महाभारत · अध्याय 7.187
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
7.187.1
त्रिभागमात्रेषायां रात्र्यां युद्धमवर्तत ।
कुरूणां पाण्डवानां च संहृष्टानां विशाम्पते ॥ ७.१८७.१ ॥
हे राजा, रात्रीच्या केवळ एका तृतीयांशात कुरू आणि पांडव यांच्यात युद्ध सुरू झाले; ते उत्साहाने भरलेले होते.
7.187.2
अथ चन्द्रप्रभां मुष्णन्नादित्यस्य पुरःसरः ।
अरुणोऽभ्युदयाञ्चक्रे ताम्रीकृर्वन्निवाम्बरम् ॥ ७.१८७.२ ॥
तेव्हा सूर्याचा अग्रदूत अरुण चंद्रप्रकाश हरण करीत उदयाला आला आणि आकाश तांबडे केले.
7.187.3
प्रकाशमकरोद्व्योम जगत्संरञ्जयन्निव ।
प्राच्यां दिशि सहस्रांशोररुणेनारुणीकृतम्।
तापनीयं यथा चक्रं भ्राजते रविमण्डलम् ॥ ७.१८७.३ ॥
त्याने आकाश प्रकाशमय केले; जग जणू रंगवून टाकले. पूर्व दिशेत सहस्रांशू सूर्यमंडल अरुणामुळे तांबडे झाले; तापवलेल्या सोन्याच्या चक्रासारखे चमकले.
7.187.4
ततो रथाश्वांश्च मनुष्ययाना… ।
न्युत्सृज्य सर्वे कुरुपाण्डुयोधाः।
दिवाकरस्याभिमुखं जपन्तः ।
सन्ध्यागताः प्राञ्जलयो बभूवुः ॥ ७.१८७.४ ॥
मग रथ, घोडे आणि माणसांनी ओढलेली वाहने… सोडून कुरू-पांडवांचे सर्व योद्धे सूर्याकडे तोंड करून जप करत, संध्येत मग्न होऊन, हात जोडून उभे राहिले.
7.187.5
ततो द्वैधीकृते सैन्ये द्रोणः सोमकपाण्डवान् ।
अभ्यद्रवत्सपाञ्चालान्दुर्योधनपुरोगमः ॥ ७.१८७.५ ॥
मग सैन्य दोन भागांत विभागले असता, दुर्योधनाला पुढे ठेवून द्रोणाने सोमक, पांडव आणि पांचाल यांच्यावर हल्ला केला.
7.187.6
द्वैधीकृतान्कुरून्दृष्ट्वा माधवोऽर्जुनमब्रवीत् ।
सपत्नान्सव्यतः कुर्याः सव्यसाचिन्निमान्कुरून् ॥ ७.१८७.६ ॥
कुरूंची दोन भागांत विभागणी पाहून माधव अर्जुनाला म्हणाला, "हे सव्यसाचिन्, या शत्रू कुरूंना डावीकडे कर."
7.187.7
स माधवमनुज्ञाय कुरुष्वेति धनञ्जयः ।
द्रोणकर्णौ महेष्वासौ सव्यतः पर्यवर्तत ॥ ७.१८७.७ ॥
माधवाची अनुज्ञा मिळवून 'कर' असे म्हणून धनंजय महान धनुर्धर द्रोण आणि कर्ण यांना डावीकडून वळसा घालून फिरला.
7.187.8
अभिप्रायं तु कृष्णस्य ज्ञात्वा परपुरञ्जयः ।
आजिशीर्षगतं पार्थं भीमसेनोऽभ्युवाच ह ॥ ७.१८७.८ ॥
कृष्णाचा अभिप्राय ओळखून शत्रुनगरांना जिंकणारा भीमसेन युद्धाग्रभागी असलेल्या पार्थाला म्हणाला.
