महाभारत · अध्याय 7.169
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
7.169.1
शतानीकं शरैस्तूर्णं निर्दहन्तं चमूं तव ।
चित्रसेनस्तव सुतो वारयामास भारत ॥ ७.१६९.१ ॥
संजय म्हणाला: हे भारता, तुमचा पुत्र चित्रसेन याने वेगाने बाणांनी तुमच्या सेनेला जाळणाऱ्या शतानीकाला रोखले.
7.169.2
नाकुलिश्चित्रसेनं तु विद्ध्वा पञ्चभिराशुगैः ।
स तु तं प्रतिविव्याध दशभिर्निशितैः शरैः ॥ ७.१६९.२ ॥
संजय म्हणाला: नाकुलीने चित्रसेनाला पाच वेगवान बाणांनी विंधले; त्यानेही त्याला दहा तीक्ष्ण बाणांनी प्रतिविंधले.
7.169.3
चित्रसेनो महाराज शतानीकं पुनर्युधि ।
नवभिर्निशितैर्बाणैराजघान स्तनान्तरे ॥ ७.१६९.३ ॥
संजय म्हणाला: हे महाराज, चित्रसेनाने युद्धात पुन्हा शतानीकाला नऊ तीक्ष्ण बाणांनी छातीच्या मध्यभागी प्रहार केला.
7.169.4
नाकुलिस्तस्य विशिखैर्वर्म सन्नतपर्वभिः ।
गात्रात्सञ्चावयामास तदद्भुतमिवाभवत् ॥ ७.१६९.४ ॥
संजय म्हणाला: नाकुलीने आपल्या बाणांनी, वाकलेल्या पेरांच्या बाणांनी, त्याचे कवच त्याच्या शरीरावरून सरकवले; ते एखाद्या आश्चर्यासारखे झाले.
7.169.5
सोपेतवर्मा पुत्रस्ते विरराज भृशं नृप ।
उत्सृज्य काले राजेन्द्र निर्मोकमिव पन्नगः ॥ ७.१६९.५ ॥
संजय म्हणाला: कवच गळून पडलेला तुमचा पुत्र अत्यंत तेजस्वी दिसला, हे राजा; योग्य वेळी कात टाकणाऱ्या सापासारखा.
7.169.6
ततोऽस्य निशितैर्बाणैर्ध्वजं चिच्छेद नाकुलिः ।
धनुश्चैव महाराज यतमानस्य संयुगे ॥ ७.१६९.६ ॥
संजय म्हणाला: मग नाकुलीने त्याची ध्वजा तीक्ष्ण बाणांनी तोडली; हे महाराज, युद्धात झुंजणाऱ्या त्याचे धनुष्यही.
7.169.7
स च्छिन्नधन्वा समरे विवर्मा च महारथः ।
धनुरन्यन्महाराज जग्राहारिविदारणम् ॥ ७.१६९.७ ॥
धनुष्य तुटलेला आणि चिलखत नसलेला तो महारथी, हे महाराज, युद्धात शत्रूंना विदीर्ण करणारे दुसरे धनुष्य घेतले.
7.169.8
ततस्तूर्णं चित्रसेनो नाकुलिं नवभिः शरैः ।
विव्याध समरे क्रुद्धो भरतानां महारथः ॥ ७.१६९.८ ॥
मग क्रोधित झालेल्या भरतवंशी महारथी चित्रसेनाने तात्काळ युद्धात नकुलाच्या पुत्राला नऊ बाणांनी विंधले.
7.169.9
शतानीकोऽथ सङ्क्रुद्धश्चित्रसेनस्य मारिष ।
जघान चतुरो वाहान्सारथिं च नरोत्तमः ॥ ७.१६९.९ ॥
मग अत्यंत क्रोधित झालेल्या नरोत्तम शतानीकाने, हे मारिष, चित्रसेनाचे चार घोडे आणि सारथी मारले.
