મહાભારત · અધ્યાય 7.178
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
7.178.1
तमागतमभिप्रेक्ष्य भीमकर्माणमाहवे ।
हर्षमाहारयाञ्चक्रुः कुरवः सर्व एव ते ॥ ७.१७८.१ ॥
યુદ્ધમાં ભયંકર કર્મો કરનારને આવતો જોઈને સર્વ કૌરવોએ હર્ષ વ્યક્ત કર્યો.
7.178.2
तथैव तव पुत्रास्ते दुर्योधनपुरोगमाः ।
अप्लुवाः प्लवमासाद्य तर्तुकामा इवार्णवम् ॥ ७.१७८.२ ॥
એવી જ રીતે તમારા પુત્રો, દુર્યોધનને આગળ રાખીને, તરતા ન આવડતા લોકો હોડી મળતાં સાગર પાર કરવા ઇચ્છે તેમ થયા.
7.178.3
पुनर्जातमिवात्मानं मन्वानाः पुरुषर्षभाः ।
अलायुधं राक्षसेन्द्रं स्वागतेनाभ्यपूजयन् ॥ ७.१७८.३ ॥
પોતાને પુનર્જન્મ પામેલા માનતા તે પુરુષશ્રેષ્ઠોએ રાક્ષસેન્દ્ર અલાયુધનું સ્વાગત કરીને તેનું સન્માન કર્યું.
7.178.4
तस्मिंस्त्वमानुषे युद्धे वर्तमाने महाभये ।
कर्णराक्षसयोर्नक्तं दारुणप्रतिदर्शने ॥ ७.१७८.४ ॥
તે અમાનુષ, મહાભયંકર યુદ્ધમાં, રાત્રે કર્ણ અને રાક્ષસ વચ્ચે ભયાનક રૂપે યુદ્ધ ચાલી રહ્યું હતું.
7.178.5
न द्रौणिर्न कृपद्रोणौ न शल्यो न च माधवः ।
एक एव तु तेनासीद्योद्धा कर्णो रणे वृषा ॥ ७.१७८.५ ॥
દ્રોણપુત્ર નહીં, કૃપ અને દ્રોણ નહીં, શલ્ય નહીં, માધવ પણ નહીં; યુદ્ધમાં તે વૃષભ કર્ણ એકલો જ યોદ્ધો હતો.
7.178.6
उपप्रैक्षन्त पाञ्चालाः स्मयमानाः सराजकाः ।
व्यभ्रमंस्तावकाश्चापि घूर्णमानास्ततस्ततः ॥ ७.१७८.६ ॥
પાંચાલો રાજાઓ સાથે હસતાં હસતાં જોતા રહ્યા; તમારા સૈનિકો પણ ઘૂમતા ઘૂમતા આમતેમ ભટકવા લાગ્યા.
7.178.7
चुक्रुशुर्नेदमस्तीति द्रोणद्रौणिकृपादयः ।
तत्कर्म दृष्ट्वा सम्भ्रान्ता हैडिम्बस्य रणाजिरे ॥ ७.१७८.७ ॥
દ્રોણ, દ્રૌણિ, કૃપ વગેરે બૂમ પાડી ઊઠ્યા, "આ નથી!" હૈડિમ્બનું એ કર્મ જોઈને રણાંગણમાં તેઓ ગભરાઈ ગયા.
7.178.8
सर्वमाविग्नमभवद्धाहाभूतमचेतनम् ।
तव सैन्यं महाराज निराशं कर्णजीविते ॥ ७.१७८.८ ॥
હે મહારાજ! આપની સમગ્ર સેના વ્યાકુળ થઈ "હાય હાય" કરતી બેભાન જેવી થઈ ગઈ; કર્ણના જીવન વિશે તે નિરાશ થઈ ગઈ.
7.178.9
दुर्योधनस्तु सम्प्रेक्ष्य कर्णमार्तिं परां गतम् ।
अलायुधं राक्षसेन्द्रं समाहूयेदमब्रवीत् ॥ ७.१७८.९ ॥
પરંતુ કર્ણને અત્યંત પીડામાં પડેલો જોઈ દુર્યોધને રાક્ષસરાજ અલાયુધને બોલાવી આમ કહ્યું.
7.178.10
एष वैकर्तनः कर्णो हैडिम्बेन समागतः ।
कुरुते कर्म सुमहद्यदस्योपयिकं मृधे ॥ ७.१७८.१० ॥
આ જુઓ, વૈકર્તન કર્ણ હૈડિમ્બ સાથે ભિડાયો છે; યુદ્ધમાં તેને યોગ્ય મહાન કર્મ તે કરી રહ્યો છે.
