మహాభారతం · అధ్యాయం 7.173
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
7.173.1
विद्रुतं स्वबलं दृष्ट्वा वध्यमानं महात्मभिः ।
क्रोधेन महताऽविष्टः पुत्रस्तव विशाम्पते ॥ ७.१७३.१ ॥
మహాత్ముల చేత చంపబడుతూ పారిపోతున్న తన సైన్యాన్ని చూసి, ప్రజాపతీ, నీ కుమారుడు గొప్ప కోపంతో ఆవేశించబడ్డాడు.
7.173.2
अभ्येत्य सहसा कर्णं द्रोणं च जयतां वरम् ।
अमर्षवशमापन्नो वाक्यज्ञो वाक्यमब्रवीत् ॥ ७.१७३.२ ॥
విజేతలలో శ్రేష్ఠులైన కర్ణుని, ద్రోణుని వద్దకు వెంటనే చేరి, అమర్షానికి లోనై, మాటలలో నేర్పరియైన అతడు ఈ మాటలు పలికాడు.
7.173.3
भवद्ध्भामिह सङ्ग्रामः क्रुद्धाभ्यां सम्प्रवर्तितः ।
आहवे निहतं दृष्ट्वा सैन्धवं सव्यसाचिना ॥ ७.१७३.३ ॥
మీ ఇద్దరు కోపంతో ఇక్కడ ఈ యుద్ధాన్ని ప్రారంభించారు; యుద్ధంలో సవ్యసాచి చేత సైంధవుడు చంపబడడం చూసి.
7.173.4
निहन्यमानां पाण्डूनां बलेन मम वाहिनीम् ।
भूत्वा तद्विजये शक्तावशक्ताविव पश्यतः ॥ ७.१७३.४ ॥
పాండవుల బలంచేత నా సైన్యం చంపబడుతుండగా, దాని విజయానికి సమర్థులైనా మీరిద్దరు అసమర్థులవలె చూస్తూ ఉన్నారు.
7.173.5
यद्यहं भवतोस्त्याज्यो न वाच्योऽस्मि तदैव हि ।
आवां पाण्डुसुतान्सङ्ख्ये जेष्याव इति मानदौ ॥ ७.१७३.५ ॥
మీరిద్దరు నన్ను త్యజించదగినవాడినని, నాతో మాట్లాడదగనివాడినని భావిస్తే, అప్పుడే; మనమిద్దరం యుద్ధంలో పాండు కుమారులను జయిస్తామని చెప్పి గౌరవాన్ని ఇచ్చేవారు.
7.173.6
तदैवाहं वचः श्रुत्वा भवद्ध्यामनुसम्पतम् ।
नाकरिष्यमिदं पार्थैर्वैरं योधविनाशनम् ॥ ७.१७३.६ ॥
అప్పుడే నేను మీ ఇద్దరి మాటలు విని, మళ్లీ మీ వద్దకు వచ్చి, యోధులను నాశనం చేసే ఈ వైరాన్ని పార్థులతో చేసి ఉండేవాడిని కాదు.
7.173.7
यदि नाहं परित्याज्यो भवद्भ्यां पुरुषर्षभौ ।
युध्यतामनुरूपेण विक्रमेण सुविक्रमौ ॥ ७.१७३.७ ॥
పురుషశ్రేష్ఠులారా, మీరిద్దరూ నన్ను విడిచిపెట్టకపోతే, యుద్ధంలో మీ తగిన పరాక్రమంతో, గొప్ప పరాక్రమశాలులారా.
7.173.8
वाक्प्रतोदेन तौ वीरौ प्रणुन्नौ तनयेन ते ।
प्रावर्तयेतां सङ्ग्रामं घट्टिताविव पन्नगौ ॥ ७.१७३.८ ॥
మీ కుమారుని మాటల అంకుశంతో ప్రేరేపించబడిన ఆ ఇద్దరు వీరులు, తొక్కబడిన రెండు సర్పాల వలె యుద్ధాన్ని ప్రారంభించారు.
