Mahābhārata · Adhyāya 7.164
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
7.164.1
वर्तमाने यथा यद्धे घोररूपे भयावहे ।
तमसा संवृते लोके रजसा च महीपते ॥ ७.१६४.१ ॥
Oh señor de la tierra, mientras aquella batalla terrible y espantosa seguía su curso, y el mundo estaba envuelto en tinieblas y polvo.
7.164.2
नापश्यन्त रणे योधाः परस्परमवस्थिताः ।
अनुमानेन संज्ञाभिर्युद्धं तद्ववृधे महत् ॥ ७.१६४.२ ॥
Los guerreros que estaban en la batalla no podían verse unos a otros; se reconocían por conjetura y señales, y aquel gran combate creció.
7.164.3
नरनागाश्वमथनं परमं रोमहर्षणम् ।
द्रोणकर्णकृपा वीरा भीमपार्षतसात्यकाः।
अन्योन्यं क्षोभयामासुः सैन्यानि नृपसत्तम ॥ ७.१६४.३ ॥
Se produjo un supremo y estremecedor embate de hombres, elefantes y caballos; héroes como Droṇa, Karṇa, Kṛpa, Bhīma, Pārṣata y Sātyaki agitaban los ejércitos unos de otros, oh mejor de los reyes.
7.164.4
वध्यमानानि सैन्यानि समन्तात्तैर्महारथैः ।
तमसा संवृते चैव समन्ताद्विप्रदुद्रुवुः ॥ ७.१६४.४ ॥
Los ejércitos, abatidos por todas partes por aquellos grandes guerreros de carro y cubiertos por la oscuridad, huyeron en todas direcciones.
7.164.5
ते सर्वतो विद्रवन्तो योधा विध्वस्तचेतनाः ।
अहन्यन्त महाराज धावमानाश्च संयुगे ॥ ७.१६४.५ ॥
Aquellos guerreros, huyendo por todas partes con los sentidos destrozados, fueron abatidos mientras corrían en el combate, oh gran rey.
7.164.6
महारथसहस्राणि जघ्नुरन्योन्यमाहवे ।
अन्ये तमसि मूढानि पुत्रस्य तव मन्त्रिते ॥ ७.१६४.६ ॥
Miles de grandes guerreros de carro se golpearon unos a otros en la batalla; otros, desconcertados en la oscuridad, lo hicieron por consejo de tu hijo.
7.164.7
ततः सर्वाणि सैन्यानि सेनागोपाश्च भारत ।
व्यमुह्यन्त रणे तत्र तमसा संवृते सति ॥ ७.१६४.७ ॥
Entonces, oh Bhārata, todos los ejércitos y los guardianes del ejército quedaron desconcertados en aquella batalla, cuando todo estaba envuelto en tinieblas.
7.164.8
तेषां संलोड्यमानानां पाण्डवैर्विहतौजसाम् ।
अन्धे तमसि मग्नानामासीत्किं वो मनस्तदा ॥ ७.१६४.८ ॥
¿Qué sentíais entonces, cuando ellos, acosados por los Pāṇḍavas y con su fuerza quebrantada, estaban hundidos en la ciega oscuridad?
7.164.9
कथं प्रकाशस्तेषां वा मम सैन्यस्य वा पुनः ।
बभूव लोके तमसा तथा सञ्जय संवृते ॥ ७.१६४.९ ॥
¿Cómo, oh Sañjaya, cuando el mundo estaba así envuelto en tinieblas, volvió la luz para ellos o para mi ejército?
7.164.10
ततः सर्वाणि सैन्यानि हतशिष्टानि यानि वै ।
सेनागोप्तॄनथादिश्य पुनर्व्यूहमकल्पयत् ॥ ७.१६४.१० ॥
Entonces todos los ejércitos que habían sobrevivido a la matanza, tras dar órdenes a los guardianes del ejército, dispusieron de nuevo su formación de batalla.
7.164.11
द्रोणः पुरस्ताज्जघने तु शल्य… ।
स्तथा द्रौणिः कृतवर्मा सौबलश्च।
स्वयं तु सर्वाणि बलानि राज… ।
न्राजाऽभ्ययाद्गोपयन्वै निशायाम् ॥ ७.१६४.११ ॥
Droṇa estaba al frente y Śalya en la retaguardia; asimismo Drauṇi (Aśvatthāman), Kṛtavarman y Saubala (Śakuni). El rey mismo avanzó de noche, protegiendo a todas las fuerzas…
7.164.12
उवाच सर्वांश्च पदातिसङ्घा… ।
न्दुर्योधनः पार्थिवसान्त्वपूर्वम्।
उत्सृज्य सर्वे परमायुधानि ।
गृह्णीत हस्तैर्ज्वलितान्प्रदीपान् ॥ ७.१६४.१२ ॥
Duryodhana, primero con palabras reales de consuelo, habló a todos los grupos de infantes… Que todos dejen a un lado sus grandes armas y tomen en sus manos lámparas encendidas.