7.169.10
अवप्लुत्य रथात्तस्माच्चित्रसेनो महारथः ।
नाकुलिं पञ्चविंशत्या शराणामार्दयद्बली ॥ ७.१६९.१० ॥
त्या रथावरून उडी मारून बलवान महारथी चित्रसेनाने नकुलाच्या पुत्राला पंचवीस बाणांनी पीडले.
7.169.11
तस्य तत्कुर्वतः कर्म नकुलस्य सुतो रणे ।
अर्धचन्द्रेण चिच्छेद चापं रत्नविभूषितम् ॥ ७.१६९.११ ॥
तो ते कर्म करत असताना नकुलाच्या पुत्राने युद्धात अर्धचंद्र बाणाने त्याचे रत्नजडित धनुष्य तोडले.
7.169.12
स च्छिन्नधन्वा विरथो हताश्वो हतसारथिः ।
आरुरोह रथं तूर्णं हार्दिक्यस्य महात्मनः ॥ ७.१६९.१२ ॥
धनुष्य तुटलेला, रथहीन, घोडे मारले गेलेला आणि सारथी मारला गेलेला तो लगेच महात्मा हार्दिक्याच्या रथावर चढला.
7.169.13
द्रुपदं तु सहानीकं द्रोणप्रेप्सुं महारथम् ।
वृषसेनोऽभ्ययात्तूर्णं किरञ्शरशतैस्तदा ॥ ७.१६९.१३ ॥
तेव्हा वृषसेनाने सेनेसह असलेल्या द्रुपदावर, द्रोणाला मिळवू इच्छिणाऱ्या महारथावर, वेगाने हल्ला केला आणि शेकडो बाणांचा वर्षाव केला.
7.169.14
यज्ञसेनस्तु समरे कर्णपुत्रं महारथम् ।
षष्ट्या शराणां विव्याध बाह्वोरुरसि चानघ ॥ ७.१६९.१४ ॥
परंतु हे निष्पाप, युद्धात यज्ञसेनाने कर्णाच्या पुत्र महारथाला साठ बाणांनी बाहूंत आणि छातीत भेदले.
7.169.15
वृषसेनस्तु सङ्क्रुद्धो यज्ञसेनं रथे स्थितम् ।
बहुभिः सायकैस्तीक्ष्णैराजघान स्तनान्तरे ॥ ७.१६९.१५ ॥
परंतु संतप्त वृषसेनाने रथावर उभ्या असलेल्या यज्ञसेनाला अनेक तीक्ष्ण बाणांनी छातीच्या मध्यभागी प्रहार केला.
7.169.16
तावुभौ शरनुन्नाङ्गौ शरकण्टकितौ रणे ।
व्यभ्राजेतां महाराज श्वाविधौ शललैरिव ॥ ७.१६९.१६ ॥
हे महाराजा, युद्धात बाणांनी भेदलेल्या शरीरांचे ते दोघे बाणरूपी काट्यांनी भरून साळिंदरांसारखे चमकू लागले.
7.169.17
रुक्मपुङ्खैः प्रसन्नाग्रैः शरैश्छिन्नतनुच्छदौ ।
रुधिरौघपरिक्लिन्नौ व्यभ्राजेतां महामृधे ॥ ७.१६९.१७ ॥
सोनेरी पिसारे आणि स्वच्छ टोके असलेल्या बाणांनी ज्यांची कवचे तुटली, रक्ताच्या प्रवाहात भिजलेले ते दोघे त्या महायुद्धात चमकले.
7.169.18
तपनीयनिभौ चित्रौ कल्पवृक्षाविवाद्भुतौ ।
किंशुकाविव चोत्फुल्लौ व्यकाशेतां रणाजिरे ॥ ७.१६९.१८ ॥
सोन्यासारखे तेजस्वी, विचित्र आणि अद्भुत, कल्पवृक्षांसारखे, फुललेल्या किंशुक वृक्षांसारखे ते दोघे त्या रणभूमीवर प्रकाशले.