7.173.9
ततस्तौ रथिनां श्रेष्ठौ सर्वलोकधनुर्धरौ ।
शैनेयप्रमुखान्पार्थानभिदुद्रुवत् रणे ॥ ७.१७३.९ ॥
అప్పుడు రథికులలో శ్రేష్ఠులైన ఆ ఇద్దరు, సర్వలోక ధనుర్ధరులు, రణంలో శైనేయుడు ముందున్న పార్థులపై దూకారు.
7.173.10
तथैव सहिताः पार्थाः सर्वसैन्येन संवृताः ।
अभ्यवर्तन्त तौ वीरौ नर्दमानौ मुहुर्मुहुः ॥ ७.१७३.१० ॥
అలాగే కలిసి ఉన్న పార్థులు, తమ సర్వసేనతో చుట్టుముట్టబడి, పదే పదే గర్జిస్తున్న ఆ ఇద్దరు వీరులను ఎదుర్కొని ముందుకు సాగారు.
7.173.11
अथ द्रोणो महेष्वासो दशभिः शिनिपुङ्गवम् ।
अविध्यत्त्वरितं क्रुद्धः सर्वशस्त्रभृतां वरः ॥ ७.१७३.११ ॥
అప్పుడు మహాధనుర్ధరుడైన ద్రోణుడు, కోపంతో, అన్ని శస్త్రధారులలో శ్రేష్ఠుడు, శినివంశ వృషభుడిని వెంటనే పది బాణాలతో గుచ్చాడు.
7.173.12
कर्णश्च दशभिर्बाणैः पुत्रश्च तव सप्तभिः ।
दशभिर्वृषसेनश्च सौबलश्चापि सप्तभिः।
एते कौरव सङ्क्रन्दे शैनेयं पर्यवाकिरन् ॥ ७.१७३.१२ ॥
కర్ణుడు పది బాణాలతో, మీ కుమారుడు ఏడు బాణాలతో, వృషసేనుడు పది బాణాలతో, సౌబలుడు ఏడు బాణాలతో, ఓ కౌరవా, ఈ రణకోలాహలంలో శైనేయుని చుట్టూ బాణవర్షం కురిపించారు.
7.173.13
दृष्ट्वा च समरे द्रोणं निघ्नन्तं पाण्डवीं चमूम् ।
विव्यधुः सोमकास्तूर्णं समन्ताच्छरवृष्टिभिः ॥ ७.१७३.१३ ॥
యుద్ధంలో పాండవ సైన్యాన్ని సంహరిస్తున్న ద్రోణుడిని చూసి, సోమకులు వెంటనే అన్ని వైపుల నుండి బాణవర్షంతో అతడిని గాయపరిచారు.
7.173.14
तत्र द्रोणोऽहरत्प्राणान्क्षत्रियाणां विशाम्पते ।
रश्मिभिर्भास्करो राजंस्तमांसीव समन्ततः ॥ ७.१७३.१४ ॥
ఓ రాజా, అక్కడ ద్రోణుడు క్షత్రియుల ప్రాణాలను హరించాడు; సూర్యుడు తన కిరణాలతో అన్నివైపులా చీకటిని తొలగించినట్లు.
7.173.15
द्रोणेन वध्यमानानां पाञ्चालानां विशाम्पते ।
शुश्रुवे तुमुलः शब्दः क्रोशतामितरेतरम् ॥ ७.१७३.१५ ॥
ఓ ప్రజాపతీ, ద్రోణునిచే చంపబడుతున్న పాంచాలుల ఒకరినొకరు పిలుచుకుంటున్న భయంకర కోలాహలం వినిపించింది.
