ମହାଭାରତ · ଅଧ୍ୟାୟ 7.164
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
7.164.1
वर्तमाने यथा यद्धे घोररूपे भयावहे ।
तमसा संवृते लोके रजसा च महीपते ॥ ७.१६४.१ ॥
ହେ ମହୀପତି, ଭୟଙ୍କର ଓ ଭୟାବହ ରୂପ ଧାରଣ କରି ସେହି ଯୁଦ୍ଧ ଚାଲୁଥିବା ସମୟରେ, ଲୋକ ଅନ୍ଧକାର ଓ ଧୂଳିରେ ଆବୃତ ଥିଲା।
7.164.2
नापश्यन्त रणे योधाः परस्परमवस्थिताः ।
अनुमानेन संज्ञाभिर्युद्धं तद्ववृधे महत् ॥ ७.१६४.२ ॥
ରଣରେ ଠିଆ ହୋଇଥିବା ଯୋଧାମାନେ ପରସ୍ପରକୁ ଦେଖିପାରିଲେ ନାହିଁ; ସେମାନେ ଅନୁମାନ ଓ ସଙ୍କେତରେ ଚିହ୍ନିଲେ। ସେ ଯୁଦ୍ଧ ବହୁତ ବଢ଼ିଗଲା।
7.164.3
नरनागाश्वमथनं परमं रोमहर्षणम् ।
द्रोणकर्णकृपा वीरा भीमपार्षतसात्यकाः।
अन्योन्यं क्षोभयामासुः सैन्यानि नृपसत्तम ॥ ७.१६४.३ ॥
ମନୁଷ୍ୟ, ହାତୀ ଓ ଘୋଡ଼ାଙ୍କୁ ମଥନ କରୁଥିବା, ରୋମାଞ୍ଚକର ଭୟଙ୍କର ଯୁଦ୍ଧ ହେଲା; ଦ୍ରୋଣ, କର୍ଣ୍ଣ, କୃପ, ଭୀମ, ଧୃଷ୍ଟଦ୍ୟୁମ୍ନ ଓ ସାତ୍ୟକି ପରି ବୀରମାନେ ପରସ୍ପରର ସୈନ୍ୟ ବିଚଳିତ କଲେ। ହେ ନୃପଶ୍ରେଷ୍ଠ।
7.164.4
वध्यमानानि सैन्यानि समन्तात्तैर्महारथैः ।
तमसा संवृते चैव समन्ताद्विप्रदुद्रुवुः ॥ ७.१६४.४ ॥
ସେହି ମହାରଥୀମାନଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ଚାରିପାଶରୁ ମାରି ଯାଉଥିବା ସୈନ୍ୟମାନେ, ଅନ୍ଧକାରରେ ଆବୃତ ହୋଇ ସବୁ ଦିଗକୁ ପଳାଇଲେ।
7.164.5
ते सर्वतो विद्रवन्तो योधा विध्वस्तचेतनाः ।
अहन्यन्त महाराज धावमानाश्च संयुगे ॥ ७.१६४.५ ॥
ସେହି ଯୋଦ୍ଧାମାନେ ସବୁ ଦିଗକୁ ପଳାଉଥିବା ସମୟରେ, ଚେତନା ହଜାଇ, ହେ ମହାରାଜ, ଯୁଦ୍ଧରେ ଦୌଡ଼ିବା ସମୟରେ ହିଁ ମାରି ଯାଇଥିଲେ।
7.164.6
महारथसहस्राणि जघ्नुरन्योन्यमाहवे ।
अन्ये तमसि मूढानि पुत्रस्य तव मन्त्रिते ॥ ७.१६४.६ ॥
ହଜାର ହଜାର ମହାରଥୀ ଯୁଦ୍ଧରେ ପରସ୍ପରକୁ ଆଘାତ କଲେ; ଅନ୍ୟମାନେ ଅନ୍ଧକାରରେ ମୂଢ଼ ହୋଇ, ଆପଣଙ୍କ ପୁତ୍ରଙ୍କ ପରାମର୍ଶରେ (ଏପରି କଲେ)।
7.164.7
ततः सर्वाणि सैन्यानि सेनागोपाश्च भारत ।
व्यमुह्यन्त रणे तत्र तमसा संवृते सति ॥ ७.१६४.७ ॥
ତା'ପରେ, ହେ ଭାରତ, ସମସ୍ତ ସେନା ଓ ସେନାରକ୍ଷକମାନେ ସେହି ଯୁଦ୍ଧରେ, ଅନ୍ଧକାରରେ ଆବୃତ ଥିବାବେଳେ, ବିଭ୍ରାନ୍ତ ହେଲେ।
7.164.8
तेषां संलोड्यमानानां पाण्डवैर्विहतौजसाम् ।
अन्धे तमसि मग्नानामासीत्किं वो मनस्तदा ॥ ७.१६४.८ ॥
ପାଣ୍ଡବମାନଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ପୀଡ଼ିତ, ତେଜ ହରାଇଥିବା, ଘୋର ଅନ୍ଧକାରରେ ନିମଜ୍ଜିତ ସେମାନଙ୍କ ମନ ସେତେବେଳେ କେମିତି ଥିଲା?
