മഹാഭാരതം · അധ്യായം 7.164
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
7.164.1
वर्तमाने यथा यद्धे घोररूपे भयावहे ।
तमसा संवृते लोके रजसा च महीपते ॥ ७.१६४.१ ॥
ഹേ മഹീപതേ, ഭയങ്കരവും ഭീതിജനകവുമായ ആ യുദ്ധം നടക്കുമ്പോൾ, ലോകം ഇരുട്ടിനാലും പൊടിയാലും മൂടപ്പെട്ടിരുന്നു.
7.164.2
नापश्यन्त रणे योधाः परस्परमवस्थिताः ।
अनुमानेन संज्ञाभिर्युद्धं तद्ववृधे महत् ॥ ७.१६४.२ ॥
രണത്തിൽ നിലകൊണ്ട യോദ്ധാക്കൾ പരസ്പരം കണ്ടില്ല; ഊഹത്താലും അടയാളങ്ങളാലും അവർ തിരിച്ചറിഞ്ഞു. ആ യുദ്ധം വലുതായി വളർന്നു.
7.164.3
नरनागाश्वमथनं परमं रोमहर्षणम् ।
द्रोणकर्णकृपा वीरा भीमपार्षतसात्यकाः।
अन्योन्यं क्षोभयामासुः सैन्यानि नृपसत्तम ॥ ७.१६४.३ ॥
മനുഷ്യരെയും ആനകളെയും കുതിരകളെയും മഥിക്കുന്ന, രോമാഞ്ചമുണർത്തുന്ന കഠിന യുദ്ധമുണ്ടായി; ദ്രോണൻ, കർണൻ, കൃപൻ, ഭീമൻ, ധൃഷ്ടദ്യുമ്നൻ, സാത്യകി എന്നീ വീരന്മാർ പരസ്പരം സേനകളെ ഇളക്കിമറിച്ചു. ഹേ നൃപശ്രേഷ്ഠാ.
7.164.4
वध्यमानानि सैन्यानि समन्तात्तैर्महारथैः ।
तमसा संवृते चैव समन्ताद्विप्रदुद्रुवुः ॥ ७.१६४.४ ॥
ആ മഹാരഥന്മാരാൽ എല്ലായിടത്തുനിന്നും വധിക്കപ്പെട്ട സേനകൾ, ഇരുട്ടിൽ മൂടപ്പെട്ട് എല്ലാ ദിക്കിലേക്കും ചിതറിയോടി.
7.164.5
ते सर्वतो विद्रवन्तो योधा विध्वस्तचेतनाः ।
अहन्यन्त महाराज धावमानाश्च संयुगे ॥ ७.१६४.५ ॥
ആ യോദ്ധാക്കൾ എല്ലായിടത്തേക്കും ഓടി, ബോധം നഷ്ടപ്പെട്ടവരായി, ഹേ മഹാരാജാവേ, യുദ്ധത്തിൽ ഓടുമ്പോൾതന്നെ വധിക്കപ്പെട്ടു.
7.164.6
महारथसहस्राणि जघ्नुरन्योन्यमाहवे ।
अन्ये तमसि मूढानि पुत्रस्य तव मन्त्रिते ॥ ७.१६४.६ ॥
ആയിരക്കണക്കിന് മഹാരഥന്മാർ യുദ്ധത്തിൽ പരസ്പരം പ്രഹരിച്ചു; മറ്റുള്ളവർ ഇരുട്ടിൽ മോഹിതരായി, നിങ്ങളുടെ പുത്രന്റെ ആലോചനപ്രകാരം (അങ്ങനെ ചെയ്തു).
7.164.7
ततः सर्वाणि सैन्यानि सेनागोपाश्च भारत ।
व्यमुह्यन्त रणे तत्र तमसा संवृते सति ॥ ७.१६४.७ ॥
അപ്പോൾ, ഭാരതാ, എല്ലാ സേനകളും സേനാരക്ഷകരും ആ യുദ്ധത്തിൽ, ഇരുളാൽ മൂടപ്പെട്ടിരിക്കെ, വിഭ്രമിച്ചുപോയി.
7.164.8
तेषां संलोड्यमानानां पाण्डवैर्विहतौजसाम् ।
अन्धे तमसि मग्नानामासीत्किं वो मनस्तदा ॥ ७.१६४.८ ॥
പാണ്ഡവരാൽ ഞെരുക്കപ്പെട്ട്, ശക്തി നശിച്ച്, ഘോരമായ ഇരുളിൽ മുങ്ങിയവർക്ക് അപ്പോൾ നിങ്ങളുടെ മനസ്സ് എങ്ങനെയായിരുന്നു?
