మహాభారతం · అధ్యాయం 7.16
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
7.16.1
तद्बलं सुमहद्दीर्णं त्वदीयं प्रेक्ष्य वीर्यवान् ।
दधारैको रणे पाण्डून्वृषसेनोऽस्त्रमायया ॥ ७.१६.१ ॥
మీ ఆ అతిమహా సేన చెదరిపోవడం చూసి, పరాక్రమవంతుడైన వృషసేనుడు ఒంటరిగా రణంలో అస్త్ర మాయతో పాండవులను అడ్డుకున్నాడు.
7.16.2
शरा दश दिशो मुक्ता वृषसेनेन संयुगे ।
विचेरुस्ते विनिर्भिद्य नरवाजिरथद्विपान् ॥ ७.१६.२ ॥
యుద్ధంలో వృషసేనుడు పది దిక్కులకు బాణాలను విడిచాడు; అవి మనుషులు, గుర్రాలు, రథాలు, ఏనుగులను చీల్చుకుంటూ చెలరేగాయి.
7.16.3
तस्य दीप्ता महाबाणा विविश्चेरुः सहस्रशः ।
भानोरिव महाराज घर्मकाले मरीचयः ॥ ७.१६.३ ॥
మహారాజా, అతని ప్రకాశించే మహాబాణాలు వేలకొద్దీ చొచ్చుకుపోయాయి; వేసవికాలంలో సూర్యకిరణాల్లా.
7.16.4
तेनार्दिता महाराज रथिनः सादिनस्तथा ।
निपेतुरुर्व्यां सहसा वातभग्ना इव द्रुमाः ॥ ७.१६.४ ॥
మహారాజా, అతనిచే బాధింపబడిన రథికులు, అశ్వికులు కూడా అకస్మాత్తుగా నేలపై పడిపోయారు; గాలికి విరిగిన వృక్షాల్లా.
7.16.5
हयौघांश्च रथौघांश्च गजौघांश्च महारथः ।
अपातयद्रणे राजञ्शतशोऽथ सहस्रशः ॥ ७.१६.५ ॥
మహారథుడు రణంలో, రాజా, వందలు వేలుగా గుర్రాల, రథాల, ఏనుగుల సమూహాలను కూల్చాడు.
7.16.6
दृष्ट्वा तमेकं समरे विचरन्तमभीतवत् ।
सहिताः सर्वराजानः परिवव्रुः समन्ततः ॥ ७.१६.६ ॥
యుద్ధంలో అతడు ఒంటరిగా, భయం లేనివాడిలా తిరుగుతుండటం చూసి, రాజులందరూ కలిసి నలువైపులా అతడిని చుట్టుముట్టారు.
7.16.7
नाकुलिस्तु शतानीको वृषसेनं समभ्ययात् ।
विव्याध चैनं दशभिर्नाराचैर्मर्मभेदिभिः ॥ ७.१६.७ ॥
నకులుని కుమారుడు శతానీకుడు వృషసేనుని ఎదుర్కొని, మర్మస్థానాలను చీల్చే పది నారాచ బాణాలతో అతనిని గాయపరిచాడు.
7.16.8
तस्य कर्णात्मजश्चापं छित्त्वा केतुमपातयत् ।
तं भ्रातरं परीप्सन्तो द्रौपदेयाः समभ्ययुः ॥ ७.१६.८ ॥
కర్ణుని కుమారుడు అతని విల్లును ఖండించి, ధ్వజాన్ని కూల్చాడు. అప్పుడు తమ సోదరుడిని రక్షించాలనుకున్న ద్రౌపదీ కుమారులు అతని వైపు దూసుకువచ్చారు.
7.16.9
कर्णात्मजं शरव्रातैरदृश्यं चक्रुरञ्जसा ।
तान्नदन्तोऽभ्यधावन्त द्रोणपुत्रमुखा रथाः ॥ ७.१६.९ ॥
బాణసమూహాలతో వారు కర్ణుని కుమారుడిని వెంటనే కనిపించకుండా చేశారు. అప్పుడు ద్రోణుని కుమారుడు ముందున్న రథికులు గర్జిస్తూ వారిపైకి దూసుకువచ్చారు.
7.16.10
छादयन्तो महाराज द्रौपदेयान्महारथान् ।
शरैर्नानाविधैस्तूर्णं पर्वताञ्जलदा इव ॥ ७.१६.१० ॥
ఓ మహారాజా! అనేక రకాల బాణాలతో ద్రౌపదీ కుమారులైన మహారథులను వారు వెంటనే కప్పివేశారు; మేఘాలు పర్వతాలను కప్పినట్లు.
7.16.11
तान्पाण्डवाः प्रत्यगृह्णंस्त्वरिताः पुत्रगृद्धिनः ।
पाञ्चालाः केकया मत्स्याः सृञ्जयाश्चोद्यतायुधाः ॥ ७.१६.११ ॥
కుమారుల పట్ల ఆసక్తితో ఉన్న పాండవులు వేగంగా వారిని ఎదుర్కొన్నారు; పాంచాలురు, కేకయులు, మత్స్యులు, సృంజయులు ఆయుధాలను ఎత్తి ఉన్నారు.