7.164.9
कथं प्रकाशस्तेषां वा मम सैन्यस्य वा पुनः ।
बभूव लोके तमसा तथा सञ्जय संवृते ॥ ७.१६४.९ ॥
ହେ ସଞ୍ଜୟ, ଜଗତ ଏହିପରି ଅନ୍ଧକାରରେ ଆବୃତ ଥିବାବେଳେ, ସେମାନଙ୍କ କିମ୍ବା ମୋ ସେନାକୁ ପୁନର୍ବାର ଆଲୋକ କେମିତି ହେଲା?
7.164.10
ततः सर्वाणि सैन्यानि हतशिष्टानि यानि वै ।
सेनागोप्तॄनथादिश्य पुनर्व्यूहमकल्पयत् ॥ ७.१६४.१० ॥
ତା'ପରେ ଯେଉଁ ସମସ୍ତ ସେନା ହତ ହୋଇ ନଥିଲେ, ସେମାନେ ସେନାରକ୍ଷକମାନଙ୍କୁ ଆଦେଶ ଦେଇ ପୁନର୍ବାର ବ୍ୟୂହ ରଚନା କଲେ।
7.164.11
द्रोणः पुरस्ताज्जघने तु शल्य… ।
स्तथा द्रौणिः कृतवर्मा सौबलश्च।
स्वयं तु सर्वाणि बलानि राज… ।
न्राजाऽभ्ययाद्गोपयन्वै निशायाम् ॥ ७.१६४.११ ॥
ଦ୍ରୋଣ ଆଗରେ ଓ ଶଲ୍ୟ ପଛରେ ଥିଲେ; ସେହିପରି ଦ୍ରୌଣି (ଅଶ୍ୱତ୍ଥାମା), କୃତବର୍ମା ଓ ସୌବଳ (ଶକୁନି) ମଧ୍ୟ ଥିଲେ। ରାଜା ନିଜେ ସମସ୍ତ ସେନାକୁ ରକ୍ଷା କରି ରାତ୍ରିରେ ଆଗକୁ ବଢ଼ିଲେ…
7.164.12
उवाच सर्वांश्च पदातिसङ्घा… ।
न्दुर्योधनः पार्थिवसान्त्वपूर्वम्।
उत्सृज्य सर्वे परमायुधानि ।
गृह्णीत हस्तैर्ज्वलितान्प्रदीपान् ॥ ७.१६४.१२ ॥
ଦୁର୍ଯ୍ୟୋଧନ ପ୍ରଥମେ ରାଜୋଚିତ ସାନ୍ତ୍ୱନା ଦେଇ ସମସ୍ତ ପଦାତିକ ଦଳମାନଙ୍କୁ କହିଲେ… ସମସ୍ତେ ଉତ୍ତମ ଅସ୍ତ୍ର ତ୍ୟାଗ କରି ହାତରେ ଜଳୁଥିବା ପ୍ରଦୀପ ଧରନ୍ତୁ।
7.164.13
ते चोदिताः पार्थिवसत्तमेन ।
ततः प्रहृष्टा जगृहुः प्रदीपान् ॥ ७.१६४.१३ ॥
ରାଜାମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଶ୍ରେଷ୍ଠଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ପ୍ରେରିତ ହୋଇ ସେମାନେ ହର୍ଷିତ ହେଇ ପ୍ରଦୀପ ନେଲେ।
7.164.14
देवर्षिगन्धर्वसुरर्षिसङ्घा ।
विद्याधराश्चाप्सरसां गणाश्च।
नागाः सयक्षोरगकिन्नराश्च ।
हृष्टा दिविस्था जगृहुः प्रदीपान् ॥ ७.१६४.१४ ॥
