มหาภารตะ · อัธยายะ 7.16
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
7.16.1
तद्बलं सुमहद्दीर्णं त्वदीयं प्रेक्ष्य वीर्यवान् ।
दधारैको रणे पाण्डून्वृषसेनोऽस्त्रमायया ॥ ७.१६.१ ॥
เมื่อเห็นกองทัพอันยิ่งใหญ่ของท่านแตกกระจัดกระจาย วฤษเสนผู้กล้าหาญเพียงคนเดียวได้ยับยั้งเหล่าปาณฑพไว้ในสนามรบด้วยมายาแห่งอาวุธ
7.16.2
शरा दश दिशो मुक्ता वृषसेनेन संयुगे ।
विचेरुस्ते विनिर्भिद्य नरवाजिरथद्विपान् ॥ ७.१६.२ ॥
ในการรบ วฤษเสนปล่อยลูกศรไปยังทั้งสิบทิศ ลูกศรทะลุผ่านคน ม้า รถศึก และช้าง แล้วกระจายไปทุกทิศทาง
7.16.3
तस्य दीप्ता महाबाणा विविश्चेरुः सहस्रशः ।
भानोरिव महाराज घर्मकाले मरीचयः ॥ ७.१६.३ ॥
ข้าแต่มหาราช ลูกศรใหญ่ที่ลุกโชนของเขาทะลุไปเป็นพันๆ ดอก เหมือนรัศมีของดวงอาทิตย์ในฤดูร้อน
7.16.4
तेनार्दिता महाराज रथिनः सादिनस्तथा ।
निपेतुरुर्व्यां सहसा वातभग्ना इव द्रुमाः ॥ ७.१६.४ ॥
ข้าแต่มหาราช ทั้งนักรบบนรถและทหารม้าที่ถูกเขาทำให้ทุกข์ทรมาน ต่างล้มลงบนพื้นดินทันที เหมือนต้นไม้ที่ลมพัดหัก
7.16.5
हयौघांश्च रथौघांश्च गजौघांश्च महारथः ।
अपातयद्रणे राजञ्शतशोऽथ सहस्रशः ॥ ७.१६.५ ॥
ข้าแต่พระราชา ในการรบ มหารถผู้นั้นได้ทำให้ฝูงม้า ฝูงรถ และฝูงช้างล้มลงเป็นร้อยเป็นพันตัว
7.16.6
दृष्ट्वा तमेकं समरे विचरन्तमभीतवत् ।
सहिताः सर्वराजानः परिवव्रुः समन्ततः ॥ ७.१६.६ ॥
เมื่อเห็นเขาเพียงผู้เดียวเคลื่อนไหวอยู่ในสนามรบอย่างไม่หวาดกลัว กษัตริย์ทั้งปวงจึงร่วมกันล้อมเขาไว้จากทุกด้าน
7.16.7
नाकुलिस्तु शतानीको वृषसेनं समभ्ययात् ।
विव्याध चैनं दशभिर्नाराचैर्मर्मभेदिभिः ॥ ७.१६.७ ॥
ส่วนศตานีกะ บุตรของนกุล เข้าประชิดวฤษเสน และยิงเขาด้วยลูกศรเหล็กสิบดอกที่เจาะจุดสำคัญให้แตก
7.16.8
तस्य कर्णात्मजश्चापं छित्त्वा केतुमपातयत् ।
तं भ्रातरं परीप्सन्तो द्रौपदेयाः समभ्ययुः ॥ ७.१६.८ ॥
บุตรของกรรณะหักคันธนูของเขาและทำให้ธงของเขาล้มลง แล้วบุตรของเทราปทีเมื่อต้องการปกป้องพี่ชายของตน จึงรีบเข้าไปหาเขา
7.16.9
कर्णात्मजं शरव्रातैरदृश्यं चक्रुरञ्जसा ।
तान्नदन्तोऽभ्यधावन्त द्रोणपुत्रमुखा रथाः ॥ ७.१६.९ ॥
ด้วยลูกศรเป็นกลุ่มๆ พวกเขารีบซ่อนบุตรของกรรณะจากสายตา แล้วรถศึกที่นำโดยบุตรของโทรณะก็ร้องคำรามและพุ่งเข้าใส่พวกนั้น
7.16.10
छादयन्तो महाराज द्रौपदेयान्महारथान् ।
शरैर्नानाविधैस्तूर्णं पर्वताञ्जलदा इव ॥ ७.१६.१० ॥
ข้าแต่มหาราช ผู้นำรถศึกฝ่ายโทรณะปกคลุมมหารถบุตรของเทราปทีด้วยลูกศรหลายชนิดอย่างรวดเร็ว เหมือนเมฆปกคลุมภูเขา
7.16.11
तान्पाण्डवाः प्रत्यगृह्णंस्त्वरिताः पुत्रगृद्धिनः ।
पाञ्चालाः केकया मत्स्याः सृञ्जयाश्चोद्यतायुधाः ॥ ७.१६.११ ॥
ปาณฑพผู้กระหายจะช่วยบุตรของตนรีบต้านรับพวกนั้นทันที ส่วนปัญจาละ เกกัย มัตสยะ และสฤญชัยก็ยืนพร้อมอาวุธที่ยกขึ้น