7.16.12
तद्युद्धमभवद्धोरं सुमहद्रोमहर्षणम् ।
त्वदीयैः पाण्डुपुत्राणां देवानामिव दानवैः ॥ ७.१६.१२ ॥
ఆ యుద్ధం అత్యంత భయంకరంగా, రోమాంచితంగా మారింది—మీ వీరులకు, పాండు కుమారులకు మధ్య, దేవతలకు దానవులకు మధ్య జరిగినట్లు.
7.16.13
एवं युयुधिरे वीराः संरब्धाः कुरुपाण्डवाः ।
परस्परमुदीक्षन्तः परस्परकृतागसः ॥ ७.१६.१३ ॥
ఈ విధంగా కోపోద్రిక్తులైన వీరులు, కౌరవులు మరియు పాండవులు, ఒకరికొకరు అపకారం చేసుకున్నవారై, ఒకరినొకరు చూస్తూ పోరాడారు.
7.16.14
तेषां ददृशिरे कोपाद्वपूम्ष्यमिततेजसाम् ।
युयुत्सूनामिवाकाशे पतत्त्रिवरभोगिनाम् ॥ ७.१६.१४ ॥
కోపంతో యుద్ధాన్ని కోరిన ఆ అమిత తేజస్వుల శరీరాలు, ఆకాశంలో ఎగిరే శ్రేష్ఠ పక్షులు, సర్పాల వలె కనిపించాయి.
7.16.15
भीमकर्णकृपद्रोणद्रौणिपार्षतसात्यकैः ।
बभासे स रणोद्देशः कालसूर्यैरिवोदितैः ॥ ७.१६.१५ ॥
భీముడు, కర్ణుడు, కృపుడు, ద్రోణుడు, ద్రౌణి, ధృష్టద్యుమ్నుడు, సాత్యకి వంటి వీరులతో ఆ రణభూమి ఉదయించిన కాలసూర్యుల వలె ప్రకాశించింది.
7.16.16
प्रजानां संक्षये घोरे यथा सूर्योदयो भवेत् ।
शूराणामुदयस्तद्वदासीत्पुरुषसत्तम ॥ ७.१६.१६ ॥
ఓ పురుషోత్తమా, భయంకరమైన ప్రజాసంహారంలో సూర్యోదయం ఎలా ఉంటుందో, అలాగే వీరుల ఉదయం కూడా ఉంది.
7.16.17
तदासीत्तुमुलं युद्धं निघ्नतामितरेतरम् ।
महाबलानां बलिभिर्दानवानां यथा सुरैः ॥ ७.१६.१७ ॥
అప్పుడు ఒకరినొకరు కొట్టుకుంటున్న మహాబలులైన వీరుల మధ్య భయంకరమైన యుద్ధం జరిగింది; దేవదానవుల యుద్ధంలా.
7.16.18
ततो युधिष्ठिरानीकमुद्धूतार्णवनिःस्वनम् ।
त्वदीयमवधीत्सैन्यं संप्रद्रुतमहारथम् ॥ ७.१६.१८ ॥
అప్పుడు సముద్రం ఉప్పొంగినట్లు గర్జించే యుధిష్ఠిరుని సేన, మీ సేనను సంహరించింది; దాని మహారథులు పారిపోయారు.
7.16.19
तत्प्रभग्नं बलं दृष्ट्वा शत्रुभिर्भृशमर्दितम् ।
अलं द्रुतेन वः शूरा इति द्रोणोऽभ्यभाषत ॥ ७.१६.१९ ॥
శత్రువులచే తీవ్రంగా చితకబడి చెదరిపోయిన ఆ సైన్యాన్ని చూసి ద్రోణుడు ఇలా అన్నాడు: 'వీరులారా, పారిపోవడం చాలు.'
7.16.20
भारद्वाजममर्षश्च विक्रमश्च समाविशत् ।
समुद्धृत्य निषङ्गाच्च धनुर्ज्यामवमृज्य च।
महाशरधनुष्पाणिर्यन्तारमिदमब्रवीत् ॥ ७.१६.२० ॥
ద్రోణుడిలో కోపం, పరాక్రమం ప్రవేశించాయి. అంబులపొది నుండి బాణం తీసి, వింటి నారను తుడిచి, పెద్ద బాణాలు, విల్లు చేతబట్టి అతడు సారథితో ఇలా అన్నాడు.
7.16.21
सारथे याहि यत्रैष पाण्डरेण विराजता ।
ध्रियमाणेन च्छेण राजा तिष्ठति धर्मराट् ॥ ७.१६.२१ ॥
సారథీ, తెల్లని ప్రకాశించే గొడుగు పట్టబడి నిలిచి ఉన్న ఈ రాజు ఎక్కడ ఉన్నాడో అక్కడికి వెళ్ళు. అతడు ధర్మరాజు.
7.16.22
तदेतद्दीर्यते सैन्यं धार्तराष्ट्रमनेकधा ।
एतत्संस्तम्भयिष्यामि प्रतिवार्य युधिष्ठिरम् ॥ ७.१६.२२ ॥
ధృతరాష్ట్రుని కుమారుల ఈ సైన్యం అనేక విధాలుగా చెదిరిపోతోంది. యుధిష్ఠిరుని అడ్డుకుని దీనిని నిలబెడతాను.