7.164.9
कथं प्रकाशस्तेषां वा मम सैन्यस्य वा पुनः ।
बभूव लोके तमसा तथा सञ्जय संवृते ॥ ७.१६४.९ ॥
സഞ്ജയാ, ലോകം ഇങ്ങനെ ഇരുളാൽ മൂടപ്പെട്ടിരിക്കെ, അവർക്കോ എന്റെ സേനയ്‌ക്കോ വീണ്ടും പ്രകാശം എങ്ങനെ വന്നു?
7.164.10
ततः सर्वाणि सैन्यानि हतशिष्टानि यानि वै ।
सेनागोप्तॄनथादिश्य पुनर्व्यूहमकल्पयत् ॥ ७.१६४.१० ॥
അപ്പോൾ കൊല്ലപ്പെടാതെ ശേഷിച്ച എല്ലാ സേനകളും സേനാരക്ഷകരോട് ആജ്ഞാപിച്ച് വീണ്ടും വ്യൂഹം ചമച്ചു.
7.164.11
द्रोणः पुरस्ताज्जघने तु शल्य… ।
स्तथा द्रौणिः कृतवर्मा सौबलश्च।
स्वयं तु सर्वाणि बलानि राज… ।
न्राजाऽभ्ययाद्गोपयन्वै निशायाम् ॥ ७.१६४.११ ॥
ദ്രോണർ മുന്നിലും ശല്യൻ പിന്നിലും നിന്നു; അതുപോലെ ദ്രൗണി (അശ്വത്ഥാമാവ്), കൃതവർമ്മാവ്, സൗബലൻ (ശകുനി) എന്നിവരും. രാജാവ് സ്വയം എല്ലാ സേനകളെയും സംരക്ഷിച്ചുകൊണ്ട് രാത്രിയിൽ മുന്നോട്ടുപോയി…
7.164.12
उवाच सर्वांश्च पदातिसङ्घा… ।
न्दुर्योधनः पार्थिवसान्त्वपूर्वम्।
उत्सृज्य सर्वे परमायुधानि ।
गृह्णीत हस्तैर्ज्वलितान्प्रदीपान् ॥ ७.१६४.१२ ॥
ദുര്യോധനൻ ആദ്യം രാജോചിതമായ ആശ്വാസവാക്കുകളോടെ കാലാൾസംഘങ്ങളോടെല്ലാം പറഞ്ഞു… എല്ലാവരും മികച്ച ആയുധങ്ങൾ ഉപേക്ഷിച്ച് കൈകളിൽ ജ്വലിക്കുന്ന വിളക്കുകൾ എടുക്കുവിൻ.
7.164.13
ते चोदिताः पार्थिवसत्तमेन ।
ततः प्रहृष्टा जगृहुः प्रदीपान् ॥ ७.१६४.१३ ॥
രാജാക്കന്മാരിൽ ശ്രേഷ്ഠനാൽ പ്രേരിതരായ അവർ സന്തോഷത്തോടെ വിളക്കുകൾ എടുത്തു.
7.164.14
देवर्षिगन्धर्वसुरर्षिसङ्घा ।
विद्याधराश्चाप्सरसां गणाश्च।
नागाः सयक्षोरगकिन्नराश्च ।
हृष्टा दिविस्था जगृहुः प्रदीपान् ॥ ७.१६४.१४ ॥
ദേവന്മാർ, ഋഷിമാർ, ഗന്ധർവന്മാർ, സുരന്മാർ, ദേവർഷിസംഘങ്ങൾ, വിദ്യാധരന്മാർ, അപ്സരസ്സുകളുടെ ഗണങ്ങൾ, നാഗന്മാർ, യക്ഷന്മാർ, ഉരഗന്മാർ, കിന്നരന്മാർ എന്നിവർ സന്തോഷത്തോടെ ആകാശത്ത് നിന്ന് വിളക്കുകൾ എടുത്തു.
