ମହାଭାରତ · ଅଧ୍ୟାୟ 7.189
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
7.189.1
ततो दुःशासनः क्रुद्धः सहदेवमुपाद्रवत् ।
रथवेगेन तीव्रेण कम्पयन्निव मेदिनीम् ॥ ७.१८९.१ ॥
ଏହା ପରେ କ୍ରୁଦ୍ଧ ଦୁଃଶାସନ ସହଦେବଙ୍କ ଉପରେ ଝାସି ପଡ଼ିଲେ; ରଥର ପ୍ରଚଣ୍ଡ ବେଗରେ ଯେପରି ପୃଥିବୀ କମ୍ପିତ ହେଉଥିଲା।
7.189.2
तस्यापतत एवाशु भल्लेनामित्रकर्शनः ।
माद्रीपुत्रः शिरो यन्तुः सशिरस्त्राणमच्छिनत् ॥ ७.१८९.२ ॥
ସେ ଝାସିବା ମାତ୍ରେ ଶତ୍ରୁନାଶକ ମାଦ୍ରୀପୁତ୍ର ଭଲ୍ଲ ଦ୍ୱାରା ସାରଥିର ଶିର, ଶିରସ୍ତ୍ରାଣ ସହିତ, ଶୀଘ୍ର କାଟିଦେଲେ।
7.189.3
नैनं दुःशासनः सूतं नापि कश्चन सैनिकः ।
कृत्तोत्तमाङ्गमाशुत्वात्सहदेवेन बुद्धवान् ॥ ७.१८९.३ ॥
ସହଦେବଙ୍କ ଶୀଘ୍ରତା ଯୋଗୁଁ ଶିର କଟାଯାଇଥିବା ଏହି ସାରଥିକୁ ଦୁଃଶାସନ କିମ୍ବା କୌଣସି ସୈନିକ ଜାଣି ନ ଥିଲେ।
7.189.4
यदा त्वसङ्गृहीतत्वात्प्रयान्त्यश्वा यथासुखम् ।
ततो दुःशासनः सूतं बुबुधे गतचेतसम् ॥ ७.१८९.४ ॥
ଲଗାମ ଧରାଯାଇ ନ ଥିବାରୁ ଘୋଡ଼ାମାନେ ଇଚ୍ଛାନୁସାରେ ଦୌଡ଼ିବାକୁ ଲାଗିଲେ, ସେତେବେଳେ ଦୁଃଶାସନ ଚେତନାହୀନ ସାରଥିକୁ ଜାଣିଲେ।
7.189.5
स हयान्सन्निगृह्याजौ स्वयं हयविशारदः ।
युयुधे रथिनां श्रेष्ठो लघु चित्रं च सुष्ठु च ॥ ७.१८९.५ ॥
ନିଜେ ଘୋଡ଼ାମାନଙ୍କୁ ଦୃଢ଼ ଭାବେ ସଂଯତ କରି, ଅଶ୍ୱବିଦ୍ୟାରେ ନିପୁଣ ରଥୀମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ସେ ଯୁଦ୍ଧରେ ଲଘୁଭାବେ, ଅଦ୍ଭୁତ ଓ ସୁଚାରୁରୂପେ ଲଢ଼ିଲେ।
7.189.6
तदस्यापूजयन्कर्म स्वे परे चापि संयुगे ।
हतसूतरथेनाजौ व्यचरद्यदभीतवत् ॥ ७.१८९.६ ॥
ତାଙ୍କର ସେହି କର୍ମକୁ ନିଜ ପକ୍ଷ ଓ ଶତ୍ରୁପକ୍ଷ ଉଭୟେ ଯୁଦ୍ଧରେ ପ୍ରଶଂସା କଲେ; ସାରଥି ନିହତ ହେବା ସତ୍ତ୍ୱେ ସେ ରଥ ସହିତ ନିର୍ଭୟଭାବେ ରଣଭୂମିରେ ବୁଲିଲେ।
7.189.7
सहदेवस्तु तानश्वांस्तीक्ष्णैर्बाणैरवाकिरत् ।
पीड्यमानाः शरैश्चाशु प्राद्रवंस्ते ततस्ततः ॥ ७.१८९.७ ॥
ସହଦେବ ସେହି ଘୋଡ଼ାମାନଙ୍କ ଉପରେ ତୀକ୍ଷ୍ଣ ବାଣ ବର୍ଷଣ କଲେ। ବାଣରେ ପୀଡ଼ିତ ହୋଇ ସେମାନେ ଶୀଘ୍ର ଏଣେତେଣେ ପଳାଇଲେ।