7.16.23
न हि मामभिवर्षन्तं संयुगे तात पाण्डवाः ।
मात्स्यपाञ्चालराजानः सर्वे च सहसोमकाः ॥ ७.१६.२३ ॥
ప్రియుడా, యుద్ధంలో బాణవర్షం కురిపిస్తున్న నన్ను పాండవులు కాదు, మత్స్య పాంచాల రాజులు కాదు, సోమకులందరూ కలిసినా ఆపలేరు.
7.16.24
अर्जुनो मत्प्रसादाद्धि महास्त्राणि समाप्तवान् ।
न मामुत्सहते तात न भीमो न च सात्यकिः ॥ ७.१६.२४ ॥
అర్జునుడు నా అనుగ్రహంవల్లనే మహాస్త్రాలను పూర్తిగా నేర్చాడు. ప్రియుడా, అర్జునుడు కాదు, భీముడు కాదు, సాత్యకి కూడా నన్ను ఎదిరించే సాహసం చేయరు.
7.16.25
मत्प्रसादाद्धि बीभत्सुः परमेष्वासतां गतः ।
ममैवास्त्रं विजानाति धृष्टद्युम्नोऽपि पार्षतः ॥ ७.१६.२५ ॥
నా అనుగ్రహం వల్లనే బీభత్సుడు (అర్జునుడు) పరమ ధనుర్ధరుల స్థితిని పొందాడు. నా అస్త్రవిద్యను పార్షతుడైన ధృష్టద్యుమ్నుడు కూడా తెలుసుకున్నాడు.
7.16.26
नायं संरक्षितुं कालः प्राणांस्तात जयैषिणा ।
याहि सर्गं पुरस्कृत्य यशसे च जयाय च ॥ ७.१६.२६ ॥
ఓ తాతా, విజయాన్ని కోరేవాడికి ప్రాణాలను రక్షించుకునే సమయం ఇది కాదు. కీర్తి కోసం, విజయం కోసం దాడిని ముందుంచి వెళ్ళు.
7.16.27
एवं सञ्चोदितो यन्ता द्रोणमभ्यवहत्ततः ॥ ७.१६.२७ ॥
ఇలా ప్రేరేపించబడిన సారథి అప్పుడు ద్రోణుని రథాన్ని ముందుకు నడిపాడు.
7.16.28
तदाऽश्वहृदयेनाश्वानभिमन्त्र्याशु हर्षयन् ।
रथेन सवरूथेन भास्वरेण विराजता ॥ ७.१६.२८ ॥
అప్పుడు అశ్వహృదయ విద్యతో గుర్రాలను త్వరగా మంత్రించి, వాటిని ఉల్లసింపజేస్తూ, గొడుగుతో ప్రకాశించే తేజోమయ రథంతో (ముందుకు సాగాడు).
7.16.29
तं करूशाश्च मात्स्याश्च चेदयश्च ससात्वताः ।
पाण्डवाश्च सपाञ्चालाः सहिताः पर्यवारयन् ॥ ७.१६.२९ ॥
కరూషులు, మత్స్యులు, చేదులు, సాత్వతులతో కలిసి, పాండవులు, పాంచాలురు ఏకమై అతన్ని చుట్టుముట్టారు.
7.16.30
ततः शोणहयः क्रुद्धश्चतुर्दन्त इव द्विपः ।
प्रविश्य पाण्डवानीकं युधिष्ठिरमुपाद्रवत् ॥ ७.१६.३० ॥
అప్పుడు ఎర్రని గుర్రాలున్నవాడు కోపంతో, నాలుగు దంతాల ఏనుగులా పాండవ సైన్యంలో ప్రవేశించి యుధిష్ఠిరుని వైపు పరుగెత్తాడు.
7.16.31
तमाविध्यच्छितैर्बाणैः कङ्कपत्रैर्युधिष्ठिरः ।
तस्य द्रोणो धनुश्छित्वा तं द्रुतं समुपाद्रवत् ॥ ७.१६.३१ ॥
యుధిష్ఠిరుడు కంక పక్షుల రెక్కలు గల తీక్ష్ణ బాణాలతో అతడిని గాయపరిచాడు. అప్పుడు ద్రోణుడు అతని విల్లును విరిచి, వేగంగా అతనిపై దూకాడు.
7.16.32
चक्ररक्षः कुमारस्तु पाञ्चालानां यशस्करः ।
दधार द्रोणमायान्तं वेलेव सरितां पतिम् ॥ ७.१६.३२ ॥
పాంచాలుల కీర్తిని పెంచే కుమారుడు, చక్రరక్షకుడు, వస్తున్న ద్రోణుణ్ణి నదుల ప్రభువైన సముద్రాన్ని తీరం ఆపినట్లు ఆపాడు.
7.16.33
द्रोणं निवारितं दृष्ट्वा कुमारेण द्विजर्षभम् ।
सिंहनादरवो ह्यासीत्साधुसाध्विति भाषितम् ॥ ७.१६.३३ ॥
కుమారుడు ద్విజశ్రేష్ఠుడైన ద్రోణుణ్ణి ఆపడం చూసి, సింహగర్జనల వంటి ధ్వని వచ్చింది; "సాధు! సాధు!" అనే మాట వినిపించింది.