7.178.11
पश्यैतान्पार्थिवाञ्शूरान्निहतान्भैमसेनिना ।
नानाशस्त्रैरभिहतान्पादपानिव दन्तिना ॥ ७.१७८.११ ॥
જુઓ, ભીમસેનના પુત્રે મારેલા આ શૂર રાજાઓને; હાથી વૃક્ષોને પાડે તેમ નાના શસ્ત્રોથી પ્રહાર પામી તેઓ પડ્યા છે.
7.178.12
तवैष भारः समरे ज्ञातिमध्ये मया कृतः ।
तवैवानुमते वीर तं विक्रम्य निबर्हय ॥ ७.१७८.१२ ॥
હે વીર! યુદ્ધમાં સ્વજનોની વચ્ચે આ ભાર મેં તને સોંપ્યો છે; તારી જ સંમતિથી પરાક્રમ વડે તેને મારી નાખ.
7.178.13
पुरा वैकर्तनं कर्णमेष पापो घटोत्कचः ।
मायाबलं समाश्रित्य कर्षयत्यरिकर्शन ॥ ७.१७८.१३ ॥
પહેલાં આ પાપી ઘટોત્કચ, હે શત્રુદમન, માયાબળનો આશ્રય લઈ વૈકર્તન કર્ણને ખેંચી રહ્યો છે.
7.178.14
एवमुक्तः स राज्ञा तु राक्षसो भीमविक्रमः ।
तथेत्युक्त्वा महाबाहुर्घटोत्कचमुपाद्रवत् ॥ ७.१७८.१४ ॥
રાજાએ આમ કહેતાં, ભયંકર પરાક્રમી મહાબાહુ એ રાક્ષસ 'તથાસ્તુ' કહી ઘટોત્કચ તરફ દોડ્યો.
7.178.15
ततः कर्णं समुत्सृज्य भैमसेनिरपि प्रभो ।
प्रत्यमित्रमुपायान्तमर्दयामास मार्गणैः ॥ ७.१७८.१५ ॥
પછી, હે પ્રભુ, ભીમસેનના પુત્ર ઘટોત્કચે પણ કર્ણને છોડીને, સામે આવતા શત્રુને બાણોથી પીડિત કર્યો.
7.178.16
तयोः समभवद्युद्धं क्रुद्धयो राक्षसेन्द्रयोः ।
मत्तयोर्वासिताहेतोर्दीपयोरिव कानने ॥ ७.१७८.१६ ॥
તે બે ક્રોધિત રાક્ષસરાજો વચ્ચે યુદ્ધ થયું; જંગલમાં વાસિતાને કારણે મદોન્મત્ત બે હાથીઓની જેમ.
7.178.17
रक्षसा विप्रमुक्तस्तु कर्णोऽपि रथिनां वरः ।
अभ्यद्रवद्भीमसेनं रथेनादित्यवर्चसा ॥ ७.१७८.१७ ॥
રાક્ષસે મુક્ત કર્યા પછી, રથીઓમાં શ્રેષ્ઠ કર્ણ પણ સૂર્ય સમાન તેજસ્વી રથ વડે ભીમસેન તરફ દોડ્યો.
7.178.18
तमायान्तमनादृत्य दृष्ट्वा ग्रस्तं घटोत्कचम् ।
अलायुधेन समरे सिंहेनेव गवां पतिम् ॥ ७.१७८.१८ ॥
યુદ્ધમાં આવતા તેને અવગણીને, અલાયુધ વડે પકડાયેલા ઘટોત્કચને જોઈને, સિંહ ગાયોના સ્વામી પર ત્રાટકે તેમ.
7.178.19
रथेनादित्यवपुषा भीमः प्रहरतां वरः ।
किरञ्छरौघान्प्रययावलायुधरथं प्रति ॥ ७.१७८.१९ ॥
સૂર્ય જેવા તેજસ્વી રથ પર સવાર, યોદ્ધાઓમાં શ્રેષ્ઠ ભીમ બાણોની ધારા વરસાવતા અલાયુધના રથ તરફ આગળ વધ્યા.
7.178.20
तमायान्तमभिप्रेक्ष्य स तदाऽलायुधः प्रभो ।
घटोत्कचं समुत्सृज्य भीमसेनं समाह्वयत् ॥ ७.१७८.२० ॥
હે પ્રભુ, તેને આવતો જોઈ અલાયુધે ત્યારે ઘટોત્કચને છોડીને ભીમસેનને પડકાર્યો.