7.16.12
तद्युद्धमभवद्धोरं सुमहद्रोमहर्षणम् ।
त्वदीयैः पाण्डुपुत्राणां देवानामिव दानवैः ॥ ७.१६.१२ ॥
การรบนั้นได้กลายเป็นการต่อสู้ที่น่าสะพรึงกลัวและขนลุกชัน ระหว่างทหารของท่านกับบุตรของปาณฑุ เหมือนการสู้รบระหว่างเทพกับทานพ
7.16.13
एवं युयुधिरे वीराः संरब्धाः कुरुपाण्डवाः ।
परस्परमुदीक्षन्तः परस्परकृतागसः ॥ ७.१६.१३ ॥
วีรบุรุษทั้งหลาย ทั้งเการพและปาณฑพ ต่างโกรธเคืองกันจึงต่อสู้กันเช่นนี้ โดยจ้องมองกันและกัน ฝ่ายหนึ่งต่างก็เคยทำผิดต่ออีกฝ่ายหนึ่ง
7.16.14
तेषां ददृशिरे कोपाद्वपूम्ष्यमिततेजसाम् ।
युयुत्सूनामिवाकाशे पतत्त्रिवरभोगिनाम् ॥ ७.१६.१४ ॥
ร่างกายของเหล่าผู้มีเดชอันไร้ขอบเขตผู้ปรารถนาจะรบนั้น ปรากฏให้เห็นด้วยความโกรธ เหมือนนกปีกงามที่สุดและงูบนท้องฟ้า
7.16.15
भीमकर्णकृपद्रोणद्रौणिपार्षतसात्यकैः ।
बभासे स रणोद्देशः कालसूर्यैरिवोदितैः ॥ ७.१६.१५ ॥
สนามรบนั้นส่องแสงรุ่งโรจน์ด้วยภีมะ กรรณะ กฤปะ โทรณะ บุตรของโทรณะ ปารษัต และสาตยกี ดุจดวงอาทิตย์แห่งกาลที่ขึ้นแล้ว
7.16.16
प्रजानां संक्षये घोरे यथा सूर्योदयो भवेत् ।
शूराणामुदयस्तद्वदासीत्पुरुषसत्तम ॥ ७.१६.१६ ॥
ข้าแต่บุรุษผู้ประเสริฐที่สุด เหมือนการขึ้นของดวงอาทิตย์ในยามที่ประชาชนถูกทำลายอย่างน่าสะพรึงกลัว การผงาดขึ้นของวีรบุรุษก็เป็นเช่นนั้น
7.16.17
तदासीत्तुमुलं युद्धं निघ्नतामितरेतरम् ।
महाबलानां बलिभिर्दानवानां यथा सुरैः ॥ ७.१६.१७ ॥
ครั้งนั้นเกิดการรบอันอึกทึกระหว่างผู้มีกำลังมหาศาลที่ฟาดฟันกันและกัน เหมือนเทพและทานพต่อสู้กัน โดยผู้กล้าแข็งต่อสู้กับผู้กล้าแข็ง
7.16.18
ततो युधिष्ठिरानीकमुद्धूतार्णवनिःस्वनम् ।
त्वदीयमवधीत्सैन्यं संप्रद्रुतमहारथम् ॥ ७.१६.१८ ॥
ต่อมา กองทัพของยุธิษฐิระซึ่งคำรามดุจมหาสมุทรที่ถูกกวน ได้สังหารกองทัพของท่าน ซึ่งมหารถของฝ่ายท่านได้หลบหนีไปอย่างยับเยิน
7.16.19
तत्प्रभग्नं बलं दृष्ट्वा शत्रुभिर्भृशमर्दितम् ।
अलं द्रुतेन वः शूरा इति द्रोणोऽभ्यभाषत ॥ ७.१६.१९ ॥
เมื่อเห็นกองทัพนั้นแตกพ่ายและถูกศัตรูย่ำยีอย่างหนัก โทรณะจึงกล่าวว่า “วีรบุรุษทั้งหลาย พอแล้วกับการหนีอย่างรีบร้อน”
7.16.20
भारद्वाजममर्षश्च विक्रमश्च समाविशत् ।
समुद्धृत्य निषङ्गाच्च धनुर्ज्यामवमृज्य च।
महाशरधनुष्पाणिर्यन्तारमिदमब्रवीत् ॥ ७.१६.२० ॥
ความโกรธและความกล้าหาญเข้าครอบงำภารทวาชะ เขาชักลูกศรจากแล่ง เช็ดสายธนู แล้วถือธนูและลูกศรอันใหญ่ไว้ในมือ จึงกล่าวถ้อยคำเหล่านี้แก่สารถี
7.16.21
सारथे याहि यत्रैष पाण्डरेण विराजता ।
ध्रियमाणेन च्छेण राजा तिष्ठति धर्मराट् ॥ ७.१६.२१ ॥
สารถีเอ๋ย จงขับไปยังที่ซึ่งพระราชาผู้นี้ประทับอยู่ใต้ร่มขาวงามรุ่งเรืองที่กางถวายอยู่ พระองค์ทรงเป็นพระราชาแห่งธรรม
7.16.22
तदेतद्दीर्यते सैन्यं धार्तराष्ट्रमनेकधा ।
