Mahābhārata · Adhyāya 7.187
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
7.187.1
त्रिभागमात्रेषायां रात्र्यां युद्धमवर्तत ।
कुरूणां पाण्डवानां च संहृष्टानां विशाम्पते ॥ ७.१८७.१ ॥
Oh señor de los hombres, en la noche, cuando solo quedaba una tercera parte, comenzó la batalla entre los Kurus y los Pāṇḍavas, que estaban exaltados.
7.187.2
अथ चन्द्रप्रभां मुष्णन्नादित्यस्य पुरःसरः ।
अरुणोऽभ्युदयाञ्चक्रे ताम्रीकृर्वन्निवाम्बरम् ॥ ७.१८७.२ ॥
Entonces Aruṇa, precursor del sol, robando la luz de la luna, se alzó y tiñó el cielo como de rojo.
7.187.3
प्रकाशमकरोद्व्योम जगत्संरञ्जयन्निव ।
प्राच्यां दिशि सहस्रांशोररुणेनारुणीकृतम्।
तापनीयं यथा चक्रं भ्राजते रविमण्डलम् ॥ ७.१८७.३ ॥
Hizo brillar el cielo, como si tiñera el mundo. En el cuarto oriental el disco del sol de mil rayos, enrojecido por Aruṇa, brillaba como una rueda de oro refinado.
7.187.4
ततो रथाश्वांश्च मनुष्ययाना… ।
न्युत्सृज्य सर्वे कुरुपाण्डुयोधाः।
दिवाकरस्याभिमुखं जपन्तः ।
सन्ध्यागताः प्राञ्जलयो बभूवुः ॥ ७.१८७.४ ॥
Entonces todos los guerreros de los Kurus y los Pāṇḍus, habiendo abandonado carros, caballos y vehículos llevados por hombres…, se volvieron hacia el sol, murmurando oraciones, entregados al rito del crepúsculo, y se quedaron con las palmas unidas.
7.187.5
ततो द्वैधीकृते सैन्ये द्रोणः सोमकपाण्डवान् ।
अभ्यद्रवत्सपाञ्चालान्दुर्योधनपुरोगमः ॥ ७.१८७.५ ॥
Entonces, dividido el ejército en dos, Droṇa, con Duryodhana al frente, atacó a los Somakas, a los Pāṇḍavas y a los Pāñcālas.
7.187.6
द्वैधीकृतान्कुरून्दृष्ट्वा माधवोऽर्जुनमब्रवीत् ।
सपत्नान्सव्यतः कुर्याः सव्यसाचिन्निमान्कुरून् ॥ ७.१८७.६ ॥
Al ver a los Kurus divididos en dos, Mādhava dijo a Arjuna: "Oh Savyasācin, haz que estos Kurus enemigos queden a tu izquierda."
7.187.7
स माधवमनुज्ञाय कुरुष्वेति धनञ्जयः ।
द्रोणकर्णौ महेष्वासौ सव्यतः पर्यवर्तत ॥ ७.१८७.७ ॥
Tras recibir el permiso de Mādhava con las palabras «hazlo», Dhanañjaya giró por el lado izquierdo en torno a los dos grandes arqueros, Droṇa y Karṇa.
7.187.8
अभिप्रायं तु कृष्णस्य ज्ञात्वा परपुरञ्जयः ।
आजिशीर्षगतं पार्थं भीमसेनोऽभ्युवाच ह ॥ ७.१८७.८ ॥
Comprendiendo la intención de Kṛṣṇa, Bhīmasena, conquistador de ciudades enemigas, habló a Pārtha, que estaba al frente de la batalla.
7.187.9
अर्जुनार्जुन बीभत्सो शृणुष्वैतद्वचो मम ।
यदर्थं क्षत्रिया सूते तस्य कालोऽयमागतः ॥ ७.१८७.९ ॥
¡Arjuna, Arjuna, Bībhatsu! Escucha estas palabras mías. Ha llegado el tiempo para aquello para lo que nacen los kṣatriyas.
