มหาภารตะ · อัธยายะ 7.187
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
7.187.1
त्रिभागमात्रेषायां रात्र्यां युद्धमवर्तत ।
कुरूणां पाण्डवानां च संहृष्टानां विशाम्पते ॥ ७.१८७.१ ॥
โอ้ผู้เป็นใหญ่แห่งมนุษย์ ในราตรีเมื่อเหลือเพียงหนึ่งในสามส่วน การรบก็เริ่มขึ้นระหว่างเการพและปาณฑพผู้กำลังฮึกเหิม
7.187.2
अथ चन्द्रप्रभां मुष्णन्नादित्यस्य पुरःसरः ।
अरुणोऽभ्युदयाञ्चक्रे ताम्रीकृर्वन्निवाम्बरम् ॥ ७.१८७.२ ॥
ครั้นแล้วอรุณ ผู้นำหน้าดวงอาทิตย์ ได้ช่วงชิงแสงจันทร์ไป ขึ้นมา ทำให้ท้องฟ้าแดงราวกับถูกย้อมสี
7.187.3
प्रकाशमकरोद्व्योम जगत्संरञ्जयन्निव ।
प्राच्यां दिशि सहस्रांशोररुणेनारुणीकृतम्।
तापनीयं यथा चक्रं भ्राजते रविमण्डलम् ॥ ७.१८७.३ ॥
อรุณทำให้ท้องฟ้าสว่างขึ้น ราวกับย้อมโลกให้มีสี ในทิศตะวันออก ดวงอาทิตย์พันรัศมีถูกอรุณทำให้แดง ส่องแสงเหมือนล้อทองคำที่หลอมบริสุทธิ์แล้ว
7.187.4
ततो रथाश्वांश्च मनुष्ययाना… ।
न्युत्सृज्य सर्वे कुरुपाण्डुयोधाः।
दिवाकरस्याभिमुखं जपन्तः ।
सन्ध्यागताः प्राञ्जलयो बभूवुः ॥ ७.१८७.४ ॥
ครั้นแล้ว นักรบทั้งหมดของเการพและปาณฑพ ได้ทิ้งรถรบ ม้า และยานที่คนแบกไว้... หันหน้าไปทางดวงอาทิตย์ ท่องบทสวด ประกอบพิธีสนธยา แล้วยืนประนมมือ
7.187.5
ततो द्वैधीकृते सैन्ये द्रोणः सोमकपाण्डवान् ।
अभ्यद्रवत्सपाञ्चालान्दुर्योधनपुरोगमः ॥ ७.१८७.५ ॥
ครั้นกองทัพแตกออกเป็นสองส่วน ทรงโทรณะพร้อมด้วยทุรโยธน์นำหน้า ได้บุกโจมตีพวกโสมกะ ปาณฑพ และปาญจาละ
7.187.6
द्वैधीकृतान्कुरून्दृष्ट्वा माधवोऽर्जुनमब्रवीत् ।
सपत्नान्सव्यतः कुर्याः सव्यसाचिन्निमान्कुरून् ॥ ७.१८७.६ ॥
เมื่อเห็นเการพแตกออกเป็นสองฝ่าย พระมาธวะจึงตรัสแก่อรชุนว่า "โอ้สวยสาจิน ขอให้ท่านทำให้เการพศัตรูเหล่านี้ล้มลงทางด้านซ้าย"
7.187.7
स माधवमनुज्ञाय कुरुष्वेति धनञ्जयः ।
द्रोणकर्णौ महेष्वासौ सव्यतः पर्यवर्तत ॥ ७.१८७.७ ॥
ธนัญชัยได้รับอนุญาตจากพระมาธวะด้วยถ้อยคำว่า "จงทำเถิด" แล้วจึงหมุนไปทางซ้ายรอบทรงโทรณะและกรรณะ นักธนูผู้ยิ่งใหญ่ทั้งสอง
7.187.8
अभिप्रायं तु कृष्णस्य ज्ञात्वा परपुरञ्जयः ।
आजिशीर्षगतं पार्थं भीमसेनोऽभ्युवाच ह ॥ ७.१८७.८ ॥
เมื่อทรงรู้พระประสงค์ของพระกฤษณะแล้ว ภีมเสน ผู้พิชิตนครของศัตรู จึงกล่าวกับปารถะ ผู้ยืนอยู่แนวหน้าของการรบ