एतत्संस्तम्भयिष्यामि प्रतिवार्य युधिष्ठिरम् ॥ ७.१६.२२ ॥
กองทัพของโอรสธฤตราษฎร์นี้กำลังถูกฉีกกระจายเป็นหลายส่วน เราจะทำให้มันมั่นคงขึ้นด้วยการขัดขวางยุธิษฐิระ
7.16.23
न हि मामभिवर्षन्तं संयुगे तात पाण्डवाः ।
मात्स्यपाञ्चालराजानः सर्वे च सहसोमकाः ॥ ७.१६.२३ ॥
สหายรัก บรรดาปาณฑพ พระราชาแห่งมัตสยะและปัญจาละ และโสมกะทั้งหมดรวมกันก็ไม่อาจหยุดเราได้ ขณะที่เราระดมธนูลงมาดังห่าฝนในการรบ
7.16.24
अर्जुनो मत्प्रसादाद्धि महास्त्राणि समाप्तवान् ।
न मामुत्सहते तात न भीमो न च सात्यकिः ॥ ७.१६.२४ ॥
ด้วยพระกรุณาของเรา อรชุนจึงบรรลุอาวุธทิพย์อันยิ่งใหญ่ สหายรัก ทั้งอรชุน ภีมะ และสาตยกิ ต่างก็ไม่กล้าเผชิญหน้ากับเรา
7.16.25
मत्प्रसादाद्धि बीभत्सुः परमेष्वासतां गतः ।
ममैवास्त्रं विजानाति धृष्टद्युम्नोऽपि पार्षतः ॥ ७.१६.२५ ॥
ด้วยพระกรุณาของเรา พีภัตสุ (อรชุน) จึงบรรลุฐานะของนักธนูผู้ยอดเยี่ยม ความรู้เรื่องอาวุธของเรานั้นแม้แต่ธฤษฏทยุมน์ โอรสของปฤษตะ ก็ยังรู้ดี
7.16.26
नायं संरक्षितुं कालः प्राणांस्तात जयैषिणा ।
याहि सर्गं पुरस्कृत्य यशसे च जयाय च ॥ ७.१६.२६ ॥
สหายรักเอ๋ย นี่ไม่ใช่เวลาที่ผู้ปรารถนาชัยชนะจะมาหวงแหนชีวิต จงไปเถิด ตั้งหน้าที่รับมอบไว้เบื้องหน้า เพื่อเกียรติยศและเพื่อชัยชนะ
7.16.27
एवं सञ्चोदितो यन्ता द्रोणमभ्यवहत्ततः ॥ ७.१६.२७ ॥
เมื่อถูกกระตุ้นเช่นนี้ สารถีจึงขับรถศึกของโทรณะเคลื่อนไปข้างหน้า
7.16.28
तदाऽश्वहृदयेनाश्वानभिमन्त्र्याशु हर्षयन् ।
रथेन सवरूथेन भास्वरेण विराजता ॥ ७.१६.२८ ॥
แล้วสารถีก็ร่ายมนตร์แห่งหัวใจม้าให้ม้าทั้งหลายอย่างรวดเร็ว ทำให้ม้าชื่นบาน แล้วเคลื่อนไปด้วยรถศึกที่มีกงประทุนที่สว่างไสวรุ่งเรือง
7.16.29
तं करूशाश्च मात्स्याश्च चेदयश्च ससात्वताः ।
पाण्डवाश्च सपाञ्चालाः सहिताः पर्यवारयन् ॥ ७.१६.२९ ॥
ชาวกรูษะ ชาวมัตสยะ และชาวเจทิ พร้อมด้วยชาวสาตวตะ และปาณฑพกับชาวปัญจาละ รวมกันล้อมรอบเขาไว้
7.16.30
ततः शोणहयः क्रुद्धश्चतुर्दन्त इव द्विपः ।
प्रविश्य पाण्डवानीकं युधिष्ठिरमुपाद्रवत् ॥ ७.१६.३० ॥
ครั้งนั้น ผู้มีม้าสีแดงเรื่อ โกรธจัดดังช้างสี่งา บุกเข้าไปในกองทัพปาณฑพ และพุ่งเข้าหายุธิษฐิระ
7.16.31
तमाविध्यच्छितैर्बाणैः कङ्कपत्रैर्युधिष्ठिरः ।
तस्य द्रोणो धनुश्छित्वा तं द्रुतं समुपाद्रवत् ॥ ७.१६.३१ ॥
ยุธิษฐิระยิงเขาด้วยลูกศรคมที่ติดขนนกกังกะ ครั้งนั้นโทรณะหักคันธนูของเขา แล้วรีบพุ่งเข้าหาเขาทันที
7.16.32
चक्ररक्षः कुमारस्तु पाञ्चालानां यशस्करः ।
दधार द्रोणमायान्तं वेलेव सरितां पतिम् ॥ ७.१६.३२ ॥
กุมารผู้พิทักษ์ล้อรถ ผู้นำเกียรติยศมาสู่ปัญจาละ ได้สกัดโทรณะไว้เมื่อเขากำลังเข้ามา ดุจชายฝั่งหยุดยั้งเจ้าแห่งสายน้ำ คือมหาสมุทร
7.16.33
द्रोणं निवारितं दृष्ट्वा कुमारेण द्विजर्षभम् ।
