासीत्तुमुलं युद्धं निघ्नतामितरेतरम् ।
महाबलानां बलिभिर्दानवानां यथा सुरैः ॥ ७.१६.१७ ॥
ત્યારે એકબીજા પર પ્રહાર કરતા મહાબલી વીરો વચ્ચે ભયંકર તુમુલ યુદ્ધ થયું, જેમ દેવો અને દાનવો લડે.
7.16.18
ततो युधिष्ठिरानीकमुद्धूतार्णवनिःस्वनम् ।
त्वदीयमवधीत्सैन्यं संप्रद्रुतमहारथम् ॥ ७.१६.१८ ॥
ત્યારે ઉછળતા સમુદ્રની જેમ ગર્જતી યુધિષ્ઠિરની સેનાએ તમારી સેનાનો સંહાર કર્યો; તેના મહારથીઓ ભાગી ગયા.
7.16.19
तत्प्रभग्नं बलं दृष्ट्वा शत्रुभिर्भृशमर्दितम् ।
अलं द्रुतेन वः शूरा इति द्रोणोऽभ्यभाषत ॥ ७.१६.१९ ॥
શત્રુઓથી અતિશય કચડાયેલી અને વિખરાયેલી એ સેના જોઈને દ્રોણે કહ્યું, 'હે શૂરવીરો, ભાગવું બસ કરો.'
7.16.20
भारद्वाजममर्षश्च विक्रमश्च समाविशत् ।
समुद्धृत्य निषङ्गाच्च धनुर्ज्यामवमृज्य च।
महाशरधनुष्पाणिर्यन्तारमिदमब्रवीत् ॥ ७.१६.२० ॥
દ્રોણમાં ક્રોધ અને પરાક્રમ પ્રવેશ્યા. ભાથામાંથી બાણ કાઢી, ધનુષની દોરી લૂછીને, મોટાં બાણો અને ધનુષ હાથમાં લઈને તેણે સારથિને આ કહ્યું.
7.16.21
सारथे याहि यत्रैष पाण्डरेण विराजता ।
ध्रियमाणेन च्छेण राजा तिष्ठति धर्मराट् ॥ ७.१६.२१ ॥
હે સારથિ, જ્યાં આ સફેદ ઝળહળતા છત્ર હેઠળ રાજા ઊભો છે ત્યાં ચાલ. તે ધર્મરાજ છે.
7.16.22
तदेतद्दीर्यते सैन्यं धार्तराष्ट्रमनेकधा ।
एतत्संस्तम्भयिष्यामि प्रतिवार्य युधिष्ठिरम् ॥ ७.१६.२२ ॥
ધૃતરાષ્ટ્રના પુત્રોની આ સેના અનેક રીતે વિખેરાઈ રહી છે. યુધિષ્ઠિરને રોકીને હું આને સ્થિર કરીશ.
7.16.23
न हि मामभिवर्षन्तं संयुगे तात पाण्डवाः ।
मात्स्यपाञ्चालराजानः सर्वे च सहसोमकाः ॥ ७.१६.२३ ॥
હે પ્રિય, યુદ્ધમાં બાણોની વર્ષા કરતા મને પાંડવો, મત્સ્ય અને પાંચાલના રાજાઓ, કે સર્વ સોમકો પણ રોકી શકશે નહીં.
7.16.24
अर्जुनो मत्प्रसादाद्धि महास्त्राणि समाप्तवान् ।
न मामुत्सहते तात न भीमो न च सात्यकिः ॥ ७.१६.२४ ॥
મારી કૃપાથી જ અર્જુને મહાસ્ત્રો સિદ્ધ કર્યા છે. હે પ્રિય, અર્જુન, ભીમ કે સાત્યકિ મારો સામનો કરવાનું સાહસ નહીં કરે.
7.16.25
मत्प्रसादाद्धि बीभत्सुः परमेष्वासतां गतः ।
ममैवास्त्रं विजानाति धृष्टद्युम्नोऽपि पार्षतः ॥ ७.१६.२५ ॥
મારી કૃપાથી જ બીભત્સુ (અર્જુન) પરમ ધનુર્ધરોની અવસ્થાને પામ્યો છે. મારું અસ્ત્રજ્ઞાન પાર્ષત ધૃષ્ટદ્યુમ્ન પણ જાણે છે.