7.187.9
अर्जुनार्जुन बीभत्सो शृणुष्वैतद्वचो मम ।
यदर्थं क्षत्रिया सूते तस्य कालोऽयमागतः ॥ ७.१८७.९ ॥
โอ้อรชุน อรชุน ภีภัตสุ จงฟังถ้อยคำของเรานี้ เวลาแห่งจุดมุ่งหมายที่กษัตริย์ถือกำเนิดมาเพื่อสิ่งนั้น บัดนี้ได้มาถึงแล้ว
7.187.10
अस्मिंश्चेदागते काले श्रेयो न प्रतिपत्स्यसे ।
असम्भावितरूपस्त्वं सुनृशंसं करिष्यसि ॥ ७.१८७.१० ॥
หากเมื่อเวลานี้มาถึงแล้ว ท่านไม่บรรลุสิ่งที่ดีงาม ท่านจะกลายเป็นรูปร่างที่ไม่อาจคาดคิดได้ และจะกระทำการอันโหดร้ายยิ่งนัก
7.187.11
सत्यश्रीधर्मयशसां वीर्येणानृण्यमाप्नुहि ।
भिन्ध्यनीकं युधांश्रेष्ठ प्रतिज्ञां सफलां कुरु ॥ ७.१८७.११ ॥
จงได้รับการปลดหนี้แห่งสัจจะ ศรี ธรรม และเกียรติยศ ด้วยพละกำลังของท่าน โอ้ผู้เลิศในหมู่นักรบ จงทำลายกองทัพของศัตรู และทำให้คำปฏิญาณของท่านเป็นผล
7.187.12
स सव्यसाची भीमेन चोदितः केशवेन च ।
कर्णद्रोणावतिक्रम्य समन्तात्पर्यवारयत् ॥ ७.१८७.१२ ॥
สวยสาจิน ถูกกระตุ้นโดยภีมะและพระเกศวะ จึงก้าวล่วงกรรณะและโทรณะ แล้วล้อมไว้โดยรอบทุกด้าน
7.187.13
तमाजिशीर्षमायान्तं दहन्तं क्षत्रियर्षभान् ।
पराक्रान्तं पराक्रम्य ततः क्षत्रियपुङ्गवाः।
नाशक्नुवन्वारयितुं वर्धमानमिवानलम् ॥ ७.१८७.१३ ॥
เมื่อเขาเข้ามาแนวหน้าของการรบ เผาผลาญวีรกษัตริย์ผู้ประเสริฐที่สุดในหมู่กษัตริย์ ใช้ความกล้าหาญโจมตี แล้วผู้เลิศในหมู่กษัตริย์ก็ไม่อาจยับยั้งเขาได้ ดังไฟที่กำลังลุกโชน
7.187.14
अथ दुर्योधनः कर्णः शकुनिश्चापि सौबलः ।
अभ्यवर्षञ्छरव्रातैः कुन्तीपुत्रं धनञ्जयम् ॥ ७.१८७.१४ ॥
ครั้นแล้ว ทุรโยธน์ กรรณะ และศกุนิแห่งสุพละก็ได้ระดมลูกศรเป็นฝูงใส่ธนัญชัย บุตรแห่งกุนตี
7.187.15
तेषामस्त्राणि सर्वेषामुत्तमास्त्रविदां वरः ।
कदर्थीकृत्य राजेन्द्र शरवर्षैरवाकिरत् ॥ ७.१८७.१५ ॥
โอ้จอมกษัตริย์ ผู้เลิศในหมู่ผู้รู้อาวุธชั้นยอด ทรงทำให้อาวุธทั้งหมดของพวกนั้นไร้ค่า แล้วทรงโปรยลูกศรลงมาดั่งห่าฝน
7.187.16
अस्त्रैरस्त्राणि संवार्य लघुहस्तो धनञ्जयः ।
सर्वानविध्यन्निशितैर्दशभिर्दशभिः शरैः ॥ ७.१८७.१६ ॥
ธนัญชัยผู้มีมือว่องไว ใช้อาวุธป้องกันอาวุธ แล้วยิงพวกเขาทั้งหมดด้วยลูกศรคมกล้า ยิงแต่ละคนสิบดอกต่อสิบดอก
7.187.17
उद्धूता रजसो वृष्टिः शरवृष्टिस्तथैव च ।