सिंहनादरवो ह्यासीत्साधुसाध्विति भाषितम् ॥ ७.१६.३३ ॥
เมื่อเห็นกุมารสกัดโทรณะ พราหมณ์ผู้ประเสริฐที่สุดไว้ได้ ก็เกิดเสียงคำรามดุจสิงโต และมีผู้กล่าวขึ้นว่า "ดีแล้ว ดีแล้ว"
7.16.34
कुमारस्तु ततो द्रोणं सायकेन महाहवे ।
विव्याधोरसि सङ्क्रुद्धः सिंहवच्च नदन्मुहुः ॥ ७.१६.३४ ॥
ครั้งนั้น กุมารผู้โกรธจัดในมหาสงคราม ได้ยิงลูกศรเข้าที่หน้าอกโทรณะ และคำรามซ้ำแล้วซ้ำเล่าดุจสิงโต
7.16.35
संवार्य च रणे द्रोणं कुमारस्तु महाबलः ।
शरैरनेकसाहस्रैः कृतहस्तो जितश्रमः ॥ ७.१६.३५ ॥
กุมารผู้มีพลังมหาศาลในการรบ สกัดโทรณะไว้ได้ แล้วยิงด้วยลูกศรนับพันนับหมื่น เขาชำนาญในการใช้มือและไม่ย่อท้อต่อความเหน็ดเหนื่อย
7.16.36
तं शूरमार्यव्रतिनं मन्त्रास्त्रेषु कृतश्चमम् ।
चक्ररक्षतं परामृद्रात्कुमारं द्विजपुङ्गवः ॥ ७.१६.३६ ॥
กุมารผู้กล้าหาญ มีวัตรอันสูงส่ง ชำนาญในมนตราและอาวุธ เป็นผู้พิทักษ์ล้อรถ ถูกโทรณะผู้ประเสริฐที่สุดในหมู่พราหมณ์บดขยี้จนสิ้นชีพ
7.16.37
स मध्यं प्राप्य सैन्यानां सर्वाः प्रविचरन्दिशः ।
तव सैन्यस्य गोप्तासीद्भारद्वाजो द्विजर्षभः ॥ ७.१६.३७ ॥
โทรณะ บุตรแห่งภารทวาชะ ผู้ประเสริฐที่สุดในหมู่ทวิชาติ เข้าไปยังกลางกองทัพทั้งสอง แล้วเคลื่อนไหวไปทุกทิศ จึงกลายเป็นผู้พิทักษ์กองทัพของท่าน
7.16.38
शिखण्डिनं द्वादशभिर्विंशत्या चोत्तमौजसम् ।
नकुलं पञ्चभिर्विद्ध्वा सहदेवं च सप्तभिः ॥ ७.१६.३८ ॥
เขายิงศิขัณฑินด้วยสิบสองลูก อุตตมเอาชะด้วยยี่สิบลูก นกุลด้วยห้าลูก และสหเทพด้วยเจ็ดลูก
7.16.39
युधिष्ठिरं द्वादशभिर्द्रौपदेयांस्त्रिभिस्त्रिभिः ।
सात्यकिं पञ्चभिर्विद्ध्वा मत्स्यं च दशभिः शरैः ॥ ७.१६.३९ ॥
เขายิงยุธิษฐิระด้วยสิบสองลูก บรรดาโอรสของเทราปทีลูกละสามลูก สาตยกิด้วยห้าลูก และมัตสยะด้วยสิบลูก
7.16.40
व्यक्षोभयद्रणे योधान्यथामुख्यमभिद्रवन् ।
अभ्यवर्ततं सम्प्रेप्सुः कुन्तीपुत्रं युधिष्ठिरम् ॥ ७.१६.४० ॥
พวกเขาทำให้นักรบในการรบปั่นป่วนไปหมด แต่ละคนตามลำดับยศ บุกเข้าไปด้วยความปรารถนาจะจับยุธิษฐิระ โอรสของกุนตี
7.16.41
युगन्धरस्ततो राजन्भारद्वाजं महारथम् ।
वारयामास सङ्क्रुद्वं वातोद्धतमिवार्णवम् ॥ ७.१६.४१ ॥
จากนั้น โอ้พระราชา ยุคันธระได้ยับยั้งภารทวาชผู้เป็นมหารถีผู้โกรธจัด เหมือนดังการยับยั้งมหาสมุทรที่ถูกลมพัดให้ปั่นป่วน
7.16.42
युधिष्ठिरं स विद्ध्वा तु शरैः सन्नतपर्वभिः ।
युगन्धरं तु भल्लने रथनीडादपातयत् ॥ ७.१६.४२ ॥
ยุคันธระยิงยุธิษฐิระด้วยลูกศรที่มีข้อโค้งงอ และยิงยุคันธระด้วยลูกศรภัลละ ทำให้เขาตกจากที่นั่งบนรถศึก
7.16.43
तं विजित्य महातेजा भारद्वाजो महामनाः ।
अभ्यवर्तत सम्प्रेप्सुः कुन्तीपुत्रं युधिष्ठिरम् ॥ ७.१६.४३ ॥
ภารทวาชผู้มีรัศมีรุ่งโรจน์และจิตใจยิ่งใหญ่ เมื่อเอาชนะยุคันธระได้แล้ว ก็มุ่งเข้าหาพระยุธิษฐิระ พระโอรสของกุนตี ด้วยความปรารถนาจะจับกุมตัวไว้