7.164.13
ते चोदिताः पार्थिवसत्तमेन ।
ततः प्रहृष्टा जगृहुः प्रदीपान् ॥ ७.१६४.१३ ॥
Impulsados por el mejor de los reyes, entonces, llenos de alegría, tomaron las lámparas.
7.164.14
देवर्षिगन्धर्वसुरर्षिसङ्घा ।
विद्याधराश्चाप्सरसां गणाश्च।
नागाः सयक्षोरगकिन्नराश्च ।
हृष्टा दिविस्था जगृहुः प्रदीपान् ॥ ७.१६४.१४ ॥
Las huestes de dioses, videntes, gandharvas y sabios divinos, los vidyādharas, las tropas de apsarases, los nāgas, junto con los yakṣas, uragas y kinnaras, llenos de alegría, desde el cielo tomaron las lámparas.
7.164.15
दिग्धैर्वतेभ्यश्च समापतन्तो… ।
ऽदृश्यन्त दीपाः ससुगन्धितैलाः।
विशेषतो नारदपर्वताभ्यां ।
सम्बोध्यमानाः कुरुपाण्डवार्थम् ॥ ७.१६४.१५ ॥
Cayendo de las mechas… se vieron las lámparas, fragantes con buen aceite, sobre todo cuando Nārada y Parvata las dirigían por el bien de los kurus y pāṇḍavas.
7.164.16
सा भूय एव ध्वजिनी विभक्ता ।
व्यरोचताग्निप्रभया निशायाम्।
महाधनैराभरणैश्च दिव्यैः ।
शस्त्रैश्च दीप्तैरपि सम्पतद्भिः ॥ ७.१६४.१६ ॥
Aquel ejército, dividido de nuevo, resplandeció de noche con la luz del fuego, con gran riqueza, adornos divinos y armas ardientes que caían juntas.
7.164.17
रथेरथे पञ्च विदीपकास्तु ।
प्रदीपकास्तत्र गजे त्रयश्च।
प्रत्यश्वमेकश्च महाप्रदीपः ।
कृतास्तु तैः पाण्डवैः कौरवेयैः ॥ ७.१६४.१७ ॥
En cada carro había cinco lámparas, en el elefante tres, y para cada caballo una gran lámpara; esto lo hicieron los pāṇḍavas y los kauravas.
7.164.18
क्षणेन सर्वे विहिताः प्रदीपा ।
व्यादीपयन्तो ध्वजिनीं तवासु ॥ ७.१६४.१८ ॥
En un instante todas las lámparas quedaron dispuestas e iluminaron tu ejército.
7.164.19
सर्वास्तु सेना व्यतिसेव्यमानाः ।
पदातिभिः पावकतैलहस्तैः।
प्रकाश्यमाना ददृशुर्निशायां ।
यथान्तरिक्षे जलदास्तडिद्भिः ॥ ७.१६४.१९ ॥
De noche, todos los ejércitos, impulsados por la infantería que llevaba fuego y aceite en las manos, iluminados, se veían como nubes en el cielo iluminadas por relámpagos.
7.164.20
प्रकाशितायां तु ततो ध्वजिन्यां ।
द्रोणोऽग्निकल्पः प्रतपन्सपत्नान्।
रराज राजेन्दर सुवर्णवर्मा ।
मध्यं गतः सूर्य इवांशुमाली ॥ ७.१६४.२० ॥
Entonces, iluminado el ejército, Droṇa, semejante al fuego, abrasando a los enemigos, resplandeció, oh señor de reyes, con su armadura dorada, como el sol de rayos que ha llegado al mediodía.
7.164.21
जाम्बूनदेष्वाभरणेषु चैव ।
निष्केषु शुद्धेषु शरासनेषु।
पीतेषु शस्त्रेषु च पावकस्य ।
प्रतिप्रभास्तत्र तदा बभूवुः ॥ ७.१६४.२१ ॥
En los adornos de oro de Jāmbūnada, en las monedas de oro puro, en los arcos, en las armas doradas y en el fuego, aparecieron entonces reflejos de luz.