तमश्च घोरं शब्दश्च तदा समभवन्महान् ॥ ७.१८७.१७ ॥
ฝนฝุ่นที่ถูกฟุ้งขึ้น ฝนลูกศรเช่นเดียวกัน ความมืดอันน่าสะพรึง และเสียงอันกึกก้องจึงบังเกิดขึ้นอย่างยิ่งใหญ่ในขณะนั้น
7.187.18
न द्यौर्न भूमिर्न दिशः प्राज्ञायन्त तथागते ।
सैन्येन रजसा मूढं सर्वमन्घमिवाभवत् ॥ ७.१८७.१८ ॥
เมื่อเป็นเช่นนั้น ฟ้า แผ่นดิน และทิศทั้งหลายก็ไม่อาจรับรู้ได้ ทุกสิ่งถูกฝุ่นของกองทัพบดบัง จนเหมือนมืดบอดไปหมด
7.187.19
नैव ते न वयं राजन्प्राज्ञासिष्म परस्परम् ।
शब्दमात्रेण जानीमो वयं ते च परस्परम्।
उद्देशेन हि तेन स्म समयुध्यन्त पार्थिवाः ॥ ७.१८७.१९ ॥
โอ้พระราชา ทั้งเราและพวกเขาต่างไม่รู้จักกันและกัน เรารู้จักกันเพียงจากเสียงเท่านั้น ด้วยเป้าหมายนั้นนั่นเอง บรรดากษัตริย์จึงรบพุ่งกันเอง
7.187.20
विरथा रथिनो राजन्समासाद्य परस्परम् ।
केशेषु समसज्जन्त कवचेषु भुजेषु च ॥ ७.१८७.२० ॥
โอ้พระราชา นักรบบนรถที่ตกจากรถได้เข้าปะทะกัน แล้วคว้าจับกันที่ผม เกราะ และแขน
7.187.21
हताश्वा हतसूताश्च निश्चेष्टा रथिनो हताः ।
जीवन्त इव तत्र स्म व्यदृश्यन्त भयार्दिताः ॥ ७.१८७.२१ ॥
รถรบทั้งหลายถูกฆ่า ม้าถูกฆ่า และสารถีถูกฆ่า ไม่ไหวติง ตายแล้ว แต่ที่นั่นกลับปรากฏเหมือนยังมีชีวิต ถูกความกลัวเบียดเบียนอยู่
7.187.22
हतान्गजान्समाश्लिष्य पर्वतानिव वाजिनः ।
गतसत्वा व्यदृश्यन्त तथैव सह सादिभिः ॥ ७.१८७.२२ ॥
ม้าทั้งหลายที่โอบกอดช้างที่ถูกฆ่า ดูเหมือนภูเขา ไร้ชีวิต ปรากฏอยู่เช่นนั้นพร้อมกับผู้ขี่ของมัน
7.187.23
ततस्त्वभ्यवसृत्यैव सङ्ग्रामादुत्तरां दिशम् ।
आतिष्ठदाहवे द्रोणो विधूमोऽग्निरिव ज्वलन् ॥ ७.१८७.२३ ॥
ครั้นแล้วท่านโทรณะถอยออกจากสนามรบไปทางทิศเหนือ แล้วยืนอยู่ในการรบ เปล่งแสงเหมือนไฟที่ปราศจากควัน
7.187.24
तमाजिशीर्षादेकान्तमपक्रान्तं निशम्य तु ।
समकम्पन्त सैन्यानि पाण्डवानां विशाम्पते ॥ ७.१८७.२४ ॥
ข้าแต่เจ้าผู้เป็นใหญ่แห่งประชาชน เมื่อได้ยินว่าท่านโทรณะถอยออกไปแต่ลำพังจากแนวหน้าของการรบ กองทัพของปาณฑพก็หวั่นไหวสั่นสะเทือน
7.187.25
भ्राजमानं श्रिया युक्तं ज्वलन्तमिव तेजसा ।
द्रोणं दृष्ट्वा परे त्रेसुश्चेरुर्मम्लुश्च भारत ॥ ७.१८७.२५ ॥
เมื่อเห็นท่านโทรณะเรืองรองด้วยสิริ ลุกโพลงเหมือนด้วยรัศมี ฝ่ายศัตรูก็หวาดกลัว เดินวนไปมาและอ่อนล้า ข้าแต่ภารตะ
7.187.26
