మహాభారతం · అధ్యాయం 7.183
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
7.183.1
एकवीरवधे मोघा शक्तिः सूतात्मजे यदा ।
कस्मात्सर्वान्समुत्सृज्य स तां पार्थे न मुक्तवान् ॥ ७.१८३.१ ॥
ఒకే వీరుడిని వధించడంలో సూతపుత్రుని శక్తి వ్యర్థమైనప్పుడు, అందరినీ విడిచి దానిని పార్థునిపై ఎందుకు ప్రయోగించలేదు?
7.183.2
तस्मिन्हते हता हि स्युः सर्वे पाण्डवसृञ्जयाः ।
एकवीरवधे कस्माद्युद्धे न जयमादधे ॥ ७.१८३.२ ॥
అతడు వధించబడితే పాండవులు, సృంజయులు అందరూ చనిపోయి ఉండేవారు. ఒకే వీరుడిని వధించడంలో యుద్ధంలో అతడు ఎందుకు విజయం సాధించలేదు?
7.183.3
आहूतो न निवर्तेयमिति तस्य महाव्रतम् ।
स्वयं मार्गयितव्यः स सूतपुत्रेण फल्गुनः ॥ ७.१८३.३ ॥
'ఆహ్వానించబడితే నేను వెనుదిరగను' అనేది అతని మహావ్రతం. సూతపుత్రుడు స్వయంగా ఫల్గునుని వెతకాలి.
7.183.4
ततो द्वैरथमानीय फल्गुनं शक्तदत्तया ।
जघान न वृषा कस्मात्तन्ममाचक्ष्व सञ्जय ॥ ७.१८३.४ ॥
అనంతరం ద్వంద్వయుద్ధంలో ఫల్గునుని ఎదుర్కొని, శక్రుడు ఇచ్చిన శక్తితో వృషుడు అతన్ని ఎందుకు సంహరించలేదు? సంజయా, అది నాకు చెప్పు.
7.183.5
नूनं बुद्धिविहीनश्चाप्यसहायश्च मे सुतः ।
शत्रुभिर्व्यंसितः पापः कथं नु स जयेदरीन् ॥ ७.१८३.५ ॥
నిశ్చయంగా నా కుమారుడు బుద్ధిహీనుడు, సహాయములేనివాడు. శత్రువులచే మోసగించబడిన ఆ పాపి శత్రువులను ఎలా జయించగలడు?
7.183.6
या ह्यस्य परमा शक्तिर्जयस्य च परायणम् ।
सा शख्तिर्वासुदेवेन व्यंसिता च घटोत्कचे ॥ ७.१८३.६ ॥
అతని పరమ శక్తియు విజయానికి పరమ ఆశ్రయమైన ఆ శక్తిని వాసుదేవుడు ఘటోత్కచునిపైకి మళ్లించాడు.
7.183.7
कुणेर्यथा हस्तगतं हियेद्बिल्वं बलीयसा ।
तथा शक्तिरमोघा सा मोघीभूता घटोत्कचे ॥ ७.१८३.७ ॥
ఒంటిచేతి మనిషి చేతిలోని బిల్వ ఫలం బలవంతుడు లాగేసినట్లు, ఆ అమోఘ శక్తి ఘటోత్కచునిపై వ్యర్థమైంది.
7.183.8
यथा वराहस्य शुनश्च युध्यतो… ।
स्तयोरभावे श्वपचस्य लाभः।
मन्ये विद्वन्वासुदेवस्य तद्व… ।
द्युद्धे लाभः कर्णहैडिम्बयोर्वै ॥ ७.१८३.८ ॥
పంది, కుక్క పోరాడుతున్నప్పుడు…, వాటి లేకపోవడంతో చండాలుడికి లాభం. విద్వాంసుడా, వాసుదేవుని ఆ…; యుద్ధంలో కర్ణునికి, హైడింబునికి లాభమే అని నేను భావిస్తున్నాను.