7.164.22
गदाश्च शैक्याः परिघाश्च शुभ्रा ।
रथेषु शक्त्यश्च विवर्तमानाः।
प्रतिप्रभारश्मिभिराजमीढ ।
पुनःपुनः सञ्जनयन्ति दीपान् ॥ ७.१६४.२२ ॥
Mazas de acero, brillantes porras de hierro y lanzas que giran en los carros, oh descendiente de Ajamīḍha, con sus rayos de luz reflejada producen una y otra vez luces como lámparas.
7.164.23
छत्राणि वालव्यजनानि खङ्गा ।
दीप्ता महोल्काश्च तथैव राजन्।
व्याघूर्णमानाश्च सुवर्णमाला ।
व्यायच्छतां तत्र तदा विरेजुः ॥ ७.१६४.२३ ॥
Oh rey, los parasoles, los abanicos de cola de yak, las espadas, las grandes antorchas ardientes y las guirnaldas doradas que se balancean, en manos de quienes los levantaban, brillaron entonces allí.
7.164.24
शस्त्रप्रभाभिश्च विराजमानं ।
दीपप्रभाभिश्च तदा बलं तत्।
प्रकाशितं चाभरणप्रभाभि… ।
र्भृशं प्रकाशं नृपते बभूव ॥ ७.१६४.२४ ॥
Iluminado por el brillo de las armas y la luz de las lámparas, aquel ejército resplandeció entonces; iluminado también por el resplandor de los adornos, oh rey, se volvió sumamente brillante.
7.164.25
पीतानि शस्त्राण्यसृगुक्षितानि ।
वीरावधूतानि तनुच्छदानि।
दीप्तां प्रभां प्राजनयन्त तत्र ।
तपात्यये विद्युदिवान्तरिक्षे ॥ ७.१६४.२५ ॥
Aquellas armas amarillentas, untadas de sangre y sacudidas por los héroes, y las armaduras, producían allí una luz ardiente, como un relámpago en el cielo al final del verano.
7.164.26
प्रकम्पितानामभिधातवेगै… ।
रभिघ्नतां चापततां जवेन।
वक्राण्यकाशन्त तदा नराणां ।
वाय्वीरितानीव महाम्बुजानि ॥ ७.१६४.२६ ॥
Los cuerpos encorvados de los hombres temblorosos por la fuerza de los golpes, de los que golpeaban y de los que caían con rapidez, brillaron entonces como grandes lotos agitados por el viento.
7.164.27
महावने दारुमये प्रदीप्ते ।
यथा प्रभा भास्करस्यापि नश्येत्।
तथा तदाऽऽसीद्वजिनी प्रदीप्ता ।
महाभया भारत भीमरूपा ॥ ७.१६४.२७ ॥
Como en un gran bosque de madera ardiendo, de modo que incluso la luz del sol se perdería, así entonces aquel ejército ardió, ¡oh Bhārata!, sumamente temible y de forma espantosa.
7.164.28
तत्संप्रदीप्तां बलमस्मदीयं ।
निशाम्य पार्थास्त्वरितास्तथैव।
सर्वेषु सैन्येषु पदातिसङ्घा… ।
नचोदयंस्तेऽपि चक्रुः प्रदीपान् ॥ ७.१६४.२८ ॥
Viendo nuestro ejército ardiendo con fuerza, los hijos de Pṛthā también con prisa, y del mismo modo en todos los ejércitos las bandas de infantes… ellos también encendieron lámparas.
7.164.29
गजेगजे सप्त कृपाः प्रदीपा ।
रथेरथे चैव दश प्रदीपाः।
द्वावश्वपृष्ठे परिपार्श्वतोऽन्ये ।
ध्वजेषु चान्ये जघनेषु चान्ये ॥ ७.१६४.२९ ॥
En cada elefante siete lámparas, en cada carro diez lámparas; dos sobre el lomo de los caballos, otras alrededor de los flancos, otras en los estandartes y otras en la retaguardia.
7.164.30
सेनासु सर्वासु च पार्श्वतोऽन्ये ।
पश्चात्पुरस्ताच्च समन्ततश्च।
मध्ये तथाऽन्ये ज्वलिताग्निहस्ता ।
व्यदीपयन्पाण्डुसुतस्य सेनाम् ॥ ७.१६४.३० ॥
En todos los ejércitos, otros a los flancos, detrás, delante y por todas partes, y otros en el centro, con antorchas encendidas en las manos, iluminaban el ejército del hijo de Pāṇḍu.