आह्वयन्तं परानीकं प्रभिन्नमिव वारणम् ।
नैनमाशंसिरे जेतुं दानवा वासवं यथा ॥ ७.१८७.२६ ॥
ท่านโทรณะท้าทายกองทัพข้าศึกเหมือนช้างที่เมามัน ฝ่ายศัตรูไม่คาดหวังว่าจะเอาชนะท่านได้ ดังที่พวกทานพไม่คาดหวังว่าจะเอาชนะวาสวะได้
7.187.27
केचिदासन्निरुत्साहाः केचित्क्रुद्धा मनस्विनः ।
विस्मिताश्चाभवन्केचित्केचिद्वृष्टाऽभवन्युधि ॥ ७.१८७.२७ ॥
บางพวกก็หมดกำลังใจ บางพวกก็โกรธเกรี้ยวด้วยใจสูง บางพวกก็ประหลาดใจ และบางพวกก็เปี่ยมด้วยความยินดีในการรบ
7.187.28
हस्तैर्हस्ताग्रमपरे प्रत्यपिम्पन्नराधिपाः ।
अपरे दशनैरोष्ठानदशन्क्रोधमूर्च्छिताः ॥ ७.१८७.२८ ॥
บรรดากษัตริย์บางพระองค์ใช้มือถูปลายมือของอีกข้างหนึ่ง บางพระองค์ถูกความโกรธครอบงำ จึงกัดริมฝีปากด้วยฟัน
7.187.29
व्याक्षिपन्नायुधान्यन्ये ममृदुश्चापरे भुजान् ।
अन्ये चान्वपतन्द्रोणं त्यक्तात्मानो महौजसः ॥ ७.१८७.२९ ॥
บางพวกเหวี่ยงอาวุธทิ้งไป บางพวกบีบขยำแขนของตน ส่วนบางพวกละทิ้งชีวิตของตน พุ่งเข้าใส่ท่านโทรณะผู้ทรงพลังยิ่งใหญ่
7.187.30
पाञ्चालास्तु विशेषेण द्रोणसायकपीडिताः ।
समसज्जन्त राजेन्द्र समरे भृशवेदनाः ॥ ७.१८७.३० ॥
ข้าแต่ราชาธิราช โดยเฉพาะพวกปัญจาละที่ถูกลูกศรของท่านโทรณะเบียดเบียน ต่างยึดเกาะกันไว้ในการรบ ทุกข์ทรมานอย่างยิ่ง
7.187.31
ततो विराटद्रुपदौ द्रोणं प्रति ययू रणे ।
तथा चरन्तं सङ्ग्रामे भृशं समरदुर्जयम् ॥ ७.१८७.३१ ॥
ครั้นแล้ววิราฏและทรุปทะก็พุ่งเข้าสู้ท่านโทรณะในสนามรบ ผู้กำลังเคลื่อนไหวอยู่ท่ามกลางการรบเช่นนั้น ยากที่ใครจะเอาชนะได้ในสงคราม
7.187.32
द्रुपदस्य ततः पौत्रास्त्रय एव विशाम्पते ।
चेदयश्च महेष्वासा द्रोणमेवाभ्ययुर्युधि ॥ ७.१८७.३२ ॥
ข้าแต่เจ้าแห่งมวลมนุษย์ ต่อจากนั้นหลานชายทั้งสามของทรุปทะ และเจ้าเชทิผู้ทรงธนูยิ่งใหญ่ ก็เข้าโจมตีท่านโทรณะเพียงผู้เดียวในการรบ
7.187.33
तेषां द्रुपदपौत्राणां त्रयाणां निशितैः शरैः ।
त्रिभिर्द्रोणोऽहरत्प्राणांस्ते हता न्यपतन्भुवि ॥ ७.१८७.३३ ॥
ท่านโทรณะใช้ลูกศรคมกล้าสามดอกปลิดชีวิตหลานชายทั้งสามของทรุปทะคนละดอก พวกเขาถูกฆ่าแล้วล้มลงสู่พื้นดิน
7.187.34
ततो द्रोणोऽजयद्युद्धे चेदिकैकेयसृञ्जयान् ।
मात्स्यांश्चैवाजयत्कृत्स्नान्भारद्वाजो महारथान् ॥ ७.१८७.३४ ॥