7.183.9
घटोत्कचो यदि हन्याद्वि कर्णं ।
परो लाभः स भवेत्पाण्डवानाम्।
वैकर्तनो वा यदि तं निहन्या… ।
त्तथापि कृत्यं शक्तिनाशात्कृतं स्यात् ॥ ७.१८३.९ ॥
ఘటోత్కచుడు కర్ణుని చంపితే, అది పాండవులకు గొప్ప లాభం. లేదా వైకర్తనుడు (కర్ణుడు) అతన్ని చంపినా, శక్తి నశించడంతో ఆ పని సాధించబడినట్లే.
7.183.10
इति प्राज्ञः प्रज्ञयैतद्विचिन्त्य ।
घटोत्कचं सूतपुत्रेण युद्धे।
अघातयद्वासुदेवो नृसिंहः ।
प्रियं कुर्वन्पाण्डवानां हितं च ॥ ७.१८३.१० ॥
ఇలా జ్ఞాని తన ప్రజ్ఞతో ఆలోచించి, యుద్ధంలో సూతపుత్రుడు (కర్ణుడు) ద్వారా ఘటోత్కచుని చంపించాడు. నృసింహుడైన వాసుదేవుడు పాండవులకు ప్రియం, హితం చేస్తూ ఆ విధంగా చేశాడు.
7.183.11
एतच्चिकीर्षितं ज्ञात्वा कर्णे मधुनिहा नृप ।
नियोजयामास तदा द्वैरथे राक्षसेश्वरम् ॥ ७.१८३.११ ॥
ఓ రాజా, ఇది చేయాలనుకుంటున్నది తెలుసుకుని, మధు-హంత (కృష్ణుడు) అప్పుడు కర్ణుని ద్వైరథ యుద్ధంలో రాక్షసేశ్వరుడు (ఘటోత్కచుడు)తో తలపడమని నియమించాడు.
7.183.12
घटोत्कचं महावीर्यं महाबुद्धिर्जनार्दनः ।
अमोघाया विघातार्थं राजन्दुर्मन्त्रिते तव ॥ ७.१८३.१२ ॥
మహావీర్యుడైన ఘటోత్కచుడిని, మహాబుద్ధిమంతుడైన జనార్దనుడు, ఓ రాజా, నీ దుర్మంత్రణ వల్ల కలిగిన ఆ అమోఘ (శక్తి)ని నిర్వీర్యం చేయడానికి నియోగించాడు.
7.183.13
तदैव कृतकार्या हि वयं स्याम कुरूद्वह ।
न रक्षेद्यदि कृष्णस्तं पार्थं कर्णान्महारथात् ॥ ७.१८३.१३ ॥
ఓ కురుశ్రేష్ఠా, కృష్ణుడు మహారథుడైన కర్ణుడి నుండి ఆ పార్థుడిని (అర్జునుడిని) రక్షించకపోతే, అప్పుడే మేము మా పని నెరవేర్చి ఉండేవాళ్ళం.
7.183.14
साश्वध्वजरथः सङ्क्ये धृतराष्ट्र पतेद्भुवि ।
विना जनार्दनं पार्थो योगानामीश्वरं प्रभुम् ॥ ७.१८३.१४ ॥
ఓ ధృతరాష్ట్రా, యుద్ధంలో గుర్రాలు, ధ్వజం, రథంతో సహా ఆ పార్థుడు, యోగాల అధీశ్వరుడు, ప్రభువు జనార్దనుడు లేకుండా నేలపై పడిపోయేవాడు.
7.183.15
तैस्तैरुपायैर्बहुभी रक्ष्यमाणः स पार्थिव ।
जयत्यभिमुखः शत्रून्पार्थः कृष्णेन पालितः ॥ ७.१८३.१५ ॥
ఓ రాజా, అనేక విధాల ఉపాయాలతో రక్షింపబడుతూ, కృష్ణునిచే పాలింపబడిన ఆ పార్థుడు, ఎదురుగా ఉన్న శత్రువులను జయిస్తున్నాడు.
