મહાભારત · અધ્યાય 7.169
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
7.169.1
शतानीकं शरैस्तूर्णं निर्दहन्तं चमूं तव ।
चित्रसेनस्तव सुतो वारयामास भारत ॥ ७.१६९.१ ॥
સંજય બોલ્યો: હે ભારત, તમારા પુત્ર ચિત્રસેને ઝડપથી બાણોથી તમારા સૈન્યને બાળી રહેલા શતાનીકને રોક્યો.
7.169.2
नाकुलिश्चित्रसेनं तु विद्ध्वा पञ्चभिराशुगैः ।
स तु तं प्रतिविव्याध दशभिर्निशितैः शरैः ॥ ७.१६९.२ ॥
સંજય બોલ્યો: નાકુલીએ ચિત્રસેનને પાંચ વેગવાન બાણોથી વીંધ્યો; તેણે પણ તેને દસ તીક્ષ્ણ બાણોથી સામે વીંધ્યો.
7.169.3
चित्रसेनो महाराज शतानीकं पुनर्युधि ।
नवभिर्निशितैर्बाणैराजघान स्तनान्तरे ॥ ७.१६९.३ ॥
સંજય બોલ્યો: હે મહારાજ, ચિત્રસેને યુદ્ધમાં ફરીથી શતાનીકને નવ તીક્ષ્ણ બાણોથી છાતીની મધ્યમાં પ્રહાર કર્યો.
7.169.4
नाकुलिस्तस्य विशिखैर्वर्म सन्नतपर्वभिः ।
गात्रात्सञ्चावयामास तदद्भुतमिवाभवत् ॥ ७.१६९.४ ॥
સંજય બોલ્યો: નાકુલીએ પોતાના બાણોથી, વાંકા ગાંઠવાળા બાણોથી, તેના બખ્તરને તેના શરીર પરથી સરકાવી દીધું; તે અદ્ભુત જેવું થયું.
7.169.5
सोपेतवर्मा पुत्रस्ते विरराज भृशं नृप ।
उत्सृज्य काले राजेन्द्र निर्मोकमिव पन्नगः ॥ ७.१६९.५ ॥
સંજય બોલ્યો: બખ્તર ખસી જવાથી તમારો પુત્ર અત્યંત ઝળહળ્યો, હે રાજન; સમય આવ્યે કાંચળી છોડતા સર્પ જેવો.
7.169.6
ततोऽस्य निशितैर्बाणैर्ध्वजं चिच्छेद नाकुलिः ।
धनुश्चैव महाराज यतमानस्य संयुगे ॥ ७.१६९.६ ॥
સંજય બોલ્યો: પછી નાકુલીએ તેનો ધ્વજ તીક્ષ્ણ બાણોથી કાપી નાખ્યો; હે મહારાજ, યુદ્ધમાં પ્રયત્ન કરતા તેનું ધનુષ્ય પણ.
7.169.7
स च्छिन्नधन्वा समरे विवर्मा च महारथः ।
धनुरन्यन्महाराज जग्राहारिविदारणम् ॥ ७.१६९.७ ॥
ધનુષ્ય તૂટેલો અને બખ્તર વિનાનો તે મહારથી, હે મહારાજ, યુદ્ધમાં શત્રુઓને વીંધનારું બીજું ધનુષ્ય ઉપાડ્યું.
7.169.8
ततस्तूर्णं चित्रसेनो नाकुलिं नवभिः शरैः ।
विव्याध समरे क्रुद्धो भरतानां महारथः ॥ ७.१६९.८ ॥
પછી ક્રોધે ભરાયેલા ભરતોના મહારથી ચિત્રસેને તરત યુદ્ધમાં નકુલના પુત્રને નવ બાણોથી વીંધ્યો.
7.169.9
शतानीकोऽथ सङ्क्रुद्धश्चित्रसेनस्य मारिष ।
जघान चतुरो वाहान्सारथिं च नरोत्तमः ॥ ७.१६९.९ ॥
પછી અત્યંત ક્રોધે ભરાયેલા નરોત્તમ શતાનીકે, હે મારિષ, ચિત્રસેનના ચાર ઘોડા અને સારથિને હણ્યા.
