ਮਹਾਂਭਾਰਤ · ਅਧਿਆਇ 7.185
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
7.185.1
व्यासेनैवमथोक्तस्तु धर्मराजो युधिष्ठिरः ।
स्वयं कर्णवधाद्वीरो निवृत्तो भरतर्षभ ॥ ७.१८५.१ ॥
ਵਿਆਸ ਨੇ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਕਹਿਣ ਤੇ, ਧਰਮਰਾਜ ਯੁਧਿਸ਼ਠਰ, ਵੀਰ, ਆਪ ਕਰਣ-ਵਧ ਤੋਂ ਪਿੱਛੇ ਮੁੜਿਆ, ਹੇ ਭਰਤਸ਼੍ਰੇਸ਼ਠ।
7.185.2
घटोत्कचे तु निहते सूतपुत्रेण ता निशाम् ।
दुःखामर्षवशं प्राप्तो धर्मराजो युधिष्ठिरः ॥ ७.१८५.२ ॥
ਘਟੋਤਕਚ ਦੇ ਸੂਤਪੁੱਤਰ (ਕਰਣ) ਦੁਆਰਾ ਮਾਰੇ ਜਾਣ ਤੇ, ਉਸ ਰਾਤ ਧਰਮਰਾਜ ਯੁਧਿਸ਼ਠਰ ਦੁੱਖ ਅਤੇ ਰੋਹ ਦੇ ਵੱਸ ਹੋ ਗਿਆ।
7.185.3
दृष्ट्वा भीमेन महतीं वार्यमाणां चमूं तव ।
धृष्टद्युम्नमुवाचेदं कुम्भयोनिं निवारय ॥ ७.१८५.३ ॥
ਭੀਮ ਦੁਆਰਾ ਰੋਕੀ ਜਾ ਰਹੀ ਤੁਹਾਡੀ ਵੱਡੀ ਫੌਜ ਵੇਖ ਕੇ ਉਸਨੇ ਧ੍ਰਿਸ਼ਟਦ੍ਯੁਮਨ ਨੂੰ ਕਿਹਾ: "ਕੁੰਭਯੋਨੀ (ਦ੍ਰੋਣ) ਨੂੰ ਰੋਕ।"
7.185.4
त्वं हि द्रोणविनाशाय समुत्पन्नो हुताशनात् ।
सशरः कवची खङ्गी धन्वी च परतापनः।
अभिद्रव रणे हृष्टो मा च ते भीः कथञ्चन ॥ ७.१८५.४ ॥
ਤੂੰ ਤਾਂ ਦ੍ਰੋਣ ਦੇ ਨਾਸ਼ ਲਈ ਹੀ ਅੱਗ ਤੋਂ ਪੈਦਾ ਹੋਇਆ ਹੈਂ। ਤੀਰ, ਕਵਚ, ਖੜਗ ਅਤੇ ਧਨੁਸ਼ ਧਾਰਨ ਕਰਕੇ, ਵੈਰੀਆਂ ਨੂੰ ਤਪਾਉਣ ਵਾਲਿਆ, ਯੁੱਧ ਵਿੱਚ ਖੁਸ਼ੀ ਨਾਲ ਅੱਗੇ ਵਧ; ਤੈਨੂੰ ਕਿਸੇ ਵੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਡਰ ਨਾ ਹੋਵੇ।
7.185.5
जनमेजयः शिखण्डी च दौर्मुखिश्च यशोधरः ।
अभिद्रवन्तु संहृष्टाः कुम्भयोनिं समन्ततः ॥ ७.१८५.५ ॥
ਜਨਮੇਜਯ, ਸ਼ਿਖੰਡੀ, ਦੌਰਮੁਖੀ ਅਤੇ ਯਸ਼ੋਧਰ — ਖੁਸ਼ੀ ਨਾਲ ਹਰ ਪਾਸਿਓਂ ਕੁੰਭਯੋਨੀ (ਦ੍ਰੋਣ) ਉੱਤੇ ਟੁੱਟ ਪੈਣ।
7.185.6
नकुलः सहदेवश्च द्रौपदेयाः प्रभद्रकाः ।
द्रुपदश्च विराटश्च पुत्रभातृसमन्वितौ ॥ ७.१८५.६ ॥
ਨਕੁਲ, ਸਹਦੇਵ, ਦ੍ਰੋਪਦੀ ਦੇ ਪੁੱਤਰ ਅਤੇ ਪ੍ਰਭਦ੍ਰਕ — ਦ੍ਰੁਪਦ ਅਤੇ ਵਿਰਾਟ, ਆਪਣੇ ਪੁੱਤਰਾਂ ਤੇ ਭਰਾਵਾਂ ਸਮੇਤ (ਅੱਗੇ ਵਧਣ)।
7.185.7
सात्यकिः केकयाश्चैव पाण्डवश्च धनञ्जयः ।
अभिद्रवन्तु वेगेन कुम्भयोनिवधेप्सया ॥ ७.१८५.७ ॥
ਸਾਤਯਕੀ, ਕੇਕਯ ਅਤੇ ਪਾਂਡਵ ਧਨੰਜਯ ਕੁੰਭਯੋਨੀ (ਦ੍ਰੋਣ) ਨੂੰ ਮਾਰਨ ਦੀ ਇੱਛਾ ਨਾਲ ਤੇਜ਼ੀ ਨਾਲ ਟੁੱਟ ਪੈਣ।
7.185.8
तथैव रथिनः सर्वे हस्त्यश्वं यच्च किञ्चन ।