7.169.19
वृषसेनस्ततो राजन्द्रुपदं नवभिः शरैः ।
विद्ध्वा विव्याध सप्तत्या पुनरन्यैस्त्रिभिस्त्रिभिः ॥ ७.१६९.१९ ॥
हे राजा, नंतर वृषसेनाने द्रुपदाला नऊ बाणांनी भेदले; मग सत्तर बाणांनी भेदले आणि पुन्हा प्रत्येकी तीन-तीन बाणांनी भेदले.
7.169.20
ततः शरसहस्राणि विमुञ्चन्विबभौ तदा ।
कर्णपुत्रो महाराज वर्षमाण इवाम्बुदः ॥ ७.१६९.२० ॥
तेव्हा कर्णपुत्र हजारो बाण सोडत, हे महाराज, वर्षाव करणाऱ्या मेघासारखा शोभला.
7.169.21
द्रुपदस्तु ततः क्रुद्धो वृषसेनस्य कार्मुकम् ।
द्विधा चिच्छेद भल्लेन पीतेन निशितेन च ॥ ७.१६९.२१ ॥
मग संतापलेल्या द्रुपदाने वृषसेनाचे धनुष्य सोनेरी, तीक्ष्ण भल्ल बाणाने दोन तुकडे केले.
7.169.22
सोऽन्यत्कार्मुकमादाय रुक्मबद्धं नवं दृढम् ।
तूणादाकृष्य विमलं भल्लं पीतं शितं दृढम् ॥ ७.१६९.२२ ॥
त्याने सोन्याने बांधलेले, नवे व दृढ असे दुसरे धनुष्य घेतले, आणि भाथ्यातून निर्मळ, सोनेरी, तीक्ष्ण, दृढ भल्ल बाण ओढून काढला.
7.169.23
कार्मुके योजयित्वा तं द्रुपदं सन्निरीक्ष्य च ।
आकर्णपूर्णं मुमुचे त्रासयन्सर्वसोमकान् ॥ ७.१६९.२३ ॥
त्याने तो बाण धनुष्यावर चढवला, द्रुपदाकडे नीट पाहिले, कानापर्यंत ओढून सोडला, सर्व सोमकांना भयभीत करत.
7.169.24
हृदयं तस्य भित्त्वा च जगाम वसुधातलम् ।
कश्मलं प्राविशद्राजा वृषसेनशराहतः ॥ ७.१६९.२४ ॥
तो बाण त्याचे हृदय भेदून पृथ्वीत गेला; वृषसेनाच्या बाणाने घायाळ झालेला राजा मूर्च्छित झाला.
7.169.25
सारथिस्तमपोवाह स्मरन्सारथिचेष्टितम् ।
तस्मिन्प्रभग्ने राजेन्द्र पाञ्चालानां महारथे ॥ ७.१६९.२५ ॥
सारथ्याने त्याला नेले, सारथ्याची युक्ती आठवत. हे राजेंद्रा, पांचाळांचा तो महारथी भग्न झाला तेव्हा.
7.169.26
ततस्तु द्रुपदानीकं शरैश्छिन्नतनुच्छदम् ।
सम्प्राद्रवद्रणाद्राजन्निशीथे भैरवे सति ॥ ७.१६९.२६ ॥
तेव्हा द्रुपदाचे सैन्य बाणांनी कवच छिन्न होऊन रणातून पळाले, हे राजा, भयंकर रात्र आली असता.
7.169.27
प्रदीपैरपरित्यक्तैर्ज्वलद्भिस्तैः समन्ततः ।
व्यराजद्वसुधा तत्र वीताभ्रा द्यौरिव ग्रहैः ॥ ७.१६९.२७ ॥
चोहोबाजूंनी पेटलेल्या त्या दिव्यांनी तेथे पृथ्वी उजळली, जसे मेघरहित आकाश ग्रहांनी चमकते.
7.169.28
तथाङ्गदैर्निपतितैर्व्यराजत वसुन्धरा ।
प्रावृट्काले महाराज विद्युद्भिरिव तोयदः ॥ ७.१६९.२८ ॥
तसेच पडलेल्या बाजूबंदांनी पृथ्वी चमकली, हे महाराजा, पावसाळ्यात मेघ विजांनी चमकतो तसे.