7.189.8
स रश्मिषु विषक्तत्वादुत्सर्ज शरासनम् ।
धनुषा कर्म कुर्वंस्तु रश्मींश्च पुनरुत्सृजत् ॥ ७.१८९.८ ॥
ରଶ୍ମିରେ ଆବଦ୍ଧ ହେବାରୁ ସେ ଧନୁ ଛାଡ଼ିଦେଲେ। ଧନୁରେ କାର୍ଯ୍ୟ କରି ପୁନର୍ବାର ରଶ୍ମିମାନ ମଧ୍ୟ ଛାଡ଼ିଦେଲେ।
7.189.9
छिद्रेष्वेतेषु तं बाणैर्माद्रीपुत्रोऽभ्यवाकिरत् ।
परीप्संस्त्वत्सुतं कर्णस्तदन्तरमवापतत् ॥ ७.१८९.९ ॥
ଏହି ଛିଦ୍ର ମଧ୍ୟଦେଇ ମାଦ୍ରୀପୁତ୍ର ତାଙ୍କ ଉପରେ ବାଣ ବର୍ଷଣ କଲେ। ଆପଣଙ୍କ ପୁତ୍ରଙ୍କୁ ରକ୍ଷା କରିବାକୁ ଇଚ୍ଛୁକ କର୍ଣ୍ଣ ସେହି ଅନ୍ତରରେ ଝମ୍ପ ଦେଲେ।
7.189.10
वृकोदरस्ततः कर्णं त्रिभिर्भल्लैः समाहितः ।
आकर्णपूर्णैरभ्यघ्नद्बाह्वोरुरसि चानदत् ॥ ७.१८९.१० ॥
ତା'ପରେ ବୃକୋଦର ଏକାଗ୍ରତାରେ କର୍ଣ୍ଣଙ୍କୁ ତିନି ଭଲ୍ଲ ବାଣରେ ଆଘାତ କଲେ। କାନ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ଟାଣିଥିବା ସେହି ବାଣରେ ତାଙ୍କ ବାହୁ ଓ ଛାତିରେ ପ୍ରହାର କରି ଗର୍ଜନ କଲେ।
7.189.11
स निवृत्तस्ततः कर्णः सङ्घट्टित इवोरगः ।
भीममावारयामास विकिरन्निशिताञ्छरान्।
ततोऽभूत्तुमुलं युद्धं भीमराधेययोस्तदा ॥ ७.१८९.११ ॥
ତା'ପରେ କର୍ଣ୍ଣ, ସର୍ପ ଦ୍ୱାରା ଆହତ ପରି ଫେରି ତୀକ୍ଷ୍ଣ ବାଣ ବିକ୍ଷେପ କରି ଭୀମଙ୍କୁ ଅବରୋଧ କଲେ। ସେତେବେଳେ ଭୀମ ଓ ରାଧେୟଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଭୀଷଣ ଯୁଦ୍ଧ ଆରମ୍ଭ ହେଲା।
7.189.12
तौ वृषाविव नर्दन्तौ विवृत्तनयनावुभौ ।
वेगेन महताऽन्योन्यं संरब्धावभिपेततुः ॥ ७.१८९.१२ ॥
ସେହି ଦୁଇଜଣ ଷଣ୍ଢ ପରି ଗର୍ଜନ କରି, ଆଖି ଘୂରାଇ, କ୍ରୋଧରେ ପରିପୂର୍ଣ୍ଣ ହୋଇ ମହାବେଗରେ ପରସ୍ପର ଉପରେ ଝାସି ପଡ଼ିଲେ।
7.189.13
अभिसंश्लिष्टयोस्तत्र तयोराहवशौण्डयोः ।
विच्छिन्नशरपातत्वाद्गदायुद्धमवर्तत ॥ ७.१८९.१३ ॥
ସେଠାରେ ପରସ୍ପର ସହ ଭିଡ଼ିଥିବା, ଯୁଦ୍ଧଶୌର୍ଯ୍ୟରେ ଗର୍ବୀ ସେ ଦୁଇଜଣଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଶରବର୍ଷଣ ବନ୍ଦ ହେବାରୁ ଗଦାଯୁଦ୍ଧ ଆରମ୍ଭ ହେଲା।