पदाताश्च रणे द्रोणं पातयन्तु महारथम् ॥ ७.१८५.८ ॥
ਇਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਸਾਰੇ ਰਥੀ, ਹਾਥੀ-ਘੋੜੇ ਅਤੇ ਜੋ ਵੀ ਹੋਰ ਹਨ, ਅਤੇ ਪੈਦਲ ਸਿਪਾਹੀ ਵੀ ਰਣ ਵਿੱਚ ਮਹਾਰਥੀ ਦ੍ਰੋਣ ਨੂੰ ਡੇਗ ਦੇਣ।
7.185.9
तथाऽऽज्ञप्तास्तु ते सर्वे पाण्डवेन महात्मना ।
अभ्यद्रवन्त वेगेन कुम्भयोनिवधेप्सया ॥ ७.१८५.९ ॥
ਮਹਾਤਮਾ ਪਾਂਡਵ ਦੇ ਹੁਕਮ ਨਾਲ ਉਹ ਸਾਰੇ ਕੁੰਭਯੋਨੀ (ਦ੍ਰੋਣ) ਨੂੰ ਮਾਰਨ ਦੀ ਇੱਛਾ ਨਾਲ ਤੇਜ਼ੀ ਨਾਲ ਅੱਗੇ ਵਧੇ।
7.185.10
आगच्छतस्तान्सहसा सर्वोद्योगेन पाण्डवान् ।
प्रतिजग्राह समरे द्रोणः शस्त्रभृतां वरः ॥ ७.१८५.१० ॥
ਸਾਰੇ ਜ਼ੋਰ ਨਾਲ ਅਚਾਨਕ ਆ ਰਹੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਪਾਂਡਵਾਂ ਨੂੰ ਸ਼ਸਤਰਧਾਰੀਆਂ ਵਿੱਚੋਂ ਸ੍ਰੇਸ਼ਠ ਦ੍ਰੋਣ ਨੇ ਰਣ ਵਿੱਚ ਰੋਕ ਲਿਆ।
7.185.11
ततो दुर्योधनो राजा सर्वोद्योगेन पाण्डवान् ।
अभ्यद्रवत्सुसङ्क्रुद्ध इच्छन्द्रोणस्य जीवितम् ॥ ७.१८५.११ ॥
ਫਿਰ ਰਾਜਾ ਦੁਰਯੋਧਨ ਬਹੁਤ ਕ੍ਰੋਧਿਤ ਹੋ ਕੇ, ਦ੍ਰੋਣ ਦੇ ਪ੍ਰਾਣ ਚਾਹੁੰਦਾ ਹੋਇਆ, ਸਾਰੇ ਜ਼ੋਰ ਨਾਲ ਪਾਂਡਵਾਂ ਉੱਤੇ ਟੁੱਟ ਪਿਆ।
7.185.12
ततः प्रववृते युद्धं श्रान्तवाहनसैनिकम् ।
पाण्डवानां कुरूणां च गर्जतामितरेतरम् ॥ ७.१८५.१२ ॥
ਫਿਰ ਪਾਂਡਵਾਂ ਅਤੇ ਕੌਰਵਾਂ ਵਿਚਕਾਰ ਯੁੱਧ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋਇਆ; ਵਾਹਨ ਅਤੇ ਸਿਪਾਹੀ ਥੱਕੇ ਹੋਏ ਸਨ, ਅਤੇ ਦੋਵੇਂ ਪੱਖ ਇੱਕ-ਦੂਜੇ ਉੱਤੇ ਗਰਜ ਰਹੇ ਸਨ।
7.185.13
निद्रान्धास्ते महाराज परिश्रान्ताश्च संयुगे ।
नाभ्यपद्यन्त समरे काञ्चिच्चेष्टां महारथाः ॥ ७.१८५.१३ ॥
ਹੇ ਮਹਾਰਾਜ, ਨੀਂਦ ਨਾਲ ਅੰਨ੍ਹੇ ਅਤੇ ਯੁੱਧ ਵਿੱਚ ਬਹੁਤ ਥੱਕੇ ਹੋਏ ਉਨ੍ਹਾਂ ਮਹਾਰਥੀਆਂ ਨੇ ਯੁੱਧ ਵਿੱਚ ਕੋਈ ਯਤਨ ਨਾ ਕੀਤਾ।
7.185.14
त्रियामा रजनी चैषा घोररूपा भयानका ।
सहस्रयामप्रतिमा बभूव प्राणहारिणी ॥ ७.१८५.१४ ॥
ਇਹ ਤਿੰਨ ਪਹਿਰਾਂ ਵਾਲੀ ਰਾਤ ਭਿਆਨਕ ਅਤੇ ਡਰਾਉਣੇ ਰੂਪ ਵਾਲੀ ਹੋ ਗਈ, ਹਜ਼ਾਰ ਪਹਿਰਾਂ ਵਰਗੀ, ਪ੍ਰਾਣ ਹਰਨ ਵਾਲੀ।
7.185.15
वध्यतां च तथा तेषां क्षतानां च विशेषतः ।
घोरा रात्रिः समाजज्ञे निद्रान्धानां विशेषतः ॥ ७.१८५.१५ ॥
ਵੱਢੇ ਜਾ ਰਹਿਆਂ ਅਤੇ ਜ਼ਖ਼ਮੀਆਂ ਲਈ, ਖ਼ਾਸਕਰ ਨੀਂਦ ਨਾਲ ਅੰਨ੍ਹਿਆਂ ਲਈ ਉਹ ਭਿਆਨਕ ਰਾਤ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਤੌਰ 'ਤੇ ਮਹਿਸੂਸ ਹੋਈ।