7.16.34
कुमारस्तु ततो द्रोणं सायकेन महाहवे ।
विव्याधोरसि सङ्क्रुद्धः सिंहवच्च नदन्मुहुः ॥ ७.१६.३४ ॥
అప్పుడు కుమారుడు మహాయుద్ధంలో తీవ్ర కోపంతో ద్రోణుని రొమ్ముపై ఒక బాణంతో కొట్టాడు; సింహంలా పదేపదే గర్జించాడు.
7.16.35
संवार्य च रणे द्रोणं कुमारस्तु महाबलः ।
शरैरनेकसाहस्रैः कृतहस्तो जितश्रमः ॥ ७.१६.३५ ॥
యుద్ధంలో ద్రోణుణ్ణి ఆపి, ఆ మహాబలుడైన కుమారుడు వేలాది బాణాలతో కొట్టాడు; అతడు నైపుణ్యమైన చేతులు గలవాడు, అలసటను జయించినవాడు.
7.16.36
तं शूरमार्यव्रतिनं मन्त्रास्त्रेषु कृतश्चमम् ।
चक्ररक्षतं परामृद्रात्कुमारं द्विजपुङ्गवः ॥ ७.१६.३६ ॥
ఆ శూరుడు, ఆర్యవ్రతుడు, మంత్రాస్త్రాలలో కృషితో నైపుణ్యం పొందినవాడు, చక్రరక్షకుడు అయిన కుమారుణ్ణి ద్విజశ్రేష్ఠుడు (ద్రోణుడు) అణచివేశాడు.
7.16.37
स मध्यं प्राप्य सैन्यानां सर्वाः प्रविचरन्दिशः ।
तव सैन्यस्य गोप्तासीद्भारद्वाजो द्विजर्षभः ॥ ७.१६.३७ ॥
ఆయన సేనల మధ్యభాగానికి చేరి అన్ని దిక్కులలో సంచరిస్తూ, మీ సైన్యానికి రక్షకుడయ్యాడు — ద్విజులలో శ్రేష్ఠుడైన భారద్వాజుడు (ద్రోణుడు).
7.16.38
शिखण्डिनं द्वादशभिर्विंशत्या चोत्तमौजसम् ।
नकुलं पञ्चभिर्विद्ध्वा सहदेवं च सप्तभिः ॥ ७.१६.३८ ॥
శిఖండిని పన్నెండు బాణాలతో, ఉత్తమౌజసుని ఇరవైతో, నకులుని ఐదుతో, సహదేవుని ఏడుతో గాయపరచి (ద్రోణుడు దాడి చేశాడు).
7.16.39
युधिष्ठिरं द्वादशभिर्द्रौपदेयांस्त्रिभिस्त्रिभिः ।
सात्यकिं पञ्चभिर्विद्ध्वा मत्स्यं च दशभिः शरैः ॥ ७.१६.३९ ॥
యుధిష్ఠిరుని పన్నెండు బాణాలతో, ద్రౌపదీ పుత్రులను ఒక్కొక్కరిని మూడేసి బాణాలతో, సాత్యకిని ఐదుతో, మత్స్యుని పది బాణాలతో గాయపరచి.
7.16.40
व्यक्षोभयद्रणे योधान्यथामुख्यमभिद्रवन् ।
अभ्यवर्ततं सम्प्रेप्सुः कुन्तीपुत्रं युधिष्ठिरम् ॥ ७.१६.४० ॥
యుద్ధంలో యోధులను వారి స్థాన క్రమంలో కలవరపరుస్తూ, కుంతీపుత్రుడైన యుధిష్ఠిరుని పట్టుకోవాలనే కోరికతో ముందుకు సాగారు.
7.16.41
युगन्धरस्ततो राजन्भारद्वाजं महारथम् ।
वारयामास सङ्क्रुद्वं वातोद्धतमिवार्णवम् ॥ ७.१६.४१ ॥
అప్పుడు రాజా, యుగంధరుడు కోపోద్రిక్తుడైన మహారథుడు భారద్వాజుని అడ్డుకున్నాడు — గాలికి కల్లోలించిన సముద్రాన్ని ఆపినట్లు.
7.16.42
युधिष्ठिरं स विद्ध्वा तु शरैः सन्नतपर्वभिः ।
युगन्धरं तु भल्लने रथनीडादपातयत् ॥ ७.१६.४२ ॥
అతడు యుధిష్ఠిరుని వంగిన కీళ్ల బాణాలతో గాయపరచి, యుగంధరుని భల్లంతో రథపీఠం నుండి పడగొట్టాడు.
7.16.43
तं विजित्य महातेजा भारद्वाजो महामनाः ।
अभ्यवर्तत सम्प्रेप्सुः कुन्तीपुत्रं युधिष्ठिरम् ॥ ७.१६.४३ ॥
అతనిని జయించి, మహాతేజస్వి, మహామనస్కుడైన భారద్వాజుడు (ద్రోణుడు), కుంతీపుత్రుడు యుధిష్ఠిరుడిని పట్టుకోవాలనే కోరికతో అతని వైపు ముందుకు సాగాడు.
