มหาภารตะ · อัธยายะ 7.164
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
7.164.1
वर्तमाने यथा यद्धे घोररूपे भयावहे ।
तमसा संवृते लोके रजसा च महीपते ॥ ७.१६४.१ ॥
ข้าแต่จอมปฐพี ขณะที่สงครามอันน่าสยดสยองและน่าหวาดหวั่นนั้นกำลังดำเนินอยู่ โลกทั้งโลกถูกปกคลุมด้วยความมืดและฝุ่นละออง
7.164.2
नापश्यन्त रणे योधाः परस्परमवस्थिताः ।
अनुमानेन संज्ञाभिर्युद्धं तद्ववृधे महत् ॥ ७.१६४.२ ॥
นักรบที่ยืนประจันหน้ากันในสนามรบไม่อาจมองเห็นกันและกันได้ พวกเขาจำกันได้ด้วยการคาดเดาและเครื่องหมาย และการรบอันยิ่งใหญ่นั้นก็ทวีความดุเดือดยิ่งขึ้น
7.164.3
नरनागाश्वमथनं परमं रोमहर्षणम् ।
द्रोणकर्णकृपा वीरा भीमपार्षतसात्यकाः।
अन्योन्यं क्षोभयामासुः सैन्यानि नृपसत्तम ॥ ७.१६४.३ ॥
ได้เกิดการกวนบดของมนุษย์ ช้าง และม้าอย่างยิ่งยวดจนขนลุกซู่ วีรบุรุษอย่างโทรณะ กรรณะ กฤปะ ภีมะ ปารษตะ และสาตยกี ต่างก็ทำให้กองทัพของกันและกันปั่นป่วน ข้าแต่ผู้ประเสริฐที่สุดในหมู่กษัตริย์
7.164.4
वध्यमानानि सैन्यानि समन्तात्तैर्महारथैः ।
तमसा संवृते चैव समन्ताद्विप्रदुद्रुवुः ॥ ७.१६४.४ ॥
กองทัพถูกมหารถเหล่านั้นสังหารจากทุกด้าน และถูกความมืดปกคลุมไว้ จึงแตกกระเจิงหนีไปทุกทิศทาง
7.164.5
ते सर्वतो विद्रवन्तो योधा विध्वस्तचेतनाः ।
अहन्यन्त महाराज धावमानाश्च संयुगे ॥ ७.१६४.५ ॥
นักรบเหล่านั้นหนีไปทุกทิศทาง สติสัมปชัญญะแตกซ่าน ข้าแต่มหาราช แม้วิ่งหนีอยู่ในสนามรบก็ยังถูกสังหาร
7.164.6
महारथसहस्राणि जघ्नुरन्योन्यमाहवे ।
अन्ये तमसि मूढानि पुत्रस्य तव मन्त्रिते ॥ ७.१६४.६ ॥
มหารถนับพันสังหารกันและกันในการรบ ส่วนอีกหลายคนที่หลงทางอยู่ในความมืดก็ทำเช่นนั้นตามคำแนะนำของโอรสของท่าน
7.164.7
ततः सर्वाणि सैन्यानि सेनागोपाश्च भारत ।
व्यमुह्यन्त रणे तत्र तमसा संवृते सति ॥ ७.१६४.७ ॥
ดังนั้น ข้าแต่ภารตะ กองทัพทั้งหมดและผู้พิทักษ์กองทัพต่างก็สับสนงุนงงในการรบนั้น เมื่อทุกสิ่งถูกความมืดปกคลุม
7.164.8
तेषां संलोड्यमानानां पाण्डवैर्विहतौजसाम् ।
अन्धे तमसि मग्नानामासीत्किं वो मनस्तदा ॥ ७.१६४.८ ॥
เมื่อพวกเขาถูกปาณฑพทำให้ปั่นป่วนและพลังถูกทำลาย จมอยู่ในความมืดมิด ใจของท่านในขณะนั้นเป็นอย่างไรบ้าง
7.164.9
कथं प्रकाशस्तेषां वा मम सैन्यस्य वा पुनः ।
बभूव लोके तमसा तथा सञ्जय संवृते ॥ ७.१६४.९ ॥
ข้าแต่สัญชัย เมื่อโลกถูกความมืดปกคลุมเช่นนี้ แสงสว่างจะกลับมาแก่พวกเขาหรือแก่กองทัพของข้าพเจ้าได้อย่างไร