7.185.16
सर्वे ह्यासन्निरुत्साहाः क्षत्रिया दीनचेतसः ।
तव चैव परेषां च गतास्त्रा विगतेषवः ॥ ७.१८५.१६ ॥
ਸਾਰੇ ਖੱਤਰੀ ਉਤਸ਼ਾਹਹੀਣ ਅਤੇ ਦੁਖੀ ਮਨ ਵਾਲੇ ਹੋ ਗਏ ਸਨ; ਤੁਹਾਡੇ ਅਤੇ ਵੈਰੀਆਂ ਦੇ ਸ਼ਸਤਰ ਅਤੇ ਤੀਰ ਖ਼ਤਮ ਹੋ ਚੁੱਕੇ ਸਨ।
7.185.17
ते तदा पारयन्तश्च भ्रमन्तश्च विशेषतः ।
स्वधर्ममनुपश्यन्तो न जहुः स्वामनीकिनीम् ॥ ७.१८५.१७ ॥
ਉਹ ਉਸ ਵੇਲੇ ਕਠਿਨਾਈ ਨਾਲ ਟਿਕੇ ਰਹੇ, ਖ਼ਾਸਕਰ ਭਟਕਦੇ ਹੋਏ, ਆਪਣੇ ਧਰਮ ਨੂੰ ਧਿਆਨ ਵਿੱਚ ਰੱਖਦੇ ਹੋਏ; ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਆਪਣੀ ਸੈਨਾ ਨਹੀਂ ਛੱਡੀ।
7.185.18
अस्त्राण्यन्ये समुत्सृज्य निद्रान्धाः शेरते जनाः ।
रथेष्वन्ये गजेष्वन्ये हयेष्वन्ये च भारत ॥ ७.१८५.१८ ॥
ਕੁਝ ਲੋਕ ਸ਼ਸਤਰ ਸੁੱਟ ਕੇ ਨੀਂਦ ਨਾਲ ਅੰਨ੍ਹੇ ਹੋ ਕੇ ਸੌਂ ਗਏ; ਕੁਝ ਰਥਾਂ ਉੱਤੇ, ਕੁਝ ਹਾਥੀਆਂ ਉੱਤੇ, ਕੁਝ ਘੋੜਿਆਂ ਉੱਤੇ, ਹੇ ਭਾਰਤ।
7.185.19
निद्रान्धा नो बुबुधिरे काञ्चिच्चेष्टां नराधिप ।
तानन्ये समरे योधाः प्रेषयन्ति यमक्षयम् ॥ ७.१८५.१९ ॥
ਹੇ ਰਾਜਾ, ਨੀਂਦ ਨਾਲ ਅੰਨ੍ਹੇ ਹੋਏ ਲੋਕਾਂ ਨੇ ਕੋਈ ਹਰਕਤ ਨਹੀਂ ਸਮਝੀ। ਹੋਰ ਯੋਧਿਆਂ ਨੇ ਯੁੱਧ ਵਿੱਚ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਯਮਲੋਕ ਭੇਜ ਦਿੱਤਾ।
7.185.20
स्वप्नायमानांस्त्वपरे परानतिविचेतसः ।
आत्मानं समरे जघ्नुः स्वानेव च परानपि ॥ ७.१८५.२० ॥
ਪਰ ਨੀਂਦ ਵਿੱਚ ਡੁੱਬੇ ਅਤੇ ਮਨੋਂ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਉਲਝੇ ਹੋਰ ਲੋਕ ਯੁੱਧ ਵਿੱਚ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ, ਆਪਣਿਆਂ ਨੂੰ ਅਤੇ ਦੁਸ਼ਮਣਾਂ ਨੂੰ ਵੀ ਮਾਰਨ ਲੱਗੇ।
7.185.21
नानावाचो विमुञ्चन्तो निद्रान्धास्ते महारणे ॥ ७.१८५.२१ ॥
ਨੀਂਦ ਨਾਲ ਅੰਨ੍ਹੇ ਹੋਏ ਉਹ ਉਸ ਮਹਾਯੁੱਧ ਵਿੱਚ ਕਈ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੇ ਬੋਲ ਬੋਲਦੇ ਚੀਕ ਰਹੇ ਸਨ।
7.185.22
अस्माकं च महाराज परेभ्यो बहवो जनाः ।
योद्धव्यमिति तिष्ठन्तो निदासंरक्तलोचनाः ॥ ७.१८५.२२ ॥
ਹੇ ਮਹਾਰਾਜ, ਸਾਡੇ ਪਾਸੇ ਦੇ ਵੀ ਬਹੁਤ ਲੋਕ 'ਯੁੱਧ ਕਰਨਾ ਹੈ' ਸੋਚ ਕੇ ਖੜ੍ਹੇ ਸਨ; ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀਆਂ ਅੱਖਾਂ ਨੀਂਦ ਨਾਲ ਲਾਲ ਸਨ।