ครั้นแล้วท่านโทรณะก็ชนะเจ้าเชทิ ไกเกยะ และสฤญชยะในการรบ และบุตรแห่งภรัทวาชะก็ชนะรถรบผู้ยิ่งใหญ่ทั้งหมดของพวกมัตสยะ
7.187.35
ततस्तु द्रुपदः क्रोधाच्छरवर्षमवासृजत् ।
द्रोणं प्रति महाराज विराटश्चैव संयुगे ॥ ७.१८७.३५ ॥
ครั้นแล้วทรุปทะด้วยความโกรธก็ระดมห่าธนูใส่ท่านโทรณะ และวิราฏเช่นกัน ข้าแต่มหาราช ก็ทำเช่นนั้นต่อท่านโทรณะในการรบ
7.187.36
तं निहत्येषुवर्षं तु द्रोणः क्षत्रियमर्दनः ।
तौ शरैश्छादयामास विराटद्रुपदावुभौ ॥ ७.१८७.३६ ॥
ท่านโทรณะผู้บดขยี้นักรบ ทำลายห่าธนูนั้นเสียแล้วปกคลุมวิราฏและทรุปทะทั้งสองด้วยลูกศรของตน
7.187.37
द्रोणेन च्छाद्यमानौ तु क्रुद्धौ सङ्ग्राममूर्धनि ।
द्रोणं शरैर्विव्यधतुः परमं क्रोधमास्थितौ ॥ ७.१८७.३७ ॥
ทั้งสองคนถูกท่านโทรณะปกคลุมไว้ จึงโกรธเกรี้ยวอยู่แนวหน้าของการรบ ด้วยความโกรธอันยิ่งใหญ่ พวกเขาจึงยิงท่านโทรณะด้วยลูกศร
7.187.38
तत द्रोणो महाराज क्रोधामर्षसमन्वितः ।
भल्लाभ्यां भृशतीक्ष्णाभ्यां चिच्छेद धनुषी तयोः ॥ ७.१८७.३८ ॥
ข้าแต่มหาราช ครั้นแล้วท่านโทรณะเปี่ยมด้วยความโกรธและความไม่อดทน จึงใช้ลูกศรภัลละสองดอกที่คมกล้ายิ่งนัก ตัดคันธนูของทั้งสองคนขาดไป
7.187.39
ततो विराटः कुपितः समरे तोमरान्दश ।
दश चिक्षेप च शरान्द्रोणस्य वधकाङ्क्षया ॥ ७.१८७.३९ ॥
ครั้นแล้ววิราฏโกรธจัดในการรบ จึงขว้างหอกโตมระสิบเล่มและลูกศรสิบดอก ด้วยปรารถนาจะให้ท่านโทรณะถึงแก่ความตาย
7.187.40
शक्तिं च द्रुपदो घोरामायसीं स्वर्णभूषिताम् ।
चिक्षेप भुजगेन्द्राभां क्रुद्धो द्रोणरथं प्रति ॥ ७.१८७.४० ॥
ทรุปทะผู้โกรธแค้นก็ขว้างหอกเหล็กอันน่ากลัวที่ประดับด้วยทองคำ สุกใสดังงูใหญ่ มุ่งไปยังรถศึกของท่านโทรณะ
7.187.41
ततो भल्लैः सुनिशितैश्छित्त्वा तांस्तोमारान्दश ।
शक्तिं कनकवैदूर्यां द्रोणश्चिच्छेद सायकैः ॥ ७.१८७.४१ ॥
จากนั้น โทรณะตัดหอกสิบเล่มนั้นด้วยลูกศรภัลละอันคมกล้า แล้วจึงตัดหอกที่ประดับด้วยทองและไพฑูรย์ขาดด้วยลูกศรของตน
7.187.42
ततो द्रोणः सुपीताभ्यां भल्लाभ्यामरिमर्दनः ।
द्रुपदं च विराटं च प्रेषयामास मृत्यवे ॥ ७.१८७.४२ ॥
จากนั้น โทรณะผู้ย่ำยีศัตรู ส่งทั้งท้าวทรุปทและท้าววิราฏไปสู่ความตาย ด้วยลูกศรภัลละสองเล่มที่สุกใสยิ่ง
7.187.43
हते विराटे द्रुपदे केकयेषु तथैव च ।
तथैव चेदिमात्स्येषु पाञ्चालेषु तथैव च ॥ ७.१८७.४३ ॥