7.169.29
ततः कर्णसुतात्त्रस्ताः सोमका विप्रदुद्रुवुः ।
यथेन्द्रभयवित्रस्ता दानवास्तारकामये ॥ ७.१६९.२९ ॥
तेव्हा कर्णपुत्राने भयभीत होऊन सोमक दिशादिशांना पळाले, तारकयुद्धात इंद्राच्या भयाने दानव पळाले तसे.
7.169.30
तेनार्द्यमानाः समरे द्रवमाणाश्च सोमकाः ।
व्यराजन्त महाराज प्रदीपैरवभासिताः ॥ ७.१६९.३० ॥
त्याच्याकडून युद्धात पीडित होऊन पळणारे सोमक, हे महाराजा, दिव्यांनी उजळून चमकले.
7.169.31
तांस्तु निर्जित्य समरे कर्णपुत्रो व्यरोचत ।
मध्यन्दिनमनुप्राप्तो घर्मांशुरिव भारत ॥ ७.१६९.३१ ॥
युद्धात त्यांना जिंकून कर्णपुत्र मध्याह्नी आलेल्या सूर्याप्रमाणे तळपला, हे भारता.
7.169.32
तेषु राजसहस्रेषु तावकेषु परेषु च ।
एक एव ज्वलंस्तस्थौ वृषसेनः प्रतापवान्॥। ॥ ७.१६९.३२ ॥
त्या हजारो राजांमध्ये, आपल्या पक्षातील आणि शत्रुपक्षातील, एकटा पराक्रमी वृषसेनच तेजस्वीपणे उभा राहिला.
7.169.33
स विजित्य रणे शूरान्सोमकानां महारथान् ।
जगाम त्वरितस्तत्र यत्र राजा युधिष्ठिरः ॥ ७.१६९.३३ ॥
युद्धात सोमकांच्या शूर महारथींना जिंकून तो त्वरेने तिथे गेला, जिथे राजा युधिष्ठिर होता.
7.169.34
प्रतिविन्ध्यमथ क्रुद्धं प्रदहन्तं रणे रिपून् ।
दुःशासनस्तव सुतः प्रत्यगच्छन्महारथः ॥ ७.१६९.३४ ॥
मग युद्धात क्रुद्ध होऊन शत्रूंना जाळणाऱ्या प्रतिविंध्याला सामोरे जाण्यासाठी आपला पुत्र महारथी दुःशासन पुढे गेला.
7.169.35
तयोः समागमो राजंश्चित्ररूपो बभूव ह ।
व्यपेतजलदे व्योम्नि बुधभास्करयोरिव ॥ ७.१६९.३५ ॥
हे राजा, मेघरहित आकाशात बुध आणि सूर्य एकत्र यावेत त्याप्रमाणे त्या दोघांची भेट अद्भुत रूप धारण करून झाली.
7.169.36
प्रतिविन्ध्यं तु समरे कुर्वाणां कर्म दुष्करम् ।
अपूजयन्महाराज तव सैन्ये महारथाः।
दुःशासनस्त्रिभिर्बाणैर्ललाटे समविध्यत ॥ ७.१६९.३६ ॥
युद्धात दुष्कर कर्म करणाऱ्या प्रतिविंध्याचा आपल्या सैन्यातील महारथींनी गौरव केला. हे महाराजा, दुःशासनाने तीन बाणांनी त्याच्या कपाळावर प्रहार केला.
7.169.37
सोऽतिविद्धो बलवता तव पुत्रेण धन्विना ।
विरराज महाबाहुः सशृङ्ग इव पर्वतः ॥ ७.१६९.३७ ॥
बलवान धनुर्धारी तुमच्या पुत्राने अत्यंत विद्ध झालेला तो महाबाहु शिखरांसह पर्वतासारखा शोभला.