7.16.26
नायं संरक्षितुं कालः प्राणांस्तात जयैषिणा ।
याहि सर्गं पुरस्कृत्य यशसे च जयाय च ॥ ७.१६.२६ ॥
હે તાત, વિજયની ઇચ્છા રાખનારા માટે આ પ્રાણોના રક્ષણનો સમય નથી. યશ અને વિજય માટે આક્રમણને આગળ રાખીને જાઓ.
7.16.27
एवं सञ्चोदितो यन्ता द्रोणमभ्यवहत्ततः ॥ ७.१६.२७ ॥
આમ પ્રેરાયેલા સારથિએ ત્યારે દ્રોણનો રથ આગળ ચલાવ્યો.
7.16.28
तदाऽश्वहृदयेनाश्वानभिमन्त्र्याशु हर्षयन् ।
रथेन सवरूथेन भास्वरेण विराजता ॥ ७.१६.२८ ॥
ત્યારે અશ્વહૃદય વિદ્યાથી ઘોડાઓને ઝડપથી મંત્રિત કરી, તેમને હર્ષિત કરતા, છત્રયુક્ત તેજસ્વી રથ વડે (આગળ વધ્યો).
7.16.29
तं करूशाश्च मात्स्याश्च चेदयश्च ससात्वताः ।
पाण्डवाश्च सपाञ्चालाः सहिताः पर्यवारयन् ॥ ७.१६.२९ ॥
કરૂષો, મત્સ્યો, ચેદિઓ, સાત્વતો સહિત, અને પાંડવો તથા પાંચાલો એકઠા થઈ તેને ઘેરી વળ્યા.
7.16.30
ततः शोणहयः क्रुद्धश्चतुर्दन्त इव द्विपः ।
प्रविश्य पाण्डवानीकं युधिष्ठिरमुपाद्रवत् ॥ ७.१६.३० ॥
ત્યારે લાલ ઘોડાવાળો ક્રોધે ભરાઈ, ચાર દાંતવાળા હાથીની જેમ પાંડવ સેનામાં પ્રવેશીને યુધિષ્ઠિર તરફ દોડ્યો.
7.16.31
तमाविध्यच्छितैर्बाणैः कङ्कपत्रैर्युधिष्ठिरः ।
तस्य द्रोणो धनुश्छित्वा तं द्रुतं समुपाद्रवत् ॥ ७.१६.३१ ॥
યુધિષ્ઠિરે કંકપક્ષીના પીંછાવાળા તીક્ષ્ણ બાણોથી તેને વીંધ્યો. ત્યારે દ્રોણે તેનું ધનુષ્ય કાપી નાખ્યું અને ઝડપથી તેના પર ધસી ગયા.
7.16.32
चक्ररक्षः कुमारस्तु पाञ्चालानां यशस्करः ।
दधार द्रोणमायान्तं वेलेव सरितां पतिम् ॥ ७.१६.३२ ॥
પાંચાલોનું યશ વધારનાર ચક્રરક્ષક કુમાર આવતા દ્રોણને એવી રીતે રોકી રહ્યો, જેમ કિનારો નદીઓના સ્વામી સમુદ્રને રોકે છે.
7.16.33
द्रोणं निवारितं दृष्ट्वा कुमारेण द्विजर्षभम् ।
सिंहनादरवो ह्यासीत्साधुसाध्विति भाषितम् ॥ ७.१६.३३ ॥
કુમારે દ્વિજશ્રેષ્ઠ દ્રોણને રોક્યા એ જોઈને સિંહગર્જના જેવો અવાજ થયો; "સાધુ! સાધુ!" એવા શબ્દો બોલાયા.
7.16.34
कुमारस्तु ततो द्रोणं सायकेन महाहवे ।
विव्याधोरसि सङ्क्रुद्धः सिंहवच्च नदन्मुहुः ॥ ७.१६.३४ ॥
ત્યારે કુમારે મહાયુદ્ધમાં અત્યંત ક્રોધે ભરાઈ દ્રોણની છાતીમાં એક બાણથી પ્રહાર કર્યો અને સિંહની જેમ વારંવાર ગર્જના કરી.