7.16.44
ततो विराटद्रुपदौ केकयाः सात्यकिः शिबिः ।
व्याघ्रदत्तश्च पाञ्चल्यः सिंहसेनश्च वीर्यवान् ॥ ७.१६.४४ ॥
จากนั้น วิราฏะและทรุปทะ กษัตริย์เกกยะ สาตยกิ ศิพิ วยาฆรทัตตะแห่งปาญจาละ และสิงหเสนะผู้มีวีรภาพ ก็เข้ามาเช่นกัน
7.16.45
एते चान्ये च बहवः परीप्सन्तो युधिष्ठिरम् ।
आवव्रुस्तस्य पन्थानं किरन्तः सायकान्बहून् ॥ ७.१६.४५ ॥
บุคคลเหล่านี้และอีกมากมาย ต่างปรารถนาจะคุ้มครองยุธิษฐิระ จึงขวางทางของท่านไว้ พลางระดมยิงลูกศรจำนวนมาก
7.16.46
व्याघ्रदत्तस्तु पाञ्चाल्यो द्रोणं विव्याध मार्गणैः ।
पञ्चाशता शितै राजंस्तत उच्चुक्रुशुर्जनाः ॥ ७.१६.४६ ॥
แต่วยาฆรทัตตะแห่งปาญจาละ โอ้พระราชา ยิงโทรณะด้วยลูกศรคมห้าสิบดอก ประชาชนจึงร้องตะโกนออกมาอย่างดัง
7.16.47
त्वरितं सिंहसेनस्तु द्रोणं विद्ध्वा महारथम् ।
प्राहसत्सहसा हृष्टस्त्रासयन्वै महारथान् ॥ ७.१६.४७ ॥
สิงหเสนะรีบยิงโทรณะผู้เป็นมหารถีด้วยลูกศร แล้วด้วยความยินดีก็หัวเราะขึ้นอย่างกะทันหัน ทำให้มหารถีทั้งหลายต้องหวาดกลัว
7.16.48
ततो विष्फार्य नयने धनुर्ज्यामवमृज्य च ।
तलशब्दं महत्कृत्वा द्रोणस्तं समुपाद्रवत् ॥ ७.१६.४८ ॥
จากนั้นโทรณะเบิกตากว้าง เช็ดสายธนู แล้วดีดสายดังเปรี้ยง จึงพุ่งเข้าหาสิงหเสนะ
7.16.49
ततस्तु सिंहसेनस्य शिरः कायात्सकुण्डलम् ।
व्याघ्रदत्तस्य चाक्रम्य भल्लाभ्यामाहरद्बली ॥ ७.१६.४९ ॥
จากนั้น โทรณะผู้มีกำลัง ด้วยลูกศรภัลละสองดอก ตัดศีรษะของสิงหเสนะพร้อมตุ้มหูออกจากร่าง แล้วเข้าโจมตีวยาฆรทัตตะ และยึดศีรษะของเขาไปด้วย
7.16.50
तान्प्रमृज्य शरव्रातैः पाण्डवानां महारथान् ।
युधिष्ठिररथाभ्याशे तस्थौ मृत्युरिवान्तकः ॥ ७.१६.५० ॥
โทรณะกวาดมหารถีของปาณฑพเหล่านั้นให้พ้นทางด้วยฝูงลูกศร แล้วยืนอยู่ใกล้รถศึกของยุธิษฐิระ เหมือนดังความตายเอง เหมือนดังพระยม ผู้ทำลาย
7.16.51
ततोऽभवन्महाशब्दो राजन्यौधिष्ठिरे बले ।
हृतो राजेति योधानां समीपस्थे यतव्रते ॥ ७.१६.५१ ॥
จากนั้น โอ้พระราชา เสียงอื้ออึงอย่างใหญ่หลวงก็ดังขึ้นในกองทัพของยุธิษฐิระ นักรบผู้ระวังตัวที่ยืนอยู่ใกล้ ๆ ร้องว่า พระราชาถูกจับไปแล้ว
7.16.52
अब्रुवन्सैनिकास्तत्र दृष्ट्वा द्रोणस्य विक्रमम् ।
अद्य राजा धार्तराष्ट्रः कृतार्थो वै भविष्यति ॥ ७.१६.५२ ॥
เมื่อเห็นความกล้าหาญของโทรณะ ทหารที่อยู่ตรงนั้นก็กล่าวว่า วันนี้ พระราชาธฤตราษฎร์ผู้เป็นโอรสจะสมปรารถนาแน่นอน
7.16.53
अस्मिन्महूर्ते द्रोणस्तु पाण्डवं गृह्य हर्षितः ।
आगमिष्यति नो नूनं धार्तराष्ट्रस्य संयुगे ॥ ७.१६.५३ ॥
ในขณะนี้ โทรณะด้วยความยินดี จับตัวปาณฑพไว้ได้ คงจะมาหาพวกเราในสนามรบของพระโอรสธฤตราษฎร์อย่างแน่นอน
7.16.54
एवं सञ्जल्पतां तेषां तावकानां महारथः ।
आयाज्जवेन कौन्तेयो रथघोषेण नादयन् ॥ ७.१६.५४ ॥
