महाभारत · अध्याय 7.178
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
7.178.1
तमागतमभिप्रेक्ष्य भीमकर्माणमाहवे ।
हर्षमाहारयाञ्चक्रुः कुरवः सर्व एव ते ॥ ७.१७८.१ ॥
युद्धात भयंकर कर्मे करणाऱ्या त्याला येताना पाहून सर्व कौरवांनी हर्ष व्यक्त केला.
7.178.2
तथैव तव पुत्रास्ते दुर्योधनपुरोगमाः ।
अप्लुवाः प्लवमासाद्य तर्तुकामा इवार्णवम् ॥ ७.१७८.२ ॥
तसेच आपले पुत्र, दुर्योधनाला पुढे करून, पोहता न येणारे लोक नाव मिळाल्यावर समुद्र ओलांडू इच्छिणाऱ्यांसारखे झाले.
7.178.3
पुनर्जातमिवात्मानं मन्वानाः पुरुषर्षभाः ।
अलायुधं राक्षसेन्द्रं स्वागतेनाभ्यपूजयन् ॥ ७.१७८.३ ॥
स्वतःला पुनर्जन्म मिळालेले मानणाऱ्या त्या पुरुषश्रेष्ठांनी राक्षसराज अलायुधाचे स्वागत करून त्याचा सन्मान केला.
7.178.4
तस्मिंस्त्वमानुषे युद्धे वर्तमाने महाभये ।
कर्णराक्षसयोर्नक्तं दारुणप्रतिदर्शने ॥ ७.१७८.४ ॥
त्या अमानुष, महाभयंकर युद्धात, रात्री कर्ण आणि राक्षस यांच्यात भयानक रूपाने युद्ध चालू होते.
7.178.5
न द्रौणिर्न कृपद्रोणौ न शल्यो न च माधवः ।
एक एव तु तेनासीद्योद्धा कर्णो रणे वृषा ॥ ७.१७८.५ ॥
द्रोणपुत्र नाही, कृप आणि द्रोण नाही, शल्य नाही, माधवही नाही; युद्धात तो वृषभ कर्णच एकमेव योद्धा होता.
7.178.6
उपप्रैक्षन्त पाञ्चालाः स्मयमानाः सराजकाः ।
व्यभ्रमंस्तावकाश्चापि घूर्णमानास्ततस्ततः ॥ ७.१७८.६ ॥
पांचाल राजांसह हसत पाहत राहिले; आपलेही योद्धे भोवळ आल्यासारखे इकडे-तिकडे भटकू लागले.
7.178.7
चुक्रुशुर्नेदमस्तीति द्रोणद्रौणिकृपादयः ।
तत्कर्म दृष्ट्वा सम्भ्रान्ता हैडिम्बस्य रणाजिरे ॥ ७.१७८.७ ॥
द्रोण, द्रौणि, कृप इत्यादी ओरडले, "हे नाही!" हैडिम्बाचे ते कर्म पाहून रणभूमीवर ते गोंधळले.
7.178.8
सर्वमाविग्नमभवद्धाहाभूतमचेतनम् ।
तव सैन्यं महाराज निराशं कर्णजीविते ॥ ७.१७८.८ ॥
हे महाराज! आपले सर्व सैन्य व्याकुळ होऊन "हाय हाय" करीत बेशुद्धासारखे झाले; कर्णाच्या जीवनाविषयी ते निराश झाले.
7.178.9
दुर्योधनस्तु सम्प्रेक्ष्य कर्णमार्तिं परां गतम् ।
अलायुधं राक्षसेन्द्रं समाहूयेदमब्रवीत् ॥ ७.१७८.९ ॥
परंतु कर्ण अत्यंत पीडेत पडलेला पाहून दुर्योधनाने राक्षसराज अलायुधाला बोलावून हे म्हटले.
7.178.10
एष वैकर्तनः कर्णो हैडिम्बेन समागतः ।
कुरुते कर्म सुमहद्यदस्योपयिकं मृधे ॥ ७.१७८.१० ॥
हा वैकर्तन कर्ण हैडिंबाशी लढत आहे; युद्धात त्याला योग्य असे महान कर्म तो करत आहे.