7.185.23
संसर्पन्तो रणे केचिन्निद्रान्धास्ते तथापरान् ।
जघ्रुः शूरा रणे शूरांस्तस्मिंस्तमसि दारुणे ॥ ७.१८५.२३ ॥
ਯੁੱਧ ਵਿੱਚ ਘਿਸਰਦੇ ਕੁਝ ਲੋਕ ਨੀਂਦ ਨਾਲ ਅੰਨ੍ਹੇ ਹੋ ਗਏ; ਉਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਹੋਰਾਂ ਨੂੰ ਮਾਰਿਆ। ਉਸ ਭਿਆਨਕ ਹਨੇਰੇ ਵਿੱਚ ਸੂਰਮਿਆਂ ਨੇ ਸੂਰਮਿਆਂ ਨੂੰ ਮਾਰਿਆ।
7.185.24
हन्यमानमथात्मावनं परैश्च बहवो जनाः ।
नाभ्यजानन्त समरे निद्रया मोहिता भृशम् ॥ ७.१८५.२४ ॥
ਵੈਰੀਆਂ ਦੁਆਰਾ ਮਾਰੇ ਜਾ ਰਹੇ ਬਹੁਤੇ ਲੋਕ ਯੁੱਧ ਵਿੱਚ ਆਪਣੇ ਬਚਾਅ ਦਾ ਰਾਹ ਨਾ ਪਛਾਣ ਸਕੇ; ਨੀਂਦ ਨਾਲ ਉਹ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਮੋਹਿਤ ਸਨ।
7.185.25
तेषामेतादृशीं चेष्टां विज्ञाय पुरुषर्षभः ।
उवाच वाक्यं बीभत्सुरुच्चैः सन्नादयन्दिशः ॥ ७.१८५.२५ ॥
ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਇਸ ਹਾਲਤ ਨੂੰ ਵੇਖ ਕੇ ਪੁਰਸ਼ਾਂ ਵਿੱਚ ਸ੍ਰੇਸ਼ਠ ਬੀਭਤਸੂ (ਅਰਜੁਨ) ਨੇ ਦਿਸ਼ਾਵਾਂ ਗੂੰਜਾਉਂਦਿਆਂ ਉੱਚੀ ਆਵਾਜ਼ ਵਿੱਚ ਇਹ ਬਚਨ ਕਹੇ।
7.185.26
श्रान्ता भवन्तो निद्रान्धाः सर्व एव सवाहनाः ।
तमसा च वृते सैन्ये रजसा बहुलेन च ॥ ७.१८५.२६ ॥
ਤੁਸੀਂ ਸਾਰੇ ਥੱਕੇ ਹੋਏ, ਨੀਂਦ ਨਾਲ ਅੰਨ੍ਹੇ ਹੋਏ, ਵਾਹਨਾਂ ਸਮੇਤ ਹੋ; ਫੌਜ ਹਨੇਰੇ ਅਤੇ ਸੰਘਣੀ ਧੂੜ ਨਾਲ ਢਕੀ ਹੋਈ ਹੈ।
7.185.27
ते यूयं यदि मन्यध्वमुपारमत सैनिकाः ।
निमीलयत चात्रैव रणभूमौ मुहूर्तकम् ॥ ७.१८५.२७ ॥
ਹੇ ਸੈਨਿਕੋ, ਜੇ ਤੁਸੀਂ ਠੀਕ ਸਮਝੋ ਤਾਂ ਲੜਾਈ ਰੋਕ ਦਿਓ; ਇੱਥੇ ਹੀ, ਰਣ-ਭੂਮੀ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਪਲ ਲਈ ਅੱਖਾਂ ਬੰਦ ਕਰ ਲਓ।
7.185.28
ततो विनिद्रा विश्रान्ताश्चन्द्रमस्युदिते पुनः ।
संसाधयिष्यथान्योन्यं स्वर्गाय कुरुपाण्डवाः ॥ ७.१८५.२८ ॥
ਫਿਰ ਨੀਂਦ ਤੋਂ ਛੁੱਟ ਕੇ, ਵਿਸ਼ਰਾਮ ਪਾ ਕੇ, ਚੰਦਰਮਾ ਚੜ੍ਹਨ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਹੇ ਕੁਰੂ-ਪਾਂਡਵੋ, ਤੁਸੀਂ ਸਵਰਗ ਲਈ ਫਿਰ ਇੱਕ-ਦੂਜੇ ਨੂੰ ਖਤਮ ਕਰੋਗੇ।
7.185.29
तद्वचः सर्वधर्मज्ञा धार्मिकस्य विशाम्पते ।
अरोचयन्त सैन्यानि तथा चान्योन्यमब्रुवन् ॥ ७.१८५.२९ ॥