7.164.31
मध्ये तथाऽन्ये ज्वलिताग्निहस्ताः ।
सेनाद्वयेऽपि स्म नरा विचेरुः ॥ ७.१६४.३१ ॥
En el centro también había otros con antorchas encendidas en las manos; en ambos ejércitos los hombres se movían de un lado a otro.
7.164.32
सर्वेषु सैन्येषु पदातिसङ्घा ।
विमिश्रिता हस्तिरथाश्वबृन्दैः।
व्यदीपयंस्ते ध्वजिनीं प्रदीप्ता… ।
स्तथा बलं पाण्डवेयाभिगुप्तम् ॥ ७.१६४.३२ ॥
En todos los ejércitos, las multitudes de infantes, mezcladas con tropas de elefantes, carros y caballos, iluminaban la hueste con antorchas encendidas; así también la fuerza protegida por los Pāṇḍava.
7.164.33
तेन प्रदीप्तेन तथा प्रदीप्तं… ।
बलं तवासीद्बलवद्बलेन।
भाः कुर्वता भानुमता ग्रहेण ।
दिवाकरेणाग्निरिवाभिगुप्तः ॥ ७.१६४.३३ ॥
Con aquella luz encendida, tu propio ejército, fortalecido por su poder, resplandeció, como el fuego es protegido por el sol resplandeciente.
7.164.34
तयोः प्रभाः पृथिवीमन्तरिक्षं ।
सर्वा व्यतिक्रम्य दिशश्च वृद्धाः।
तेन प्रकाशेन भृशं प्रकाशं ।
बभूव तेषां तव चैव सैन्यम् ॥ ७.१६४.३४ ॥
Los resplandores de aquellos dos se extendieron más allá de la tierra, el cielo y todas las direcciones. Con esa luz, tu ejército y el de ellos quedaron muy iluminados.
7.164.35
तेन प्रकाशेन दिवं गतेन ।
सम्बोधिता देवगणाश्च राजन्।
गन्धर्वयक्षासुरसिद्धसङ्घाः ।
समागमन्नप्सरसश्च सर्वाः ॥ ७.१६४.३५ ॥
Cuando aquella luz llegó al cielo, oh rey, las huestes de los dioses despertaron, y las multitudes de gandharvas, yakṣas, asuras y siddhas, y todas las apsarás, se reunieron allí.
7.164.36
तद्देवगन्धर्वसमाकुलं च ।
यक्षासुरेन्द्राप्सरसां गणैश्च।
हतैश्च शूरैर्दिवमारुहद्भि… ।
रायोधनं दिव्यकल्पं बभूव ॥ ७.१६४.३६ ॥
Aquel campo de batalla, repleto de dioses y gandharvas, se llenó de huestes de yakṣas, asuras, Indra y apsarás; mientras los héroes caídos ascendían al cielo, se volvió como un reino divino.
7.164.37
रथाश्वनागाकुलदीपदीप्तं ।
संरब्धयोधं हतविद्रुताश्वम्।
महद्बलं व्यूढरथाश्वनागं ।
सुरासुरव्यूहसमं बभूव ॥ ७.१६४.३७ ॥
Resplandeciente con las lámparas de la multitud de carros, caballos y elefantes, lleno de guerreros furiosos, con caballos muertos y en fuga, aquel gran ejército, con sus carros, caballos y elefantes dispuestos en orden, se volvió semejante a la formación de dioses y asuras.
7.164.38
तच्छक्तिसङ्घाकुलचण्डवातं ।
महारथाभ्रं गजवाजिघोषम्।
शस्त्रौगवर्षं रुधिराम्बुधारं ।
निशि प्रवृत्तं रथदुर्दिनं तत् ॥ ७.१६४.३८ ॥
Un viento feroz colmado de haces de lanzas, una nube de grandes guerreros en carro, el rugido de elefantes y caballos, una lluvia de armas, un torrente de sangre como agua: aquel día tormentoso de carros se desató de noche.
7.164.39
तस्मिन्महाग्निप्रतिमो महात्मा ।
सन्तापंयन्पाण्डवान्विप्रमुख्यः।
गभस्तिभिर्मध्यगतो यथाऽर्को ।
वर्षात्यये तद्वदभून्नरेन्द्र ॥ ७.१६४.३९ ॥
En aquella batalla, el magnánimo, semejante a un gran fuego, el primero entre los brahmanes, atormentando a los Pāṇḍavas, se volvió como el sol en medio de sus rayos al final de la estación de lluvias, oh señor de los hombres.