7.178.11
पश्यैतान्पार्थिवाञ्शूरान्निहतान्भैमसेनिना ।
नानाशस्त्रैरभिहतान्पादपानिव दन्तिना ॥ ७.१७८.११ ॥
पाहा, भीमसेनाच्या पुत्राने मारलेल्या या शूर राजांकडे; हत्ती झाडांना पाडतो तसे विविध शस्त्रांनी आघात होऊन ते पडले आहेत.
7.178.12
तवैष भारः समरे ज्ञातिमध्ये मया कृतः ।
तवैवानुमते वीर तं विक्रम्य निबर्हय ॥ ७.१७८.१२ ॥
हे वीरा! युद्धात नातलवाईकांमध्ये हा भार मी तुझ्यावर सोपवला आहे; तुझ्याच संमतीने त्याला पराक्रमाने ठार कर.
7.178.13
पुरा वैकर्तनं कर्णमेष पापो घटोत्कचः ।
मायाबलं समाश्रित्य कर्षयत्यरिकर्शन ॥ ७.१७८.१३ ॥
पूर्वी हा पापी घटोत्कच, हे शत्रुमर्दना, मायाबलाचा आश्रय घेऊन वैकर्तन कर्णाला ओढत आहे.
7.178.14
एवमुक्तः स राज्ञा तु राक्षसो भीमविक्रमः ।
तथेत्युक्त्वा महाबाहुर्घटोत्कचमुपाद्रवत् ॥ ७.१७८.१४ ॥
राजाने असे सांगितल्यावर भयंकर पराक्रमी, महाबाहू तो राक्षस 'ठीक आहे' म्हणत घटोत्कचावर धावून गेला.
7.178.15
ततः कर्णं समुत्सृज्य भैमसेनिरपि प्रभो ।
प्रत्यमित्रमुपायान्तमर्दयामास मार्गणैः ॥ ७.१७८.१५ ॥
नंतर, हे प्रभो, भीमसेनपुत्र घटोत्कचानेही कर्णाला सोडून, समोर येणाऱ्या शत्रूला बाणांनी पीडले.
7.178.16
तयोः समभवद्युद्धं क्रुद्धयो राक्षसेन्द्रयोः ।
मत्तयोर्वासिताहेतोर्दीपयोरिव कानने ॥ ७.१७८.१६ ॥
त्या दोन्ही क्रुद्ध राक्षसराजांमध्ये युद्ध झाले; जंगलात वासितेसाठी मदमत्त झालेल्या दोन हत्तींप्रमाणे.
7.178.17
रक्षसा विप्रमुक्तस्तु कर्णोऽपि रथिनां वरः ।
अभ्यद्रवद्भीमसेनं रथेनादित्यवर्चसा ॥ ७.१७८.१७ ॥
राक्षसाने सोडल्यावर रथींमध्ये श्रेष्ठ कर्णानेही सूर्यासारख्या तेजस्वी रथाने भीमसेनावर धाव घेतली.
7.178.18
तमायान्तमनादृत्य दृष्ट्वा ग्रस्तं घटोत्कचम् ।
अलायुधेन समरे सिंहेनेव गवां पतिम् ॥ ७.१७८.१८ ॥
युद्धात येणाऱ्या त्याला दुर्लक्ष करून, अलायुधाने गाठलेल्या घटोत्कचाला पाहून, सिंह गोपतीवर झडप घालावी तसे.
7.178.19
रथेनादित्यवपुषा भीमः प्रहरतां वरः ।
किरञ्छरौघान्प्रययावलायुधरथं प्रति ॥ ७.१७८.१९ ॥
सूर्यासारख्या तेजस्वी रथावर बसलेला, योद्ध्यांमध्ये श्रेष्ठ भीम बाणांच्या धारा सोडत अलायुधाच्या रथाकडे पुढे सरसावला.
7.178.20
तमायान्तमभिप्रेक्ष्य स तदाऽलायुधः प्रभो ।
घटोत्कचं समुत्सृज्य भीमसेनं समाह्वयत् ॥ ७.१७८.२० ॥
हे प्रभो, त्याला येताना पाहून अलायुधाने तेव्हा घटोत्कचाला सोडून भीमसेनाला आव्हान दिले.