7.164.15
दिग्धैर्वतेभ्यश्च समापतन्तो… ।
ऽदृश्यन्त दीपाः ससुगन्धितैलाः।
विशेषतो नारदपर्वताभ्यां ।
सम्बोध्यमानाः कुरुपाण्डवार्थम् ॥ ७.१६४.१५ ॥
തിരികളിൽ നിന്ന് വീണുകൊണ്ടിരിക്കുന്ന… വിളക്കുകൾ കാണപ്പെട്ടു; നല്ല സുഗന്ധ എണ്ണയോടെ, പ്രത്യേകിച്ച് നാരദനും പർവതനും കുരു-പാണ്ഡവരുടെ ഹിതത്തിനായി സംബോധന ചെയ്യുമ്പോൾ.
7.164.16
सा भूय एव ध्वजिनी विभक्ता ।
व्यरोचताग्निप्रभया निशायाम्।
महाधनैराभरणैश्च दिव्यैः ।
शस्त्रैश्च दीप्तैरपि सम्पतद्भिः ॥ ७.१६४.१६ ॥
ആ സേന വീണ്ടും വിഭജിക്കപ്പെട്ട് രാത്രിയിൽ അഗ്നിപ്രഭയാൽ തിളങ്ങി; മഹാധനവും ദിവ്യാഭരണങ്ങളും ജ്വലിക്കുന്ന ആയുധങ്ങളും ധരിച്ച്.
7.164.17
रथेरथे पञ्च विदीपकास्तु ।
प्रदीपकास्तत्र गजे त्रयश्च।
प्रत्यश्वमेकश्च महाप्रदीपः ।
कृतास्तु तैः पाण्डवैः कौरवेयैः ॥ ७.१६४.१७ ॥
ഓരോ രഥത്തിലും അഞ്ച് വിളക്കുകൾ, അവിടെ ആനയിൽ മൂന്ന്, ഓരോ കുതിരയ്ക്കും ഒരു വലിയ വിളക്ക്; പാണ്ഡവരും കൗരവരും അവ ഒരുക്കി.
7.164.18
क्षणेन सर्वे विहिताः प्रदीपा ।
व्यादीपयन्तो ध्वजिनीं तवासु ॥ ७.१६४.१८ ॥
ഒരു നിമിഷംകൊണ്ട് എല്ലാ വിളക്കുകളും ഒരുക്കപ്പെട്ടു; നിങ്ങളുടെ സേനയെ പ്രകാശിപ്പിച്ചു.
7.164.19
सर्वास्तु सेना व्यतिसेव्यमानाः ।
पदातिभिः पावकतैलहस्तैः।
प्रकाश्यमाना ददृशुर्निशायां ।
यथान्तरिक्षे जलदास्तडिद्भिः ॥ ७.१६४.१९ ॥
രാത്രിയിൽ തീയും എണ്ണയും കൈകളിൽ പിടിച്ച കാലാൾപ്പടയാൽ നീക്കപ്പെട്ട്, പ്രകാശിപ്പിക്കപ്പെട്ട എല്ലാ സേനകളും ആകാശത്ത് മിന്നലാൽ പ്രകാശിക്കുന്ന മേഘങ്ങൾ പോലെ കാണപ്പെട്ടു.
7.164.20
प्रकाशितायां तु ततो ध्वजिन्यां ।
द्रोणोऽग्निकल्पः प्रतपन्सपत्नान्।
रराज राजेन्दर सुवर्णवर्मा ।
मध्यं गतः सूर्य इवांशुमाली ॥ ७.१६४.२० ॥
സേന പ്രകാശിച്ചപ്പോൾ തീയ്ക്കു തുല്യനായ ദ്രോണൻ ശത്രുക്കളെ ചുട്ടെരിച്ചുകൊണ്ട്, രാജേന്ദ്രാ, സ്വർണ്ണകവചത്തോടെ മധ്യാകാശത്തെത്തിയ സൂര്യനെപ്പോലെ പ്രകാശിച്ചു.
7.164.21
जाम्बूनदेष्वाभरणेषु चैव ।
निष्केषु शुद्धेषु शरासनेषु।
पीतेषु शस्त्रेषु च पावकस्य ।
प्रतिप्रभास्तत्र तदा बभूवुः ॥ ७.१६४.२१ ॥
ജാംബൂനദ സ്വർണ്ണാഭരണങ്ങളിലും ശുദ്ധമായ നിഷ്കങ്ങളിലും വില്ലുകളിലും മഞ്ഞ ആയുധങ്ങളിലും അഗ്നിയിലും അപ്പോൾ പ്രതിഫലിച്ച പ്രകാശങ്ങൾ ഉണ്ടായി.