7.173.16
पुत्रानन्ये पितॄनन्ये भ्रातॄनन्ये च मातुलान् ।
भागिनेयान्वयस्यांश्च तथा सम्बन्धिबान्धवान्।
उत्सृज्योत्सृज्य गच्छन्ति त्वरिता जीवितेप्सवः ॥ ७.१७३.१६ ॥
కొందరు కొడుకులను, కొందరు తండ్రులను, కొందరు సోదరులను, మేనమామలను, మేనల్లుళ్లను, స్నేహితులను, బంధువులను విడిచిపెట్టి, ప్రాణాలు దక్కించుకోవాలనే కోరికతో త్వరగా పరుగెత్తారు.
7.173.17
अपरे मोहिता मोहात्तमेवाभिमुखा ययुः ।
पाण्डवानां रणे योधाः परलोकं गताः परे ॥ ७.१७३.१७ ॥
కొందరు మోహంతో మతిభ్రమించి అతడినే ఎదుర్కొని వెళ్లారు; పాండవుల యోధుల్లో కొందరు యుద్ధంలో పరలోకం చేరారు.
7.173.18
सा तथा पाण्वी सेना पीड्यमाना महात्मना ।
निशि सम्प्राद्रवद्राजन्नुत्सृज्योल्काः सहस्रशः ॥ ७.१७३.१८ ॥
ఓ రాజా, మహాత్ముడి చేత ఇలా పీడింపబడిన ఆ పాండవ సైన్యం రాత్రివేళ వేలకొద్దీ దివిటీలను వదిలి పారిపోయింది.
7.173.19
पश्यतो भीमसेनस्य विजयस्याच्युतस्य च ।
ययमोर्धर्मपुत्रस्य पार्षतस्य च पश्यतः ॥ ७.१७३.१९ ॥
భీమసేనుడు, విజయుడు (అర్జునుడు), అచ్యుతుడు (కృష్ణుడు) చూస్తుండగా; యములు, ధర్మపుత్రుడు (యుధిష్ఠిరుడు), పార్షతుడు (ధృష్టద్యుమ్నుడు) చూస్తుండగా.
7.173.20
तमसा संवृते लोके न प्राज्ञायत किञ्चन ।
कौरवाणां प्रकाशेन दृश्यन्ते विद्रुताः परे ॥ ७.१७३.२० ॥
లోకం చీకటితో కప్పబడినప్పుడు ఏదీ గుర్తించబడలేదు; కౌరవుల వెలుగులో శత్రువులు పారిపోతూ కనిపించారు.
7.173.21
द्रवमाणं तु तत्सैन्यं द्रोणकर्णौ महारथौ ।
जघ्नतुः पृष्ठतो राजन्किरन्तौ सायकान्बहून् ॥ ७.१७३.२१ ॥
ఓ రాజా! పారిపోతున్న ఆ సైన్యాన్ని ద్రోణుడు, కర్ణుడు అనే ఇద్దరు మహారథులు వెనుక నుండి కొట్టారు; అనేక బాణాలను కురిపిస్తూ.
7.173.22
पाञ्चालेषु प्रभग्नेषु क्षीयमाणेषु सर्वतः ।
जनार्दनो दीनमानाः प्रत्यभाषत फल्गुनम् ॥ ७.१७३.२२ ॥
పాంచాలులు అన్నివైపులా ఓడిపోయి నశిస్తుండగా, దీనమనస్కుడైన జనార్దనుడు (కృష్ణుడు) ఫల్గునుడితో (అర్జునుడితో) బదులిచ్చాడు.
7.173.23
द्रोणकर्णौ महेष्वासावेतौ पार्षतसात्यकी ।
पाञ्चालांश्चैव सहितौ जघ्नतुः सायकैर्भृशम् ॥ ७.१७३.२३ ॥
ఈ ఇద్దరు మహాధనుర్ధరులు ద్రోణుడు, కర్ణుడు; పార్షతుడు, సాత్యకి—ఈ ఇద్దరు కలిసి పాంచాలులను బాణాలతో తీవ్రంగా కొట్టారు.