7.16.44
ततो विराटद्रुपदौ केकयाः सात्यकिः शिबिः ।
व्याघ्रदत्तश्च पाञ्चल्यः सिंहसेनश्च वीर्यवान् ॥ ७.१६.४४ ॥
అప్పుడు విరాటుడు, ద్రుపదుడు, కేకయులు, సాత్యకి, శిబి, పాంచాల వ్యాఘ్రదత్తుడు, మరియు పరాక్రమశాలి సింహసేనుడు (ముందుకు వచ్చారు).
7.16.45
एते चान्ये च बहवः परीप्सन्तो युधिष्ठिरम् ।
आवव्रुस्तस्य पन्थानं किरन्तः सायकान्बहून् ॥ ७.१६.४५ ॥
వీరు, ఇతరులు చాలామంది యుధిష్ఠిరుడిని రక్షించాలనే కోరికతో, అనేక బాణాలను ప్రయోగిస్తూ అతని మార్గాన్ని అడ్డుకున్నారు.
7.16.46
व्याघ्रदत्तस्तु पाञ्चाल्यो द्रोणं विव्याध मार्गणैः ।
पञ्चाशता शितै राजंस्तत उच्चुक्रुशुर्जनाः ॥ ७.१६.४६ ॥
కానీ పాంచాల వ్యాఘ్రదత్తుడు ద్రోణుడిని యాభై పదునైన బాణాలతో గాయపరిచాడు, ఓ రాజా; అప్పుడు జనులు బిగ్గరగా కేకలు పెట్టారు.
7.16.47
त्वरितं सिंहसेनस्तु द्रोणं विद्ध्वा महारथम् ।
प्राहसत्सहसा हृष्टस्त्रासयन्वै महारथान् ॥ ७.१६.४७ ॥
వేగంగా సింహసేనుడు మహారథి ద్రోణుడిని గాయపరిచి, ఆనందంతో అకస్మాత్తుగా నవ్వాడు; మహారథులను భయపెడుతూ.
7.16.48
ततो विष्फार्य नयने धनुर्ज्यामवमृज्य च ।
तलशब्दं महत्कृत्वा द्रोणस्तं समुपाद्रवत् ॥ ७.१६.४८ ॥
అప్పుడు ద్రోణుడు కళ్ళను విప్పార్చి, ధనుస్సు తాడును తుడిచి, గొప్ప చప్పట్లు చేసి అతనిపై దూకాడు.
7.16.49
ततस्तु सिंहसेनस्य शिरः कायात्सकुण्डलम् ।
व्याघ्रदत्तस्य चाक्रम्य भल्लाभ्यामाहरद्बली ॥ ७.१६.४९ ॥
అప్పుడు బలవంతుడైన ద్రోణుడు సింహసేనుని కుండలాలతో కూడిన తలను రెండు భల్లాలతో శరీరం నుండి వేరు చేశాడు; వ్యాఘ్రదత్తుని పైబడి అతని తలను కూడా తీసుకున్నాడు.
7.16.50
तान्प्रमृज्य शरव्रातैः पाण्डवानां महारथान् ।
युधिष्ठिररथाभ्याशे तस्थौ मृत्युरिवान्तकः ॥ ७.१६.५० ॥
పాండవ మహారథులను బాణవర్షంతో తొలగించి, ద్రోణుడు యుధిష్ఠిరుని రథానికి సమీపంలో మృత్యువులాగా, అంతకునిలా నిలిచాడు.
7.16.51
ततोऽभवन्महाशब्दो राजन्यौधिष्ठिरे बले ।
हृतो राजेति योधानां समीपस्थे यतव्रते ॥ ७.१६.५१ ॥
అప్పుడు, ఓ రాజా, యుధిష్ఠిరుని సేనలో గొప్ప కోలాహలం రేగింది: రాజు అపహరించబడ్డాడని సమీపంలోని నిష్ఠగల యోధులలో.
7.16.52
अब्रुवन्सैनिकास्तत्र दृष्ट्वा द्रोणस्य विक्रमम् ।
अद्य राजा धार्तराष्ट्रः कृतार्थो वै भविष्यति ॥ ७.१६.५२ ॥
అక్కడి సైనికులు ద్రోణుని పరాక్రమాన్ని చూసి అన్నారు: ఈ రోజు ధృతరాష్ట్రుని కుమారుడైన రాజు నిశ్చయంగా తన కార్యం సిద్ధించినవాడవుతాడు.
7.16.53
अस्मिन्महूर्ते द्रोणस्तु पाण्डवं गृह्य हर्षितः ।
आगमिष्यति नो नूनं धार्तराष्ट्रस्य संयुगे ॥ ७.१६.५३ ॥
ఈ క్షణంలో ఆనందంతో ద్రోణుడు ఒక పాండవుని పట్టుకుని, నిశ్చయంగా ధృతరాష్ట్రుని కుమారుని యుద్ధంలో మన వద్దకు వస్తాడు.
7.16.54
एवं सञ्जल्पतां तेषां तावकानां महारथः ।
आयाज्जवेन कौन्तेयो रथघोषेण नादयन् ॥ ७.१६.५४ ॥
ఇలా మీ సైనికులు మాట్లాడుకుంటూ ఉండగా, మహారథుడైన కౌంతేయుడు రథ ఘోషతో దిక్కులను ప్రతిధ్వనింపజేస్తూ వేగంగా వచ్చాడు.