7.16.35
संवार्य च रणे द्रोणं कुमारस्तु महाबलः ।
शरैरनेकसाहस्रैः कृतहस्तो जितश्रमः ॥ ७.१६.३५ ॥
યુદ્ધમાં દ્રોણને રોકીને તે મહાબળવાન કુમારે હજારો બાણોથી પ્રહાર કર્યો; તે કુશળ હાથવાળો અને થાક જીતનારો હતો.
7.16.36
तं शूरमार्यव्रतिनं मन्त्रास्त्रेषु कृतश्चमम् ।
चक्ररक्षतं परामृद्रात्कुमारं द्विजपुङ्गवः ॥ ७.१६.३६ ॥
તે શૂર, આર્યવ્રતી, મંત્રાસ્ત્રોમાં પરિશ્રમથી કુશળ, ચક્રરક્ષક કુમારને દ્વિજશ્રેષ્ઠ (દ્રોણે) દબાવી દીધો.
7.16.37
स मध्यं प्राप्य सैन्यानां सर्वाः प्रविचरन्दिशः ।
तव सैन्यस्य गोप्तासीद्भारद्वाजो द्विजर्षभः ॥ ७.१६.३७ ॥
તે સૈન્યોના મધ્યભાગે પહોંચીને સર્વ દિશાઓમાં વિચરતા તમારા સૈન્યના રક્ષક બન્યા — દ્વિજશ્રેષ્ઠ ભારદ્વાજ (દ્રોણ).
7.16.38
शिखण्डिनं द्वादशभिर्विंशत्या चोत्तमौजसम् ।
नकुलं पञ्चभिर्विद्ध्वा सहदेवं च सप्तभिः ॥ ७.१६.३८ ॥
શિખંડીને બાર, ઉત્તમૌજાને વીસ, નકુલને પાંચ અને સહદેવને સાત બાણોથી વીંધીને (દ્રોણે આક્રમણ કર્યું).
7.16.39
युधिष्ठिरं द्वादशभिर्द्रौपदेयांस्त्रिभिस्त्रिभिः ।
सात्यकिं पञ्चभिर्विद्ध्वा मत्स्यं च दशभिः शरैः ॥ ७.१६.३९ ॥
યુધિષ્ઠિરને બાર, દ્રૌપદીના પુત્રોને દરેકને ત્રણ, સાત્યકિને પાંચ, મત્સ્યને દસ બાણોથી વીંધીને.
7.16.40
व्यक्षोभयद्रणे योधान्यथामुख्यमभिद्रवन् ।
अभ्यवर्ततं सम्प्रेप्सुः कुन्तीपुत्रं युधिष्ठिरम् ॥ ७.१६.४० ॥
યુદ્ધમાં યોદ્ધાઓને તેમના ક્રમ પ્રમાણે વ્યાકુળ કરતા તેઓ આગળ વધ્યા, કુંતીપુત્ર યુધિષ્ઠિરને પકડવાની ઇચ્છાથી.
7.16.41
युगन्धरस्ततो राजन्भारद्वाजं महारथम् ।
वारयामास सङ्क्रुद्वं वातोद्धतमिवार्णवम् ॥ ७.१६.४१ ॥
હે રાજા, ત્યારે યુગંધરે ક્રોધિત મહારથી ભારદ્વાજને અટકાવ્યા — પવનથી ઉછળતા સમુદ્રની જેમ.
7.16.42
युधिष्ठिरं स विद्ध्वा तु शरैः सन्नतपर्वभिः ।
युगन्धरं तु भल्लने रथनीडादपातयत् ॥ ७.१६.४२ ॥
તેણે યુધિષ્ઠિરને વાંકા ગાંઠવાળા બાણોથી વીંધ્યા અને યુગંધરને ભલ્લથી રથના આસન પરથી પાડી દીધા.