ଦେବ, ଋଷି, ଗନ୍ଧର୍ବ, ସୁର ଓ ଦେବର୍ଷିମାନଙ୍କ ସମୂହ, ବିଦ୍ୟାଧର, ଅପ୍ସରାଙ୍କ ଗଣ, ନାଗ, ଯକ୍ଷ, ଉରଗ ଓ କିନ୍ନର ହର୍ଷିତ ହୋଇ ଆକାଶରେ ରହି ପ୍ରଦୀପ ନେଲେ।
7.164.15
दिग्धैर्वतेभ्यश्च समापतन्तो… ।
ऽदृश्यन्त दीपाः ससुगन्धितैलाः।
विशेषतो नारदपर्वताभ्यां ।
सम्बोध्यमानाः कुरुपाण्डवार्थम् ॥ ७.१६४.१५ ॥
ବର୍ତ୍ତିରୁ ପଡୁଥିବା… ପ୍ରଦୀପ ଦେଖାଗଲା, ସୁଗନ୍ଧି ତେଲ ସହିତ, ବିଶେଷତଃ ନାରଦ ଓ ପର୍ବତ କୁରୁ-ପାଣ୍ଡବଙ୍କ ହିତ ପାଇଁ ସମ୍ବୋଧିତ ହେଉଥିବା ସମୟରେ।
7.164.16
सा भूय एव ध्वजिनी विभक्ता ।
व्यरोचताग्निप्रभया निशायाम्।
महाधनैराभरणैश्च दिव्यैः ।
शस्त्रैश्च दीप्तैरपि सम्पतद्भिः ॥ ७.१६४.१६ ॥
ସେହି ସେନା ପୁଣି ବିଭକ୍ତ ହୋଇ ରାତ୍ରିରେ ଅଗ୍ନିର ଆଲୋକରେ ଝଲସିଲା; ମହାଧନ, ଦିବ୍ୟ ଅଳଙ୍କାର ଓ ଦୀପ୍ତ ଅସ୍ତ୍ର ସହିତ।
7.164.17
रथेरथे पञ्च विदीपकास्तु ।
प्रदीपकास्तत्र गजे त्रयश्च।
प्रत्यश्वमेकश्च महाप्रदीपः ।
कृतास्तु तैः पाण्डवैः कौरवेयैः ॥ ७.१६४.१७ ॥
ପ୍ରତି ରଥରେ ପାଞ୍ଚଟି ପ୍ରଦୀପ, ସେଠାରେ ହାତୀ ଉପରେ ତିନୋଟି, ଓ ପ୍ରତି ଘୋଡା ପାଇଁ ଗୋଟିଏ ବଡ଼ ପ୍ରଦୀପ; ପାଣ୍ଡବ ଓ କୌରବମାନେ ତାହା କରାଇଲେ।
7.164.18
क्षणेन सर्वे विहिताः प्रदीपा ।
व्यादीपयन्तो ध्वजिनीं तवासु ॥ ७.१६४.१८ ॥
ମୁହୂର୍ତ୍ତ ମଧ୍ୟରେ ସବୁ ପ୍ରଦୀପ ସଜାଯାଇ ଆପଣଙ୍କ ସେନାକୁ ଆଲୋକିତ କଲେ।
7.164.19
सर्वास्तु सेना व्यतिसेव्यमानाः ।
पदातिभिः पावकतैलहस्तैः।
प्रकाश्यमाना ददृशुर्निशायां ।
यथान्तरिक्षे जलदास्तडिद्भिः ॥ ७.१६४.१९ ॥
ରାତିରେ ଅଗ୍ନି ଓ ତେଲ ହାତରେ ଧରିଥିବା ପଦାତିକମାନଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ଚାଳିତ ହୋଇ ଆଲୋକିତ ସମସ୍ତ ସେନା ଆକାଶରେ ବିଜୁଳିରେ ଝଲସୁଥିବା ମେଘ ଭଳି ଦେଖାଗଲେ।
7.164.20
प्रकाशितायां तु ततो ध्वजिन्यां ।
द्रोणोऽग्निकल्पः प्रतपन्सपत्नान्।