7.187.10
अस्मिंश्चेदागते काले श्रेयो न प्रतिपत्स्यसे ।
असम्भावितरूपस्त्वं सुनृशंसं करिष्यसि ॥ ७.१८७.१० ॥
Si, llegado este momento, no alcanzas lo bueno, adoptarás una forma inimaginable y cometerás una acción muy cruel.
7.187.11
सत्यश्रीधर्मयशसां वीर्येणानृण्यमाप्नुहि ।
भिन्ध्यनीकं युधांश्रेष्ठ प्रतिज्ञां सफलां कुरु ॥ ७.१८७.११ ॥
Obtén la liberación de la deuda de la verdad, la fortuna, el dharma y la fama mediante tu valor. ¡Oh mejor de los guerreros, quiebra el ejército enemigo y haz fructificar tu voto!
7.187.12
स सव्यसाची भीमेन चोदितः केशवेन च ।
कर्णद्रोणावतिक्रम्य समन्तात्पर्यवारयत् ॥ ७.१८७.१२ ॥
Impulsado por Bhīma y por Keśava, Savyasācin pasó más allá de Karṇa y Droṇa y los rodeó por todos los lados.
7.187.13
तमाजिशीर्षमायान्तं दहन्तं क्षत्रियर्षभान् ।
पराक्रान्तं पराक्रम्य ततः क्षत्रियपुङ्गवाः।
नाशक्नुवन्वारयितुं वर्धमानमिवानलम् ॥ ७.१८७.१३ ॥
Llegando a la vanguardia de la batalla, quemando a los toros entre los kṣatriyas, atacando con valor, a él no pudieron contener entonces los mejores kṣatriyas, como un fuego que crece.
7.187.14
अथ दुर्योधनः कर्णः शकुनिश्चापि सौबलः ।
अभ्यवर्षञ्छरव्रातैः कुन्तीपुत्रं धनञ्जयम् ॥ ७.१८७.१४ ॥
Entonces Duryodhana, Karṇa y también Śakuni, hijo de Subala, cubrieron de nubes de flechas a Dhanañjaya, el hijo de Kuntī.
7.187.15
तेषामस्त्राणि सर्वेषामुत्तमास्त्रविदां वरः ।
कदर्थीकृत्य राजेन्द्र शरवर्षैरवाकिरत् ॥ ७.१८७.१५ ॥
¡Oh señor de reyes! El mejor entre los conocedores de las armas supremas, redujo a nada sus armas y los cubrió con lluvias de flechas.
7.187.16
अस्त्रैरस्त्राणि संवार्य लघुहस्तो धनञ्जयः ।
सर्वानविध्यन्निशितैर्दशभिर्दशभिः शरैः ॥ ७.१८७.१६ ॥
Repeliendo armas con armas, Dhanañjaya, de manos ágiles, los atravesó a todos con agudas flechas, diez por cada uno.
7.187.17
उद्धूता रजसो वृष्टिः शरवृष्टिस्तथैव च ।
तमश्च घोरं शब्दश्च तदा समभवन्महान् ॥ ७.१८७.१७ ॥
Una lluvia de polvo levantado, asimismo una lluvia de flechas, tenebrosa oscuridad y un terrible estruendo surgieron entonces a gran escala.
7.187.18
न द्यौर्न भूमिर्न दिशः प्राज्ञायन्त तथागते ।
सैन्येन रजसा मूढं सर्वमन्घमिवाभवत् ॥ ७.१८७.१८ ॥
Entonces no se distinguían ni el cielo, ni la tierra, ni las direcciones; todo, aturdido por el polvo del ejército, quedó como ciego.
7.187.19
नैव ते न वयं राजन्प्राज्ञासिष्म परस्परम् ।
शब्दमात्रेण जानीमो वयं ते च परस्परम्।
उद्देशेन हि तेन स्म समयुध्यन्त पार्थिवाः ॥ ७.१८७.१९ ॥
Oh rey, ni nosotros ni ellos nos reconocíamos; sólo nos conocíamos por el sonido. Guiados por ese propósito, los reyes lucharon entre sí.