7.16.43
तं विजित्य महातेजा भारद्वाजो महामनाः ।
अभ्यवर्तत सम्प्रेप्सुः कुन्तीपुत्रं युधिष्ठिरम् ॥ ७.१६.४३ ॥
તેને જીતીને મહાતેજસ્વી, મહામનસ્ક ભારદ્વાજ (દ્રોણ) કુંતીપુત્ર યુધિષ્ઠિરને પકડવાની ઇચ્છાથી તેમની તરફ આગળ વધ્યા.
7.16.44
ततो विराटद्रुपदौ केकयाः सात्यकिः शिबिः ।
व्याघ्रदत्तश्च पाञ्चल्यः सिंहसेनश्च वीर्यवान् ॥ ७.१६.४४ ॥
પછી વિરાટ, દ્રુપદ, કેકયો, સાત્યકિ, શિબિ, પાંચાલ વ્યાઘ્રદત્ત અને પરાક્રમી સિંહસેન (આગળ વધ્યા).
7.16.45
एते चान्ये च बहवः परीप्सन्तो युधिष्ठिरम् ।
आवव्रुस्तस्य पन्थानं किरन्तः सायकान्बहून् ॥ ७.१६.४५ ॥
આ અને બીજા ઘણા યુધિષ્ઠિરને બચાવવાની ઇચ્છાથી, ઘણા બાણો વરસાવતા તેમનો માર્ગ રોકીને ઊભા રહ્યા.
7.16.46
व्याघ्रदत्तस्तु पाञ्चाल्यो द्रोणं विव्याध मार्गणैः ।
पञ्चाशता शितै राजंस्तत उच्चुक्रुशुर्जनाः ॥ ७.१६.४६ ॥
પણ પાંચાલ વ્યાઘ્રદત્તે દ્રોણને પચાસ તીક્ષ્ણ બાણોથી વીંધ્યા, હે રાજન; ત્યારે લોકો મોટેથી પોકારી ઊઠ્યા.
7.16.47
त्वरितं सिंहसेनस्तु द्रोणं विद्ध्वा महारथम् ।
प्राहसत्सहसा हृष्टस्त्रासयन्वै महारथान् ॥ ७.१६.४७ ॥
ઝડપથી સિંહસેને મહારથી દ્રોણને વીંધીને, હર્ષથી અચાનક હસ્યો; મહારથીઓને ભયભીત કરતો.
7.16.48
ततो विष्फार्य नयने धनुर्ज्यामवमृज्य च ।
तलशब्दं महत्कृत्वा द्रोणस्तं समुपाद्रवत् ॥ ७.१६.४८ ॥
પછી દ્રોણે આંખો પહોળી કરી, ધનુષ્યની દોરી લૂછી, મોટો તાળીનો અવાજ કરીને તેના પર ધસી ગયા.
7.16.49
ततस्तु सिंहसेनस्य शिरः कायात्सकुण्डलम् ।
व्याघ्रदत्तस्य चाक्रम्य भल्लाभ्यामाहरद्बली ॥ ७.१६.४९ ॥
પછી બળવાન દ્રોણે બે ભલ્લો વડે કુંડળસહિત સિંહસેનનું માથું ધડથી કાપી નાખ્યું; વ્યાઘ્રદત્ત પર પણ હુમલો કરી તેનું માથું લઈ લીધું.
7.16.50
तान्प्रमृज्य शरव्रातैः पाण्डवानां महारथान् ।
युधिष्ठिररथाभ्याशे तस्थौ मृत्युरिवान्तकः ॥ ७.१६.५० ॥
પાંડવ મહારથીઓને બાણોના સમૂહથી હટાવીને દ્રોણ યુધિષ્ઠિરના રથ પાસે મૃત્યુ અથવા યમની જેમ ઊભા રહ્યા.
7.16.51
ततोऽभवन्महाशब्दो राजन्यौधिष्ठिरे बले ।
हृतो राजेति योधानां समीपस्थे यतव्रते ॥ ७.१६.५१ ॥
ત્યારે, હે રાજા, યુધિષ્ઠિરની સેનામાં મોટો કોલાહલ થયો: રાજાનું હરણ થયું છે, એમ નજીકના સાવધ યોદ્ધાઓમાં.