7.187.9
अर्जुनार्जुन बीभत्सो शृणुष्वैतद्वचो मम ।
यदर्थं क्षत्रिया सूते तस्य कालोऽयमागतः ॥ ७.१८७.९ ॥
हे अर्जुना, हे अर्जुना, हे बीभत्सो! माझे हे बोलणे ऐक. क्षत्रिय ज्यासाठी जन्म घेतात, तो काळ आता आला आहे.
7.187.10
अस्मिंश्चेदागते काले श्रेयो न प्रतिपत्स्यसे ।
असम्भावितरूपस्त्वं सुनृशंसं करिष्यसि ॥ ७.१८७.१० ॥
या काळ आल्यावरही जर तुला श्रेय मिळाले नाही, तर तू अकल्पित रूप धारण करून अत्यंत क्रूर कृत्य करशील.
7.187.11
सत्यश्रीधर्मयशसां वीर्येणानृण्यमाप्नुहि ।
भिन्ध्यनीकं युधांश्रेष्ठ प्रतिज्ञां सफलां कुरु ॥ ७.१८७.११ ॥
सत्य, श्री, धर्म आणि यश यांच्या ऋणातून तुझ्या पराक्रमाने मुक्त हो. हे योद्ध्यांत श्रेष्ठा! शत्रुसैन्य भेद आणि तुझी प्रतिज्ञा सफल कर.
7.187.12
स सव्यसाची भीमेन चोदितः केशवेन च ।
कर्णद्रोणावतिक्रम्य समन्तात्पर्यवारयत् ॥ ७.१८७.१२ ॥
भीम आणि केशवाने प्रेरित झालेल्या सव्यसाचीने कर्ण आणि द्रोणांना ओलांडून सर्व बाजूंनी त्यांना वेढले.
7.187.13
तमाजिशीर्षमायान्तं दहन्तं क्षत्रियर्षभान् ।
पराक्रान्तं पराक्रम्य ततः क्षत्रियपुङ्गवाः।
नाशक्नुवन्वारयितुं वर्धमानमिवानलम् ॥ ७.१८७.१३ ॥
युद्धाच्या अग्रभागी येणाऱ्या, क्षत्रिय-ऋषभांना जाळणाऱ्या, पराक्रमाने आक्रमण करणाऱ्या त्याला, तेव्हा श्रेष्ठ क्षत्रियांना रोखता आले नाही; वाढत्या अग्नीप्रमाणे.
7.187.14
अथ दुर्योधनः कर्णः शकुनिश्चापि सौबलः ।
अभ्यवर्षञ्छरव्रातैः कुन्तीपुत्रं धनञ्जयम् ॥ ७.१८७.१४ ॥
तेव्हा दुर्योधन, कर्ण आणि सुबलपुत्र शकुनीनेही कुंतीपुत्र धनंजयावर बाणांच्या समूहांचा वर्षाव केला.
7.187.15
तेषामस्त्राणि सर्वेषामुत्तमास्त्रविदां वरः ।
कदर्थीकृत्य राजेन्द्र शरवर्षैरवाकिरत् ॥ ७.१८७.१५ ॥
हे राजेंद्रा! उत्तम अस्त्रांच्या जाणकारांमध्ये श्रेष्ठ असलेल्या त्याने त्या सर्वांची अस्त्रे निष्फळ करून बाणांच्या वर्षावाने त्यांना झाकून टाकले.
7.187.16
अस्त्रैरस्त्राणि संवार्य लघुहस्तो धनञ्जयः ।
सर्वानविध्यन्निशितैर्दशभिर्दशभिः शरैः ॥ ७.१८७.१६ ॥
अस्त्रांनी अस्त्रे अडवून, चपळ हात असलेल्या धनंजयाने त्या सर्वांना तीक्ष्ण बाणांनी, प्रत्येकाला दहा-दहा बाणांनी, विंधले.