7.183.16
सविशेषं त्वमेयात्मा कृष्णो रक्षेन्न फल्गुनम् ।
हन्यात्क्षिप्रं हि कौन्तेयं शक्तिर्वृक्षमिवाशनिः ॥ ७.१८३.१६ ॥
అమితాత్ముడైన కృష్ణుడు ప్రత్యేకంగా ఫల్గునుడిని (అర్జునుడిని) రక్షించకపోతే, పిడుగు చెట్టును పడగొట్టినట్లు శక్తి అస్త్రం కౌంతేయుడిని వెంటనే చంపివేసేది.
7.183.17
विरोधी च कुमन्त्री च प्राज्ञमानी ममात्मजः ।
यस्यैष समतिक्रान्तो वधोपायो जयं प्रति ॥ ७.१८३.१७ ॥
నా కుమారుడు, విరోధి, దుర్మంత్రి, తనను తాను ప్రాజ్ఞుడిగా భావించేవాడు; విజయం దిశగా ఈ వధోపాయం అతడి చేతిలో జారిపోయింది.
7.183.18
स वा कर्णो महाबुद्धिः सर्वशस्त्रभृतां वरः ।
न मुक्तवान्कथं सूत ताममोघां धनञ्जये ॥ ७.१८३.१८ ॥
సర్వ శస్త్రధారులలో శ్రేష్ఠుడు, మహాబుద్ధిమంతుడైన కర్ణుడు ఆ అమోఘాస్త్రాన్ని ధనంజయునిపై ఎందుకు ప్రయోగించలేదు, ఓ సూతా?
7.183.19
तवापि समतिक्रान्तमेतद्गावल्गणे कथम् ।
एतमर्थं महाबुद्धे यत्त्वया नावबोधितः ॥ ७.१८३.१९ ॥
ఓ గావల్గణీ, ఈ విషయం నీ చేత కూడా ఎలా విస్మరించబడింది? ఓ మహాబుద్ధీ, ఈ విషయం నీవు నాకు తెలియజేయలేదే!
7.183.20
दुर्योधनस्य शकुनेर्मम दुःशासनस्य च ।
रात्रौ रात्रौ भवत्येषा नित्यमेव विकत्थना ॥ ७.१८३.२० ॥
దుర్యోధనుడు, శకుని, నా (ధృతరాష్ట్రుని) మరియు దుఃశాసనుని ఈ ఆత్మస్తుతి ప్రతి రాత్రి నిత్యం జరుగుతూనే ఉంది.
7.183.21
श्वः सर्वसैन्यानुत्सृज्य जहि कर्ण धनञ्जयम् ।
प्रेष्यवत्पाण्डुपाञ्चालानुपभोक्ष्यामहे ततः ॥ ७.१८३.२१ ॥
రేపు సమస్త సైన్యాలను విడిచి, ఓ కర్ణా, ధనంజయుని సంహరించు; తరువాత పాండవులను, పాంచాలురను సేవకుల వలె అనుభవిద్దాం.
7.183.22
अथवा निहते पार्थं पाण्डवान्यतमं ततः ।
स्थापयेद्यदि वार्ष्णेयस्तस्मात्कृष्णो हि हन्यताम् ॥ ७.१८३.२२ ॥
లేదా పార్థుడు చంపబడ్డాక వృష్ణి వంశీయుడైన కృష్ణుడు పాండవులలో ఎవరినైనా స్థాపిస్తే, కాబట్టి కృష్ణుడినే చంపాలి.
7.183.23
कृष्णो हि मूलं पाण्डूनां पार्थः स्कन्ध इवोद्गतः ।
शाखा इवेतरे पार्थाः पाञ्चालाः पत्रसंज्ञिताः ॥ ७.१८३.२३ ॥
కృష్ణుడే పాండవులకు వేరు; పార్థుడు మానులాగా లేచిన కాండం; ఇతర పార్థులు కొమ్మలవంటివారు, పాంచాలురు ఆకులుగా పేరు పొందినవారు.