रराज राजेन्दर सुवर्णवर्मा ।
मध्यं गतः सूर्य इवांशुमाली ॥ ७.१६४.२० ॥
ତା'ପରେ ସେନା ପ୍ରକାଶିତ ହେଲେ, ଅଗ୍ନିସମ ଦ୍ରୋଣ ଶତ୍ରୁମାନଙ୍କୁ ତପାଉଥିଲେ ଏବଂ ହେ ରାଜେନ୍ଦ୍ର, ସୁବର୍ଣ୍ଣ କବଚରେ ମଧ୍ୟାହ୍ନରେ ପହଞ୍ଚିଥିବା ସୂର୍ଯ୍ୟ ଭଳି ଝଲସିଲେ।
7.164.21
जाम्बूनदेष्वाभरणेषु चैव ।
निष्केषु शुद्धेषु शरासनेषु।
पीतेषु शस्त्रेषु च पावकस्य ।
प्रतिप्रभास्तत्र तदा बभूवुः ॥ ७.१६४.२१ ॥
ଜାମ୍ବୁନଦ ସୁନାର ଅଳଙ୍କାର, ଶୁଦ୍ଧ ନିଷ୍କ, ଧନୁ, ପୀତ ଅସ୍ତ୍ର ଓ ଅଗ୍ନିରେ ସେତେବେଳେ ପ୍ରତିଫଳିତ ଆଲୋକ ଉତ୍ପନ୍ନ ହେଲା।
7.164.22
गदाश्च शैक्याः परिघाश्च शुभ्रा ।
रथेषु शक्त्यश्च विवर्तमानाः।
प्रतिप्रभारश्मिभिराजमीढ ।
पुनःपुनः सञ्जनयन्ति दीपान् ॥ ७.१६४.२२ ॥
ହେ ଅଜମୀଢ ବଂଶଧର, ଇସ୍ପାତ ଗଦା, ଧଳା ଲୁହାର ପରିଘ ଓ ରଥରେ ଘୂର୍ଣ୍ଣିତ ଶକ୍ତି ପ୍ରତିଫଳିତ କିରଣରେ ବାରମ୍ବାର ଦୀପ ଭଳି ଆଲୋକ ସୃଷ୍ଟି କରୁଛନ୍ତି।
7.164.23
छत्राणि वालव्यजनानि खङ्गा ।
दीप्ता महोल्काश्च तथैव राजन्।
व्याघूर्णमानाश्च सुवर्णमाला ।
व्यायच्छतां तत्र तदा विरेजुः ॥ ७.१६४.२३ ॥
ହେ ରାଜନ୍, ଛତ୍ର, ଚାମର, ଖଡ୍ଗ, ଜଳୁଥିବା ମହା-ଉଲ୍କା ଓ ଦୁଲୁଥିବା ସୁବର୍ଣ୍ଣମାଳା ଉଠାଉଥିବା ଲୋକମାନଙ୍କ ହାତରେ ସେତେବେଳେ ସେଠାରେ ଝଲସିଲେ।
7.164.24
शस्त्रप्रभाभिश्च विराजमानं ।
दीपप्रभाभिश्च तदा बलं तत्।
प्रकाशितं चाभरणप्रभाभि… ।
र्भृशं प्रकाशं नृपते बभूव ॥ ७.१६४.२४ ॥
ଅସ୍ତ୍ରର ପ୍ରଭା ଓ ଦୀପର ପ୍ରଭାରେ ସେତେବେଳେ ସେହି ସେନା ଝଲସି ଉଠିଲା; ଅଳଙ୍କାରର ପ୍ରଭାରେ ମଧ୍ୟ ପ୍ରକାଶିତ ହୋଇ, ହେ ରାଜନ୍, ତାହା ଅତ୍ୟନ୍ତ ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ ହେଲା।
7.164.25
पीतानि शस्त्राण्यसृगुक्षितानि ।
वीरावधूतानि तनुच्छदानि।
दीप्तां प्रभां प्राजनयन्त तत्र ।