7.164.22
गदाश्च शैक्याः परिघाश्च शुभ्रा ।
रथेषु शक्त्यश्च विवर्तमानाः।
प्रतिप्रभारश्मिभिराजमीढ ।
पुनःपुनः सञ्जनयन्ति दीपान् ॥ ७.१६४.२२ ॥
അജമീഢവംശജാ, ഉരുക്കു ഗദകളും വെളുത്ത ഇരുമ്പ് പരിഘങ്ങളും രഥങ്ങളിൽ ചുഴലുന്ന ശക്തികളും പ്രതിഫലിക്കുന്ന രശ്മികളാൽ വീണ്ടും വീണ്ടും ദീപങ്ങൾ പോലുള്ള പ്രകാശം ഉണ്ടാക്കുന്നു.
7.164.23
छत्राणि वालव्यजनानि खङ्गा ।
दीप्ता महोल्काश्च तथैव राजन्।
व्याघूर्णमानाश्च सुवर्णमाला ।
व्यायच्छतां तत्र तदा विरेजुः ॥ ७.१६४.२३ ॥
രാജാവേ, കുടകളും ചാമരങ്ങളും വാളുകളും ജ്വലിക്കുന്ന മഹോൽക്കകളും ആടുന്ന സ്വർണ്ണമാലകളും ഉയർത്തിപ്പിടിക്കുന്നവരുടെ കയ്യിൽ അപ്പോൾ അവിടെ പ്രകാശിച്ചു.
7.164.24
शस्त्रप्रभाभिश्च विराजमानं ।
दीपप्रभाभिश्च तदा बलं तत्।
प्रकाशितं चाभरणप्रभाभि… ।
र्भृशं प्रकाशं नृपते बभूव ॥ ७.१६४.२४ ॥
ആയുധങ്ങളുടെ പ്രഭയാലും വിളക്കുകളുടെ പ്രഭയാലും അന്ന് ആ സൈന്യം തിളങ്ങി; ആഭരണങ്ങളുടെ പ്രഭയാലും പ്രകാശിതമായി, രാജാവേ, അത് അത്യധികം ശോഭിച്ചു.
7.164.25
पीतानि शस्त्राण्यसृगुक्षितानि ।
वीरावधूतानि तनुच्छदानि।
दीप्तां प्रभां प्राजनयन्त तत्र ।
तपात्यये विद्युदिवान्तरिक्षे ॥ ७.१६४.२५ ॥
രക്തത്താൽ നനഞ്ഞ്, വീരന്മാരാൽ ഇളക്കപ്പെട്ട ആ മഞ്ഞനിറമുള്ള ആയുധങ്ങളും കവചങ്ങളും അവിടെ ജ്വലിക്കുന്ന പ്രഭ ഉണ്ടാക്കി; ഗ്രീഷ്മത്തിന്റെ അവസാനം ആകാശത്ത് മിന്നൽ പോലെ.
7.164.26
प्रकम्पितानामभिधातवेगै… ।
रभिघ्नतां चापततां जवेन।
वक्राण्यकाशन्त तदा नराणां ।
वाय्वीरितानीव महाम्बुजानि ॥ ७.१६४.२६ ॥
വിറയ്ക്കുന്നവരുടെ, പ്രഹരവേഗത്താൽ… അടിക്കുന്നവരുടെയും വേഗത്തിൽ വീഴുന്നവരുടെയും വളഞ്ഞ ശരീരങ്ങൾ അപ്പോൾ കാറ്റിളക്കിയ വലിയ താമരകൾ പോലെ തിളങ്ങി.
7.164.27
महावने दारुमये प्रदीप्ते ।
यथा प्रभा भास्करस्यापि नश्येत्।
तथा तदाऽऽसीद्वजिनी प्रदीप्ता ।
महाभया भारत भीमरूपा ॥ ७.१६४.२७ ॥
വലിയ വനത്തിൽ, മരംകൊണ്ടുള്ളത് ജ്വലിക്കുമ്പോൾ, സൂര്യപ്രകാശം പോലും നശിക്കുന്നതുപോലെ, അപ്പോൾ ആ സൈന്യം ജ്വലിച്ചു—അത്യന്തം ഭയങ്കരമായി, ഭാരതാ, ഭീകരരൂപത്തോടെ.