7.169.10
अवप्लुत्य रथात्तस्माच्चित्रसेनो महारथः ।
नाकुलिं पञ्चविंशत्या शराणामार्दयद्बली ॥ ७.१६९.१० ॥
તે રથ પરથી કૂદીને બળવાન મહારથી ચિત્રસેને નકુલના પુત્રને પચ્ચીસ બાણોથી પીડિત કર્યો.
7.169.11
तस्य तत्कुर्वतः कर्म नकुलस्य सुतो रणे ।
अर्धचन्द्रेण चिच्छेद चापं रत्नविभूषितम् ॥ ७.१६९.११ ॥
તે કાર્ય કરતો હતો ત્યારે નકુલના પુત્રે યુદ્ધમાં અર્ધચંદ્ર બાણથી તેનું રત્નજડિત ધનુષ્ય કાપી નાખ્યું.
7.169.12
स च्छिन्नधन्वा विरथो हताश्वो हतसारथिः ।
आरुरोह रथं तूर्णं हार्दिक्यस्य महात्मनः ॥ ७.१६९.१२ ॥
ધનુષ્ય તૂટેલો, રથ વિનાનો, ઘોડા મરાયેલા અને સારથી હણાયેલો તે તરત મહાત્મા હાર્દિક્યના રથે ચડ્યો.
7.169.13
द्रुपदं तु सहानीकं द्रोणप्रेप्सुं महारथम् ।
वृषसेनोऽभ्ययात्तूर्णं किरञ्शरशतैस्तदा ॥ ७.१६९.१३ ॥
ત્યારે વૃષસેને સેના સહિત દ્રુપદ પર, દ્રોણને પામવા ઇચ્છતા મહારથી પર, ઝડપથી હુમલો કર્યો અને સેંકડો બાણોની વર્ષા કરી.
7.169.14
यज्ञसेनस्तु समरे कर्णपुत्रं महारथम् ।
षष्ट्या शराणां विव्याध बाह्वोरुरसि चानघ ॥ ७.१६९.१४ ॥
પરંતુ હે નિષ્પાપ, યુદ્ધમાં યજ્ઞસેને કર્ણના પુત્ર મહારથીને સાઠ બાણોથી બાહુઓમાં અને છાતીમાં વીંધ્યો.
7.169.15
वृषसेनस्तु सङ्क्रुद्धो यज्ञसेनं रथे स्थितम् ।
बहुभिः सायकैस्तीक्ष्णैराजघान स्तनान्तरे ॥ ७.१६९.१५ ॥
પરંતુ ક્રોધિત વૃષસેને રથ પર ઊભેલા યજ્ઞસેનને ઘણાં તીક્ષ્ણ બાણોથી છાતીના મધ્યભાગમાં પ્રહાર કર્યો.
7.169.16
तावुभौ शरनुन्नाङ्गौ शरकण्टकितौ रणे ।
व्यभ्राजेतां महाराज श्वाविधौ शललैरिव ॥ ७.१६९.१६ ॥
હે મહારાજ, યુદ્ધમાં બાણોથી વીંધાયેલા શરીરવાળા તે બંને બાણરૂપી કાંટાઓથી ભરાઈને સાહુડી જેવા ચમકતા હતા.
7.169.17
रुक्मपुङ्खैः प्रसन्नाग्रैः शरैश्छिन्नतनुच्छदौ ।
रुधिरौघपरिक्लिन्नौ व्यभ्राजेतां महामृधे ॥ ७.१६९.१७ ॥
સોનેરી પીંછાં અને સ્વચ્છ અણીવાળા બાણોથી જેમનાં કવચ કપાયાં, રક્તપ્રવાહમાં ભીંજાયેલા તે બંને તે મહાયુદ્ધમાં ચમક્યા.
7.169.18
तपनीयनिभौ चित्रौ कल्पवृक्षाविवाद्भुतौ ।
किंशुकाविव चोत्फुल्लौ व्यकाशेतां रणाजिरे ॥ ७.१६९.१८ ॥
સોના સમાન ચમકતા, વિચિત્ર અને અદ્ભુત, કલ્પવૃક્ષ જેવા, ખીલેલા કિંશુક વૃક્ષ જેવા તે બંને તે રણભૂમિમાં પ્રકાશ્યા.