7.187.17
उद्धूता रजसो वृष्टिः शरवृष्टिस्तथैव च ।
तमश्च घोरं शब्दश्च तदा समभवन्महान् ॥ ७.१८७.१७ ॥
उडालेली धुळीची वृष्टी, तशीच बाणांची वृष्टी, भयंकर अंधार आणि घोर शब्द — तेव्हा मोठ्या प्रमाणात निर्माण झाले.
7.187.18
न द्यौर्न भूमिर्न दिशः प्राज्ञायन्त तथागते ।
सैन्येन रजसा मूढं सर्वमन्घमिवाभवत् ॥ ७.१८७.१८ ॥
तेव्हा आकाश, पृथ्वी किंवा दिशा ओळखता येईनात; सैन्याच्या धुळीने गोंधळलेले सर्व काही आंधळ्यासारखे झाले.
7.187.19
नैव ते न वयं राजन्प्राज्ञासिष्म परस्परम् ।
शब्दमात्रेण जानीमो वयं ते च परस्परम्।
उद्देशेन हि तेन स्म समयुध्यन्त पार्थिवाः ॥ ७.१८७.१९ ॥
हे राजा, आम्ही एकमेकांना ओळखू शकलो नाही, तेही ओळखू शकले नाहीत; केवळ आवाजावरूनच आम्ही एकमेकांना ओळखत होतो. त्या खुणेनुसारच राजे परस्परांशी लढले.
7.187.20
विरथा रथिनो राजन्समासाद्य परस्परम् ।
केशेषु समसज्जन्त कवचेषु भुजेषु च ॥ ७.१८७.२० ॥
हे राजा, रथ गमावलेले रथी एकमेकांसमोर येऊन केस, चिलखत आणि बाहू धरू लागले.
7.187.21
हताश्वा हतसूताश्च निश्चेष्टा रथिनो हताः ।
जीवन्त इव तत्र स्म व्यदृश्यन्त भयार्दिताः ॥ ७.१८७.२१ ॥
घोडे व सारथी मारले गेलेले, निश्चल रथी मेलेले असूनही तेथे भयाने पीडित होऊन जिवंतांसारखे दिसत होते.
7.187.22
हतान्गजान्समाश्लिष्य पर्वतानिव वाजिनः ।
गतसत्वा व्यदृश्यन्त तथैव सह सादिभिः ॥ ७.१८७.२२ ॥
मेलेल्या हत्तींना बिलगलेले घोडे पर्वतांसारखे दिसत होते; ते प्राणरहित होते आणि आपल्या स्वारांसह तसेच दिसत होते.
7.187.23
ततस्त्वभ्यवसृत्यैव सङ्ग्रामादुत्तरां दिशम् ।
आतिष्ठदाहवे द्रोणो विधूमोऽग्निरिव ज्वलन् ॥ ७.१८७.२३ ॥
नंतर द्रोण युद्धातून उत्तर दिशेकडे मागे सरून उभे राहिले; धूररहित प्रज्वलित अग्नीप्रमाणे रणात तळपत.
7.187.24
तमाजिशीर्षादेकान्तमपक्रान्तं निशम्य तु ।
समकम्पन्त सैन्यानि पाण्डवानां विशाम्पते ॥ ७.१८७.२४ ॥
हे प्रजापालका, युद्धाच्या अग्रभागातून एकांतात मागे सरलेल्या त्यांच्याविषयी ऐकून पांडवांची सेना थरथरली.
7.187.25
भ्राजमानं श्रिया युक्तं ज्वलन्तमिव तेजसा ।
द्रोणं दृष्ट्वा परे त्रेसुश्चेरुर्मम्लुश्च भारत ॥ ७.१८७.२५ ॥
श्रीने युक्त, तेजाने जणू प्रज्वलित झालेल्या द्रोणाला पाहून शत्रू भयभीत झाले, इकडे-तिकडे फिरू लागले आणि म्लान झाले, हे भारता.