7.16.52
अब्रुवन्सैनिकास्तत्र दृष्ट्वा द्रोणस्य विक्रमम् ।
अद्य राजा धार्तराष्ट्रः कृतार्थो वै भविष्यति ॥ ७.१६.५२ ॥
ત્યાંના સૈનિકો દ્રોણનો પરાક્રમ જોઈને બોલ્યા: આજે ધૃતરાષ્ટ્રનો પુત્ર રાજા ચોક્કસ કૃતાર્થ થશે.
7.16.53
अस्मिन्महूर्ते द्रोणस्तु पाण्डवं गृह्य हर्षितः ।
आगमिष्यति नो नूनं धार्तराष्ट्रस्य संयुगे ॥ ७.१६.५३ ॥
આ ક્ષણે હર્ષિત દ્રોણ કોઈ પાંડવને પકડીને ચોક્કસ ધૃતરાષ્ટ્રના પુત્રના યુદ્ધમાં આપણી પાસે આવશે.
7.16.54
एवं सञ्जल्पतां तेषां तावकानां महारथः ।
आयाज्जवेन कौन्तेयो रथघोषेण नादयन् ॥ ७.१६.५४ ॥
આ રીતે તમારા સૈનિકો વાતો કરતા હતા ત્યારે મહારથી કૌંતેય રથના ઘોષથી દિશાઓ ગજાવતો ઝડપથી આવ્યો.
7.16.55
शोणितोदां रथावर्तां कृत्वा विशसने नदीम् ।
शूरास्थिचयसङ्कीर्णां प्रेतकूलापहारिणीम् ॥ ७.१६.५५ ॥
રણભૂમિમાં તેણે લોહીને પાણી, રથોને ભમરા, વીરોના હાડકાંના ઢગલાઓથી ભરેલી અને મૃતકોના કિનારા તાણી જતી એક નદી રચી.
7.16.56
तां शरौघमहाफेनां प्रासमत्स्यसमाकुलाम् ।
नदीमुत्तीर्य वेगेन कुरून्विद्राव्य पाण्डवः ॥ ७.१६.५६ ॥
બાણોના પ્રવાહના મોટા ફીણ અને ભાલારૂપી માછલીઓથી ભરેલી તે નદીને વેગથી પાર કરી, કૌરવોને ભગાડીને પાંડવે.
7.16.57
ततः किरीटि सहसा द्रोणानीकमुपाद्रवत् ।
छादयन्निषुजालेन महता मोहयन्निव ॥ ७.१६.५७ ॥
ત્યારે કિરીટી અર્જુને અચાનક દ્રોણની સેના પર ધસારો કર્યો, બાણોની મોટી જાળથી ઢાંકતો, જાણે મોહિત કરતો.
7.16.58
शीघ्रमभ्यस्यतो बाणान्सन्दधानस्य चानिशम् ।
नान्तरं ददृशे कश्चित्कौन्तेयस्य यशस्विनः ॥ ७.१६.५८ ॥
ઝડપથી બાણોનો અભ્યાસ કરતા અને સતત તેમને ધનુષ્ય પર ચડાવતા યશસ્વી કૌંતેયમાં કોઈ વિરામ દેખાયો નહીં.
7.16.59
न दिशो नान्तरिक्षं च न द्यौर्नैव च मेदिनी ।
अदृश्यन्त महाराज बाणभूता इवाभवन् ॥ ७.१६.५९ ॥
દિશાઓ ન દેખાઈ, અંતરિક્ષ નહીં, આકાશ નહીં, પૃથ્વી પણ ન દેખાઈ, હે મહારાજ! જાણે બધું બાણમય થઈ ગયું હતું.
7.16.60
नादृश्यत तदा राजंस्तत्र किञ्चन संयुगे ।
बाणान्धकारे महति कृते गाण्डीवधन्वना ॥ ७.१६.६० ॥
ત્યારે, હે રાજન્! તે યુદ્ધમાં ત્યાં કંઈ દેખાયું નહીં, ગાંડીવધારીએ રચેલા તે મહાન બાણાંધકારમાં.