เมื่อท้าววิราฏและท้าวทรุปทสิ้นชีพ และเช่นเดียวกันในหมู่เกกยะ เช่นเดียวกันในหมู่เจทิและมัตสยะ และเช่นเดียวกันในหมู่ปาญจาละ
7.187.44
हतेषु त्रिषु वीरेषु द्रुपदस्य च नप्तृषु ।
द्रोणस्य कर्म तद्दृष्ट्वा कोपदुःखसमन्वितः।
शशाप रथिनां मध्ये धृष्टद्युम्नो महामनाः ॥ ७.१८७.४४ ॥
เมื่อวีรบุรุษทั้งสามและหลานชายของท้าวทรุปทถูกสังหาร ธฤษฏทยุมนะผู้มีจิตใจยิ่งใหญ่ เห็นการกระทำของโทรณะแล้ว เต็มไปด้วยความโกรธและความโศก จึงสาปแช่งโทรณะท่ามกลางนักรบรถศึก
7.187.45
इष्टापूर्तात्तथा क्षात्राद्ब्राह्मण्याच्च स नश्यतु ।
द्रोणो यस्याद्य मुच्येत यं वा द्रोणः पराभवेत् ॥ ७.१८७.४५ ॥
ขอให้เขาพินาศเพราะยัญและการกุศล เพราะหน้าที่ของกษัตริย์ และเพราะความเป็นพราหมณ์ของเขา ขอให้ผู้ที่โทรณะปล่อยในวันนี้ หรือผู้ที่โทรณะเอาชนะ จงเป็นผู้นั้นเถิด
7.187.46
इति तेषां प्रतिश्रुत्य मध्ये सर्वधनुष्मताम् ।
आयाद्द्रोणं सहानीकाः पाञ्चाल्यऋ परवीरहा ॥ ७.१८७.४६ ॥
เมื่อให้คำปฏิญาณต่อหน้านักธนูทั้งปวงดังนี้แล้ว ปาญจาลผู้สังหารวีรบุรุษของศัตรู ยกกองทัพมุ่งสู่โทรณะ
7.187.47
पाञ्चालास्त्वेकतो द्रोणभ्यघ्नन्पाण्डवैः सह ।
दुर्योधनश्च कर्णश्च शकुनिश्चापि सौबलः।
सोदर्याश्च यथा मुख्यास्तेऽरक्षन्द्रोणमाहवे ॥ ७.१८७.४७ ॥
ฝ่ายปาญจาละเข้าโจมตีโทรณะจากด้านหนึ่ง พร้อมด้วยปาณฑพ ทุรโยธน์ กรรณะ ศกุนิ และโอรสของสุพละ รวมทั้งพี่น้องผู้เป็นใหญ่ ต่างปกป้องโทรณะในการรบ
7.187.48
रक्ष्यमाणं तथा द्रोणं सर्वैस्तैस्तु महारथैः ।
यतमानास्तु पाञ्चाला न शेकुः प्रतिवीक्षितुम् ॥ ७.१८७.४८ ॥
ขณะที่โทรณะได้รับการปกป้องโดยนักรบรถศึกผู้ยิ่งใหญ่เหล่านั้นทั้งหมด ฝ่ายปาญจาละแม้พยายามเต็มที่ ก็ไม่อาจแม้แต่จะมองหน้าเขาได้
7.187.49
तत्राक्रुध्यद्भीमसेनो धृष्टद्युम्नस्य मारिष ।
स एनं वाग्भिरुग्राभिस्ततक्ष पुरुषर्षभः ॥ ७.१८७.४९ ॥
ตรงนั้น ท่านผู้เจริญ ภีมเสนโกรธธฤษฏทยุมนะ และบุรุษผู้เป็นดั่งวัวหนุ่มนั้น ได้ทิ่มแทงเขาด้วยคำพูดรุนแรง
7.187.50
द्रुपदस्य कुले जातः सर्वास्त्रेष्वस्त्रवित्तमः ।
कः क्षत्रियो मन्यमानः प्रेक्षेतारिमवस्थितम् ॥ ७.१८७.५० ॥
เจ้าเกิดในวงศ์ของท้าวทรุปท ชำนาญอาวุธยิ่งกว่าผู้ใดทั้งปวง กษัตริย์ผู้ใดที่คิดว่าตนเป็นกษัตริย์แล้วจะมองดูศัตรูที่ยืนอยู่ตรงหน้าได้
7.187.51