7.169.19
वृषसेनस्ततो राजन्द्रुपदं नवभिः शरैः ।
विद्ध्वा विव्याध सप्तत्या पुनरन्यैस्त्रिभिस्त्रिभिः ॥ ७.१६९.१९ ॥
હે રાજન, પછી વૃષસેને દ્રુપદને નવ બાણોથી વીંધ્યો; પછી સિત્તેર બાણોથી વીંધ્યો, અને ફરી ત્રણ-ત્રણ બાણોથી વીંધ્યો.
7.169.20
ततः शरसहस्राणि विमुञ्चन्विबभौ तदा ।
कर्णपुत्रो महाराज वर्षमाण इवाम्बुदः ॥ ७.१६९.२० ॥
ત્યારે કર્ણનો પુત્ર હજારો બાણ છોડતો, હે મહારાજ, વરસતા મેઘ જેવો શોભ્યો.
7.169.21
द्रुपदस्तु ततः क्रुद्धो वृषसेनस्य कार्मुकम् ।
द्विधा चिच्छेद भल्लेन पीतेन निशितेन च ॥ ७.१६९.२१ ॥
પછી ક્રોધિત દ્રુપદે વૃષસેનનું ધનુષ્ય સોનેરી, તીક્ષ્ણ ભલ્લ બાણથી બે ટુકડા કરી નાખ્યું.
7.169.22
सोऽन्यत्कार्मुकमादाय रुक्मबद्धं नवं दृढम् ।
तूणादाकृष्य विमलं भल्लं पीतं शितं दृढम् ॥ ७.१६९.२२ ॥
તેણે સોનાથી બાંધેલું, નવું અને મજબૂત બીજું ધનુષ્ય લીધું, અને ભાથામાંથી નિર્મળ, સોનેરી, તીક્ષ્ણ, દૃઢ ભલ્લ બાણ ખેંચ્યું.
7.169.23
कार्मुके योजयित्वा तं द्रुपदं सन्निरीक्ष्य च ।
आकर्णपूर्णं मुमुचे त्रासयन्सर्वसोमकान् ॥ ७.१६९.२३ ॥
તેણે તે બાણ ધનુષ્ય પર ચઢાવ્યું, દ્રુપદને બરાબર જોયો, કાન સુધી ખેંચીને છોડ્યું, બધા સોમકોને ત્રાસ આપતાં.
7.169.24
हृदयं तस्य भित्त्वा च जगाम वसुधातलम् ।
कश्मलं प्राविशद्राजा वृषसेनशराहतः ॥ ७.१६९.२४ ॥
તે બાણ તેનું હૃદય વીંધીને ધરતીમાં ગયું; વૃષસેનના બાણથી ઘાયલ થયેલો રાજા મૂર્છામાં પડ્યો.
7.169.25
सारथिस्तमपोवाह स्मरन्सारथिचेष्टितम् ।
तस्मिन्प्रभग्ने राजेन्द्र पाञ्चालानां महारथे ॥ ७.१६९.२५ ॥
સારથિ તેને લઈ ગયો, સારથિની ચાલ યાદ કરતો. હે રાજેન્દ્ર, પાંચાલોનો તે મહારથી ભાંગી પડ્યો ત્યારે.
7.169.26
ततस्तु द्रुपदानीकं शरैश्छिन्नतनुच्छदम् ।
सम्प्राद्रवद्रणाद्राजन्निशीथे भैरवे सति ॥ ७.१६९.२६ ॥
ત્યારે દ્રુપદની સેના બાણોથી કવચ ફાટીને રણમાંથી ભાગી ગઈ, હે રાજન, ભયંકર રાત્રિ આવી ત્યારે.
7.169.27
प्रदीपैरपरित्यक्तैर्ज्वलद्भिस्तैः समन्ततः ।
व्यराजद्वसुधा तत्र वीताभ्रा द्यौरिव ग्रहैः ॥ ७.१६९.२७ ॥
ચારેબાજુ બળતા એ દીવાઓથી ત્યાં પૃથ્વી ઝળહળી ઊઠી, જેમ વાદળ વિનાનું આકાશ ગ્રહોથી ચમકે.
7.169.28
तथाङ्गदैर्निपतितैर्व्यराजत वसुन्धरा ।
प्रावृट्काले महाराज विद्युद्भिरिव तोयदः ॥ ७.१६९.२८ ॥
એ જ રીતે પડેલાં બાજુબંધોથી પૃથ્વી ઝળકી, હે મહારાજ, ચોમાસામાં વાદળ વીજળીથી ચમકે તેમ.