7.16.61
सूर्ये चास्तमनुप्राप्ते तमसा चाभिसंवृते ।
नाज्ञायत तदा शत्रुर्न सुहृन्न च कश्चन। ॥ ७.१६.६१ ॥
સૂર્ય અસ્ત થવા આવ્યો અને અંધકારે ઘેરી લીધું, ત્યારે શત્રુ કે મિત્ર કોઈ ઓળખાયું નહીં.
7.16.62
ततोऽवहारं चक्रुस्ते द्रोणदुर्योधनादयः ।
तान्विदित्वा पुनस्त्रस्ता न युद्धमनसः परान् ॥ ७.१६.६२ ॥
ત્યારે દ્રોણ, દુર્યોધન વગેરેએ પીછેહઠ કરી; તેમને ઓળખીને, ફરી ડરેલા, યુદ્ધમાં મન ન ધરાવતા શત્રુઓ (પીછેહઠ કરી).
7.16.63
स्वान्यनीकानि बीभत्सुः शनकैरवहारयत् ।
ततोऽभितुष्टुवुः पार्थं प्रहृष्टाः पाण्डुसृञ्जयाः ॥ ७.१६.६३ ॥
બીભત્સુ (અર્જુન)એ પોતાની સેનાઓને ધીમે ધીમે પાછી વાળી; ત્યારે હર્ષિત પાંડવો અને સૃંજયોએ પાર્થ (અર્જુન)ની ખૂબ સ્તુતિ કરી.
7.16.64
पाञ्चालाश्च मनोज्ञाभिर्वाग्भिः सूर्यमिवर्षयः ।
एं स्वशिबिरं प्रायाज्जित्वा शत्रून्धनञ्जयः ॥ ७.१६.६४ ॥
પાંચાલોએ પણ મનોહર વાણીથી (તેમની સ્તુતિ કરી), જેમ ઋષિઓ સૂર્યની સ્તુતિ કરે તેમ. શત્રુઓને જીતીને ધનંજય (અર્જુન) પોતાની છાવણીએ ગયો.
7.16.65
पृष्ठतः सर्वसैन्यानां मुदितो वै सकेशवः ।
मसारगल्वर्कमुवर्णरूपैर्वज्रप्रवालस्फटिकैश्च मुख्यैः। ॥ ७.१६.६५ ॥
બધી સેનાઓની પાછળ, આનંદિત થઈને કેશવ સાથે (અર્જુન હતો); હીરા, પરવાળાં, સ્ફટિક જેવાં મુખ્ય રત્નોથી સજાવેલા (રથમાં).
7.16.66
चित्रे रथे पाण्डुसुतो बभासे नक्षत्रचित्रे वियतीव चन्द्रः ॥ ७.१६.६६ ॥
વિચિત્ર રથમાં પાંડુપુત્ર (અર્જુન) નક્ષત્રોથી ચિત્રિત આકાશમાં ચંદ્રની જેમ શોભ્યો.
7.16.67
वृद्धक्षत्रस्य दायादं पितुरत्यन्तवैरिणम् ।
ससाराभिमुखः शूरः शार्दूल इव कुञ्जरम् ॥ ७.१६.६७ ॥
વૃદ્ધક્ષત્રનો પુત્ર, પિતાના ઘોર શત્રુ તરફ એ શૂરવીર સામે ધસ્યો, જેમ વાઘ હાથી તરફ ધસે.
7.16.68
तौ परस्परमासाद्य खह्गदन्तनखायुधौ ।
हृष्टवत्सम्प्रजहाते व्याघ्रकेसरिणाविव ॥ ७.१६.६८ ॥
તલવાર, દાંત અને નખ જેમનાં શસ્ત્રો હતાં, એ બંને એકબીજાને ભેટીને હર્ષભેર પ્રહાર કરવા લાગ્યા, વાઘ અને સિંહની જેમ.
7.16.69
सम्पातेष्वभिघातेषु निपातेष्वसिचर्मणोः ।
न तयोरन्तरं कश्चिद्ददर्श नरसिंहयोः ॥ ७.१६.६९ ॥
અથડામણોમાં, પ્રહારોમાં, તલવાર અને ઢાલના પડવામાં, એ બે નરસિંહો વચ્ચે કોઈએ અંતર જોયું નહિ.