पितृपुत्रवधं प्राप्य पुंस्त्वं को वा प्रहर्षयेत् ।
विशेषतस्तु शपथं शपित्वा राजसंसदि ॥ ७.१८७.५१ ॥
เมื่อได้รับความสูญเสียบิดาและบุตรทั้งหลาย ชายผู้ใดเล่าจะทำให้เขายินดีได้ โดยเฉพาะหลังจากได้สาบานในที่ประชุมของเหล่ากษัตริย์
7.187.52
एष वैश्वानर इव समिद्धः स्वेन तेजसा ।
शरचापेन्धनो द्रोणः क्षत्रं दहति तेजसा ॥ ७.१८७.५२ ॥
โทรณะผู้นี้ลุกโชนดุจไฟไวศวานร ด้วยรัศมีของตนเอง มีลูกศรและคันธนูเป็นเชื้อเพลิง เผาผลาญกษัตริย์นักรบด้วยรัศมีของตน
7.187.53
पुरा करोति निःशेषां पाण्डवानामनीकिनीम् ।
स्थिताः पश्यत मे कर्म द्रोणमेव व्रजाम्यहम् ॥ ७.१८७.५३ ॥
เขากำลังทำลายกองทัพทั้งหมดของปาณฑพอยู่แล้ว จงยืนดูการกระทำของข้าเถิด ข้าจะมุ่งไปหาโทรณะโดยตรง
7.187.54
इत्युक्त्वा प्राविशत्क्रुद्धो द्रोणानीकं वृकोदरः ।
शरैः पूर्णायतोत्सृष्टौर्द्रावयंस्तव वाहिनीम् ॥ ७.१८७.५४ ॥
เมื่อกล่าวดังนี้แล้ว วฤโกทรผู้โกรธ ก็เข้าสู่กองทัพของโทรณะ ทำให้กองทัพของพระองค์แตกกระจัดกระจายด้วยลูกศรที่ยิงจากธนูที่ดึงสุดแรง
7.187.55
धृष्टद्युम्नोऽपि पाञ्चाल्यः प्रविश्य महतीं चमूम् ।
आससाद रणे द्रोणं तदासीत्तुमुलं महत् ॥ ७.१८७.५५ ॥
ธฤษฏทยุมนะ เจ้าชายปาญจาละ ก็เข้าสู่กองทัพใหญ่และพบโทรณะในการรบ ตอนนั้นเกิดความโกลาหลครั้งใหญ่
7.187.56
नैव नस्तादृशं युद्धं दृष्टपूर्वं न च श्रुतम् ।
यथा सूर्योदये राजन्समुत्पिञ्जोऽभवन्महान् ॥ ७.१८७.५६ ॥
ข้าแต่พระราชา เราไม่เคยเห็นหรือได้ยินการรบเช่นนี้มาก่อนเลย เมื่อยามพระอาทิตย์ขึ้น ได้เกิดฝุ่นฟุ้งและความโกลาหลครั้งใหญ่
7.187.57
संसक्तान्येव चादृश्यन्रथवृन्दानि मारिष ।
हतानि च विकीर्णानि सरीराणि शरीरिणाम् ॥ ७.१८७.५७ ॥
ท่านผู้เจริญ เห็นกลุ่มรถศึกพัวพันกันอยู่ และร่างของผู้มีชีวิตที่ถูกสังหารนอนกระจัดกระจาย
7.187.58
केचिदन्यत्र गच्छन्तः पथि चान्यैरुपद्रुताः ।
विमुखाः पृष्ठतश्चान्ये ताड्यन्ते पार्श्वतः परे ॥ ७.१८७.५८ ॥
บางพวกกำลังหนีไปที่อื่น ถูกคนอื่นรบกวนบนถนน บางพวกหันหลังให้ และบางพวกถูกตีจากด้านข้าง
7.187.59
तथा संसक्तयुद्धं तदभवद्भृशदारुणम् ।
अथ सन्ध्यागतः सूर्यः क्षणेन समपद्यत ॥ ७.१८७.५९ ॥
การรบประชิดนั้นจึงกลายเป็นการต่อสู้ที่น่าสะพรึงกลัวยิ่ง จากนั้นพระอาทิตย์เข้าสู่ช่วงสนธยา และตกลงในชั่วขณะเดียว