7.178.21
तं भीमः सहसाऽभ्येत्य राक्षसान्तकरः प्रभो ।
सगणं राक्षसेन्द्रं तं शरवर्षैरवाकिरत् ॥ ७.१७८.२१ ॥
हे प्रभो, राक्षसांचा अंत करणारा भीम अचानक त्याच्याजवळ पोहोचला आणि गणांसह त्या राक्षसराजाला बाणांच्या वर्षावाने झाकून टाकले.
7.178.22
तथैवालायुधो राजञ्शिलाधौतैरजिह्मगैः ।
अभ्यवर्षत कौन्तेयं पुनःपुनररिन्दम ॥ ७.१७८.२२ ॥
हे राजा, त्याचप्रमाणे अलायुधानेही दगडावर धार लावलेल्या सरळ बाणांनी कौंतेयाला वारंवार झाकून टाकले. हे शत्रुदमना.
7.178.23
तथा ते राक्षसाः सर्वे भीमसेनमुपाद्रवन् ।
नानाप्रहरणा भीमास्त्वत्सुतानां जयैषिणः ॥ ७.१७८.२३ ॥
तसेच ते सर्व राक्षस, विविध शस्त्रे घेऊन, भयंकर रूपाचे, आपल्या पुत्रांच्या विजयाची इच्छा धरून भीमसेनावर तुटून पडले.
7.178.24
स ताड्यमानो बहुभिर्भीमसेनो महाबलः ।
पञ्चभिः पञ्चभिः सर्वांस्तानविध्यच्छितैः शरैः ॥ ७.१७८.२४ ॥
अनेकांनी प्रहार केलेल्या त्या महाबली भीमसेनाने प्रत्येकाला पाच-पाच तीक्ष्ण बाणांनी विंधून टाकले.
7.178.25
ते वध्यमाना भीमेन राक्षसाः क्रूरबुद्धयः ।
विनेदुस्तुमुलान्नादान्दुद्रुवुस्ते दिशो दश ॥ ७.१७८.२५ ॥
भीमाकडून मारले जात असलेले क्रूरबुद्धी राक्षस भयंकर आरोळ्या देत दहा दिशांना पळून गेले.
7.178.26
तांस्त्रास्यमानान्भीमेन दृष्ट्वा रक्षो मबहालम् ।
अभिदुद्राव वेगेन शरैश्चैनमवाकिरत् ॥ ७.१७८.२६ ॥
भीमाच्या भीतीने पळणाऱ्यांना पाहून त्या महाबली राक्षसाने वेगाने भीमावर धाव घेतली आणि बाणांचा वर्षाव केला.
7.178.27
तं भीमसेनः समरे तीक्ष्णाग्रैरक्षिणोच्छरैः ॥ ७.१७८.२७ ॥
भीमसेनाने युद्धात तीक्ष्ण अग्र असलेल्या बाणांनी त्याला विद्ध केले.
7.178.28
अलायुधस्तु तानस्तान्भीमेन विशिखान्रणे ।
चिच्छेद कांश्चित्समरे त्वरया कांश्चिदग्रहीत् ॥ ७.१७८.२८ ॥
अलायुधाने रणात भीमाने सोडलेले ते बाण काही तोडले तर काही त्वरेने पकडले.
7.178.29
स तं दृष्ट्वा राक्षसेन्द्रं भीमो भीमपराक्रमः ।
गदां चिक्षेप वेगेन वज्रपातोपमां तदा ॥ ७.१७८.२९ ॥
त्या राक्षसराजाला पाहून भयंकर पराक्रमी भीमाने तेव्हा वज्रपातासारखी गदा वेगाने फेकली.
7.178.30
तामापतन्तीं वेगेन गदां ज्वालाकुलां ततः ।
गदया ताडयामास सा गदा भीममाव्रजत् ॥ ७.१७८.३० ॥
मग वेगाने येणाऱ्या, ज्वालांनी वेढलेल्या त्या गदेवर त्याने दुसऱ्या गदेने प्रहार केला; ती गदा भीमाकडेच धावली.