7.173.24
एतयोः शरवर्षेण प्रभग्ना नो महारथाः ।
वार्यमाणापि कौन्तेय पृतना नावतिष्ठते ॥ ७.१७३.२४ ॥
వీరిద్దరి బాణవర్షంతో మన మహారథులు ఓడిపోయారు; కౌంతేయా, ఆపినా సైన్యం నిలబడలేకపోతోంది.
7.173.25
तां तु विद्रवतीं दृष्ट्वा ऊचतुः केशवार्जुनौ ।
मा विद्रवत वित्रस्ता भयं त्यजत पाण्डवाः ॥ ७.१७३.२५ ॥
పారిపోతున్న ఆ సైన్యాన్ని చూసి కేశవుడు, అర్జునుడు ఇలా అన్నారు: పాండవులారా, భయంతో వణికి పారిపోకండి, భయాన్ని వదిలిపెట్టండి.
7.173.26
तावावां सर्वसैन्यैश्च व्यूहैः सम्यगुदायुधैः ।
द्रोणं च सूतपुत्रं च प्रयतावः प्रबाधितुम् ॥ ७.१७३.२६ ॥
మేమిద్దరం సమస్త సైన్యంతో, సరిగా అమర్చిన వ్యూహాలతో, ఆయుధాలు ఎత్తి, ద్రోణుణ్ణి, సూతపుత్రుడిని బాధించడానికి ప్రయత్నిద్దాం.
7.173.27
एतौ हि बलिनौ शूरौ कृतास्त्रौ जितकाशिनौ ।
उपेक्षितौ बलं तूर्णं नाशयेतां निशामिमाम् ॥ ७.१७३.२७ ॥
ఈ ఇద్దరూ బలవంతులు, శూరులు, అస్త్రవిద్యలో నిపుణులు, విజయగర్వం కలవారు; వీరిని నిర్లక్ష్యం చేస్తే ఈ రాత్రిలోనే త్వరగా సైన్యాన్ని నాశనం చేస్తారు.
7.173.28
तयोः संवदतोरेवं भीमकर्मा महाबलः। ॥ ७.१७३.२८ ॥
వారిద్దరూ ఇలా మాట్లాడుకుంటుండగా, భయంకర కర్మలు చేసే మహాబలుడు...
7.173.29
आयाद्वृकोदरः शीघ्रं पुनरावर्त्य वाहिनीम् ।
वृकोदरमथायान्तं दृष्ट्वा तत्र जनार्दनः। ॥ ७.१७३.२९ ॥
వృకోదరుడు సైన్యాన్ని మళ్ళీ తిప్పి త్వరగా వచ్చాడు. అక్కడ వృకోదరుడు వస్తుండగా చూసిన జనార్దనుడు...
7.173.30
पुनरेवाब्रवीद्राजन्हर्षयन्निव पाण्डवम् ।
एष भीमो रणश्लाघी वृतः सोमकपाण्डवैः। ॥ ७.१७३.३० ॥
ఓ రాజా, పాండవుడిని సంతోషపెడుతున్నట్లుగా అతడు మళ్ళీ అన్నాడు: యుద్ధంలో గర్వించే ఈ భీముడు, సోమకులు, పాండవులు చుట్టుముట్టగా ఉన్నాడు.
7.173.31
अभ्यवर्तत वेगेन द्रोणकर्णौ महारथौ ।
एतेन सहितो युद्ध्य पाञ्चालैश्च महारथैः। ॥ ७.१७३.३१ ॥
ద్రోణుడు, కర్ణుడు అనే ఇద్దరు మహారథులు వేగంగా ముందుకు దూకారు. వీరితో కలిసి పోరాడు, పాంచాల మహారథులతో కలిసి కూడా.
7.173.32
आश्वासनार्थं सैन्यानां सर्वेषां पाण्डुनन्दन ।
ततस्तौ पुरुषव्याघ्रावुभौ माधवपाण्डवौ। ॥ ७.१७३.३२ ॥
పాండునందనా, సమస్త సైన్యాలకు ఊరట కలిగించడానికి. అప్పుడు ఆ ఇద్దరు పురుషవ్యాఘ్రులు, మాధవుడు మరియు పాండవుడు, ఇద్దరూ.