7.164.28
तत्संप्रदीप्तां बलमस्मदीयं ।
निशाम्य पार्थास्त्वरितास्तथैव।
सर्वेषु सैन्येषु पदातिसङ्घा… ।
नचोदयंस्तेऽपि चक्रुः प्रदीपान् ॥ ७.१६४.२८ ॥
നമ്മുടെ ആ ജ്വലിക്കുന്ന സൈന്യത്തെ കണ്ട് പൃഥയുടെ പുത്രന്മാരായ പാർത്ഥന്മാരും വേഗത്തിൽ, അതുപോലെ എല്ലാ സൈന്യങ്ങളിലെയും കാലാൾപ്പട സംഘങ്ങളും… അവരും വിളക്കുകൾ തെളിയിച്ചു.
7.164.29
गजेगजे सप्त कृपाः प्रदीपा ।
रथेरथे चैव दश प्रदीपाः।
द्वावश्वपृष्ठे परिपार्श्वतोऽन्ये ।
ध्वजेषु चान्ये जघनेषु चान्ये ॥ ७.१६४.२९ ॥
ഓരോ ആനയിലും ഏഴ്, ഓരോ രഥത്തിലും പത്ത് ദീപങ്ങൾ; രണ്ടെണ്ണം കുതിരയുടെ പുറത്ത്, ചിലത് ചുറ്റുമുള്ള വശങ്ങളിൽ, ചിലത് കൊടികളിൽ, മറ്റു ചിലത് പിൻഭാഗങ്ങളിൽ.
7.164.30
सेनासु सर्वासु च पार्श्वतोऽन्ये ।
पश्चात्पुरस्ताच्च समन्ततश्च।
मध्ये तथाऽन्ये ज्वलिताग्निहस्ता ।
व्यदीपयन्पाण्डुसुतस्य सेनाम् ॥ ७.१६४.३० ॥
എല്ലാ സേനകളിലും, ചിലർ വശങ്ങളിൽ, പിന്നിലും മുന്നിലും ചുറ്റിലും, നടുവിലും മറ്റുള്ളവർ കൈകളിൽ എരിയുന്ന പന്തങ്ങളുമായി പാണ്ഡുപുത്രന്റെ സേനയെ പ്രകാശിപ്പിച്ചു.
7.164.31
मध्ये तथाऽन्ये ज्वलिताग्निहस्ताः ।
सेनाद्वयेऽपि स्म नरा विचेरुः ॥ ७.१६४.३१ ॥
നടുവിലും മറ്റുള്ളവർ കൈകളിൽ എരിയുന്ന പന്തങ്ങളുമായി ഉണ്ടായിരുന്നു; രണ്ടു സേനകളിലും മനുഷ്യർ സഞ്ചരിച്ചു.
7.164.32
सर्वेषु सैन्येषु पदातिसङ्घा ।
विमिश्रिता हस्तिरथाश्वबृन्दैः।
व्यदीपयंस्ते ध्वजिनीं प्रदीप्ता… ।
स्तथा बलं पाण्डवेयाभिगुप्तम् ॥ ७.१६४.३२ ॥
എല്ലാ സേനകളിലും കാലാളുകളുടെ സംഘങ്ങൾ ആനകൾ, രഥങ്ങൾ, കുതിരകൾ എന്നിവയുടെ സംഘങ്ങളോടൊപ്പം കലർന്ന്, എരിയുന്ന ദീപങ്ങളാൽ സേനയെ പ്രകാശിപ്പിച്ചു; അങ്ങനെ പാണ്ഡവരാൽ സംരക്ഷിതമായ സേനയെയും.
7.164.33
तेन प्रदीप्तेन तथा प्रदीप्तं… ।
बलं तवासीद्बलवद्बलेन।
भाः कुर्वता भानुमता ग्रहेण ।
दिवाकरेणाग्निरिवाभिगुप्तः ॥ ७.१६४.३३ ॥
ആ എരിയുന്ന ദീപങ്ങളാൽ നിന്റെ സേനയും ശക്തിയോടെ പ്രകാശിച്ചു; പ്രകാശിക്കുന്ന സൂര്യനാൽ അഗ്നി സംരക്ഷിക്കപ്പെടുന്നതുപോലെ.
7.164.34
तयोः प्रभाः पृथिवीमन्तरिक्षं ।
सर्वा व्यतिक्रम्य दिशश्च वृद्धाः।
तेन प्रकाशेन भृशं प्रकाशं ।
बभूव तेषां तव चैव सैन्यम् ॥ ७.१६४.३४ ॥
അവരിരുവരുടെയും പ്രഭകൾ ഭൂമിയെയും അന്തരീക്ഷത്തെയും എല്ലാ ദിക്കുകളെയും കടന്ന് വ്യാപിച്ചു. ആ പ്രകാശത്താൽ നിങ്ങളുടെയും അവരുടെയും സൈന്യം അത്യധികം പ്രകാശിച്ചു.