7.178.21
तं भीमः सहसाऽभ्येत्य राक्षसान्तकरः प्रभो ।
सगणं राक्षसेन्द्रं तं शरवर्षैरवाकिरत् ॥ ७.१७८.२१ ॥
હે પ્રભુ, રાક્ષસોનો અંત કરનાર ભીમ અચાનક તેની પાસે પહોંચ્યા અને ગણો સાથેના તે રાક્ષસરાજને બાણોની વર્ષાથી ઢાંકી દીધો.
7.178.22
तथैवालायुधो राजञ्शिलाधौतैरजिह्मगैः ।
अभ्यवर्षत कौन्तेयं पुनःपुनररिन्दम ॥ ७.१७८.२२ ॥
હે રાજન, તેવી જ રીતે અલાયુધે પણ પથ્થર પર ધાર કાઢેલા સીધા બાણોથી કૌંતેયને વારંવાર ઢાંકી દીધો. હે શત્રુદમન.
7.178.23
तथा ते राक्षसाः सर्वे भीमसेनमुपाद्रवन् ।
नानाप्रहरणा भीमास्त्वत्सुतानां जयैषिणः ॥ ७.१७८.२३ ॥
એ જ રીતે તે બધા રાક્ષસો, વિવિધ શસ્ત્રો ધારણ કરીને, ભયંકર રૂપવાળા, તમારા પુત્રોના વિજયની ઇચ્છાથી ભીમસેન પર તૂટી પડ્યા.
7.178.24
स ताड्यमानो बहुभिर्भीमसेनो महाबलः ।
पञ्चभिः पञ्चभिः सर्वांस्तानविध्यच्छितैः शरैः ॥ ७.१७८.२४ ॥
ઘણા લોકો દ્વારા પ્રહાર પામેલા એ મહાબળવાન ભીમસેને દરેકને પાંચ-પાંચ તીક્ષ્ણ બાણોથી વીંધી નાખ્યા.
7.178.25
ते वध्यमाना भीमेन राक्षसाः क्रूरबुद्धयः ।
विनेदुस्तुमुलान्नादान्दुद्रुवुस्ते दिशो दश ॥ ७.१७८.२५ ॥
ભીમ દ્વારા મરાતા ક્રૂરબુદ્ધિ રાક્ષસો ભયંકર ચીસો પાડીને દસ દિશાઓમાં ભાગ્યા.
7.178.26
तांस्त्रास्यमानान्भीमेन दृष्ट्वा रक्षो मबहालम् ।
अभिदुद्राव वेगेन शरैश्चैनमवाकिरत् ॥ ७.१७८.२६ ॥
ભીમથી ડરીને ભાગતા તેમને જોઈ એ મહાબલી રાક્ષસે વેગથી ભીમ પર હુમલો કર્યો અને બાણોનો વરસાદ વરસાવ્યો.
7.178.27
तं भीमसेनः समरे तीक्ष्णाग्रैरक्षिणोच्छरैः ॥ ७.१७८.२७ ॥
ભીમસેને યુદ્ધમાં તીક્ષ્ણ અણીવાળા બાણોથી તેને વીંધી નાખ્યો.
7.178.28
अलायुधस्तु तानस्तान्भीमेन विशिखान्रणे ।
चिच्छेद कांश्चित्समरे त्वरया कांश्चिदग्रहीत् ॥ ७.१७८.२८ ॥
અલાયુધે યુદ્ધમાં ભીમે છોડેલા તે બાણોમાંથી કેટલાકને કાપી નાખ્યા અને કેટલાકને ઝડપથી પકડી લીધા.
7.178.29
स तं दृष्ट्वा राक्षसेन्द्रं भीमो भीमपराक्रमः ।
गदां चिक्षेप वेगेन वज्रपातोपमां तदा ॥ ७.१७८.२९ ॥
તે રાક્ષસરાજને જોઈને ભયંકર પરાક્રમી ભીમે ત્યારે વજ્રપાત સમાન ગદા વેગથી ફેંકી.
7.178.30
तामापतन्तीं वेगेन गदां ज्वालाकुलां ततः ।
गदया ताडयामास सा गदा भीममाव्रजत् ॥ ७.१७८.३० ॥
ત્યારે વેગથી આવતી, જ્વાળાઓથી ઘેરાયેલી તે ગદાને તેણે બીજી ગદાથી પ્રહાર કર્યો; તે ગદા ભીમ તરફ જ ધસી ગઈ.