7.16.55
शोणितोदां रथावर्तां कृत्वा विशसने नदीम् ।
शूरास्थिचयसङ्कीर्णां प्रेतकूलापहारिणीम् ॥ ७.१६.५५ ॥
యుద్ధభూమిలో అతడు రక్తమే నీరుగా, రథాలే సుడులుగా, వీరుల ఎముకల కుప్పలతో నిండి, మృతుల తీరాలను కొట్టుకుపోయే ఒక నదిని సృష్టించాడు.
7.16.56
तां शरौघमहाफेनां प्रासमत्स्यसमाकुलाम् ।
नदीमुत्तीर्य वेगेन कुरून्विद्राव्य पाण्डवः ॥ ७.१६.५६ ॥
బాణవర్షమనే గొప్ప నురుగు, ఈటెలనే చేపలతో నిండిన ఆ నదిని వేగంగా దాటి, కురువీరులను పారద్రోలిన పాండవుడు.
7.16.57
ततः किरीटि सहसा द्रोणानीकमुपाद्रवत् ।
छादयन्निषुजालेन महता मोहयन्निव ॥ ७.१६.५७ ॥
అప్పుడు కిరీటి అర్జునుడు అకస్మాత్తుగా ద్రోణుని సేనపై దాడి చేశాడు, గొప్ప బాణజాలంతో కప్పుతూ, మోహింపజేస్తున్నట్లు.
7.16.58
शीघ्रमभ्यस्यतो बाणान्सन्दधानस्य चानिशम् ।
नान्तरं ददृशे कश्चित्कौन्तेयस्य यशस्विनः ॥ ७.१६.५८ ॥
వేగంగా బాణాలను ప్రయోగిస్తూ, నిరంతరం వాటిని ధనుస్సుపై సంధిస్తున్న యశస్వి కౌంతేయునికి ఏ విరామమూ కనిపించలేదు.
7.16.59
न दिशो नान्तरिक्षं च न द्यौर्नैव च मेदिनी ।
अदृश्यन्त महाराज बाणभूता इवाभवन् ॥ ७.१६.५९ ॥
దిశలు కాదు, అంతరిక్షం కాదు, ఆకాశమూ కాదు, భూమీ కనిపించలేదు, ఓ మహారాజా! అవన్నీ బాణమయమైనట్లు మారాయి.
7.16.60
नादृश्यत तदा राजंस्तत्र किञ्चन संयुगे ।
बाणान्धकारे महति कृते गाण्डीवधन्वना ॥ ७.१६.६० ॥
అప్పుడు, రాజా! ఆ యుద్ధంలో అక్కడ ఏదీ కనిపించలేదు, గాండీవ ధనుర్ధారి సృష్టించిన ఆ మహా బాణాంధకారంలో.
7.16.61
सूर्ये चास्तमनुप्राप्ते तमसा चाभिसंवृते ।
नाज्ञायत तदा शत्रुर्न सुहृन्न च कश्चन। ॥ ७.१६.६१ ॥
సూర్యుడు అస్తమించి చీకటి కమ్ముకున్నప్పుడు, శత్రువు గాని, మిత్రుడు గాని, ఎవరూ గుర్తించబడలేదు.
7.16.62
ततोऽवहारं चक्रुस्ते द्रोणदुर्योधनादयः ।
तान्विदित्वा पुनस्त्रस्ता न युद्धमनसः परान् ॥ ७.१६.६२ ॥
అప్పుడు ద్రోణుడు, దుర్యోధనుడు మొదలైనవారు వెనుదిరిగారు; వారిని గ్రహించి, మళ్ళీ భయపడిన, యుద్ధంపై మనసు లేని శత్రువులు (వెనుదిరిగారు).
7.16.63
स्वान्यनीकानि बीभत्सुः शनकैरवहारयत् ।
ततोऽभितुष्टुवुः पार्थं प्रहृष्टाः पाण्डुसृञ्जयाः ॥ ७.१६.६३ ॥
బీభత్సుడు (అర్జునుడు) తన సైన్యాలను నెమ్మదిగా వెనుకకు మళ్లించాడు; అప్పుడు సంతోషించిన పాండవులు, సృంజయులు పార్థుని (అర్జునుని) ఎంతగానో స్తుతించారు.
7.16.64
पाञ्चालाश्च मनोज्ञाभिर्वाग्भिः सूर्यमिवर्षयः ।
एं स्वशिबिरं प्रायाज्जित्वा शत्रून्धनञ्जयः ॥ ७.१६.६४ ॥
పాంచాలురు కూడా మనోహరమైన మాటలతో (అతనిని స్తుతించారు), ఋషులు సూర్యుని స్తుతించినట్లు. శత్రువులను జయించి ధనంజయుడు (అర్జునుడు) తన శిబిరానికి వెళ్లాడు.