7.164.10
ततः सर्वाणि सैन्यानि हतशिष्टानि यानि वै ।
सेनागोप्तॄनथादिश्य पुनर्व्यूहमकल्पयत् ॥ ७.१६४.१० ॥
ครั้นแล้ว กองทัพทั้งหมดที่รอดจากการสังหารมาได้ หลังจากสั่งการแก่ผู้พิทักษ์กองทัพแล้ว ก็จัดกระบวนรบขึ้นใหม่อีกครั้ง
7.164.11
द्रोणः पुरस्ताज्जघने तु शल्य… ।
स्तथा द्रौणिः कृतवर्मा सौबलश्च।
स्वयं तु सर्वाणि बलानि राज… ।
न्राजाऽभ्ययाद्गोपयन्वै निशायाम् ॥ ७.१६४.११ ॥
โทรณะอยู่ด้านหน้า ศัลยะอยู่ด้านหลัง ทำนองเดียวกันโทรณีบุตร (อัศวัตถามา) กฤตวรมัน และเสาพละ (ศกุนิ) ตัวพระราชาเองเคลื่อนพลในยามค่ำคืนเพื่อคุ้มกันกองทัพทั้งหมด…
7.164.12
उवाच सर्वांश्च पदातिसङ्घा… ।
न्दुर्योधनः पार्थिवसान्त्वपूर्वम्।
उत्सृज्य सर्वे परमायुधानि ।
गृह्णीत हस्तैर्ज्वलितान्प्रदीपान् ॥ ७.१६४.१२ ॥
ทุรโยธนะ เริ่มด้วยถ้อยคำปลอบโยนอันเหมาะแก่กษัตริย์ ตรัสกับกองทหารราบทั้งหมด…ทุกคนจงวางอาวุธอันยิ่งใหญ่ลง แล้วถือตะเกียงที่ลุกโพลงไว้ในมือ
7.164.13
ते चोदिताः पार्थिवसत्तमेन ।
ततः प्रहृष्टा जगृहुः प्रदीपान् ॥ ७.१६४.१३ ॥
พวกเขาถูกกระตุ้นโดยกษัตริย์ผู้ประเสริฐที่สุด จึงปลาบปลื้มยินดีและถือตะเกียงขึ้นมา
7.164.14
देवर्षिगन्धर्वसुरर्षिसङ्घा ।
विद्याधराश्चाप्सरसां गणाश्च।
नागाः सयक्षोरगकिन्नराश्च ।
हृष्टा दिविस्था जगृहुः प्रदीपान् ॥ ७.१६४.१४ ॥
เหล่าเทพ ฤๅษี คนธรรพ์ และเทพฤๅษีทั้งหลาย พวกวิทยาธร และหมู่อัปสรา พวกนาคกับยักษ์ อุรคะ และกินนร ต่างปีติยินดีอยู่บนท้องฟ้าและถือตะเกียงขึ้นมา
7.164.15
दिग्धैर्वतेभ्यश्च समापतन्तो… ।
ऽदृश्यन्त दीपाः ससुगन्धितैलाः।
विशेषतो नारदपर्वताभ्यां ।
सम्बोध्यमानाः कुरुपाण्डवार्थम् ॥ ७.१६४.१५ ॥
ตะเกียงซึ่งมีน้ำมันหอมดีนั้นปรากฏเห็นชัดขณะตกลงมาจากไส้ตะเกียง…โดยเฉพาะเมื่อนารทะและปรรพตะปลุกเตือนให้ทำเพื่อประโยชน์ของเการพและปาณฑพ
7.164.16
सा भूय एव ध्वजिनी विभक्ता ।
व्यरोचताग्निप्रभया निशायाम्।
महाधनैराभरणैश्च दिव्यैः ।
शस्त्रैश्च दीप्तैरपि सम्पतद्भिः ॥ ७.१६४.१६ ॥
กองทัพนั้นถูกแบ่งออกอีกครั้ง และส่องแสงในยามค่ำคืนด้วยแสงไฟ พร้อมด้วยทรัพย์สมบัติอันมากมาย เครื่องประดับทิพย์ และศัสตราอันรุ่งโรจน์ที่ตกลงมาพร้อมกัน
7.164.17
रथेरथे पञ्च विदीपकास्तु ।
प्रदीपकास्तत्र गजे त्रयश्च।
प्रत्यश्वमेकश्च महाप्रदीपः ।
कृतास्तु तैः पाण्डवैः कौरवेयैः ॥ ७.१६४.१७ ॥
บนรถศึกแต่ละคันมีตะเกียงห้าดวง บนช้างมีสามดวง และสำหรับม้าแต่ละตัวมีตะเกียงใหญ่หนึ่งดวง สิ่งนี้ปาณฑพและเการพเป็นผู้จัดทำขึ้น