तपात्यये विद्युदिवान्तरिक्षे ॥ ७.१६४.२५ ॥
ରକ୍ତରେ ଲିପ୍ତ, ବୀରମାନଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ଆନ୍ଦୋଳିତ ସେହି ପୀତବର୍ଣ୍ଣ ଶସ୍ତ୍ର ଓ କବଚ ସେଠାରେ ଝଲସିବା ପ୍ରଭା ଉତ୍ପନ୍ନ କଲା; ଗ୍ରୀଷ୍ମର ଶେଷରେ ଆକାଶରେ ବିଜୁଳି ପରି।
7.164.26
प्रकम्पितानामभिधातवेगै… ।
रभिघ्नतां चापततां जवेन।
वक्राण्यकाशन्त तदा नराणां ।
वाय्वीरितानीव महाम्बुजानि ॥ ७.१६४.२६ ॥
କମ୍ପମାନ ଲୋକଙ୍କର, ପ୍ରହାରର ବେଗରେ… ପ୍ରହାର କରୁଥିବା ଓ ବେଗରେ ପଡୁଥିବା ଲୋକଙ୍କର ବକ୍ର ଅଙ୍ଗ ସେତେବେଳେ ପବନରେ ଆନ୍ଦୋଳିତ ବଡ଼ ପଦ୍ମ ପରି ଝଲସିଲା।
7.164.27
महावने दारुमये प्रदीप्ते ।
यथा प्रभा भास्करस्यापि नश्येत्।
तथा तदाऽऽसीद्वजिनी प्रदीप्ता ।
महाभया भारत भीमरूपा ॥ ७.१६४.२७ ॥
ମହାବନରେ, କାଠମୟ ବସ୍ତୁ ଜଳୁଥିଲେ ସୂର୍ଯ୍ୟର ପ୍ରଭା ମଧ୍ୟ ଲୁପ୍ତ ହେବା ପରି, ସେହିପରି ସେତେବେଳେ ସେହି ସେନା ଜଳିଉଠିଲା—ଅତ୍ୟନ୍ତ ଭୟଙ୍କର, ହେ ଭାରତ, ଭୀଷଣ ରୂପରେ।
7.164.28
तत्संप्रदीप्तां बलमस्मदीयं ।
निशाम्य पार्थास्त्वरितास्तथैव।
सर्वेषु सैन्येषु पदातिसङ्घा… ।
नचोदयंस्तेऽपि चक्रुः प्रदीपान् ॥ ७.१६४.२८ ॥
ଆମର ସେହି ଜ୍ୱଳନ୍ତ ସେନାକୁ ଦେଖି ପୃଥାପୁତ୍ର ପାର୍ଥମାନେ ମଧ୍ୟ ଶୀଘ୍ର, ଏବଂ ସମସ୍ତ ସେନାରେ ପଦାତିକ ଦଳମାନେ ମଧ୍ୟ… ସେମାନେ ମଧ୍ୟ ଦୀପ ଜଳାଇଲେ।
7.164.29
गजेगजे सप्त कृपाः प्रदीपा ।
रथेरथे चैव दश प्रदीपाः।
द्वावश्वपृष्ठे परिपार्श्वतोऽन्ये ।
ध्वजेषु चान्ये जघनेषु चान्ये ॥ ७.१६४.२९ ॥
ପ୍ରତ୍ୟେକ ହାତୀରେ ସାତଟି, ପ୍ରତ୍ୟେକ ରଥରେ ଦଶଟି ଦୀପ; ଦୁଇଟି ଘୋଡ଼ାର ପିଠିରେ, କେତେକ ଚାରିପାଖ ପାର୍ଶ୍ୱରେ, କେତେକ ଧ୍ୱଜାରେ ଏବଂ ଅନ୍ୟମାନେ ପଛପଟରେ।
7.164.30
सेनासु सर्वासु च पार्श्वतोऽन्ये ।
पश्चात्पुरस्ताच्च समन्ततश्च।
मध्ये तथाऽन्ये ज्वलिताग्निहस्ता ।