7.187.26
आह्वयन्तं परानीकं प्रभिन्नमिव वारणम् ।
नैनमाशंसिरे जेतुं दानवा वासवं यथा ॥ ७.१८७.२६ ॥
शत्रुसैन्याला आव्हान देणाऱ्या, मदोन्मत्त हत्तीसारख्या द्रोणाला, दानवांनी वासवाला जिंकण्याची आशा केली नाही तशी कोणी जिंकण्याची आशा केली नाही.
7.187.27
केचिदासन्निरुत्साहाः केचित्क्रुद्धा मनस्विनः ।
विस्मिताश्चाभवन्केचित्केचिद्वृष्टाऽभवन्युधि ॥ ७.१८७.२७ ॥
कोणी उत्साहहीन झाले, कोणी क्रुद्ध व मनस्वी झाले; कोणी विस्मित झाले, कोणी युद्धात हर्षित झाले.
7.187.28
हस्तैर्हस्ताग्रमपरे प्रत्यपिम्पन्नराधिपाः ।
अपरे दशनैरोष्ठानदशन्क्रोधमूर्च्छिताः ॥ ७.१८७.२८ ॥
काही राजांनी हातांनी हाताचे टोक चोळले; इतर क्रोधाने मूर्च्छित होऊन दातांनी ओठ चावू लागले.
7.187.29
व्याक्षिपन्नायुधान्यन्ये ममृदुश्चापरे भुजान् ।
अन्ये चान्वपतन्द्रोणं त्यक्तात्मानो महौजसः ॥ ७.१८७.२९ ॥
कोणी शस्त्रे फेकली, कोणी दंड चोळले; इतरांनी प्राणाची पर्वा सोडून महातेजस्वी द्रोणावर धाव घेतली.
7.187.30
पाञ्चालास्तु विशेषेण द्रोणसायकपीडिताः ।
समसज्जन्त राजेन्द्र समरे भृशवेदनाः ॥ ७.१८७.३० ॥
पांचाल विशेषतः द्रोणाच्या बाणांनी पीडित होऊन, हे राजेंद्रा, युद्धात अत्यंत वेदनेने एकमेकांना चिकटले.
7.187.31
ततो विराटद्रुपदौ द्रोणं प्रति ययू रणे ।
तथा चरन्तं सङ्ग्रामे भृशं समरदुर्जयम् ॥ ७.१८७.३१ ॥
तेव्हा विराट आणि द्रुपद रणांगणात द्रोणाकडे धावले; युद्धात असा संचार करणाऱ्या, रणात अत्यंत अजेय अशा द्रोणाकडे.
7.187.32
द्रुपदस्य ततः पौत्रास्त्रय एव विशाम्पते ।
चेदयश्च महेष्वासा द्रोणमेवाभ्ययुर्युधि ॥ ७.१८७.३२ ॥
हे प्रजापते! तेव्हा द्रुपदाचे तीन नातू आणि महान धनुर्धर चेदी योद्धे युद्धात द्रोणाकडेच चालून गेले.
7.187.33
तेषां द्रुपदपौत्राणां त्रयाणां निशितैः शरैः ।
त्रिभिर्द्रोणोऽहरत्प्राणांस्ते हता न्यपतन्भुवि ॥ ७.१८७.३३ ॥
द्रुपदाच्या त्या तिन्ही नातवांचे प्राण द्रोणाने तीक्ष्ण बाणांनी हरण केले; ते मारले जाऊन भूमीवर कोसळले.
7.187.34
ततो द्रोणोऽजयद्युद्धे चेदिकैकेयसृञ्जयान् ।
मात्स्यांश्चैवाजयत्कृत्स्नान्भारद्वाजो महारथान् ॥ ७.१८७.३४ ॥
तेव्हा द्रोणाने युद्धात चेदी, केकय आणि सृंजयांवर विजय मिळवला; भारद्वाजाच्या पुत्राने मत्स्यांच्या सर्व महारथींवरही विजय मिळवला.