7.164.18
क्षणेन सर्वे विहिताः प्रदीपा ।
व्यादीपयन्तो ध्वजिनीं तवासु ॥ ७.१६४.१८ ॥
ในพริบตาเดียว ตะเกียงทั้งหมดก็ถูกจัดวางเรียบร้อยและจุดขึ้น ส่องสว่างกองทัพของท่าน
7.164.19
सर्वास्तु सेना व्यतिसेव्यमानाः ।
पदातिभिः पावकतैलहस्तैः।
प्रकाश्यमाना ददृशुर्निशायां ।
यथान्तरिक्षे जलदास्तडिद्भिः ॥ ७.१६४.१९ ॥
ในยามค่ำคืน กองทัพทั้งหมดถูกทหารราบที่ถือไฟและน้ำมันไว้ในมือนำพาไปข้างหน้า ปรากฏสว่างไสวและมองเห็นได้ ดั่งเมฆบนท้องฟ้าที่ถูกสายฟ้าส่องสว่าง
7.164.20
प्रकाशितायां तु ततो ध्वजिन्यां ।
द्रोणोऽग्निकल्पः प्रतपन्सपत्नान्।
रराज राजेन्दर सुवर्णवर्मा ।
मध्यं गतः सूर्य इवांशुमाली ॥ ७.१६४.२० ॥
ครั้นกองทัพถูกส่องสว่างแล้ว โทรณะ ผู้ประดุจไฟ ลุกโชนเผาผลาญศัตรู ข้าแต่จอมกษัตริย์ ทรงสง่างามในเกราะทองคำ ดั่งพระอาทิตย์ผู้มีรัศมีที่ขึ้นถึงกลางฟ้า
7.164.21
जाम्बूनदेष्वाभरणेषु चैव ।
निष्केषु शुद्धेषु शरासनेषु।
पीतेषु शस्त्रेषु च पावकस्य ।
प्रतिप्रभास्तत्र तदा बभूवुः ॥ ७.१६४.२१ ॥
ในเครื่องประดับทองชมพูนุท ในสร้อยคอทองบริสุทธิ์ ในคันธนูทั้งหลาย ในอาวุธที่ชุบทอง และในไฟ แสงสะท้อนก็ปรากฏขึ้นที่นั่นในตอนนั้น
7.164.22
गदाश्च शैक्याः परिघाश्च शुभ्रा ।
रथेषु शक्त्यश्च विवर्तमानाः।
प्रतिप्रभारश्मिभिराजमीढ ।
पुनःपुनः सञ्जनयन्ति दीपान् ॥ ७.१६४.२२ ॥
ตะบองเหล็กกล้า ท่อนเหล็กขาวสุกใส และหอกที่หมุนวนอยู่บนรถศึก โอ ผู้สืบเชื้อสายของอชมีฒ ทำให้เกิดแสงดั่งประทีปซ้ำแล้วซ้ำเล่าด้วยรัศมีสะท้อนของมัน
7.164.23
छत्राणि वालव्यजनानि खङ्गा ।
दीप्ता महोल्काश्च तथैव राजन्।
व्याघूर्णमानाश्च सुवर्णमाला ।
व्यायच्छतां तत्र तदा विरेजुः ॥ ७.१६४.२३ ॥
โอ พระราชา ร่มกางกั้น พัดหางจามรี ดาบ คบเพลิงใหญ่ลุกโพลง และพวงมาลัยทองที่แกว่งไกว ในมือของผู้ที่ยกมันขึ้น ต่างส่องแสงวาบอยู่ที่นั่นในตอนนั้น
7.164.24
शस्त्रप्रभाभिश्च विराजमानं ।
दीपप्रभाभिश्च तदा बलं तत्।
प्रकाशितं चाभरणप्रभाभि… ।
र्भृशं प्रकाशं नृपते बभूव ॥ ७.१६४.२४ ॥
กองทัพนั้นส่องประกายด้วยแสงของอาวุธและแสงของประทีป ในตอนนั้น โอ พระราชา เมื่อส่องสว่างด้วยรัศมีของเครื่องประดับ ก็สว่างไสวยิ่งนัก [ข้อความขาดหาย]
7.164.25
पीतानि शस्त्राण्यसृगुक्षितानि ।
वीरावधूतानि तनुच्छदानि।
दीप्तां प्रभां प्राजनयन्त तत्र ।
तपात्यये विद्युदिवान्तरिक्षे ॥ ७.१६४.२५ ॥