7.187.20
विरथा रथिनो राजन्समासाद्य परस्परम् ।
केशेषु समसज्जन्त कवचेषु भुजेषु च ॥ ७.१८७.२० ॥
Oh rey, los guerreros de carro sin carros, encontrándose unos con otros, se asieron por el cabello, las armaduras y los brazos.
7.187.21
हताश्वा हतसूताश्च निश्चेष्टा रथिनो हताः ।
जीवन्त इव तत्र स्म व्यदृश्यन्त भयार्दिताः ॥ ७.१८७.२१ ॥
Con sus caballos y aurigas muertos, los guerreros de carro inmóviles, aunque muertos, se veían allí como si vivieran, atormentados por el miedo.
7.187.22
हतान्गजान्समाश्लिष्य पर्वतानिव वाजिनः ।
गतसत्वा व्यदृश्यन्त तथैव सह सादिभिः ॥ ७.१८७.२२ ॥
Los caballos, abrazados a los elefantes muertos, parecían montañas; sin vida, se veían así, junto con sus jinetes.
7.187.23
ततस्त्वभ्यवसृत्यैव सङ्ग्रामादुत्तरां दिशम् ।
आतिष्ठदाहवे द्रोणो विधूमोऽग्निरिव ज्वलन् ॥ ७.१८७.२३ ॥
Entonces Droṇa se retiró de la batalla hacia la dirección norte y se mantuvo allí, ardiendo en el combate como un fuego sin humo.
7.187.24
तमाजिशीर्षादेकान्तमपक्रान्तं निशम्य तु ।
समकम्पन्त सैन्यानि पाण्डवानां विशाम्पते ॥ ७.१८७.२४ ॥
Oh señor del pueblo, al oír que Droṇa se había retirado a solas del frente de batalla, los ejércitos de los Pāṇḍavas temblaron.
7.187.25
भ्राजमानं श्रिया युक्तं ज्वलन्तमिव तेजसा ।
द्रोणं दृष्ट्वा परे त्रेसुश्चेरुर्मम्लुश्च भारत ॥ ७.१८७.२५ ॥
Al ver a Droṇa resplandeciente de gloria, ardiendo como con esplendor, los enemigos se aterrorizaron, vagaron de un lado a otro y se debilitaron, oh Bhārata.
7.187.26
आह्वयन्तं परानीकं प्रभिन्नमिव वारणम् ।
नैनमाशंसिरे जेतुं दानवा वासवं यथा ॥ ७.१८७.२६ ॥
Droṇa, desafiando al ejército enemigo como un elefante en celo, no fue esperado que fuera vencido por ellos, como los Dānavas no esperaban vencer a Vāsava.
7.187.27
केचिदासन्निरुत्साहाः केचित्क्रुद्धा मनस्विनः ।
विस्मिताश्चाभवन्केचित्केचिद्वृष्टाऽभवन्युधि ॥ ७.१८७.२७ ॥
Algunos se quedaron sin ánimo, otros se enfurecieron y se volvieron magnánimos; algunos quedaron asombrados y otros se alegraron en la batalla.
7.187.28
हस्तैर्हस्ताग्रमपरे प्रत्यपिम्पन्नराधिपाः ।
अपरे दशनैरोष्ठानदशन्क्रोधमूर्च्छिताः ॥ ७.१८७.२८ ॥
Algunos reyes se frotaron la punta de una mano con la otra; otros, abrumados por la ira, se mordieron los labios con los dientes.
7.187.29
व्याक्षिपन्नायुधान्यन्ये ममृदुश्चापरे भुजान् ।
अन्ये चान्वपतन्द्रोणं त्यक्तात्मानो महौजसः ॥ ७.१८७.२९ ॥
Algunos arrojaron sus armas, otros se golpearon los brazos; otros, abandonando sus vidas, cargaron contra Droṇa, el de gran poder.