7.178.31
स राक्षसेन्द्रं कौन्तेयः शरवर्षैरवाकिरत् ।
तानप्यस्याकरोन्मोघान्राक्षसो निशितैः शरैः ॥ ७.१७८.३१ ॥
તે કૌંતેયે રાક્ષસેન્દ્રને બાણવર્ષાથી ઢાંકી દીધો. પણ રાક્ષસે પોતાના તીક્ષ્ણ બાણોથી તેમને પણ નિષ્ફળ બનાવ્યા.
7.178.32
ते चापि राक्षसाः सर्वे रजन्यां भीमरूपिणः ।
शासनाद्राक्षसेन्द्रस्य निजघ्नू रथकुञ्जरान् ॥ ७.१७८.३२ ॥
તે બધા ભયંકર રૂપવાળા રાક્ષસો રાતે રાક્ષસેન્દ્રની આજ્ઞાથી રથો અને હાથીઓનો સંહાર કરવા લાગ્યા.
7.178.33
पाञ्चालाः सृञ्जयाश्चैव वाजिनः परमद्विपाः ।
न शान्तिं लेभिरे तत्र राक्षसैर्भृशपीडिताः ॥ ७.१७८.३३ ॥
પાંચાલો, સૃંજયો, ઘોડેસવારો અને શ્રેષ્ઠ હાથીઓ રાક્ષસોથી અત્યંત પીડિત થઈને ત્યાં શાંતિ પામી શક્યા નહીં.
7.178.34
तं तु दृष्ट्वा महाघोरं वर्तमानं महाहवम् ।
अब्रवीत्पुण्डरीकाक्षो धनञ्जयमिदं वचः ॥ ७.१७८.३४ ॥
તે અતિ ભયંકર મહાયુદ્ધ ચાલતું જોઈને પુંડરીકાક્ષે ધનંજયને આ વચન કહ્યું.
7.178.35
पश्य भीमं महाबाहुं राक्षसेन्द्रवशं गतम् ।
पदमस्यानुगच्छ त्वं मा विचारय पाण्डव ॥ ७.१७८.३५ ॥
જુઓ, મહાબાહુ ભીમ રાક્ષસેન્દ્રના વશમાં ગયો છે. હે પાંડવ, તેના માર્ગને અનુસરો, વિચાર ન કરો.
7.178.36
धृष्टद्युम्नः शिखण्डी च युधामन्यूत्तमौजसौ ।
सहितौ द्रौपदेयाश्च कर्णं यान्तु महारथाः ॥ ७.१७८.३६ ॥
ધૃષ્ટદ્યુમ્ન, શિખંડી, યુધામન્યુ, ઉત્તમૌજા અને દ્રૌપદીના પુત્રો—મહારથીઓ સાથે મળીને કર્ણ તરફ જાઓ.
7.178.37
नकुलः सहदेवश्च युयुधानश्च वीर्यवान् ।
इतरान्राक्षसान्घ्नन्तु शासनात्तव पाण्डव ॥ ७.१७८.३७ ॥
નકુળ, સહદેવ અને વીર્યવાન યુયુધાન, હે પાંડવ, તારી આજ્ઞાથી બીજા રાક્ષસોને હણો.
7.178.38
त्वमपीमां महाबाहो चमूं द्रोणपुरस्कृताम् ।
मारयस्व नरव्याघ्र महद्धि भयमागतम् ॥ ७.१७८.३८ ॥
હે મહાબાહુ, નરવ્યાઘ્ર, દ્રોણે આગળ રાખેલી આ સેનાને તમે પણ હણો; મહાન ભય આવી પડ્યો છે.
7.178.39
एवमुक्ते तु कृष्णेन यथोद्दिष्टा महारथाः ।
जग्मुर्वैकर्तनं कर्णं राक्षसांश्चैव तान्रणे ॥ ७.१७८.३९ ॥
કૃષ્ણે એમ કહ્યું ત્યારે, કહ્યા પ્રમાણે તે મહારથીઓ વૈકર્તન કર્ણ તરફ અને યુદ્ધમાં તે રાક્ષસો તરફ ગયા.