7.169.29
ततः कर्णसुतात्त्रस्ताः सोमका विप्रदुद्रुवुः ।
यथेन्द्रभयवित्रस्ता दानवास्तारकामये ॥ ७.१६९.२९ ॥
ત્યારે કર્ણના પુત્રથી ભયભીત થઈ સોમકો દિશાએ દિશાએ ભાગ્યા, તારકયુદ્ધમાં ઇન્દ્રના ભયથી ત્રસ્ત દાનવો ભાગ્યા તેમ.
7.169.30
तेनार्द्यमानाः समरे द्रवमाणाश्च सोमकाः ।
व्यराजन्त महाराज प्रदीपैरवभासिताः ॥ ७.१६९.३० ॥
તેનાથી યુદ્ધમાં પીડિત અને ભાગતા સોમકો, હે મહારાજ, દીવાઓથી પ્રકાશિત થઈ ઝળક્યા.
7.169.31
तांस्तु निर्जित्य समरे कर्णपुत्रो व्यरोचत ।
मध्यन्दिनमनुप्राप्तो घर्मांशुरिव भारत ॥ ७.१६९.३१ ॥
યુદ્ધમાં તેમને જીતીને કર્ણનો પુત્ર મધ્યાહ્ને પહોંચેલા સૂર્યની જેમ ઝળહળ્યો, હે ભારત.
7.169.32
तेषु राजसहस्रेषु तावकेषु परेषु च ।
एक एव ज्वलंस्तस्थौ वृषसेनः प्रतापवान्॥। ॥ ७.१६९.३२ ॥
તે હજારો રાજાઓમાં, તમારા પક્ષના અને શત્રુપક્ષના, એકલો પરાક્રમી વૃષસેન જ તેજસ્વી રીતે ઊભો રહ્યો.
7.169.33
स विजित्य रणे शूरान्सोमकानां महारथान् ।
जगाम त्वरितस्तत्र यत्र राजा युधिष्ठिरः ॥ ७.१६९.३३ ॥
યુદ્ધમાં સોમકોના શૂરવીર મહારથીઓને જીતીને તે ઝડપથી ત્યાં ગયો, જ્યાં રાજા યુધિષ્ઠિર હતા.
7.169.34
प्रतिविन्ध्यमथ क्रुद्धं प्रदहन्तं रणे रिपून् ।
दुःशासनस्तव सुतः प्रत्यगच्छन्महारथः ॥ ७.१६९.३४ ॥
પછી યુદ્ધમાં ક્રોધે ભરાઈને શત્રુઓને બાળતા પ્રતિવિંધ્ય સામે તમારો પુત્ર મહારથી દુઃશાસન આગળ આવ્યો.
7.169.35
तयोः समागमो राजंश्चित्ररूपो बभूव ह ।
व्यपेतजलदे व्योम्नि बुधभास्करयोरिव ॥ ७.१६९.३५ ॥
હે રાજન, વાદળો વિનાના આકાશમાં બુધ અને સૂર્યના મિલનની જેમ તે બંનેનો મેળાપ અદ્ભુત રૂપ ધારણ કરી ગયો.
7.169.36
प्रतिविन्ध्यं तु समरे कुर्वाणां कर्म दुष्करम् ।
अपूजयन्महाराज तव सैन्ये महारथाः।
दुःशासनस्त्रिभिर्बाणैर्ललाटे समविध्यत ॥ ७.१६९.३६ ॥
યુદ્ધમાં દુષ્કર કર્મ કરતા પ્રતિવિંધ્યની તમારા સૈન્યના મહારથીઓએ પ્રશંસા કરી. હે મહારાજ, દુઃશાસને ત્રણ બાણોથી તેના કપાળ પર પ્રહાર કર્યો.
7.169.37
सोऽतिविद्धो बलवता तव पुत्रेण धन्विना ।
विरराज महाबाहुः सशृङ्ग इव पर्वतः ॥ ७.१६९.३७ ॥
બળવાન ધનુર્ધર તમારા પુત્ર વડે અતિશય વીંધાયેલો એ મહાબાહુ શિખરોવાળા પર્વતની જેમ શોભ્યો.