व्यदीपयन्पाण्डुसुतस्य सेनाम् ॥ ७.१६४.३० ॥
ସମସ୍ତ ସେନାମାନଙ୍କରେ, କେତେକ ପାର୍ଶ୍ୱରେ, ପଛରେ, ଆଗରେ ଏବଂ ଚାରିପାଖରେ, ମଧ୍ୟରେ ମଧ୍ୟ ଅନ୍ୟମାନେ ହାତରେ ଜଳୁଥିବା ମଶାଲ ଧରି ପାଣ୍ଡୁପୁତ୍ରଙ୍କ ସେନାକୁ ଆଲୋକିତ କଲେ।
7.164.31
मध्ये तथाऽन्ये ज्वलिताग्निहस्ताः ।
सेनाद्वयेऽपि स्म नरा विचेरुः ॥ ७.१६४.३१ ॥
ମଧ୍ୟରେ ମଧ୍ୟ ଅନ୍ୟମାନେ ହାତରେ ଜଳୁଥିବା ମଶାଲ ଧରି ଥିଲେ; ଦୁଇ ସେନାରେ ମଣିଷମାନେ ବୁଲୁଥିଲେ।
7.164.32
सर्वेषु सैन्येषु पदातिसङ्घा ।
विमिश्रिता हस्तिरथाश्वबृन्दैः।
व्यदीपयंस्ते ध्वजिनीं प्रदीप्ता… ।
स्तथा बलं पाण्डवेयाभिगुप्तम् ॥ ७.१६४.३२ ॥
ସମସ୍ତ ସେନାରେ ପଦାତିକ ଦଳମାନେ ହାତୀ, ରଥ ଓ ଘୋଡ଼ାର ଦଳ ସହିତ ମିଶି ଜଳୁଥିବା ଦୀପରେ ସେନାକୁ ଆଲୋକିତ କଲେ; ସେହିପରି ପାଣ୍ଡବମାନଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ରକ୍ଷିତ ସେନାକୁ ମଧ୍ୟ।
7.164.33
तेन प्रदीप्तेन तथा प्रदीप्तं… ।
बलं तवासीद्बलवद्बलेन।
भाः कुर्वता भानुमता ग्रहेण ।
दिवाकरेणाग्निरिवाभिगुप्तः ॥ ७.१६४.३३ ॥
ସେହି ଜଳୁଥିବା ଆଲୋକରେ ତୁମ ସେନା ମଧ୍ୟ ବଳବାନ ହୋଇ ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ ହେଲା; ଯେପରି ଦୀପ୍ତ ସୂର୍ଯ୍ୟଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ଅଗ୍ନି ସୁରକ୍ଷିତ ହୁଏ।
7.164.34
तयोः प्रभाः पृथिवीमन्तरिक्षं ।
सर्वा व्यतिक्रम्य दिशश्च वृद्धाः।
तेन प्रकाशेन भृशं प्रकाशं ।
बभूव तेषां तव चैव सैन्यम् ॥ ७.१६४.३४ ॥
ସେ ଦୁଇଙ୍କ ପ୍ରଭା ପୃଥିବୀ, ଅନ୍ତରିକ୍ଷ ଓ ସମସ୍ତ ଦିଗ ଅତିକ୍ରମ କରି ବ୍ୟାପିଗଲା। ସେହି ଆଲୋକରେ ଆପଣଙ୍କ ଓ ସେମାନଙ୍କ ସୈନ୍ୟ ଅତ୍ୟନ୍ତ ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ ହୋଇଉଠିଲା।
7.164.35
तेन प्रकाशेन दिवं गतेन ।