ขณะที่พลของท่านกำลังพูดกันอย่างนั้น มหารถีผู้เป็นโอรสของกุนตีก็มาด้วยความเร็ว ทำให้ทิศทั้งหลายก้องกังวานด้วยเสียงรถศึก
7.16.55
शोणितोदां रथावर्तां कृत्वा विशसने नदीम् ।
शूरास्थिचयसङ्कीर्णां प्रेतकूलापहारिणीम् ॥ ७.१६.५५ ॥
ณ สถานที่สังหาร ได้เกิดเป็นแม่น้ำที่มีน้ำเป็นโลหิต มีวังน้ำเป็นรถศึก เต็มไปด้วยกองกระดูกของวีรบุรุษ และพัดพาฝั่งแห่งคนตายไปด้วย
7.16.56
तां शरौघमहाफेनां प्रासमत्स्यसमाकुलाम् ।
नदीमुत्तीर्य वेगेन कुरून्विद्राव्य पाण्डवः ॥ ७.१६.५६ ॥
ปาณฑพข้ามแม่น้ำนั้นอย่างรวดเร็ว แม่น้ำที่เต็มไปด้วยฟองใหญ่จากฝูงลูกศร และเต็มไปด้วยปลาที่คือหอก แล้วขับไล่ชาวกุรุให้แตกพ่ายไป
7.16.57
ततः किरीटि सहसा द्रोणानीकमुपाद्रवत् ।
छादयन्निषुजालेन महता मोहयन्निव ॥ ७.१६.५७ ॥
จากนั้น กิรีฏีก็พุ่งเข้าสู่กองทัพของโทรณะอย่างกะทันหัน ปกคลุมด้วยตาข่ายลูกศรอันใหญ่ เหมือนทำให้สับสนงุนงง
7.16.58
शीघ्रमभ्यस्यतो बाणान्सन्दधानस्य चानिशम् ।
नान्तरं ददृशे कश्चित्कौन्तेयस्य यशस्विनः ॥ ७.१६.५८ ॥
ไม่มีช่องว่างใดให้เห็นในพระโอรสของกุนตีผู้มีชื่อเสียง ขณะที่ท่านยิงลูกศรอย่างรวดเร็วและง้างคันธนูอยู่ตลอดเวลา
7.16.59
न दिशो नान्तरिक्षं च न द्यौर्नैव च मेदिनी ।
अदृश्यन्त महाराज बाणभूता इवाभवन् ॥ ७.१६.५९ ॥
ไม่อาจเห็นทั้งทิศ ท้องฟ้า สวรรค์ หรือแม้แต่แผ่นดิน โอ้พระมหาราชา ทุกสิ่งดูเหมือนกลายเป็นลูกศรไปหมด
7.16.60
नादृश्यत तदा राजंस्तत्र किञ्चन संयुगे ।
बाणान्धकारे महति कृते गाण्डीवधन्वना ॥ ७.१६.६० ॥
จากนั้น โอ้พระราชา ไม่มีสิ่งใดจะเห็นได้ในสนามรบนั้น เพราะความมืดมิดอันใหญ่หลวงของลูกศรที่ถูกยิงโดยผู้ถือคันธนูคาณฑีวะ
7.16.61
सूर्ये चास्तमनुप्राप्ते तमसा चाभिसंवृते ।
नाज्ञायत तदा शत्रुर्न सुहृन्न च कश्चन। ॥ ७.१६.६१ ॥
เมื่อดวงอาทิตย์ลับขอบฟ้าและความมืดปกคลุมไปทั่ว ในตอนนั้นไม่มีใครจำได้ว่าผู้ใดเป็นศัตรู ผู้ใดเป็นมิตร หรือผู้ใดเป็นใครเลย
7.16.62
ततोऽवहारं चक्रुस्ते द्रोणदुर्योधनादयः ।
तान्विदित्वा पुनस्त्रस्ता न युद्धमनसः परान् ॥ ७.१६.६२ ॥
ครั้นนั้น โทรณะ ทุรโยธน์ และคนอื่น ๆ จึงถอนทัพกลับไป ฝ่ายศัตรูก็หวาดกลัวอีกครั้งและหมดใจที่จะรบ จึงถอนทัพเช่นกัน
7.16.63
स्वान्यनीकानि बीभत्सुः शनकैरवहारयत् ।
ततोऽभितुष्टुवुः पार्थं प्रहृष्टाः पाण्डुसृञ्जयाः ॥ ७.१६.६३ ॥
พีภัตสุ คืออรชุน ค่อย ๆ ถอนกองทัพของตนออกไป ครั้นนั้น ปาณฑพและสัญชัยผู้ปีติยินดีต่างสรรเสริญปารถะคืออรชุนอย่างยิ่ง
7.16.64
पाञ्चालाश्च मनोज्ञाभिर्वाग्भिः सूर्यमिवर्षयः ।
एं स्वशिबिरं प्रायाज्जित्वा शत्रून्धनञ्जयः ॥ ७.१६.६४ ॥
ฝ่ายปาญจาละก็สรรเสริญด้วยถ้อยคำอันไพเราะ ดุจฤๅษีสรรเสริญพระอาทิตย์ ธนัญชัยคืออรชุนชนะศัตรูแล้ว จึงเสด็จกลับไปยังค่ายของตน
7.16.65
पृष्ठतः सर्वसैन्यानां मुदितो वै सकेशवः ।