7.187.30
पाञ्चालास्तु विशेषेण द्रोणसायकपीडिताः ।
समसज्जन्त राजेन्द्र समरे भृशवेदनाः ॥ ७.१८७.३० ॥
Los Pañcāla, especialmente atormentados por las flechas de Droṇa, oh señor de reyes, se aferraron unos a otros en la batalla, con gran dolor.
7.187.31
ततो विराटद्रुपदौ द्रोणं प्रति ययू रणे ।
तथा चरन्तं सङ्ग्रामे भृशं समरदुर्जयम् ॥ ७.१८७.३१ ॥
Entonces Virāṭa y Drupada avanzaron en la batalla hacia Droṇa, que así se movía por el combate, grandemente invencible en la guerra.
7.187.32
द्रुपदस्य ततः पौत्रास्त्रय एव विशाम्पते ।
चेदयश्च महेष्वासा द्रोणमेवाभ्ययुर्युधि ॥ ७.१८७.३२ ॥
Entonces los tres nietos de Drupada, oh señor de los hombres, y los grandes arqueros cedis avanzaron en la batalla directamente contra Droṇa.
7.187.33
तेषां द्रुपदपौत्राणां त्रयाणां निशितैः शरैः ।
त्रिभिर्द्रोणोऽहरत्प्राणांस्ते हता न्यपतन्भुवि ॥ ७.१८७.३३ ॥
A esos tres nietos de Drupada, Droṇa les arrebató la vida con tres agudas flechas cada uno; fueron abatidos y cayeron a tierra.
7.187.34
ततो द्रोणोऽजयद्युद्धे चेदिकैकेयसृञ्जयान् ।
मात्स्यांश्चैवाजयत्कृत्स्नान्भारद्वाजो महारथान् ॥ ७.१८७.३४ ॥
Entonces Droṇa, en la batalla, venció a los cedis, kaikeyas y sṛñjayas, y el hijo de Bharadvāja venció a todos los grandes carreros de los matsyas.
7.187.35
ततस्तु द्रुपदः क्रोधाच्छरवर्षमवासृजत् ।
द्रोणं प्रति महाराज विराटश्चैव संयुगे ॥ ७.१८७.३५ ॥
Entonces Drupada, con ira, lanzó una lluvia de flechas contra Droṇa, y Virāṭa también, oh gran rey, lo hizo en la batalla contra Droṇa.
7.187.36
तं निहत्येषुवर्षं तु द्रोणः क्षत्रियमर्दनः ।
तौ शरैश्छादयामास विराटद्रुपदावुभौ ॥ ७.१८७.३६ ॥
Droṇa, aplastador de guerreros, destruyó esa lluvia de flechas y cubrió a Virāṭa y a Drupada, a ambos, con sus propias flechas.
7.187.37
द्रोणेन च्छाद्यमानौ तु क्रुद्धौ सङ्ग्राममूर्धनि ।
द्रोणं शरैर्विव्यधतुः परमं क्रोधमास्थितौ ॥ ७.१८७.३७ ॥
Cubiertos por Droṇa, los dos, enfurecidos en el frente de batalla, asumieron la ira suprema y hirieron a Droṇa con flechas.
7.187.38
तत द्रोणो महाराज क्रोधामर्षसमन्वितः ।
भल्लाभ्यां भृशतीक्ष्णाभ्यां चिच्छेद धनुषी तयोः ॥ ७.१८७.३८ ॥
Entonces, gran rey, Droṇa, lleno de ira e indignación, cortó los dos arcos de ambos con dos flechas bhalla muy afiladas.
7.187.39
ततो विराटः कुपितः समरे तोमरान्दश ।
दश चिक्षेप च शरान्द्रोणस्य वधकाङ्क्षया ॥ ७.१८७.३९ ॥
Entonces Virāṭa, enfurecido en la batalla, arrojó diez tomaras y diez flechas, deseoso de la muerte de Droṇa.
7.187.40
शक्तिं च द्रुपदो घोरामायसीं स्वर्णभूषिताम् ।
चिक्षेप भुजगेन्द्राभां क्रुद्धो द्रोणरथं प्रति ॥ ७.१८७.४० ॥
Y Drupada, enfurecido, arrojó hacia el carro de Droṇa una terrible lanza de hierro, adornada con oro, que relucía como una gran serpiente.