सम्बोधिता देवगणाश्च राजन्।
गन्धर्वयक्षासुरसिद्धसङ्घाः ।
समागमन्नप्सरसश्च सर्वाः ॥ ७.१६४.३५ ॥
ସେ ଆଲୋକ ସ୍ୱର୍ଗକୁ ଯିବାରୁ, ହେ ରାଜନ୍, ଦେବଗଣ ଜାଗ୍ରତ ହେଲେ। ଗନ୍ଧର୍ବ, ଯକ୍ଷ, ଅସୁର, ସିଦ୍ଧଙ୍କ ଦଳ ଏବଂ ସମସ୍ତ ଅପ୍ସରା ସେଠାରେ ଏକତ୍ର ହେଲେ।
7.164.36
तद्देवगन्धर्वसमाकुलं च ।
यक्षासुरेन्द्राप्सरसां गणैश्च।
हतैश्च शूरैर्दिवमारुहद्भि… ।
रायोधनं दिव्यकल्पं बभूव ॥ ७.१६४.३६ ॥
ଦେବତା ଓ ଗନ୍ଧର୍ବଙ୍କରେ ପରିପୂର୍ଣ୍ଣ ସେହି ରଣଭୂମି, ଯକ୍ଷ, ଅସୁର, ଇନ୍ଦ୍ର ଓ ଅପ୍ସରାଙ୍କ ଦଳରେ ଭରିଗଲା। ନିହତ ବୀରମାନେ ସ୍ୱର୍ଗକୁ ଉଠିବାରୁ ତାହା ଦିବ୍ୟ ଲୋକ ପରି ହୋଇଗଲା।
7.164.37
रथाश्वनागाकुलदीपदीप्तं ।
संरब्धयोधं हतविद्रुताश्वम्।
महद्बलं व्यूढरथाश्वनागं ।
सुरासुरव्यूहसमं बभूव ॥ ७.१६४.३७ ॥
ରଥ, ଅଶ୍ୱ, ହସ୍ତୀଙ୍କ ଭିଡ଼ର ଦୀପରେ ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ, କ୍ରୋଧିତ ଯୋଦ୍ଧାମାନଙ୍କରେ ପୂର୍ଣ୍ଣ, ନିହତ ଓ ପଳାୟମାନ ଅଶ୍ୱଯୁକ୍ତ ସେହି ମହାବଳ, ବ୍ୟୂହିତ ରଥ, ଅଶ୍ୱ ଓ ହସ୍ତୀ ସହିତ, ଦେବାସୁର ବ୍ୟୂହ ସମ ହେଲା।
7.164.38
तच्छक्तिसङ्घाकुलचण्डवातं ।
महारथाभ्रं गजवाजिघोषम्।
शस्त्रौगवर्षं रुधिराम्बुधारं ।
निशि प्रवृत्तं रथदुर्दिनं तत् ॥ ७.१६४.३८ ॥
ଶକ୍ତି ଅସ୍ତ୍ରର ଦଳରେ ଭରା ପ୍ରଚଣ୍ଡ ବାତ୍ୟା, ମହାରଥୀଙ୍କ ମେଘ, ହସ୍ତୀ ଓ ଅଶ୍ୱର ଗର୍ଜନ, ଅସ୍ତ୍ରର ବର୍ଷା, ରକ୍ତର ଜଳଧାରା। ରାତିରେ ଆରମ୍ଭ ହୋଇଥିବା ସେ ରଥର ଦୁର୍ଦିନ ଥିଲା।
7.164.39
तस्मिन्महाग्निप्रतिमो महात्मा ।
सन्तापंयन्पाण्डवान्विप्रमुख्यः।
गभस्तिभिर्मध्यगतो यथाऽर्को ।
वर्षात्यये तद्वदभून्नरेन्द्र ॥ ७.१६४.३९ ॥
ସେହି ଯୁଦ୍ଧରେ ମହାଅଗ୍ନି ସମାନ ମହାତ୍ମା, ବ୍ରାହ୍ମଣଶ୍ରେଷ୍ଠ ପାଣ୍ଡବମାନଙ୍କୁ ତାପ ଦେଇ, ବର୍ଷାଋତୁ ଶେଷରେ କିରଣ ମଧ୍ୟରେ ଥିବା ସୂର୍ଯ୍ୟ ପରି ହେଲେ, ହେ ନରେନ୍ଦ୍ର।