7.183.24
कृष्णाश्रयाः कृष्णबलाः कृष्णनाथाश्च पाण्डवाः ।
कृष्णः परायणं चैषां ज्योतिषामिव चन्द्रमाः ॥ ७.१८३.२४ ॥
కృష్ణుడే ఆశ్రయంగా, కృష్ణుడే బలంగా, కృష్ణుడే నాథుడుగా కలిగిన పాండవులు. కాంతులలో చంద్రుడు వలె, వారికి పరమ ఆశ్రయం కృష్ణుడే.
7.183.25
तस्मात्पर्णानि शाखाश्च स्कन्धं चोत्सृज्य सूतज ।
कृष्णं हि विद्वि पाण्डूनां मूलं सर्वत्र सर्वदा ॥ ७.१८३.२५ ॥
కాబట్టి, సూతపుత్రా, ఆకులను కొమ్మలను కాండాన్ని విడిచిపెట్టి, పాండవులకు మూలం ఎల్లప్పుడూ ఎక్కడైనా కృష్ణుడే అని తెలుసుకో.
7.183.26
हन्याद्यदि हि दाशार्हं कर्णो यादवनन्दनम् ।
कृत्स्ना वसुमती राजन्वशे तस्य न संशयः ॥ ७.१८३.२६ ॥
రాజా, కర్ణుడు యాదవుల ఆనందమైన దాశార్హుడిని (కృష్ణుడిని) చంపితే, సమస్త భూమి అతని వశమవుతుంది; ఇందులో సందేహం లేదు.
7.183.27
यदि हि स निहतः शयीत भूमौ ।
यदुकुलपाण्डवनन्दनो महात्मा।
ननु तव वसुधा नरेन्द्र सर्वा ।
सगिरिसमुद्रवना वशं व्रजेत ॥ ७.१८३.२७ ॥
యదుకులానికి, పాండవులకు ఆనందమైన ఆ మహాత్ముడు చంపబడి భూమిపై పడివుంటే, నరేంద్రా, పర్వతాలు సముద్రాలు వనాలతో సహా సమస్త భూమి నీ వశమవుతుంది.
7.183.28
सा तु बुद्धिः कृताऽप्येवं जाग्रति त्रिदशेश्वरे ।
अप्रमेये हृषीकेशे युद्धकाले त्वमुह्यत ॥ ७.१८३.२८ ॥
ఇలా చేయబడిన ఆ బుద్ధి, త్రిదశేశ్వరుడు (ఇంద్రుడు) మేల్కొని ఉండగా, అప్రమేయుడైన హృషీకేశుడు (కృష్ణుడు) ఉండగా, యుద్ధకాలంలో నీవు మోహితుడవయ్యావు.
7.183.29
अर्जुनं चापि राधेयात्सदा रक्षति केशवः ।
न ह्येनमैच्छत्प्रमुखे सौतेः स्थापयितुं रणे ॥ ७.१८३.२९ ॥
కేశవుడు ఎల్లప్పుడూ రాధేయుడి (కర్ణుడి) నుండి అర్జునుడిని రక్షిస్తాడు. యుద్ధంలో అతడిని సూతపుత్రుడి (కర్ణుడి) ఎదుట నిలబెట్టడానికి అతడు ఇష్టపడలేదు.
7.183.30
अन्यांश्चास्मै रथोदारानुपास्थापयदच्युतः ।
अमोघां तां कथं शक्तिं मोघां कुर्यामिति प्रभो ॥ ७.१८३.३० ॥
అచ్యుతుడు అతనికోసం ఇతర శ్రేష్ఠ రథికులను కూడా ముందు నిలిపాడు. 'ఆ అమోఘ శక్తిని నేను ఎలా వ్యర్థం చేయగలను?' అని, ఓ ప్రభూ.