7.16.70
अवक्षेपोऽसिनिर्हादः शस्त्रान्तरनिदर्शनम् ।
बाह्यान्तरनिपातश्च निर्विशेमदृश्यत ॥ ७.१६.७० ॥
ઘા, તલવારનો ગર્જનાટ, શસ્ત્રો વચ્ચેની તકોનું પ્રદર્શન, બહારના અને અંદરના પ્રહાર — બધું સરખું દેખાતું હતું.
7.16.71
बाह्यमाभ्यन्तरं चैव चरन्तौ मार्गमुत्तमम् ।
ददृशाते महात्मानौ सपक्षाविव पर्वतौ ॥ ७.१६.७१ ॥
બહારના અને અંદરના ઉત્તમ માર્ગો પર ફરતા એ બે મહાત્માઓ પાંખવાળા બે પર્વતો જેવા દેખાયા.
7.16.72
ततो विक्षिपतः खङ्गं सौभद्रस्य यशस्विनः ।
शरावरणपक्षान्ते प्रजहार जयद्रथः ॥ ७.१६.७२ ॥
ત્યારે યશસ્વી સૌભદ્રની તલવાર ઘુમાવાતી હતી, ત્યારે બાણોની ઢાલની કિનાર પર જયદ્રથે પ્રહાર કર્યો.
7.16.73
रुक्मपत्रान्तरे सक्तस्तस्मिंश्चर्मणि भास्वरे ।
सिन्धुराजबलोद्धूतः सोऽभज्यत महानसिः ॥ ७.१६.७३ ॥
સોનાની પટ્ટીઓ વચ્ચે ફસાયેલી એ મોટી તલવાર, એ ચમકતી ઢાલમાં અટકીને, સિંધુરાજના સૈન્યબળથી હલાવાઈને તૂટી ગઈ.
7.16.74
भग्नमाज्ञाय निस्त्रिंशमवप्लुत्य पदानि षट् ।
अदृश्यत निमेषेण स्वरथं पुनरास्थितः ॥ ७.१६.७४ ॥
તલવાર તૂટેલી જાણીને તે છ ડગલાં કૂદીને ઊતર્યો, અને એક પળમાં પોતાના રથ પર ફરી ચઢેલો દેખાયો.
7.16.75
तं कार्ष्णिं समरान्मुक्तमास्थितं रथमुत्तमम् ।
सहिताः सर्वराजानः परिवव्रुः समन्ततः ॥ ७.१६.७५ ॥
યુદ્ધમાંથી મુક્ત થઈ ઉત્તમ રથ પર ચઢેલા એ કાર્ષ્ણિને, બધા રાજાઓએ સાથે મળીને ચારે બાજુથી ઘેરી લીધો.
7.16.76
ततश्चर्म च खङ्गं च समुत्क्षिप्य महाबलः ।
ननादार्जुनदायादः प्रेक्षमाणो जयद्रथम् ॥ ७.१६.७६ ॥
પછી ઢાલ અને તલવાર ઊંચી ઉઠાવીને, તે મહાબલી અર્જુનનો વારસ જયદ્રથને જોતો ગર્જ્યો.
7.16.77
सिन्धुराजं परित्यज्य सौभद्रः परवीरहा ।
तापयामास तत्सैन्यं भुवनं भास्करो यथा ॥ ७.१६.७७ ॥
સિંધુરાજને છોડીને, શત્રુવીરોનો સંહાર કરનાર સુભદ્રાપુત્રે, સૂર્ય જેમ જગતને તપાવે તેમ એ સૈન્યને તપાવ્યું.
7.16.78
तस्य सर्वायसीं शक्तिं शल्यः कनकभूषणाम् ।
चिक्षेप समरे घोरां दीप्तामग्निशिखामिव ॥ ७.१६.७८ ॥
શલ્યે યુદ્ધમાં તેના પર સોનાના આભૂષણોથી શોભતી, સંપૂર્ણ લોખંડની, ભયાનક, અગ્નિજ્વાળા જેવી ધગધગતી શક્તિ ફેંકી.