อาวุธสีเหลืองเหล่านั้นเปื้อนเลือด ถูกวีรบุรุษเหวี่ยงไปมา และเกราะหุ้มกาย ได้ก่อให้เกิดแสงลุกโชนขึ้นที่นั่น ดั่งสายฟ้าบนท้องฟ้าเมื่อสิ้นฤดูร้อน
7.164.26
प्रकम्पितानामभिधातवेगै… ।
रभिघ्नतां चापततां जवेन।
वक्राण्यकाशन्त तदा नराणां ।
वाय्वीरितानीव महाम्बुजानि ॥ ७.१६४.२६ ॥
ร่างที่โค้งงอของมนุษย์ที่สั่นสะท้านด้วยแรงของการถูกฟาด ของผู้ที่ฟันและของผู้ที่ล้มลงอย่างรวดเร็ว ส่องแสงในตอนนั้นดั่งดอกบัวใหญ่ที่ถูกลมพัดไหว [ข้อความขาดหาย]
7.164.27
महावने दारुमये प्रदीप्ते ।
यथा प्रभा भास्करस्यापि नश्येत्।
तथा तदाऽऽसीद्वजिनी प्रदीप्ता ।
महाभया भारत भीमरूपा ॥ ७.१६४.२७ ॥
ดั่งในป่าใหญ่ที่ทำด้วยไม้ซึ่งลุกโชน จนแม้แสงของพระอาทิตย์ก็จะถูกกลืนหาย โอ ภารตะ กองทัพนั้นก็ลุกโชนเช่นนั้นในตอนนั้น น่าสะพรึงกลัวยิ่งนัก และมีรูปร่างน่าหวาดหวั่น
7.164.28
तत्संप्रदीप्तां बलमस्मदीयं ।
निशाम्य पार्थास्त्वरितास्तथैव।
सर्वेषु सैन्येषु पदातिसङ्घा… ।
नचोदयंस्तेऽपि चक्रुः प्रदीपान् ॥ ७.१६४.२८ ॥
เมื่อเห็นกองทัพของเรานั้นลุกโชนสว่างไสว บุตรของปฤถาก็รีบร้อนเช่นกัน และในกองทัพทั้งปวง กลุ่มทหารราบ... พวกเขาก็จุดประทีปขึ้นเช่นกัน [ข้อความขาดหาย]
7.164.29
गजेगजे सप्त कृपाः प्रदीपा ।
रथेरथे चैव दश प्रदीपाः।
द्वावश्वपृष्ठे परिपार्श्वतोऽन्ये ।
ध्वजेषु चान्ये जघनेषु चान्ये ॥ ७.१६४.२९ ॥
บนช้างแต่ละเชือกมีประทีปเจ็ดดวง บนรถศึกแต่ละคันมีประทีปสิบดวง สองดวงอยู่บนหลังม้า อีกดวงอยู่รอบข้าง อีกดวงอยู่บนธง และอีกดวงอยู่ที่ท้ายกองทัพ
7.164.30
सेनासु सर्वासु च पार्श्वतोऽन्ये ।
पश्चात्पुरस्ताच्च समन्ततश्च।
मध्ये तथाऽन्ये ज्वलिताग्निहस्ता ।
व्यदीपयन्पाण्डुसुतस्य सेनाम् ॥ ७.१६४.३० ॥
ในกองทัพทั้งปวง บ้างอยู่ที่ด้านข้าง ด้านหลัง ด้านหน้า และรอบทิศ และบ้างอยู่ตรงกลาง โดยถือคบไฟที่ลุกโชนอยู่ในมือ ส่องสว่างกองทัพของบุตรของปาณฑุ
7.164.31
मध्ये तथाऽन्ये ज्वलिताग्निहस्ताः ।
सेनाद्वयेऽपि स्म नरा विचेरुः ॥ ७.१६४.३१ ॥
ตรงกลางก็มีผู้อื่นถือคบไฟที่ลุกโชนอยู่ในมือ และในกองทัพทั้งสองฝ่าย มนุษย์เดินพล่านไปมา
7.164.32
सर्वेषु सैन्येषु पदातिसङ्घा ।
विमिश्रिता हस्तिरथाश्वबृन्दैः।
व्यदीपयंस्ते ध्वजिनीं प्रदीप्ता… ।
स्तथा बलं पाण्डवेयाभिगुप्तम् ॥ ७.१६४.३२ ॥
ในกองทัพทั้งปวง กลุ่มทหารราบปะปนกับกองช้าง รถศึก และม้า ได้จุดคบไฟส่องสว่างกองทัพที่ลุกโชน เช่นเดียวกับกำลังที่ได้รับการคุ้มกันจากบรรดาปาณฑพ
7.164.33