7.183.31
यश्चैवं रक्षते पार्थं कर्णात्कृष्णो महामनाः ।
आत्मानं स कथं राजन्न रक्षेत्पुरुपोत्तमः ॥ ७.१८३.३१ ॥
ఈ విధంగా కర్ణుని నుండి పార్థుని రక్షించే మహామనస్కుడైన కృష్ణుడు, ఓ రాజా, తనను తాను ఎలా రక్షించుకోకుండా ఉంటాడు? ఆ పురుషోత్తముడు.
7.183.32
परिचिन्त्य तु पश्यामि चक्रायुधमरिन्दमम् ।
न सोऽस्ति त्रिषु लोकेषु यो जयेत जनार्दनम् ॥ ७.१८३.३२ ॥
ఆలోచించి చూస్తే, చక్రాయుధుడు, శత్రునిగ్రహుడైన జనార్దనుని మూడు లోకాలలో జయించగలవాడు ఎవరూ లేరని నేను చూస్తున్నాను.
7.183.33
ततः कृष्णं महाबाहुं सात्यकिः सत्यविक्रमः ।
पप्रच्छ रथशार्दूलः कर्णं प्रति महारथः ॥ ७.१८३.३३ ॥
అప్పుడు సత్యవిక్రముడు, రథశార్దూలుడు, మహారథుడైన సాత్యకి మహాబాహువైన కృష్ణుని కర్ణుని గురించి అడిగాడు.
7.183.34
अयं च प्रत्ययः कर्णे शक्तिश्चामितविक्रमा ।
किमर्थं सूतपुत्रेण न मुक्ता फल्गुने तु सा ॥ ७.१८३.३४ ॥
కర్ణునిపై ఈ నమ్మకం ఉంది, ఆ శక్తి కూడా అపరిమిత పరాక్రమమైనది. అయితే సూతపుత్రుడు దానిని ఫల్గునునిపై ఎందుకు విడువలేదు?
7.183.35
दुःशासनश्च कर्णश्च शकुनिश्च मसैन्धवः ।
सततं मन्त्रयन्ति स्म दुर्योधनपुरोगमाः। ॥ ७.१८३.३५ ॥
దుఃశాసనుడు, కర్ణుడు, శకుని, సైంధవుడు జయద్రథుడు, దుర్యోధనుని ముందుంచుకొని నిరంతరం మంతనాలు చేస్తూ ఉండేవారు.
7.183.36
कर्णकर्ण महेष्वास रणेऽमितपराक्रम ।
नान्यस्य शक्तिरेषा ते मोक्तव्या जयतां वर ॥ ७.१८३.३६ ॥
ఓ కర్ణా, ఓ కర్ణా, మహాధనుర్ధరుడా, యుద్ధంలో అపరిమిత పరాక్రమం కలవాడా! విజేతలలో శ్రేష్ఠుడా, ఈ శక్తిని నీవు మరొకరిపై ప్రయోగించాలి.
7.183.37
ऋते महारथात्कर्ण कुन्तीपुत्राद्वनञ्जयात् ।
स हि तेषामतियशा देवानामिव वासवः ॥ ७.१८३.३७ ॥
ఓ కర్ణా, మహారథి కుంతీపుత్రుడు ధనంజయుని తప్ప, ఆయనే వారిలో అత్యంత యశస్వి; దేవతలలో ఇంద్రుడిలా.
7.183.38
तस्मिन्विनिहते पार्थे पाण्डवाः सृञ्जयैः सह ।
भविष्यन्ति गतात्मानः सुरा इव निरग्नयः ॥ ७.१८३.३८ ॥
ఆ పార్థుడు చంపబడితే, పాండవులు సృంజయులతో కలిసి, అగ్ని లేని దేవతల వలె నిరుత్సాహులవుతారు.
7.183.39
तथेति च प्रतिज्ञातं कर्णेन शिनिपुङ्गव ।
हृदि नित्यं च कर्णस्य वधो गाण्डीवधन्वनः ॥ ७.१८३.३९ ॥
ఓ శినిపుంగవా, 'అలాగే' అని కర్ణుడు ప్రతిజ్ఞ చేశాడు; కర్ణుని హృదయంలో గాండీవధారి (అర్జునుని) వధ ఎల్లప్పుడూ ఉంటుంది.