7.187.35
ततस्तु द्रुपदः क्रोधाच्छरवर्षमवासृजत् ।
द्रोणं प्रति महाराज विराटश्चैव संयुगे ॥ ७.१८७.३५ ॥
तेव्हा द्रुपदाने क्रोधाने द्रोणावर बाणांचा वर्षाव सोडला; हे महाराजा! विराटानेही युद्धात द्रोणावर तसाच केला.
7.187.36
तं निहत्येषुवर्षं तु द्रोणः क्षत्रियमर्दनः ।
तौ शरैश्छादयामास विराटद्रुपदावुभौ ॥ ७.१८७.३६ ॥
क्षत्रियांना चिरडणारा द्रोण त्या बाणवर्षावाचा नाश करून विराट आणि द्रुपद या दोघांनाही आपल्या बाणांनी झाकून टाकला.
7.187.37
द्रोणेन च्छाद्यमानौ तु क्रुद्धौ सङ्ग्राममूर्धनि ।
द्रोणं शरैर्विव्यधतुः परमं क्रोधमास्थितौ ॥ ७.१८७.३७ ॥
युद्धाच्या अग्रभागी द्रोणाने आच्छादित झालेल्या दोघांनी क्रुद्ध होऊन परम क्रोधाने द्रोणाला बाणांनी विंधले.
7.187.38
तत द्रोणो महाराज क्रोधामर्षसमन्वितः ।
भल्लाभ्यां भृशतीक्ष्णाभ्यां चिच्छेद धनुषी तयोः ॥ ७.१८७.३८ ॥
तेव्हा हे महाराजा, क्रोध आणि असहिष्णुतेने भरलेल्या द्रोणाने अत्यंत तीक्ष्ण दोन भल्ल बाणांनी त्या दोघांची धनुष्ये तोडली.
7.187.39
ततो विराटः कुपितः समरे तोमरान्दश ।
दश चिक्षेप च शरान्द्रोणस्य वधकाङ्क्षया ॥ ७.१८७.३९ ॥
तेव्हा युद्धात कुपित झालेल्या विराटाने द्रोणाच्या वधाच्या इच्छेने दहा तोमर आणि दहा बाण सोडले.
7.187.40
शक्तिं च द्रुपदो घोरामायसीं स्वर्णभूषिताम् ।
चिक्षेप भुजगेन्द्राभां क्रुद्धो द्रोणरथं प्रति ॥ ७.१८७.४० ॥
आणि द्रुपदाने क्रुद्ध होऊन लोखंडी, सोन्याने सजवलेली, महासर्पासारखी तेजस्वी भयंकर शक्ती द्रोणाच्या रथाच्या दिशेने फेकली.
7.187.41
ततो भल्लैः सुनिशितैश्छित्त्वा तांस्तोमारान्दश ।
शक्तिं कनकवैदूर्यां द्रोणश्चिच्छेद सायकैः ॥ ७.१८७.४१ ॥
तेव्हा द्रोणाने अत्यंत तीक्ष्ण भल्ल बाणांनी ते दहा तोमर तोडून, सोने आणि वैदूर्याने जडलेली शक्ती आपल्या बाणांनी छेदली.
7.187.42
ततो द्रोणः सुपीताभ्यां भल्लाभ्यामरिमर्दनः ।
द्रुपदं च विराटं च प्रेषयामास मृत्यवे ॥ ७.१८७.४२ ॥
तेव्हा शत्रूंचे मर्दन करणाऱ्या द्रोणाने अत्यंत तेजस्वी दोन भल्ल बाणांनी द्रुपद आणि विराट दोघांनाही मृत्यूकडे पाठवले.