7.16.65
पृष्ठतः सर्वसैन्यानां मुदितो वै सकेशवः ।
मसारगल्वर्कमुवर्णरूपैर्वज्रप्रवालस्फटिकैश्च मुख्यैः। ॥ ७.१६.६५ ॥
సైన్యాలన్నింటి వెనుక, సంతోషంతో కేశవునితో (అర్జునుడు ఉన్నాడు); వజ్రం, పగడం, స్ఫటికం వంటి ప్రధాన రత్నాలతో (అలంకరించిన రథంలో).
7.16.66
चित्रे रथे पाण्डुसुतो बभासे नक्षत्रचित्रे वियतीव चन्द्रः ॥ ७.१६.६६ ॥
విచిత్రమైన రథంలో పాండు కుమారుడు (అర్జునుడు) నక్షత్రాలతో చిత్రితమైన ఆకాశంలో చంద్రుడిలా ప్రకాశించాడు.
7.16.67
वृद्धक्षत्रस्य दायादं पितुरत्यन्तवैरिणम् ।
ससाराभिमुखः शूरः शार्दूल इव कुञ्जरम् ॥ ७.१६.६७ ॥
వృద్ధక్షత్రుని కుమారుడు, తన తండ్రి తీవ్ర శత్రువు వైపు ఆ శూరుడు ఎదురుగా ముందుకు సాగాడు, పులి ఏనుగు వైపు వెళ్లినట్లు.
7.16.68
तौ परस्परमासाद्य खह्गदन्तनखायुधौ ।
हृष्टवत्सम्प्रजहाते व्याघ्रकेसरिणाविव ॥ ७.१६.६८ ॥
కత్తి, కోరలు, గోళ్లే ఆయుధాలుగా కలిగిన ఆ ఇద్దరు ఒకరినొకరు ఎదుర్కొని సంతోషంగా దాడి చేశారు, పులులు సింహాలవలె.
7.16.69
सम्पातेष्वभिघातेषु निपातेष्वसिचर्मणोः ।
न तयोरन्तरं कश्चिद्ददर्श नरसिंहयोः ॥ ७.१६.६९ ॥
ఢీకొనుటలలో, దెబ్బలలో, కత్తి-డాలు దిగే సమయాలలో, ఆ ఇద్దరు నరసింహుల మధ్య ఒక్క అంతరాన్నీ ఎవ్వరూ చూడలేదు.
7.16.70
अवक्षेपोऽसिनिर्हादः शस्त्रान्तरनिदर्शनम् ।
बाह्यान्तरनिपातश्च निर्विशेमदृश्यत ॥ ७.१६.७० ॥
పొడుపులు, కత్తి ధ్వనులు, ఆయుధాల మధ్య సందర్భాల ప్రదర్శన, వెలుపల-లోపల దెబ్బలు — అన్నీ ఒకేలా కనిపించాయి.
7.16.71
बाह्यमाभ्यन्तरं चैव चरन्तौ मार्गमुत्तमम् ।
ददृशाते महात्मानौ सपक्षाविव पर्वतौ ॥ ७.१६.७१ ॥
బయటి, లోపలి ఉత్తమ మార్గాల్లో సంచరిస్తూ ఆ ఇద్దరు మహాత్ములు రెక్కలున్న రెండు పర్వతాల వలె కనిపించారు.
7.16.72
ततो विक्षिपतः खङ्गं सौभद्रस्य यशस्विनः ।
शरावरणपक्षान्ते प्रजहार जयद्रथः ॥ ७.१६.७२ ॥
అప్పుడు యశస్వి సౌభద్రుడు కత్తి విసిరినప్పుడు, బాణాల కవచపు అంచున జయద్రథుడు దెబ్బ కొట్టాడు.
7.16.73
रुक्मपत्रान्तरे सक्तस्तस्मिंश्चर्मणि भास्वरे ।
सिन्धुराजबलोद्धूतः सोऽभज्यत महानसिः ॥ ७.१६.७३ ॥
బంగారు పలకల మధ్య ఇరుక్కుపోయిన ఆ గొప్ప ఖడ్గం, మెరిసే ఆ డాలులో చిక్కుకుని, సింధురాజు బలంతో కదిలించబడి విరిగిపోయింది.
7.16.74
भग्नमाज्ञाय निस्त्रिंशमवप्लुत्य पदानि षट् ।
अदृश्यत निमेषेण स्वरथं पुनरास्थितः ॥ ७.१६.७४ ॥
ఖడ్గం విరిగిందని గ్రహించి, అతడు ఆరడుగులు దూకి దిగి, క్షణంలో తన రథాన్ని మళ్లీ ఎక్కినవాడిగా కనిపించాడు.
7.16.75
तं कार्ष्णिं समरान्मुक्तमास्थितं रथमुत्तमम् ।
सहिताः सर्वराजानः परिवव्रुः समन्ततः ॥ ७.१६.७५ ॥
యుద్ధం నుండి తప్పించుకుని ఉత్తమ రథం ఎక్కిన ఆ కార్ష్ణిని, రాజులందరూ కలిసి అన్ని వైపుల నుండి చుట్టుముట్టారు.
7.16.76
ततश्चर्म च खङ्गं च समुत्क्षिप्य महाबलः ।
ननादार्जुनदायादः प्रेक्षमाणो जयद्रथम् ॥ ७.१६.७६ ॥
అప్పుడు డాలును, ఖడ్గాన్ని పైకెత్తి, ఆ మహాబలుడైన అర్జునుని వారసుడు జయద్రథుని చూస్తూ గర్జించాడు.