7.183.40
अहमेव तु राधेयं मोहयामि युधांवर ।
ततो नावासृजच्छक्तिं पाण्डवे श्वेतवाहने ॥ ७.१८३.४० ॥
కానీ నేను రాధేయుడిని (కర్ణుని) మోహింపజేస్తాను, యోధులలో శ్రేష్ఠుడా; అందువల్ల అతడు శ్వేతాశ్వుడైన పాండవునిపై ఆ శక్తిని ప్రయోగించలేదు.
7.183.41
फल्गुनस्य हि सा मृत्युरिति चिन्तयतोऽनिशम् ।
न निद्रा न च मे हार्षो मनसोऽस्ति युधांवर ॥ ७.१८३.४१ ॥
ఫల్గునునికి (అర్జునునికి) అదే మరణం అని ఎడతెగకుండా ఆలోచిస్తున్న నాకు నిద్రలేదు, మనసులో సంతోషమూ లేదు, యోధులలో శ్రేష్ఠుడా.
7.183.42
घटोत्कचे व्यंसितां तु दृष्ट्वा तां शिनिपुङ्गव ।
मृत्योरास्यान्तरान्मुक्तं पस्याम्यद्य धनञ्जयम् ॥ ७.१८३.४२ ॥
శినిపుంగవా, ఘటోత్కచుడు ఓడిపోవడం చూసినా, ఇప్పుడు మృత్యువు నోటి నుండి విడువబడిన ధనంజయుడిని నేను చూస్తున్నాను.
7.183.43
न पिता न च मे माता न यूयं भ्रातरस्तथा ।
न च प्राणास्तथा रक्ष्या यथा बीभत्सुराहवे ॥ ७.१८३.४३ ॥
నా తండ్రి కాదు, నా తల్లి కాదు, మీరు సోదరులు కాదు, నా ప్రాణాలు కూడా యుద్ధంలో బీభత్సుడు (అర్జునుడు)తో సమానంగా రక్షింపదగినవి కావు.
7.183.44
त्रैलोक्यराज्याद्यत्किञ्चिद्भवेदन्यत्सुदुर्लभम् ।
नेच्छेयं सात्वताहं तद्विना पार्थं धनञ्जयम् ॥ ७.१८३.४४ ॥
మూడు లోకాల రాజ్యం కంటే గానీ, మరే అరుదైన వస్తువు కంటే గానీ, ధనంజయుడైన పార్థుడు లేకుండా నేను దాన్ని కోరను.
7.183.45
अतः प्रहर्षः सुमहान्युयुधानाद्य मेऽभवत् ।
मृतं प्रत्यागतमिव दृष्ट्वा पार्थं धनञ्जयम् ॥ ७.१८३.४५ ॥
అందువల్ల, యుయుధానా, ఈ రోజు నాకు ఎంతో ఆనందం కలిగింది; చనిపోయి తిరిగి వచ్చినట్లుగా పార్థుడైన ధనంజయుడిని చూసి.
7.183.46
अतश्च प्रहितो युद्धे मया कर्णाय राक्षसः ।
न ह्यन्यः समरे रात्रौ शक्तः कर्णं प्रबाधितुम् ॥ ७.१८३.४६ ॥
అందువల్ల యుద్ధంలో నేను కర్ణుడిపైకి ఒక రాక్షసుడిని పంపాను; రాత్రి యుద్ధంలో కర్ణుడిని బాధించగలవాడు మరెవరూ లేరు.
7.183.47
इति सात्यकये प्राह तदा देवकिनन्दनः ।
धनञ्जयहिते युक्तस्तत्प्रिये सततं रतः ॥ ७.१८३.४७ ॥
అప్పుడు దేవకీ పుత్రుడు సాత్యకితో ఇలా అన్నాడు; అతడు ధనంజయుని హితంలో నిమగ్నుడై, అతనికి ప్రియమైన వాటిలో ఎల్లప్పుడూ ఆనందించువాడు.