तेन प्रदीप्तेन तथा प्रदीप्तं… ।
बलं तवासीद्बलवद्बलेन।
भाः कुर्वता भानुमता ग्रहेण ।
दिवाकरेणाग्निरिवाभिगुप्तः ॥ ७.१६४.३३ ॥
ด้วยแสงที่ลุกโชนนั้น กองทัพของท่านก็ลุกโชนขึ้นด้วยกำลังอันเข้มแข็ง ดั่งไฟที่ได้รับการคุ้มกันด้วยพระอาทิตย์ผู้ให้แสงสว่าง ดาวเคราะห์ผู้ก่อให้เกิดความสว่างไสว
7.164.34
तयोः प्रभाः पृथिवीमन्तरिक्षं ।
सर्वा व्यतिक्रम्य दिशश्च वृद्धाः।
तेन प्रकाशेन भृशं प्रकाशं ।
बभूव तेषां तव चैव सैन्यम् ॥ ७.१६४.३४ ॥
รัศมีของทั้งสองฝ่ายแผ่ไปเกินกว่าแผ่นดิน ท้องฟ้า และทุกทิศทาง ด้วยแสงนั้น กองทัพของท่านและของพวกเขาก็สว่างไสวยิ่งนัก
7.164.35
तेन प्रकाशेन दिवं गतेन ।
सम्बोधिता देवगणाश्च राजन्।
गन्धर्वयक्षासुरसिद्धसङ्घाः ।
समागमन्नप्सरसश्च सर्वाः ॥ ७.१६४.३५ ॥
เมื่อแสงนั้นได้ขึ้นไปถึงสวรรค์ โอ พระราชา บรรดาหมู่เทพก็ถูกปลุกให้ตื่นขึ้น และหมู่คนธรรพ์ ยักษ์ อสูร สิทธะ และนางอัปสรทั้งปวงก็มาประชุมกันที่นั่น
7.164.36
तद्देवगन्धर्वसमाकुलं च ।
यक्षासुरेन्द्राप्सरसां गणैश्च।
हतैश्च शूरैर्दिवमारुहद्भि… ।
रायोधनं दिव्यकल्पं बभूव ॥ ७.१६४.३६ ॥
สมรภูมินั้นที่คับคั่งด้วยเทพและคนธรรพ์ เต็มไปด้วยหมู่ยักษ์ อสูร อินทร์ และนางอัปสร เมื่อวีรบุรุษที่ล้มตายขึ้นสู่สวรรค์ สมรภูมินั้นก็กลายเป็นดั่งแดนทิพย์
7.164.37
रथाश्वनागाकुलदीपदीप्तं ।
संरब्धयोधं हतविद्रुताश्वम्।
महद्बलं व्यूढरथाश्वनागं ।
सुरासुरव्यूहसमं बभूव ॥ ७.१६४.३७ ॥
ลุกโชนด้วยประทีปท่ามกลางฝูงรถศึก ม้า และช้าง เต็มไปด้วยนักรบที่โกรธเกรี้ยว มีม้าที่ตายและหนีกระเจิงอยู่ กองทัพอันยิ่งใหญ่นั้น โดยมีรถศึก ม้า และช้างจัดเป็นกระบวน ก็กลายเป็นดั่งกระบวนรบของเทพและอสูร
7.164.38
तच्छक्तिसङ्घाकुलचण्डवातं ।
महारथाभ्रं गजवाजिघोषम्।
शस्त्रौगवर्षं रुधिराम्बुधारं ।
निशि प्रवृत्तं रथदुर्दिनं तत् ॥ ७.१६४.३८ ॥
ลมพายุร้ายแรงที่คลาคล่ำด้วยกลุ่มหอก เมฆก้อนใหญ่ของนักรบรถศึก เสียงคำรามของช้างและม้า ฝนแห่งอาวุธ กระแสเลือดดั่งน้ำ นั่นคือวันพายุแห่งรถศึกที่เริ่มขึ้นในยามค่ำคืน
7.164.39
तस्मिन्महाग्निप्रतिमो महात्मा ।
सन्तापंयन्पाण्डवान्विप्रमुख्यः।
गभस्तिभिर्मध्यगतो यथाऽर्को ।
वर्षात्यये तद्वदभून्नरेन्द्र ॥ ७.१६४.३९ ॥
ในการรบนั้น ผู้ยิ่งใหญ่ผู้มีจิตใจสูงส่ง ประดุจไฟมหึมา ผู้เป็นเลิศในหมู่พราหมณ์ ได้ทำให้บรรดาปาณฑพร้อนรุ่ม เขาก็เป็นเช่นพระอาทิตย์ที่ยืนอยู่ท่ามกลางรัศมีของตนเมื่อสิ้นฤดูฝน โอ จอมนรินทร์