मसारगल्वर्कमुवर्णरूपैर्वज्रप्रवालस्फटिकैश्च मुख्यैः। ॥ ७.१६.६५ ॥
อรชุนผู้ปีติยินดีแท้จริง พร้อมด้วยพระเกศวะคือพระกฤษณะ ขับรถอยู่ข้างหลังกองทัพทั้งหมด บนรถที่ประดับด้วยอัญมณีสำคัญ เช่น เพชร ปะการัง และแก้วผลึก
7.16.66
चित्रे रथे पाण्डुसुतो बभासे नक्षत्रचित्रे वियतीव चन्द्रः ॥ ७.१६.६६ ॥
บนรถอันวิจิตร บุตรแห่งปาณฑุ คืออรชุน เปล่งรัศมีดุจพระจันทร์บนท้องฟ้าที่ประดับด้วยดวงดาว
7.16.67
वृद्धक्षत्रस्य दायादं पितुरत्यन्तवैरिणम् ।
ससाराभिमुखः शूरः शार्दूल इव कुञ्जरम् ॥ ७.१६.६७ ॥
ผู้กล้าหาญรีบเข้าเผชิญหน้ากับทายาทแห่งพฤทธกษัตรา ผู้เป็นศัตรูอย่างยิ่งของบิดาตน ดุจเสือโคร่งที่เข้าโจมตีช้าง
7.16.68
तौ परस्परमासाद्य खह्गदन्तनखायुधौ ।
हृष्टवत्सम्प्रजहाते व्याघ्रकेसरिणाविव ॥ ७.१६.६८ ॥
ทั้งสองพบกัน ใช้ดาบ เขี้ยว และเล็บเป็นอาวุธ และต่างโจมตีกันอย่างกระตือรือร้น ดุจเสือโคร่งกับราชสีห์
7.16.69
सम्पातेष्वभिघातेषु निपातेष्वसिचर्मणोः ।
न तयोरन्तरं कश्चिद्ददर्श नरसिंहयोः ॥ ७.१६.६९ ॥
ในการปะทะ การโจมตี และการฟาดฟันด้วยดาบและโล่ ไม่มีผู้ใดเห็นช่องว่างระหว่างนรสิงห์ทั้งสองเลย
7.16.70
अवक्षेपोऽसिनिर्हादः शस्त्रान्तरनिदर्शनम् ।
बाह्यान्तरनिपातश्च निर्विशेमदृश्यत ॥ ७.१६.७० ॥
การแทงไป เสียงกังวานของดาบ การเผยช่องว่างระหว่างอาวุธ และการฟาดฟันทั้งภายนอกและภายใน ทั้งหมดนี้ปรากฏแก่สายตาเป็นอันเดียวกัน
7.16.71
बाह्यमाभ्यन्तरं चैव चरन्तौ मार्गमुत्तमम् ।
ददृशाते महात्मानौ सपक्षाविव पर्वतौ ॥ ७.१६.७१ ॥
ทั้งสองผู้มีจิตใจยิ่งใหญ่ เคลื่อนไหวไปตามวิถีทั้งภายนอกและภายในอันประเสริฐ ปรากฏแก่สายตาดุจภูเขาสองลูกที่มีปีก
7.16.72
ततो विक्षिपतः खङ्गं सौभद्रस्य यशस्विनः ।
शरावरणपक्षान्ते प्रजहार जयद्रथः ॥ ७.१६.७२ ॥
ครั้นนั้น ขณะที่เสาวภัทรผู้มีชื่อเสียงชักดาบ ชยัทรถก็ฟันเข้าที่ขอบของโล่ที่ทำด้วยลูกศร
7.16.73
रुक्मपत्रान्तरे सक्तस्तस्मिंश्चर्मणि भास्वरे ।
सिन्धुराजबलोद्धूतः सोऽभज्यत महानसिः ॥ ७.१६.७३ ॥
ดาบเล่มใหญ่ติดอยู่ระหว่างแผ่นทองของโล่อันเปล่งประกาย ถูกแรงของกองทัพกษัตริย์แห่งสินธุเหวี่ยงขึ้น และหักลง
7.16.74
भग्नमाज्ञाय निस्त्रिंशमवप्लुत्य पदानि षट् ।
अदृश्यत निमेषेण स्वरथं पुनरास्थितः ॥ ७.१६.७४ ॥
เมื่อรู้ว่าดาบหักแล้ว เขากระโดดลงมาหกก้าว และในชั่วพริบตาก็ปรากฏตัวขึ้นอีกครั้งบนรถของตน
7.16.75
तं कार्ष्णिं समरान्मुक्तमास्थितं रथमुत्तमम् ।
सहिताः सर्वराजानः परिवव्रुः समन्ततः ॥ ७.१६.७५ ॥
บุตรของพี่เขยพระกฤษณะ ซึ่งขึ้นยืนอยู่บนรถอันประเสริฐอีกครั้งและพ้นจากการรบแล้ว ถูกกษัตริย์ทั้งหมดรวมกันล้อมไว้ทุกด้าน
7.16.76
ततश्चर्म च खङ्गं च समुत्क्षिप्य महाबलः ।
ननादार्जुनदायादः प्रेक्षमाणो जयद्रथम् ॥ ७.१६.७६ ॥