7.178.31
स राक्षसेन्द्रं कौन्तेयः शरवर्षैरवाकिरत् ।
तानप्यस्याकरोन्मोघान्राक्षसो निशितैः शरैः ॥ ७.१७८.३१ ॥
त्या कौंतेयाने राक्षसेंद्राला बाणवर्षावात झाकले. परंतु राक्षसाने आपल्या तीक्ष्ण बाणांनी ते बाणही निष्फळ केले.
7.178.32
ते चापि राक्षसाः सर्वे रजन्यां भीमरूपिणः ।
शासनाद्राक्षसेन्द्रस्य निजघ्नू रथकुञ्जरान् ॥ ७.१७८.३२ ॥
ते सर्व भयंकर रूपधारी राक्षस रात्रीच्या वेळी राक्षसेंद्राच्या आज्ञेने रथ आणि हत्तींचा संहार करू लागले.
7.178.33
पाञ्चालाः सृञ्जयाश्चैव वाजिनः परमद्विपाः ।
न शान्तिं लेभिरे तत्र राक्षसैर्भृशपीडिताः ॥ ७.१७८.३३ ॥
पांचाल, सृंजय, घोडेस्वार आणि उत्तम हत्ती राक्षसांनी अत्यंत पीडित होऊन तेथे शांती मिळवू शकले नाहीत.
7.178.34
तं तु दृष्ट्वा महाघोरं वर्तमानं महाहवम् ।
अब्रवीत्पुण्डरीकाक्षो धनञ्जयमिदं वचः ॥ ७.१७८.३४ ॥
ते अत्यंत भयानक महायुद्ध चालू आहे हे पाहून पुंडरीकाक्षाने धनंजयाला हे वचन सांगितले.
7.178.35
पश्य भीमं महाबाहुं राक्षसेन्द्रवशं गतम् ।
पदमस्यानुगच्छ त्वं मा विचारय पाण्डव ॥ ७.१७८.३५ ॥
पाहा, महाबाहू भीम राक्षसेंद्राच्या वशात गेला आहे. हे पांडवा, त्याच्या मार्गाचे अनुसरण कर, विचार करू नकोस.
7.178.36
धृष्टद्युम्नः शिखण्डी च युधामन्यूत्तमौजसौ ।
सहितौ द्रौपदेयाश्च कर्णं यान्तु महारथाः ॥ ७.१७८.३६ ॥
धृष्टद्युम्न, शिखंडी, युधामन्यू, उत्तमौजा आणि द्रौपदीचे पुत्र, हे महारथी एकत्र कर्णाकडे जावोत.
7.178.37
नकुलः सहदेवश्च युयुधानश्च वीर्यवान् ।
इतरान्राक्षसान्घ्नन्तु शासनात्तव पाण्डव ॥ ७.१७८.३७ ॥
नकुल, सहदेव आणि वीर्यवान युयुधान, हे पांडवा, तुझ्या आज्ञेने इतर राक्षसांचा वध करोत.
7.178.38
त्वमपीमां महाबाहो चमूं द्रोणपुरस्कृताम् ।
मारयस्व नरव्याघ्र महद्धि भयमागतम् ॥ ७.१७८.३८ ॥
हे महाबाहो, नरव्याघ्रा, द्रोणांनी पुढे नेलेल्या या सेनेलाही तूही मार; मोठे भय आले आहे.
7.178.39
एवमुक्ते तु कृष्णेन यथोद्दिष्टा महारथाः ।
जग्मुर्वैकर्तनं कर्णं राक्षसांश्चैव तान्रणे ॥ ७.१७८.३९ ॥
कृष्णाने असे सांगितल्यावर, सांगितल्याप्रमाणे ते महारथी वैकर्तन कर्णाकडे आणि रणांगणात त्या राक्षसांकडे गेले.