7.187.43
हते विराटे द्रुपदे केकयेषु तथैव च ।
तथैव चेदिमात्स्येषु पाञ्चालेषु तथैव च ॥ ७.१८७.४३ ॥
विराट आणि द्रुपद मारले गेले असता, केकयांमध्येही तसेच, चेदी आणि मत्स्यांमध्येही तसेच, आणि पांचालांमध्येही तसेच.
7.187.44
हतेषु त्रिषु वीरेषु द्रुपदस्य च नप्तृषु ।
द्रोणस्य कर्म तद्दृष्ट्वा कोपदुःखसमन्वितः।
शशाप रथिनां मध्ये धृष्टद्युम्नो महामनाः ॥ ७.१८७.४४ ॥
द्रुपदाचे तीन वीर नातू मारले गेले असता, द्रोणाचे ते कृत्य पाहून, क्रोध व दुःखाने भरलेल्या महामना धृष्टद्युम्नाने रथींमध्ये शाप दिला.
7.187.45
इष्टापूर्तात्तथा क्षात्राद्ब्राह्मण्याच्च स नश्यतु ।
द्रोणो यस्याद्य मुच्येत यं वा द्रोणः पराभवेत् ॥ ७.१८७.४५ ॥
यज्ञ व पुण्यकर्मांमुळे, क्षात्रधर्मामुळे आणि ब्राह्मणत्वामुळेही तो नष्ट होवो. आज द्रोण ज्याला सोडतो, किंवा द्रोण ज्याचा पराभव करतो.
7.187.46
इति तेषां प्रतिश्रुत्य मध्ये सर्वधनुष्मताम् ।
आयाद्द्रोणं सहानीकाः पाञ्चाल्यऋ परवीरहा ॥ ७.१८७.४६ ॥
अशा प्रकारे सर्व धनुर्धरांमध्ये त्यांना प्रतिज्ञा करून, सैन्यांसह पांचाल आणि शत्रुवीरांचा संहार करणारा द्रोणाकडे आला.
7.187.47
पाञ्चालास्त्वेकतो द्रोणभ्यघ्नन्पाण्डवैः सह ।
दुर्योधनश्च कर्णश्च शकुनिश्चापि सौबलः।
सोदर्याश्च यथा मुख्यास्तेऽरक्षन्द्रोणमाहवे ॥ ७.१८७.४७ ॥
पांचाल एका बाजूने पांडवांसह द्रोणावर हल्ला करू लागले. दुर्योधन, कर्ण, शकुनी आणि सुबलपुत्र, तसेच प्रमुख बंधूंनी युद्धात द्रोणाचे रक्षण केले.
7.187.48
रक्ष्यमाणं तथा द्रोणं सर्वैस्तैस्तु महारथैः ।
यतमानास्तु पाञ्चाला न शेकुः प्रतिवीक्षितुम् ॥ ७.१८७.४८ ॥
त्या सर्व महारथींनी द्रोणाचे अशा प्रकारे रक्षण केले असता, प्रयत्न करूनही पांचाल त्याच्याकडे नीट पाहूही शकले नाहीत.
7.187.49
तत्राक्रुध्यद्भीमसेनो धृष्टद्युम्नस्य मारिष ।
स एनं वाग्भिरुग्राभिस्ततक्ष पुरुषर्षभः ॥ ७.१८७.४९ ॥
तेथे, हे मारिष, भीमसेन धृष्टद्युम्नावर संतापला. त्या पुरुषश्रेष्ठाने कठोर शब्दांनी त्याला घायाळ केले.
7.187.50
द्रुपदस्य कुले जातः सर्वास्त्रेष्वस्त्रवित्तमः ।
कः क्षत्रियो मन्यमानः प्रेक्षेतारिमवस्थितम् ॥ ७.१८७.५० ॥
द्रुपदाच्या कुळात जन्मलेला, सर्व अस्त्रांत अत्यंत निपुण असलेल्याला, स्वतःला क्षत्रिय मानणारा कोणता क्षत्रिय शत्रू उभा असताना पाहील?