7.169.38
दुःशासनं तु समरे प्रतिविन्ध्यो महारथः ।
नवभिः सायकैर्विद्धा पुनर्विव्याध सप्तभिः ॥ ७.१६९.३८ ॥
યુદ્ધમાં મહારથી પ્રતિવિન્ધ્યે દુઃશાસનને નવ બાણોથી વીંધ્યો અને ફરીથી સાત બાણોથી પ્રહાર કર્યો.
7.169.39
तत्र भारत पुत्रस्ते कृतवान्कर्म दुष्करम् ।
प्रतिविन्ध्यहयानुग्रैः पातयामास सायकैः ॥ ७.१६९.३९ ॥
હે ભારત, ત્યાં તમારા પુત્રે દુષ્કર કર્મ કર્યું; પ્રતિવિન્ધ્યના ઘોડાઓને ઉગ્ર બાણોથી પાડી નાખ્યા.
7.169.40
सारथिं चास्य भल्लेन ध्वजं च समपातयत् ।
रथं च तिलशो राजन्व्यधमत्तस्य धन्विनः ॥ ७.१६९.४० ॥
ભલ્લ બાણથી તેના સારથિ અને ધ્વજને પાડ્યા; હે રાજન, એ ધનુર્ધરનો રથ તલ તલ કરીને ભાંગી નાખ્યો.
7.169.41
पताकाश्च सतूणीरा रश्मीन्योक्राणि च प्रभो ।
चिच्छेद तिलशः क्रुद्धःशरैः सन्नतपर्वभिः ॥ ७.१६९.४१ ॥
હે પ્રભુ, ક્રોધે ભરાઈને તેણે પતાકાઓ, તૂણીરો સહિત, લગામો અને જુવાઓ સન્નતપર્વ બાણોથી તલ તલ કરીને કાપી નાખ્યાં.
7.169.42
विरथः स तु धर्मात्मा धनुष्पाणिरवस्थितः ।
अयोधयत्तव सुतं किरञ्शरशतान्बहून् ॥ ७.१६९.४२ ॥
રથ વિના પણ તે ધર્માત્મા હાથમાં ધનુષ લઈને અડગ ઊભો રહ્યો અને સેંકડો બાણ વરસાવતો તમારા પુત્ર સાથે લડ્યો.
7.169.43
क्षुरप्रेण धनुस्तस्य चिच्छेद तनयस्तव ।
अथैनं दशभिर्बाणेश्छिन्नधन्वानमार्दयत् ॥ ७.१६९.४३ ॥
તમારા પુત્રે ક્ષુરપ્ર બાણથી તેનું ધનુષ્ય કાપ્યું; પછી ધનુષ્ય વિનાના તેને દસ બાણોથી પીડ્યો.
7.169.44
तं दृष्ट्वा विरथं तत्र भ्रातरोऽस्य महारथाः ।
अन्ववर्तन्त सङ्ग्रामे महत्या सेनया सह ॥ ७.१६९.४४ ॥
તેને રથ વિનાનો જોઈને ત્યાં તેના મહારથી ભાઈઓ મોટી સેના સાથે યુદ્ધમાં તેની પાછળ આગળ વધ્યા.
7.169.45
आप्लुतः स ततो यानं सुतसोमस्य भास्वरम् ।
धनुर्गृह्य महाराज विव्याध तनयं तव ॥ ७.१६९.४५ ॥
પછી તે કૂદીને સુતસોમના ચમકતા રથ પર ચઢ્યો અને હે મહારાજ, ધનુષ્ય લઈને તમારા પુત્રને વીંધ્યો.
7.169.46
ततस्तु तावकाः सर्वे परिवार्य सुतं तव ।
अभ्यवर्तन्त वेगेन महत्या सेनया वृताः ॥ ७.१६९.४६ ॥
પછી તમારા બધા યોદ્ધાઓએ તમારા પુત્રને ઘેરી લીધો અને મોટી સેનાથી ઘેરાયેલા તેઓ વેગથી આગળ વધ્યા.
7.169.47
ततः प्रववृते युद्धं तव तेषां च भारत ।
निशीथे दारुणे काले यमराष्ट्रविवर्धनम् ॥ ७.१६९.४७ ॥
પછી હે ભારત, તમારી અને તેમની વચ્ચે ભયંકર મધ્યરાત્રિએ યમરાજ્યને વધારનારું યુદ્ધ શરૂ થયું.