7.164.35
तेन प्रकाशेन दिवं गतेन ।
सम्बोधिता देवगणाश्च राजन्।
गन्धर्वयक्षासुरसिद्धसङ्घाः ।
समागमन्नप्सरसश्च सर्वाः ॥ ७.१६४.३५ ॥
ആ പ്രകാശം ആകാശത്തേക്ക് ഉയർന്നപ്പോൾ, ഓ രാജാവേ, ദേവഗണങ്ങൾ ഉണർന്നു. ഗന്ധർവ്വ, യക്ഷ, അസുര, സിദ്ധ സംഘങ്ങളും എല്ലാ അപ്സരസ്സുകളും അവിടെ ഒത്തുകൂടി.
7.164.36
तद्देवगन्धर्वसमाकुलं च ।
यक्षासुरेन्द्राप्सरसां गणैश्च।
हतैश्च शूरैर्दिवमारुहद्भि… ।
रायोधनं दिव्यकल्पं बभूव ॥ ७.१६४.३६ ॥
ദേവന്മാരും ഗന്ധർവ്വന്മാരും നിറഞ്ഞ ആ യുദ്ധഭൂമി, യക്ഷന്മാരും അസുരന്മാരും ഇന്ദ്രനും അപ്സരസ്സുകളുടെ സംഘങ്ങളും കൊണ്ട് നിറഞ്ഞു. മരിച്ച വീരന്മാർ സ്വർഗ്ഗത്തിലേക്ക് ഉയരവേ അത് ദിവ്യലോകം പോലെയായി.
7.164.37
रथाश्वनागाकुलदीपदीप्तं ।
संरब्धयोधं हतविद्रुताश्वम्।
महद्बलं व्यूढरथाश्वनागं ।
सुरासुरव्यूहसमं बभूव ॥ ७.१६४.३७ ॥
രഥങ്ങളുടെയും കുതിരകളുടെയും ആനകളുടെയും തിങ്ങിയ ദീപങ്ങളാൽ ജ്വലിക്കുന്നതും, കോപിച്ച യോദ്ധാക്കൾ നിറഞ്ഞതും, ചത്തതും ഓടുന്നതുമായ കുതിരകളുള്ളതുമായ ആ മഹാസൈന്യം, വ്യൂഹിതമായ രഥങ്ങളും കുതിരകളും ആനകളുമായി, ദേവാസുരവ്യൂഹത്തിന് തുല്യമായി.
7.164.38
तच्छक्तिसङ्घाकुलचण्डवातं ।
महारथाभ्रं गजवाजिघोषम्।
शस्त्रौगवर्षं रुधिराम्बुधारं ।
निशि प्रवृत्तं रथदुर्दिनं तत् ॥ ७.१६४.३८ ॥
ശക്തി ആയുധക്കൂട്ടങ്ങൾ നിറഞ്ഞ കൊടുങ്കാറ്റ്, മഹാരഥന്മാരായ മേഘം, ആനകളുടെയും കുതിരകളുടെയും ഗർജ്ജനം, ആയുധമഴ, രക്തജലധാര. രാത്രിയിൽ ആരംഭിച്ച ആ രഥങ്ങളുടെ ദുർദിനം അത്.
7.164.39
तस्मिन्महाग्निप्रतिमो महात्मा ।
सन्तापंयन्पाण्डवान्विप्रमुख्यः।
गभस्तिभिर्मध्यगतो यथाऽर्को ।
वर्षात्यये तद्वदभून्नरेन्द्र ॥ ७.१६४.३९ ॥
ആ യുദ്ധത്തിൽ മഹാഗ്നിക്ക് തുല്യനായ മഹാത്മാവ്, ബ്രാഹ്മണരിൽ ശ്രേഷ്ഠനായവൻ പാണ്ഡവരെ പീഡിപ്പിച്ചുകൊണ്ട്, വർഷകാലം കഴിയുമ്പോൾ രശ്മികൾക്കിടയിൽ നിൽക്കുന്ന സൂര്യനെപ്പോലെയായി, ഹേ നരേന്ദ്രാ.