7.16.77
सिन्धुराजं परित्यज्य सौभद्रः परवीरहा ।
तापयामास तत्सैन्यं भुवनं भास्करो यथा ॥ ७.१६.७७ ॥
సింధురాజును విడిచి, శత్రువీరులను సంహరించే సుభద్రా కుమారుడు, సూర్యుడు లోకాన్ని తపింపజేసినట్లు ఆ సైన్యాన్ని తపింపజేశాడు.
7.16.78
तस्य सर्वायसीं शक्तिं शल्यः कनकभूषणाम् ।
चिक्षेप समरे घोरां दीप्तामग्निशिखामिव ॥ ७.१६.७८ ॥
శల్యుడు యుద్ధంలో అతనిపై, బంగారు ఆభరణాలతో అలంకరించబడిన, పూర్తిగా ఇనుముతో చేసిన, భయంకరమైన, అగ్నిజ్వాలలా మండే శక్తిని విసిరాడు.
7.16.79
तामवप्लुत्य जग्राह विकोशं चाकरोदसिम् ।
वैनतेयो यथा कार्ष्णिः पतन्तमुरगोत्तमम् ॥ ७.१६.७९ ॥
అతడు దూకి ఆ శక్తిని పట్టుకొని, కోశం నుండి కత్తిని తీశాడు; గరుడుడు పడుతున్న శ్రేష్ఠ సర్పాన్ని పట్టుకున్నట్లు.
7.16.80
तस्य लाषवमाज्ञाय सत्वं चामिततेजसः ।
सहिताः सर्वराजानः सिंहनादमथानदन् ॥ ७.१६.८० ॥
అతని చురుకుదనాన్ని, అమితతేజుని ధైర్యాన్ని గమనించి, రాజులందరూ కలిసి సింహనాదం చేశారు.
7.16.81
ततस्तामेव शल्यस्य सौभद्रः परवीरहा ।
मुमोच भुजवीर्येण वैदूर्यविकृतां शिताम् ॥ ७.१६.८१ ॥
అప్పుడు శత్రువీరులను సంహరించే సౌభద్రుడు తన బాహుబలంతో శల్యుని ఆ వైడూర్యాలంకృతమైన వాడి శక్తిని విసిరాడు.
7.16.82
सा तस्य रथमासाद्य निर्मुक्तभुजगोपमा ।
जघान सूतं शल्यस्य रथाच्चैनमपातयत् ॥ ७.१६.८२ ॥
ఆ శక్తి శల్యుని రథాన్ని చేరి, విడిచిన సర్పంలా అతని సారథిని చంపింది; అతనినీ రథం నుండి పడగొట్టింది.
7.16.83
ततो विराटद्रुपदौ धृष्टकेतुर्युधिष्ठिरः ।
सात्यकिः केकया भीमो धृष्टद्युम्नशिखण्डिनौ ॥ ७.१६.८३ ॥
అప్పుడు విరాటుడు, ద్రుపదుడు, ధృష్టకేతుడు, యుధిష్ఠిరుడు, సాత్యకి, కేకయ రాజకుమారులు, భీముడు, ధృష్టద్యుమ్నుడు, శిఖండి.
7.16.84
यमौ च द्रौपदेयाश्च साधुसाध्विति चुक्रुशुः ।
बाणशब्दाश्च विविधाः सिंहनादाश्च पुष्कलाः ॥ ७.१६.८४ ॥
నకులసహదేవులు, ద్రౌపదీ పుత్రులు 'సాధు, సాధు!' అని అరిచారు; వివిధ బాణ శబ్దాలు, పుష్కలమైన సింహనాదాలు వినిపించాయి.
7.16.85
प्रादुरासन्हर्षयन्तः सौभद्रमपलायिनम् ।
तन्नामृष्यन्त पुत्रास्ते शत्रोर्विजयलक्षणम् ॥ ७.१६.८५ ॥
సౌభద్రుడు వెనుకకు తగ్గకుండా నిలిచి ఉండటం చూసి ఆనందం కలిగింది; ఆ శత్రువిజయ చిహ్నాన్ని మీ కుమారులు సహించలేకపోయారు.
7.16.86
अथैनं सहसा सर्वे समन्तान्निशितैः शरैः ।
अभ्याकिरन्महाराज जलदा इव पर्वतम् ॥ ७.१६.८६ ॥
అప్పుడు అందరూ అకస్మాత్తుగా నలువైపుల నుండి పదునైన బాణాలతో అతనిని కప్పారు, ఓ మహారాజా, మేఘాలు పర్వతాన్ని కప్పినట్లు.
7.16.87
तेषां च प्रियमन्विच्छन्सूतस्य च पराभवम् ।
आर्तायनिरमित्रघ्नः क्रुद्धः सौभद्रमभ्ययात् ॥ ७.१६.८७ ॥
వారి శ్రేయస్సును కోరి, సారథి ఓటమిని చూసి, శత్రుసంహారి ఆర్తాయని కోపంతో సౌభద్రుని వైపు వెళ్లాడు.