7.187.51
पितृपुत्रवधं प्राप्य पुंस्त्वं को वा प्रहर्षयेत् ।
विशेषतस्तु शपथं शपित्वा राजसंसदि ॥ ७.१८७.५१ ॥
पिता आणि पुत्रांचा वध झाल्यावर, पुरुषार्थ असलेला कोण त्याला आनंदित करील? विशेषतः राजसभेत शपथ घेतल्यानंतर?
7.187.52
एष वैश्वानर इव समिद्धः स्वेन तेजसा ।
शरचापेन्धनो द्रोणः क्षत्रं दहति तेजसा ॥ ७.१८७.५२ ॥
हा द्रोण स्वतःच्या तेजाने वैश्वानरासारखा प्रज्वलित आहे. बाण आणि धनुष्य हे त्याचे इंधन आहे; तो आपल्या तेजाने क्षत्रियांना जाळत आहे.
7.187.53
पुरा करोति निःशेषां पाण्डवानामनीकिनीम् ।
स्थिताः पश्यत मे कर्म द्रोणमेव व्रजाम्यहम् ॥ ७.१८७.५३ ॥
हा पांडवांची संपूर्ण सेना आधीच नष्ट करत आहे. उभे राहून माझे कर्म पाहा; मी द्रोणाकडेच जात आहे.
7.187.54
इत्युक्त्वा प्राविशत्क्रुद्धो द्रोणानीकं वृकोदरः ।
शरैः पूर्णायतोत्सृष्टौर्द्रावयंस्तव वाहिनीम् ॥ ७.१८७.५४ ॥
असे बोलून, क्रुद्ध वृकोदर द्रोणाच्या सेनेत शिरला; पूर्ण ओढून सोडलेल्या बाणांनी त्याने तुमच्या सेनेला पळवून लावले.
7.187.55
धृष्टद्युम्नोऽपि पाञ्चाल्यः प्रविश्य महतीं चमूम् ।
आससाद रणे द्रोणं तदासीत्तुमुलं महत् ॥ ७.१८७.५५ ॥
पांचाल राजपुत्र धृष्टद्युम्नही मोठ्या सेनेत शिरून रणांगणात द्रोणांना सामोरा गेला; तेव्हा मोठा गोंधळ उडाला.
7.187.56
नैव नस्तादृशं युद्धं दृष्टपूर्वं न च श्रुतम् ।
यथा सूर्योदये राजन्समुत्पिञ्जोऽभवन्महान् ॥ ७.१८७.५६ ॥
हे राजा, असे युद्ध आम्ही यापूर्वी पाहिले नाही किंवा ऐकलेही नाही; सूर्योदयाच्या वेळी जसा मोठा गोंधळ व धुरळा उठतो तसा.
7.187.57
संसक्तान्येव चादृश्यन्रथवृन्दानि मारिष ।
हतानि च विकीर्णानि सरीराणि शरीरिणाम् ॥ ७.१८७.५७ ॥
हे माननीया, रथांचे समूह एकमेकांत गुंतलेले दिसत होते; प्राण्यांचे मृतदेह इतस्ततः विखुरले होते.
7.187.58
केचिदन्यत्र गच्छन्तः पथि चान्यैरुपद्रुताः ।
विमुखाः पृष्ठतश्चान्ये ताड्यन्ते पार्श्वतः परे ॥ ७.१८७.५८ ॥
काही दुसरीकडे पळत आहेत, वाटेत इतरांकडून पीडित; काही पाठ फिरवलेले, तर इतर बाजूने मारले जात आहेत.
7.187.59
तथा संसक्तयुद्धं तदभवद्भृशदारुणम् ।
अथ सन्ध्यागतः सूर्यः क्षणेन समपद्यत ॥ ७.१८७.५९ ॥
असे ते घनघोर युद्ध अत्यंत भयंकर झाले; मग सूर्य सायंकाळी पोहोचून क्षणार्धात मावळला.