7.187.41
ततो भल्लैः सुनिशितैश्छित्त्वा तांस्तोमारान्दश ।
शक्तिं कनकवैदूर्यां द्रोणश्चिच्छेद सायकैः ॥ ७.१८७.४१ ॥
Entonces Droṇa, cortando aquellas diez lanzas con flechas bhalla muy afiladas, seccionó con sus flechas la lanza adornada de oro y lapislázuli.
7.187.42
ततो द्रोणः सुपीताभ्यां भल्लाभ्यामरिमर्दनः ।
द्रुपदं च विराटं च प्रेषयामास मृत्यवे ॥ ७.१८७.४२ ॥
Entonces Droṇa, destructor de enemigos, envió a Drupada y a Virāṭa a la muerte con dos flechas bhalla muy brillantes.
7.187.43
हते विराटे द्रुपदे केकयेषु तथैव च ।
तथैव चेदिमात्स्येषु पाञ्चालेषु तथैव च ॥ ७.१८७.४३ ॥
Cuando Virāṭa y Drupada fueron abatidos, y asimismo entre los Kekayas, asimismo entre los Cedis y Matsyas, y asimismo entre los Pāñcālas.
7.187.44
हतेषु त्रिषु वीरेषु द्रुपदस्य च नप्तृषु ।
द्रोणस्य कर्म तद्दृष्ट्वा कोपदुःखसमन्वितः।
शशाप रथिनां मध्ये धृष्टद्युम्नो महामनाः ॥ ७.१८७.४४ ॥
Cuando los tres héroes nietos de Drupada fueron muertos, y viendo aquella acción de Droṇa, Dhṛṣṭadyumna, de gran ánimo y lleno de cólera y dolor, lo maldijo en medio de los guerreros de carro.
7.187.45
इष्टापूर्तात्तथा क्षात्राद्ब्राह्मण्याच्च स नश्यतु ।
द्रोणो यस्याद्य मुच्येत यं वा द्रोणः पराभवेत् ॥ ७.१८७.४५ ॥
Por el sacrificio y las obras pías, por el deber del guerrero y por su condición de brahmán, que perezca. Aquel a quien Droṇa hoy libere, o a quien Droṇa venza.
7.187.46
इति तेषां प्रतिश्रुत्य मध्ये सर्वधनुष्मताम् ।
आयाद्द्रोणं सहानीकाः पाञ्चाल्यऋ परवीरहा ॥ ७.१८७.४६ ॥
Habiéndoles prometido así en medio de todos los arqueros, los Pāñcālas vinieron con sus ejércitos contra Droṇa, el matador de héroes enemigos.
7.187.47
पाञ्चालास्त्वेकतो द्रोणभ्यघ्नन्पाण्डवैः सह ।
दुर्योधनश्च कर्णश्च शकुनिश्चापि सौबलः।
सोदर्याश्च यथा मुख्यास्तेऽरक्षन्द्रोणमाहवे ॥ ७.१८७.४७ ॥
Los Pāñcālas, por un lado, junto con los Pāṇḍavas, atacaron a Droṇa. Duryodhana, Karṇa, Śakuni y el hijo de Subala, y los hermanos principales, protegieron a Droṇa en la batalla.
7.187.48
रक्ष्यमाणं तथा द्रोणं सर्वैस्तैस्तु महारथैः ।
यतमानास्तु पाञ्चाला न शेकुः प्रतिवीक्षितुम् ॥ ७.१८७.४८ ॥
Mientras Droṇa era así protegido por todos aquellos grandes guerreros de carro, los Pāñcālas, aunque se esforzaban, no pudieron ni mirarlo de frente.
7.187.49
तत्राक्रुध्यद्भीमसेनो धृष्टद्युम्नस्य मारिष ।
स एनं वाग्भिरुग्राभिस्ततक्ष पुरुषर्षभः ॥ ७.१८७.४९ ॥
Allí, oh señor, Bhīmasena se enfureció contra Dhṛṣṭadyumna, y aquel toro entre los hombres lo hirió con palabras feroces.