ਹੇ ਵਿਸ਼ਾਂਪਤੀ, ਸਾਰੇ ਧਰਮਾਂ ਨੂੰ ਜਾਣਨ ਵਾਲੀਆਂ ਉਹ ਫੌਜਾਂ ਨੇ ਧਾਰਮਿਕ ਦੇ ਉਹ ਬਚਨ ਪਸੰਦ ਕੀਤੇ; ਅਤੇ ਉਹ ਇੱਕ-ਦੂਜੇ ਨੂੰ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਬੋਲੇ।
7.185.30
चुक्रुशुः कर्णकर्णेनि तथा दुर्योधनेति च ।
उपारमत पाण्डूनां विरता हि वरूथिनी ॥ ७.१८५.३० ॥
"ਕਰਨ, ਕਰਨ" ਅਤੇ "ਦੁਰਯੋਧਨ" ਕਹਿ ਕੇ ਉਹ ਪੁਕਾਰਨ ਲੱਗੇ; ਪਾਂਡਵਾਂ ਦੀ ਫੌਜ ਰੁਕ ਕੇ ਵਿਰਮ ਗਈ।
7.185.31
तथा विक्रोशमानस्य फल्गुनस्य ततस्ततः ।
उपारमत पाण्डूनां सेना तव च भारत ॥ ७.१८५.३१ ॥
ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਅਰਜੁਨ ਚਾਰੇ ਪਾਸੇ ਉੱਚੀ ਉੱਚੀ ਪੁਕਾਰਦਾ ਰਿਹਾ, ਤਾਂ ਪਾਂਡਵਾਂ ਅਤੇ ਤੁਹਾਡੀ ਸੈਨਾ ਵੀ ਰੁਕ ਗਈ, ਹੇ ਭਾਰਤ।
7.185.32
तामस्य वाचं देवाश्च ऋषयश्च महात्मनः ।
सर्वसैन्यानि चाक्षुद्रां प्रहृष्टाः प्रत्यपूजयन् ॥ ७.१८५.३२ ॥
ਉਸ ਮਹਾਤਮਾ ਦੇ ਉੱਤਮ ਬੋਲ ਦਾ ਦੇਵਤਿਆਂ, ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਅਤੇ ਸਾਰੀਆਂ ਸੈਨਾਵਾਂ ਨੇ ਖੁਸ਼ੀ ਨਾਲ ਆਦਰ ਕੀਤਾ।
7.185.33
तत्सम्पूज्य वचोऽक्रूरं सर्वसैन्यानि भारत ।
मुहूर्तमस्वपन्राजञ्श्रान्तानि भरतर्षभ ॥ ७.१८५.३३ ॥
ਉਸ ਕੋਮਲ ਬੋਲ ਦਾ ਆਦਰ ਕਰਕੇ ਸਾਰੀਆਂ ਸੈਨਾਵਾਂ ਥੱਕੀਆਂ ਹੋਈਆਂ ਇੱਕ ਪਲ ਲਈ ਸੌਂ ਗਈਆਂ — ਹੇ ਰਾਜਨ, ਹੇ ਭਰਤਸ਼੍ਰੇਸ਼ਠ।
7.185.34
सा तु सम्प्राप्य विश्रामं ध्वजिनी तव भारत ।
सुखमाप्तवती वीरमर्जुनं प्रत्यपूजयत् ॥ ७.१८५.३४ ॥
ਤੁਹਾਡੀ ਸੈਨਾ ਆਰਾਮ ਪਾ ਕੇ, ਹੇ ਭਾਰਤ, ਸੁੱਖ ਪਾਇਆ ਅਤੇ ਵੀਰ ਅਰਜੁਨ ਦਾ ਆਦਰ ਕੀਤਾ।
7.185.35
त्वयि वेदास्तथास्त्राणि त्वयि बुद्धिपराक्रमौ ।
धर्मस्त्वयि महाबाहो दया भूतेषु चानघ ॥ ७.१८५.३५ ॥
ਤੇਰੇ ਵਿੱਚ ਵੇਦ ਅਤੇ ਅਸਤਰ ਹਨ; ਤੇਰੇ ਵਿੱਚ ਬੁੱਧੀ ਅਤੇ ਪਰਾਕਰਮ ਹਨ; ਹੇ ਮਹਾਬਾਹੋ, ਤੇਰੇ ਵਿੱਚ ਧਰਮ ਹੈ; ਹੇ ਨਿਰਦੋਸ਼, ਜੀਵਾਂ ਪ੍ਰਤੀ ਦਇਆ ਹੈ।
7.185.36
यच्चाश्वस्तास्तवेच्छामः शर्म पार्थ तदस्तु ते ।
मनसश्च प्रियानर्थान्वीर क्षिप्रमवाप्नुहि ॥ ७.१८५.३६ ॥
ਅਸੀਂ ਤਸੱਲੀ ਪਾ ਕੇ ਤੇਰੇ ਲਈ ਜੋ ਸ਼ਾਂਤੀ ਚਾਹੁੰਦੇ ਹਾਂ, ਉਹ ਤੈਨੂੰ ਮਿਲੇ, ਹੇ ਪਾਰਥ; ਹੇ ਵੀਰ, ਮਨ ਨੂੰ ਪਿਆਰੇ ਲੱਛਾਂ ਨੂੰ ਜਲਦੀ ਪਾ ਲੈ।
7.185.37
इति ते तं नरव्याघ्रं प्रशंसन्तो महारथाः ।
निद्रया समवाक्षिप्तास्तूष्णीमासन्विशाम्पते ॥ ७.१८५.३७ ॥
ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਉਸ ਨਰਵਿਆਘਰ ਦੀ ਪ੍ਰਸ਼ੰਸਾ ਕਰਦੇ ਮਹਾਰਥੀ ਨੀਂਦ ਨਾਲ ਘਿਰ ਕੇ ਚੁੱਪ ਹੋ ਗਏ, ਹੇ ਪ੍ਰਜਾਪਤੀ।
7.185.38
वीरा वारणकुम्भेषु सुषुपुर्युद्धकर्शिताः ।
रात्रौ रतिपरिश्रान्ताः कामिनीनां कुचेष्विव ॥ ७.१८५.३८ ॥
ਲੜਾਈ ਨਾਲ ਥੱਕੇ ਵੀਰ ਹਾਥੀਆਂ ਦੇ ਮੱਥਿਆਂ ਉੱਤੇ ਸੌਂ ਗਏ, ਜਿਵੇਂ ਰਾਤ ਨੂੰ ਰਤੀ ਨਾਲ ਥੱਕੀਆਂ ਕਾਮਨੀਆਂ ਦੀਆਂ ਛਾਤੀਆਂ ਉੱਤੇ ਸੌਂਦੇ ਹਨ।
7.185.39
अश्वपृष्ठेषु चाप्यन्ये रथनीडेषु चापरे ।
गजस्कन्धगताश्चान्ये शेरते चापरे क्षितौ ॥ ७.१८५.३९ ॥
ਕੁਝ ਘੋੜਿਆਂ ਦੀ ਪਿੱਠ ਉੱਤੇ, ਕੁਝ ਰਥਾਂ ਦੀਆਂ ਸੀਟਾਂ ਉੱਤੇ, ਕੁਝ ਹਾਥੀਆਂ ਦੇ ਮੋਢਿਆਂ ਉੱਤੇ, ਅਤੇ ਹੋਰ ਧਰਤੀ ਉੱਤੇ ਸੁੱਤੇ ਹੋਏ ਸਨ।
7.185.40
सायुधाः सगदाश्चैव सखङ्गाः सपरश्वथाः ।
सप्रासकवचाश्चान्ये नराः सुप्ताः पृथक्पृथक् ॥ ७.१८५.४० ॥
ਸ਼ਸਤਰਾਂ, ਗਦਾਵਾਂ, ਤਲਵਾਰਾਂ, ਕੁਹਾੜਿਆਂ, ਨੇਜ਼ਿਆਂ ਅਤੇ ਕਵਚਾਂ ਸਮੇਤ ਹੋਰ ਬੰਦੇ ਵੱਖੋ-ਵੱਖ ਸੁੱਤੇ ਹੋਏ ਸਨ।
7.185.41
गजास्ते पन्नगाभोगैर्हस्तैर्भूरेणुगुण्ठितैः ।
निद्रान्धा वसुधां चक्रुर्घ्राणनिः श्वासशीतलाम् ॥ ७.१८५.४१ ॥
ਸੱਪਾਂ ਵਰਗੀਆਂ ਲਪੇਟੀਆਂ ਸੁੰਡਾਂ ਵਾਲੇ ਅਤੇ ਧਰਤੀ ਦੀ ਧੂੜ ਨਾਲ ਢਕੇ ਉਹ ਹਾਥੀ, ਨੀਂਦ ਨਾਲ ਅੰਨ੍ਹੇ ਹੋ ਕੇ ਨੱਕ ਦੇ ਸਾਹ ਨਾਲ ਧਰਤੀ ਨੂੰ ਠੰਡਾ ਕਰ ਰਹੇ ਸਨ।
7.185.42
सुप्ताः शुशुभिरे तत्र निःश्वसन्तो महीतले ।
विकीर्णा गिरयो यद्वन्निःश्वसद्भिर्महोरगैः ॥ ७.१८५.४२ ॥
ਉੱਥੇ ਧਰਤੀ ਉੱਤੇ ਸੁੱਤੇ ਅਤੇ ਸਾਹ ਲੈਂਦੇ ਉਹ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਸ਼ੋਭ ਰਹੇ ਸਨ, ਜਿਵੇਂ ਵੱਡੇ ਸੱਪਾਂ ਦੇ ਸਾਹ ਲੈਣ ਨਾਲ ਖਿੰਡੇ ਹੋਏ ਪਰਬਤ।
7.185.43
समां च विषमां चक्रुः खुराग्रैर्विकृतां महीम् ।
हयाः काञ्चनयोक्त्रास्ते केसरालम्बिभिर्युगैः।
सुषुपुस्तत्र राजेन्द्र युक्ता वाहेषु सर्वशः ॥ ७.१८५.४३ ॥
ਉੱਥੇ ਘੋੜਿਆਂ ਨੇ ਆਪਣੇ ਖੁਰਾਂ ਦੇ ਸਿਰਿਆਂ ਨਾਲ ਸਮ ਅਤੇ ਵਿਸ਼ਮ ਧਰਤੀ ਨੂੰ ਵਿਗਾੜ ਦਿੱਤਾ; ਸੋਨੇ ਦੀਆਂ ਲਗਾਮਾਂ ਵਾਲੇ ਉਹ ਘੋੜੇ, ਹੇ ਰਾਜੇਂਦਰ, ਰਥਾਂ ਵਿੱਚ ਜੁੜੇ ਹੋਏ, ਗਰਦਨ ਦੇ ਵਾਲ ਲਟਕਾਈ ਹਰ ਪਾਸੇ ਸੌਂ ਗਏ।
7.185.44
एवं हयाश्च नागाश्च योधाश्च भरतर्पभ ।
युद्धाद्विरम्य सुषुपुः श्रमेण महताऽन्विताः ॥ ७.१८५.४४ ॥
ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਘੋੜੇ, ਹਾਥੀ ਅਤੇ ਯੋਧੇ ਵੀ, ਹੇ ਭਰਤਸ਼੍ਰੇਸ਼ਠ, ਯੁੱਧ ਤੋਂ ਰੁਕ ਕੇ, ਭਾਰੀ ਥਕਾਵਟ ਨਾਲ ਭਰੇ ਹੋਏ ਸੌਂ ਗਏ।
7.185.45
तत्तथा निद्रया भग्नं तद्बभौ निःस्वनं बलम् ।
कुशलैः शिल्पिभिर्न्यस्तं पटे चित्रमिवाद्भुतम् ॥ ७.१८५.४५ ॥
ਨੀਂਦ ਨਾਲ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਟੁੱਟਿਆ ਹੋਇਆ ਉਹ ਸ਼ਾਂਤ ਲਸ਼ਕਰ, ਨਿਪੁਣ ਕਾਰੀਗਰਾਂ ਵੱਲੋਂ ਕੱਪੜੇ ਉੱਤੇ ਰੱਖੀ ਅਦਭੁਤ ਤਸਵੀਰ ਵਾਂਗ ਚਮਕਿਆ।
7.185.46
ते क्षत्रियाः कुण्डलिनो युवानः ।
परस्परं सायकविक्षताङ्गाः।
कुम्भेषु लीनाः सुषुपुर्गजानां ।
कुचेषु लग्ना इव कामिनीनाम् ॥ ७.१८५.४६ ॥
ਉਹ ਖੱਤਰੀ, ਕੁੰਡਲ ਪਹਿਨੇ ਨੌਜਵਾਨ, ਇੱਕ-ਦੂਜੇ ਦੇ ਤੀਰਾਂ ਨਾਲ ਜ਼ਖ਼ਮੀ ਅੰਗਾਂ ਵਾਲੇ, ਹਾਥੀਆਂ ਦੇ ਮੱਥਿਆਂ ਨਾਲ ਚਿਪਕ ਕੇ ਸੌਂ ਗਏ, ਜਿਵੇਂ ਕਾਮਿਨੀਆਂ ਦੀਆਂ ਛਾਤੀਆਂ ਨਾਲ ਲੱਗੇ ਹੋਣ।
7.185.47
ततः कुमुदनाथेन कामिनीगण्डपाण्डुना ।
नेत्रानन्देन चन्द्रेण माहेन्द्री दिगलङ्कृता ॥ ७.१८५.४७ ॥
ਫਿਰ ਕੁਮੁਦਾਂ ਦੇ ਸੁਆਮੀ, ਕਾਮਿਨੀਆਂ ਦੇ ਗਲਾਂ ਵਰਗੇ ਪੀਲੇ-ਚਿੱਟੇ, ਅੱਖਾਂ ਨੂੰ ਆਨੰਦ ਦੇਣ ਵਾਲੇ ਚੰਦਰਮਾ ਨਾਲ ਪੂਰਬ ਦੀ ਦਿਸ਼ਾ ਸ਼ੋਭਿਤ ਹੋ ਗਈ।
7.185.48
दशशताक्षककुब्दरिनिःसृतः ।
किरणकेसरभासुरपिञ्जरः।
तिमिरवारणवृथविदारणः ।
समुदियादुदयाचलकेसरी ॥ ७.१८५.४८ ॥
ਸਹੱਸਰਾਕਸ਼ ਦੀ ਦਿਸ਼ਾ ਤੋਂ ਉਦੈ ਹੋਇਆ, ਕਿਰਨਾਂ ਦੀ ਕੇਸਰ ਨਾਲ ਚਮਕਦਾ ਪੀਲਾ, ਹਨੇਰੇ ਦੇ ਹਾਥੀਆਂ ਦੇ ਝੁੰਡ ਨੂੰ ਚੀਰਦਾ, ਉਦਯਾਚਲ ਦਾ ਸ਼ੇਰ ਚੜ੍ਹੇ।
7.185.49
हरवृषोत्तमगात्रसमद्युतिः ।
स्मरशरासनपूर्णसमप्रभः।
नववधृस्मितचारुमनोहरः ।
प्रविसृतः कुमुदाकरबान्धवः ॥ ७.१८५.४९ ॥
ਸ਼ਿਵ ਦੇ ਸ਼੍ਰੇਸ਼ਠ ਬਲਦ ਦੇ ਸਰੀਰ ਵਰਗੀ ਚਮਕ ਵਾਲਾ, ਕਾਮਦੇਵ ਦੇ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਖਿੱਚੇ ਧਨੁਸ਼ ਵਰਗੀ ਪ੍ਰਭਾ ਵਾਲਾ, ਨਵੀਂ ਵਹੁਟੀ ਦੀ ਮੁਸਕਾਨ ਵਰਗਾ ਸੁੰਦਰ ਤੇ ਮਨੋਹਰ, ਕੁਮੁਦਾਂ ਦੇ ਸਰੋਵਰ ਦਾ ਬੰਧੂ ਚੰਦਰਮਾ ਚੜ੍ਹਿਆ।
7.185.50
ततो मुहूर्ताद्भगवान्पुरस्ताच्छशलक्षणः ।
अरुणं दर्शयामास ग्रसञ्ज्योतिः प्रभां प्रभुः ॥ ७.१८५.५० ॥