7.173.33
द्रोणकर्णौ समासाद्य धिष्ठितौ रणमूर्धनि ।
ततस्तत्पुनरावृत्तं युधिष्ठिरबलं महत्।
ततो द्रोणश्च कर्णश्च परान्ममृदतुर्युधि ॥ ७.१७३.३३ ॥
ద్రోణుడు, కర్ణుడు యుద్ధ ముందు భాగానికి చేరి స్థిరంగా నిలిచారు. అప్పుడు యుధిష్ఠిరుని ఆ మహా సేన మళ్ళీ వెనుదిరిగింది. అప్పుడు ద్రోణుడు, కర్ణుడు యుద్ధంలో శత్రువులను నలిపివేశారు.
7.173.34
स सम्प्रहारस्तुमुलो निशि प्रत्यभवन्महान् ।
यथा सागरयो राजंश्चन्द्रोदयविरुद्धयोः ॥ ७.१७३.३४ ॥
ఆ యుద్ధం రాత్రివేళ భయంకరంగా, గొప్పగా జరిగింది, రాజా, చంద్రోదయ సమయంలో ఎదురెదురుగా ఉన్న రెండు సముద్రాల వలె.
7.173.35
तत उत्सृज्य पाणिभ्यां प्रदीपांस्तव वाहिनी ।
युयुधे पाण्डवैः सार्धमुन्मत्तवदसङ्कुला ॥ ७.१७३.३५ ॥
అప్పుడు మీ సేన చేతులతో దీపాలను వదిలి, పిచ్చివారిలా క్రమం లేకుండా పాండవులతో కలిసి యుద్ధం చేసింది.
7.173.36
रजसा तमसा चैव संवृते भृशदारुणे ।
केवलं नामगोत्रेण प्रायुध्यन्त जयैषिणः ॥ ७.१७३.३६ ॥
ధూళి, చీకటితో కప్పబడిన అత్యంత భయంకర యుద్ధంలో, విజయాన్ని కోరిన యోధులు కేవలం పేరు, గోత్రంతోనే గుర్తించబడుతూ పోరాడారు.
7.173.37
अश्रूयन्त हि नामानि श्राव्यमाणानि पार्थिवैः ।
प्रहरद्भिर्महाराज स्वयंवर इवाहवे ॥ ७.१७३.३७ ॥
మహారాజా, యుద్ధంలో ప్రహరిస్తున్న రాజులచే ప్రకటించబడుతున్న పేర్లు వినిపించాయి; అది స్వయంవరంలా ఉంది.
7.173.38
निःशब्दमासीत्सहसा पुनः शब्दो महानभूत् ।
क्रुद्धानां युध्यमानानां जीयतां जयतामपि ॥ ७.१७३.३८ ॥
అకస్మాత్తుగా నిశ్శబ్దం ఉండగా, మళ్ళీ మహా శబ్దం లేచింది — కోపంతో పోరాడేవారిది, ఓడేవారిది, గెలిచేవారిది కూడా.
7.173.39
यत्रयत्र स्म दृश्यन्ते प्रदीपाः कुरुसत्तम ।
तत्रतत्र स्म शूरास्ते निपतन्ति पतङ्गवत् ॥ ७.१७३.३९ ॥
కురుశ్రేష్ఠా, ఎక్కడెక్కడ దీపాలు కనిపించాయో, అక్కడక్కడ ఆ శూరులు మిడతలవలె పడిపోయారు.
7.173.40
तथा संयुध्यमानानां विगाढाऽऽसीन्महानिशा ।
पाण्डवानां च राजेन्द्र कौरवाणां च सर्वशः ॥ ७.१७३.४० ॥
అలా పోరాడుతున్న పాండవులు, కౌరవులు — అందరివైపు, రాజేంద్రా, ఆ మహారాత్రి గాఢమైంది.