7.16.79
तामवप्लुत्य जग्राह विकोशं चाकरोदसिम् ।
वैनतेयो यथा कार्ष्णिः पतन्तमुरगोत्तमम् ॥ ७.१६.७९ ॥
તેણે કૂદીને તે શક્તિ પકડી લીધી અને મ્યાનમાંથી તલવાર કાઢી, જેમ ગરુડ પડતા શ્રેષ્ઠ સર્પને પકડે છે.
7.16.80
तस्य लाषवमाज्ञाय सत्वं चामिततेजसः ।
सहिताः सर्वराजानः सिंहनादमथानदन् ॥ ७.१६.८० ॥
તેની ચપળતા અને અમિત તેજસ્વીનું સાહસ જોઈને બધા રાજાઓએ સાથે મળીને સિંહનાદ કર્યો.
7.16.81
ततस्तामेव शल्यस्य सौभद्रः परवीरहा ।
मुमोच भुजवीर्येण वैदूर्यविकृतां शिताम् ॥ ७.१६.८१ ॥
પછી શત્રુવીરોનો સંહારક સૌભદ્રે પોતાના ભુજબળથી શલ્યની તે વૈડૂર્યજડિત તીક્ષ્ણ શક્તિ જ ફેંકી.
7.16.82
सा तस्य रथमासाद्य निर्मुक्तभुजगोपमा ।
जघान सूतं शल्यस्य रथाच्चैनमपातयत् ॥ ७.१६.८२ ॥
તે શક્તિ શલ્યના રથ સુધી પહોંચીને, છૂટેલા સર્પ સમાન, શલ્યના સારથિને મારી નાખી અને તેને પણ રથમાંથી પાડી દીધો.
7.16.83
ततो विराटद्रुपदौ धृष्टकेतुर्युधिष्ठिरः ।
सात्यकिः केकया भीमो धृष्टद्युम्नशिखण्डिनौ ॥ ७.१६.८३ ॥
ત્યારે વિરાટ અને દ્રુપદ, ધૃષ્ટકેતુ, યુધિષ્ઠિર, સાત્યકિ, કેકય રાજકુમારો, ભીમ, ધૃષ્ટદ્યુમ્ન અને શિખંડી.
7.16.84
यमौ च द्रौपदेयाश्च साधुसाध्विति चुक्रुशुः ।
बाणशब्दाश्च विविधाः सिंहनादाश्च पुष्कलाः ॥ ७.१६.८४ ॥
નકુલ-સહદેવ અને દ્રૌપદીના પુત્રોએ 'સાધુ, સાધુ!' કહીને પોકાર કર્યો; વિવિધ બાણોના અવાજ અને પુષ્કળ સિંહનાદ થયા.
7.16.85
प्रादुरासन्हर्षयन्तः सौभद्रमपलायिनम् ।
तन्नामृष्यन्त पुत्रास्ते शत्रोर्विजयलक्षणम् ॥ ७.१६.८५ ॥
સૌભદ્ર પીછેહઠ કર્યા વિના ઊભેલા જોઈને હર્ષ વધ્યો; શત્રુના એ વિજયચિહ્નને તમારા પુત્રો સહી ન શક્યા.
7.16.86
अथैनं सहसा सर्वे समन्तान्निशितैः शरैः ।
अभ्याकिरन्महाराज जलदा इव पर्वतम् ॥ ७.१६.८६ ॥
ત્યારે બધાએ અચાનક ચારે બાજુથી તીક્ષ્ણ બાણોથી તેને ઢાંકી દીધો, હે મહારાજ, જેમ મેઘ પર્વતને ઢાંકે છે.
7.16.87
तेषां च प्रियमन्विच्छन्सूतस्य च पराभवम् ।
आर्तायनिरमित्रघ्नः क्रुद्धः सौभद्रमभ्ययात् ॥ ७.१६.८७ ॥
તેમનું હિત ઇચ્છતા અને સારથિની હારથી શત્રુહંતા આર્તાયનિ ક્રોધે ભરાઈને સૌભદ્ર તરફ ધસ્યો.