7.178.40
अथ पूर्णायतोत्सृष्टैः शरैराशीविषोपमैः ।
धनुश्चिच्छेद भीमस्य राक्षसेन्द्रः प्रतापवान् ॥ ७.१७८.४० ॥
ત્યારે પ્રતાપી રાક્ષસેન્દ્રે પૂરેપૂરા ખેંચીને છોડેલા ઝેરી સર્પ જેવા બાણોથી ભીમનું ધનુષ કાપી નાખ્યું.
7.178.41
हयांश्चास्य शितैर्बाणैः सारथिं च महाबलः ।
जघान मिषतः सङ्ख्ये भीमसेनस्य राक्षसः ॥ ७.१७८.४१ ॥
તે મહાબળવાન રાક્ષસે યુદ્ધમાં ભીમસેન જોતો હતો તે સમયે તીક્ષ્ણ બાણોથી તેના ઘોડા અને સારથિને હણી નાખ્યા.
7.178.42
सोऽवतीर्य रथोपस्थाद्धताश्वो हतसारथिः ।
तस्मै गुर्वीं गदां घोरां विनदन्नुत्ससर्ज ह ॥ ७.१७८.४२ ॥
ઘોડા અને સારથિ હણાતાં તે રથના મંચ પરથી ઊતર્યો અને ગર્જના કરીને તેના પર ભયંકર ભારે ગદા ફેંકી.
7.178.43
ततस्तां भीमनिर्घोषामापतन्तीं महागदाम् ।
गदया राक्षसो घोरो निजघान ननाद च ॥ ७.१७८.४३ ॥
ત્યારે ભયંકર ગર્જના કરતી આવી રહેલી તે મહાગદાને જોઈને ઘોર રાક્ષસે પોતાની ગદાથી તેના પર પ્રહાર કર્યો અને ગર્જના કરી.
7.178.44
तद्दृष्ट्वा राक्षसेन्द्रस्य घोरं कर्म भयावहम् ।
भीमसेनः प्रहृष्टात्मा गदामाशु परामृशत् ॥ ७.१७८.४४ ॥
રાક્ષસરાજનું તે ઘોર અને ભયાવહ કૃત્ય જોઈને ભીમસેનનું મન હર્ષિત થયું અને તેણે તરત જ પોતાની ગદા ઉઠાવી લીધી.
7.178.45
तयोः समभवद्युद्धं तुमुलं नररक्षसोः ।
गदानिपातसंहादैर्भुवं कम्पयतोर्भृशम् ॥ ७.१७८.४५ ॥
તે માણસ અને રાક્ષસ વચ્ચે ભયંકર યુદ્ધ થયું; ગદાઓના પ્રહારના ગડગડાટથી પૃથ્વી અત્યંત ધ્રૂજી ઊઠી.
7.178.46
गदाविमुक्तौ तौ भूयः समासाद्येतरेतरम् ।
मुष्टिभिर्वज्रसंहादैरन्योन्यमभिजघ्नतुः ॥ ७.१७८.४६ ॥
ગદાઓ છોડ્યા પછી તે બંને ફરી એકબીજાની નજીક આવ્યા અને વજ્ર જેવા ગડગડાટવાળા મુઠ્ઠીના પ્રહારોથી એકબીજાને મારવા લાગ્યા.
7.178.47
रथचक्रैर्युगैरक्षैरधिष्ठानैरुपस्करैः ।
यथासन्नमुपादाय निजघ्नतुरमर्षणौ ॥ ७.१७८.४७ ॥
રથનાં પૈડાં, ધૂંસરી, ધરી, બેઠકો અને અન્ય રથસામગ્રી — જે નજીક મળ્યું તે ઉપાડીને એ બંને ક્રોધિત યોદ્ધાઓએ એકબીજાને માર્યા.
7.178.48
तौ विक्षरन्तौ रुधिरं समासाद्येतरेतरम् ।
मत्ताविव महानागौ चकृपाते पुनः पुनः ॥ ७.१७८.४८ ॥
રક્ત વહાવતા તે બંને એકબીજાની સામે આવ્યા અને મદમસ્ત બે મહાગજોની જેમ વારંવાર ક્રોધથી ધ્રૂજતા ભિડાયા.
7.178.49
तावपश्यद्वृषीकेशः पाण्डवानां हिते रतः ।
स भीमसेनरक्षार्थं हैडिम्बिं पर्यचोदयत् ॥ ७.१७८.४९ ॥
પાંડવોના હિતમાં રત વૃષીકેશે તે બંનેને જોયા. ભીમસેનના રક્ષણ માટે તેમણે હૈડિંબિને પ્રેરિત કર્યો.