ครั้นนั้น ทายาทของอรชุนผู้มีพลังมาก ยกโล่และดาบขึ้นสูง แล้วคำรามลั่น จ้องมองชยัทรถ
7.16.77
सिन्धुराजं परित्यज्य सौभद्रः परवीरहा ।
तापयामास तत्सैन्यं भुवनं भास्करो यथा ॥ ७.१६.७७ ॥
โอรสของสุภัทรา ผู้สังหารวีรชนของฝ่ายศัตรู ละทิ้งกษัตริย์แห่งสินธุไว้ข้างหลัง แล้วแผดเผากองทัพนั้น ดุจพระอาทิตย์แผดเผาโลก
7.16.78
तस्य सर्वायसीं शक्तिं शल्यः कनकभूषणाम् ।
चिक्षेप समरे घोरां दीप्तामग्निशिखामिव ॥ ७.१६.७८ ॥
ศัลยะขว้างหอกที่ทำด้วยเหล็กทั้งหมด ประดับด้วยทอง น่ากลัว และลุกโชนดุจเปลวไฟ ใส่เขาในสนามรบ
7.16.79
तामवप्लुत्य जग्राह विकोशं चाकरोदसिम् ।
वैनतेयो यथा कार्ष्णिः पतन्तमुरगोत्तमम् ॥ ७.१६.७९ ॥
เขากระโดดลงมาคว้าหอกนั้นไว้ แล้วชักดาบออกจากฝัก ดุจครุฑคว้างูพิษตัวใหญ่ที่กำลังร่วงลงมา
7.16.80
तस्य लाषवमाज्ञाय सत्वं चामिततेजसः ।
सहिताः सर्वराजानः सिंहनादमथानदन् ॥ ७.१६.८० ॥
เมื่อเห็นความว่องไวของเขาและความกล้าหาญของผู้มีรัศมีหาที่สุดมิได้ กษัตริย์ทั้งหมดรวมกันคำรามดุจเสียงราชสีห์
7.16.81
ततस्तामेव शल्यस्य सौभद्रः परवीरहा ।
मुमोच भुजवीर्येण वैदूर्यविकृतां शिताम् ॥ ७.१६.८१ ॥
จากนั้น เสาภัทร ผู้สังหารวีรบุรุษฝ่ายศัตรู ได้ปล่อยหอกคมของศัลยะ ซึ่งประดับด้วยไพฑูรย์ ด้วยกำลังแห่งแขนของตน
7.16.82
सा तस्य रथमासाद्य निर्मुक्तभुजगोपमा ।
जघान सूतं शल्यस्य रथाच्चैनमपातयत् ॥ ७.१६.८२ ॥
หอกนั้นพุ่งมาถึงรถศึกของเขา ดุจงูที่ถูกปล่อยออกไป แทงสังหารสารถีของศัลยะ และยังทำให้ศัลยะเองตกลงจากรถศึกไปด้วย
7.16.83
ततो विराटद्रुपदौ धृष्टकेतुर्युधिष्ठिरः ।
सात्यकिः केकया भीमो धृष्टद्युम्नशिखण्डिनौ ॥ ७.१६.८३ ॥
ต่อจากนั้น วิราฏะและทรุปทะ ธฤษฏเกตุ ยุธิษฐิระ สาตยกิ เจ้าชายแห่งเกกัย ภีมะ ธฤษฏทยุมนะ และศิขัณฑินก็เข้ามา
7.16.84
यमौ च द्रौपदेयाश्च साधुसाध्विति चुक्रुशुः ।
बाणशब्दाश्च विविधाः सिंहनादाश्च पुष्कलाः ॥ ७.१६.८४ ॥
ฝาแฝดและบุตรของเทราปที ร้องขึ้นว่า "ดีแล้ว ดีแล้ว" และมีเสียงลูกศรนานาชนิดกับเสียงคำรามดุจสิงห์ดังกึกก้องไปทั่ว
7.16.85
प्रादुरासन्हर्षयन्तः सौभद्रमपलायिनम् ।
तन्नामृष्यन्त पुत्रास्ते शत्रोर्विजयलक्षणम् ॥ ७.१६.८५ ॥
ผู้ที่ชื่นชมยินดีต่างลุกขึ้น เมื่อเห็นเสาภัทรยืนมั่นและไม่หนี บุตรทั้งหลายของท่านทนไม่ได้ต่อเครื่องหมายแห่งชัยชนะของศัตรูนั้น
7.16.86
अथैनं सहसा सर्वे समन्तान्निशितैः शरैः ।
अभ्याकिरन्महाराज जलदा इव पर्वतम् ॥ ७.१६.८६ ॥
แล้วทั้งหมดก็รุมระดมยิงเสาภัทรพร้อมกันในทันใด จากทุกทิศ ด้วยลูกศรที่คมกล้า ข้าแต่มหาราช ดุจเมฆที่ปกคลุมภูเขา
7.16.87
तेषां च प्रियमन्विच्छन्सूतस्य च पराभवम् ।
आर्तायनिरमित्रघ्नः क्रुद्धः सौभद्रमभ्ययात् ॥ ७.१६.८७ ॥
อารตายนี ผู้สังหารศัตรู ปรารถนาความปลอดภัยของพวกเขา และเมื่อเห็นความพ่ายแพ้ของสารถี ก็โกรธขึ้น จึงรุดเข้าหาเสาภัทร