7.187.50
द्रुपदस्य कुले जातः सर्वास्त्रेष्वस्त्रवित्तमः ।
कः क्षत्रियो मन्यमानः प्रेक्षेतारिमवस्थितम् ॥ ७.१८७.५० ॥
Nacido en el linaje de Drupada, el más diestro en todas las armas, ¿qué kṣatriya que se considere tal miraría al enemigo que está ante él?
7.187.51
पितृपुत्रवधं प्राप्य पुंस्त्वं को वा प्रहर्षयेत् ।
विशेषतस्तु शपथं शपित्वा राजसंसदि ॥ ७.१८७.५१ ॥
Tras sufrir la matanza de padre e hijos, ¿qué hombre de hombría lo alegraría, sobre todo tras jurar en la asamblea de reyes?
7.187.52
एष वैश्वानर इव समिद्धः स्वेन तेजसा ।
शरचापेन्धनो द्रोणः क्षत्रं दहति तेजसा ॥ ७.१८७.५२ ॥
Este Droṇa, ardiendo como el fuego Vaiśvānara por su propio resplandor, alimentado por flechas y arco, quema a los guerreros con su brillo.
7.187.53
पुरा करोति निःशेषां पाण्डवानामनीकिनीम् ।
स्थिताः पश्यत मे कर्म द्रोणमेव व्रजाम्यहम् ॥ ७.१८७.५३ ॥
Ya está destruyendo todo el ejército de los Pāṇḍavas. Quedaos y mirad mi hazaña; voy directamente hacia Droṇa.
7.187.54
इत्युक्त्वा प्राविशत्क्रुद्धो द्रोणानीकं वृकोदरः ।
शरैः पूर्णायतोत्सृष्टौर्द्रावयंस्तव वाहिनीम् ॥ ७.१८७.५४ ॥
Dicho esto, el airado Vṛkodara entró en el ejército de Droṇa, poniendo en fuga a vuestra hueste con flechas disparadas desde arcos totalmente tensados.
7.187.55
धृष्टद्युम्नोऽपि पाञ्चाल्यः प्रविश्य महतीं चमूम् ।
आससाद रणे द्रोणं तदासीत्तुमुलं महत् ॥ ७.१८७.५५ ॥
También Dhṛṣṭadyumna, el príncipe de los Pāñcāla, penetró en el gran ejército y se enfrentó a Droṇa en la batalla; entonces surgió un gran tumulto.
7.187.56
नैव नस्तादृशं युद्धं दृष्टपूर्वं न च श्रुतम् ।
यथा सूर्योदये राजन्समुत्पिञ्जोऽभवन्महान् ॥ ७.१८७.५६ ॥
Oh rey, nunca antes vimos ni oímos de una batalla así, en la que al amanecer se alzó una gran nube de polvo y tumulto.
7.187.57
संसक्तान्येव चादृश्यन्रथवृन्दानि मारिष ।
हतानि च विकीर्णानि सरीराणि शरीरिणाम् ॥ ७.१८७.५७ ॥
Oh venerable, se veían grupos de carros enredados unos con otros, y los cuerpos de los seres vivos yacían muertos y dispersos.
7.187.58
केचिदन्यत्र गच्छन्तः पथि चान्यैरुपद्रुताः ।
विमुखाः पृष्ठतश्चान्ये ताड्यन्ते पार्श्वतः परे ॥ ७.१८७.५८ ॥
Algunos huyen hacia otra parte, acosados en el camino por otros; algunos vuelven la espalda y otros son golpeados por el costado.
7.187.59
तथा संसक्तयुद्धं तदभवद्भृशदारुणम् ।
अथ सन्ध्यागतः सूर्यः क्षणेन समपद्यत ॥ ७.१८७.५९ ॥
Así aquella batalla cerrada se volvió muy terrible; entonces el sol, llegado al crepúsculo, se puso en un instante.