7.169.38
दुःशासनं तु समरे प्रतिविन्ध्यो महारथः ।
नवभिः सायकैर्विद्धा पुनर्विव्याध सप्तभिः ॥ ७.१६९.३८ ॥
युद्धात महारथी प्रतिविन्ध्याने दुःशासनाला नऊ बाणांनी विद्ध केले आणि पुन्हा सात बाणांनी प्रहार केला.
7.169.39
तत्र भारत पुत्रस्ते कृतवान्कर्म दुष्करम् ।
प्रतिविन्ध्यहयानुग्रैः पातयामास सायकैः ॥ ७.१६९.३९ ॥
हे भारता, तिथे तुमच्या पुत्राने दुष्कर कर्म केले; प्रतिविन्ध्याच्या घोड्यांना उग्र बाणांनी पाडले.
7.169.40
सारथिं चास्य भल्लेन ध्वजं च समपातयत् ।
रथं च तिलशो राजन्व्यधमत्तस्य धन्विनः ॥ ७.१६९.४० ॥
भल्ल बाणाने त्याचा सारथी आणि ध्वज पाडला; राजा, त्या धनुर्धराचा रथ तिळातिळा चूर्ण केला.
7.169.41
पताकाश्च सतूणीरा रश्मीन्योक्राणि च प्रभो ।
चिच्छेद तिलशः क्रुद्धःशरैः सन्नतपर्वभिः ॥ ७.१६९.४१ ॥
हे प्रभो, क्रुद्ध होऊन त्याने पताका, भात्यांसह, लगाम व जू सन्नतपर्व बाणांनी तिळातिळा तोडले.
7.169.42
विरथः स तु धर्मात्मा धनुष्पाणिरवस्थितः ।
अयोधयत्तव सुतं किरञ्शरशतान्बहून् ॥ ७.१६९.४२ ॥
रथ नसतानाही तो धर्मात्मा हाती धनुष्य घेऊन उभा राहिला आणि शेकडो बाण सोडत तुमच्या पुत्राशी लढला.
7.169.43
क्षुरप्रेण धनुस्तस्य चिच्छेद तनयस्तव ।
अथैनं दशभिर्बाणेश्छिन्नधन्वानमार्दयत् ॥ ७.१६९.४३ ॥
तुमच्या पुत्राने क्षुरप्र बाणाने त्याचे धनुष्य तोडले; मग धनुष्य तुटलेल्या त्याला दहा बाणांनी पीडले.
7.169.44
तं दृष्ट्वा विरथं तत्र भ्रातरोऽस्य महारथाः ।
अन्ववर्तन्त सङ्ग्रामे महत्या सेनया सह ॥ ७.१६९.४४ ॥
त्याला रथहीन पाहून तेथे त्याचे महारथी बंधू मोठ्या सैन्यासह युद्धात त्याच्या मागे धावून आले.
7.169.45
आप्लुतः स ततो यानं सुतसोमस्य भास्वरम् ।
धनुर्गृह्य महाराज विव्याध तनयं तव ॥ ७.१६९.४५ ॥
मग तो उडी घेऊन सुतसोमाच्या तेजस्वी रथावर चढला; हे महाराज, धनुष्य घेऊन त्याने तुमच्या पुत्राला बाणांनी विंधले.
7.169.46
ततस्तु तावकाः सर्वे परिवार्य सुतं तव ।
अभ्यवर्तन्त वेगेन महत्या सेनया वृताः ॥ ७.१६९.४६ ॥
मग तुमच्या सर्व योद्ध्यांनी तुमच्या पुत्राला वेढले आणि मोठ्या सैन्याने वेढलेले ते वेगाने पुढे सरसावले.
7.169.47
ततः प्रववृते युद्धं तव तेषां च भारत ।
निशीथे दारुणे काले यमराष्ट्रविवर्धनम् ॥ ७.१६९.४७ ॥
मग हे भारता, तुमच्या आणि त्यांच्यात भयंकर मध्यरात्री यमराज्य वाढवणारे युद्ध सुरू झाले.