ਫਿਰ ਇਕ ਪਲ ਬਾਅਦ, ਖਰਗੋਸ਼ ਦੇ ਚਿੰਨ੍ਹ ਵਾਲੇ ਭਗਵਾਨ ਨੇ ਪੂਰਬ ਵਿੱਚ ਲਾਲੀ ਵਿਖਾਈ; ਪ੍ਰਭੂ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ ਦੀ ਆਭਾ ਨੂੰ ਨਿਗਲਦਾ ਹੋਇਆ।
7.185.51
अरुणस्य तु तस्यानु जातरूपसमप्रभम् ।
रश्मिजालं महच्चन्द्रो मन्दं मन्दमवासृजत् ॥ ७.१८५.५१ ॥
ਉਸ ਲਾਲੀ ਦੇ ਪਿੱਛੋਂ, ਸੋਨੇ ਵਰਗੀ ਚਮਕ ਵਾਲਾ ਵੱਡਾ ਕਿਰਨਾਂ ਦਾ ਜਾਲ ਚੰਦਰਮਾ ਹੌਲੀ-ਹੌਲੀ ਛੱਡਣ ਲੱਗਾ।
7.185.52
उत्सारयन्तः प्रभया तमस्ते चन्द्ररश्मयः ।
पर्यगच्छञ्छनैः सर्वा दिशः खं च क्षितिं तथा ॥ ७.१८५.५२ ॥
ਆਪਣੀ ਚਮਕ ਨਾਲ ਹਨੇਰੇ ਨੂੰ ਦੂਰ ਕਰਦੀਆਂ ਉਹ ਚੰਦਰ-ਕਿਰਨਾਂ ਹੌਲੀ-ਹੌਲੀ ਸਾਰੀਆਂ ਦਿਸ਼ਾਵਾਂ, ਆਕਾਸ਼ ਅਤੇ ਧਰਤੀ ਤੇ ਫੈਲ ਗਈਆਂ।
7.185.53
ततो मुहूर्ताद्भुवनं ज्योतिर्भूतमिवाभवत् ।
अप्रख्यमप्रकाशं च जगामाशु तमस्तथा ॥ ७.१८५.५३ ॥
ਫਿਰ ਇਕ ਪਲ ਵਿੱਚ ਸੰਸਾਰ ਜਿਵੇਂ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਮਈ ਹੋ ਗਿਆ; ਅਸਪਸ਼ਟ ਅਤੇ ਬੇਰੋਸ਼ਨੀ ਵਾਲਾ ਹਨੇਰਾ ਵੀ ਛੇਤੀ ਚਲਾ ਗਿਆ।
7.185.54
प्रतिप्रकाशिते लोके दिवाभूते निशाकरे ।
विचेरुर्न विचेरुश्च राजन्नक्तञ्चरास्ततः ॥ ७.१८५.५४ ॥
ਹੇ ਰਾਜਨ! ਚੰਦਰਮਾ ਚੜ੍ਹ ਕੇ ਸੰਸਾਰ ਦਿਨ ਵਾਂਗ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਿਤ ਹੋਇਆ ਤਾਂ ਰਾਤ ਨੂੰ ਵਿਚਰਨ ਵਾਲੇ ਨਾ ਵਿਚਰੇ; ਫਿਰ ਉਹ ਵਿਚਰਨੋਂ ਰੁਕ ਗਏ।
7.185.55
बोध्यमानं तु तत्सैन्यं राजंश्चन्द्रस्य रश्मिभिः ।
बुबुधे शतपत्राणां वनं सूर्यांशुभिर्यथा ॥ ७.१८५.५५ ॥
ਹੇ ਰਾਜਨ, ਚੰਦਰਮਾ ਦੀਆਂ ਕਿਰਨਾਂ ਨਾਲ ਜਗਾਈ ਗਈ ਉਹ ਸੈਨਾ, ਸੂਰਜ ਦੀਆਂ ਕਿਰਨਾਂ ਨਾਲ ਸ਼ਤਪੱਤਰ ਕਮਲਾਂ ਦਾ ਬਣ ਖਿੜਦਾ ਹੈ, ਤਿਵੇਂ ਜਾਗ ਪਈ।
7.185.56
यथा चन्द्रोदयोद्धूतः क्षुभितः सागरोऽभवत् ।
तथा चन्द्रोदयोद्धूतः क्षुभितश्च बलार्णवः ॥ ७.१८५.५६ ॥
ਜਿਵੇਂ ਚੰਦਰਮਾ ਦੇ ਚੜ੍ਹਨ ਨਾਲ ਉਛਲ ਕੇ ਸਮੁੰਦਰ ਵਿਆਕੁਲ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਤਿਵੇਂ ਚੰਦਰੋਦਯ ਨਾਲ ਉਛਲਿਆ ਉਹ ਸੈਨਾ-ਸਾਗਰ ਵੀ ਵਿਆਕੁਲ ਹੋ ਗਿਆ।
7.185.57
ततः प्रववृते युद्धं पुनरेव विशाम्पते ।
लोके लोकविनाशाय परं लोकमभीप्सताम् ॥ ७.१८५.५७ ॥
ਫਿਰ, ਹੇ ਪ੍ਰਜਾਪਤੀ, ਮੁੜ ਯੁੱਧ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋ ਗਿਆ; ਸੰਸਾਰ ਦੇ ਨਾਸ਼ ਲਈ ਅਤੇ ਪਰਮ ਲੋਕ ਦੀ ਇੱਛਾ ਰੱਖਣ ਵਾਲਿਆਂ ਲਈ।