7.178.40
अथ पूर्णायतोत्सृष्टैः शरैराशीविषोपमैः ।
धनुश्चिच्छेद भीमस्य राक्षसेन्द्रः प्रतापवान् ॥ ७.१७८.४० ॥
मग प्रतापी राक्षसेंद्राने पूर्ण ओढून सोडलेल्या विषारी सर्पांसारख्या बाणांनी भीमाचे धनुष्य तोडले.
7.178.41
हयांश्चास्य शितैर्बाणैः सारथिं च महाबलः ।
जघान मिषतः सङ्ख्ये भीमसेनस्य राक्षसः ॥ ७.१७८.४१ ॥
त्या महाबली राक्षसाने युद्धात भीमसेनाच्या डोळ्यादेखत तीक्ष्ण बाणांनी त्याचे घोडे आणि सारथ्याला ठार केले.
7.178.42
सोऽवतीर्य रथोपस्थाद्धताश्वो हतसारथिः ।
तस्मै गुर्वीं गदां घोरां विनदन्नुत्ससर्ज ह ॥ ७.१७८.४२ ॥
घोडे आणि सारथी मारले गेल्यावर तो रथाच्या मंचावरून खाली उतरला आणि गर्जना करत त्याच्यावर भयंकर जड गदा फेकली.
7.178.43
ततस्तां भीमनिर्घोषामापतन्तीं महागदाम् ।
गदया राक्षसो घोरो निजघान ननाद च ॥ ७.१७८.४३ ॥
तेव्हा भयंकर गर्जना करत धावून येणाऱ्या त्या महागदेला पाहून घोर राक्षसाने आपल्या गदेने तिच्यावर प्रहार केला आणि गर्जना केली.
7.178.44
तद्दृष्ट्वा राक्षसेन्द्रस्य घोरं कर्म भयावहम् ।
भीमसेनः प्रहृष्टात्मा गदामाशु परामृशत् ॥ ७.१७८.४४ ॥
राक्षसराजाचे ते घोर आणि भय निर्माण करणारे कृत्य पाहून भीमसेनाचे मन आनंदित झाले आणि त्याने तत्काळ आपली गदा हाती घेतली.
7.178.45
तयोः समभवद्युद्धं तुमुलं नररक्षसोः ।
गदानिपातसंहादैर्भुवं कम्पयतोर्भृशम् ॥ ७.१७८.४५ ॥
त्या नर आणि राक्षसामध्ये तुमुल युद्ध झाले; गदांच्या आघातांच्या गडगडाटाने पृथ्वी अतिशय थरथरली.
7.178.46
गदाविमुक्तौ तौ भूयः समासाद्येतरेतरम् ।
मुष्टिभिर्वज्रसंहादैरन्योन्यमभिजघ्नतुः ॥ ७.१७८.४६ ॥
गदा टाकून दिल्यानंतर ते दोघे पुन्हा एकमेकांजवळ आले आणि वज्रासारख्या गडगडाटी मुष्टिप्रहारांनी एकमेकांवर वार करू लागले.
7.178.47
रथचक्रैर्युगैरक्षैरधिष्ठानैरुपस्करैः ।
यथासन्नमुपादाय निजघ्नतुरमर्षणौ ॥ ७.१७८.४७ ॥
रथाची चाके, जू, आस, आसने आणि इतर रथसामग्री — जे जवळ मिळेल ते उचलून त्या संतप्त दोघांनी एकमेकांवर प्रहार केले.
7.178.48
तौ विक्षरन्तौ रुधिरं समासाद्येतरेतरम् ।
मत्ताविव महानागौ चकृपाते पुनः पुनः ॥ ७.१७८.४८ ॥
रक्त वाहवत ते दोघे एकमेकांसमोर आले आणि मदोन्मत्त दोन महागजांसारखे वारंवार क्रोधाने थरथरत भिडले.
7.178.49
तावपश्यद्वृषीकेशः पाण्डवानां हिते रतः ।
स भीमसेनरक्षार्थं हैडिम्बिं पर्यचोदयत् ॥ ७.१७८.४९ ॥
पाण्डवांच्या हितात रत असलेल्या वृषीकेशाने त्या दोघांना पाहिले. भीमसेनाच्या रक्षणासाठी त्याने हैडिम्बाला प्रेरित केले.