7.189.14
गदया भीमसेनस्तु कर्णस्य रथकूबरम् ।
बिभेद शतधा राजंस्तदद्भुतमिवाभवत् ॥ ७.१८९.१४ ॥
ହେ ରାଜନ୍, ଭୀମସେନ ନିଜ ଗଦାରେ କର୍ଣ୍ଣଙ୍କ ରଥର କୂବର ଶହେ ଖଣ୍ଡ କରି ଭାଙ୍ଗିଦେଲେ; ତାହା ଯେପରି ଅଦ୍ଭୁତ ଥିଲା।
7.189.15
ततो भीमस्य राधेयो गदामाविध्य वीर्यवान् ।
अवासृजद्रथे तां तु बिभेद गदया गदाम् ॥ ७.१८९.१५ ॥
ତା'ପରେ ବୀର୍ଯ୍ୟବାନ ରାଧେୟ କର୍ଣ୍ଣ ଭୀମଙ୍କ ଗଦାକୁ ଘୂରାଇ ରଥ ଉପରକୁ ଫିଙ୍ଗିଲେ; ସେ ଗଦାକୁ ନିଜ ଗଦାରେ ଭାଙ୍ଗିଦେଲେ।
7.189.16
ततो भीमः पुनर्गुर्वीं चिक्षेपाधिरथेर्गदाम् ।
तां गदां बहुभिः कर्णः सुपुङ्खैः सुप्रवेजितैः ॥ ७.१८९.१६ ॥
ତା'ପରେ ଭୀମ ପୁନର୍ବାର ଅଧିରଥପୁତ୍ର କର୍ଣ୍ଣଙ୍କ ଉପରେ ଭାରୀ ଗଦା ଫିଙ୍ଗିଲେ; କର୍ଣ୍ଣ ସୁନ୍ଦର ପକ୍ଷଯୁକ୍ତ ଅନେକ ଶରରେ ସେହି ଗଦାକୁ ପ୍ରତିହତ କଲେ।
7.189.17
प्रत्यविध्यत्पुनश्चान्यैः सा भीमं पुनराव्रजत् ।
व्यालीव मन्त्राभिहता कर्णबाणैरभिद्रुता ॥ ७.१८९.१७ ॥
ସେ ପୁନର୍ବାର ଅନ୍ୟ ଶରରେ ତାହାକୁ ପ୍ରତିହତ କଲେ; ସେହି ଗଦା ମନ୍ତ୍ରରେ ଆହତ ସର୍ପିଣୀ ପରି କର୍ଣ୍ଣଙ୍କ ଶରରେ ତଡ଼ା ହୋଇ ଭୀମ ଆଡ଼କୁ ଫେରି ଆସିଲା।
7.189.18
तस्याः प्रतिनिपातेन भीमस्य विपुलो ध्वजः ।
पपात सारथिश्चास्य मुमोह च गदाहतः ॥ ७.१८९.१८ ॥
ତାହାର ପ୍ରତିଘାତୀ ପତନରେ ଭୀମଙ୍କ ବିଶାଳ ଧ୍ୱଜା ଖସିପଡ଼ିଲା; ତାଙ୍କ ସାରଥୀ ମଧ୍ୟ ଗଦାଘାତରେ ମୂର୍ଚ୍ଛିତ ହେଲା।
7.189.19
स कर्णं सायकानष्टौ व्यसृजत्क्रोधमूर्च्छितः ।
तैस्तस्य निशितैस्तीक्ष्णैर्भीमसेनो महाबलः ॥ ७.१८९.१९ ॥
କ୍ରୋଧରେ ମୂର୍ଚ୍ଛିତ ହୋଇ ସେ କର୍ଣ୍ଣ ଉପରେ ଆଠଟି ବାଣ ନିକ୍ଷେପ କଲା। ମହାବଳୀ ଭୀମସେନ ସେହି ତୀକ୍ଷ୍ଣ, ଧାରୁଆ ବାଣଗୁଡ଼ିକ ଦ୍ୱାରା ତାହାକୁ (କର୍ଣ୍ଣକୁ) ଆଘାତ କଲେ।
7.189.20
चिच्छेद परवीरघ्नः प्रहसन्निव भारत ।
ध्वजं शरासनं चैव शरावापं च भारत ॥ ७.१८९.२० ॥
ଶତ୍ରୁବୀରଙ୍କୁ ସଂହାର କରୁଥିବା ସେ ଯେମିତି ହସି ହସି, ହେ ଭାରତ, ତାହାର ଧ୍ୱଜ, ଧନୁ ଓ ତୂଣୀର କାଟି ପକାଇଲା, ହେ ଭାରତ।
7.189.21
कर्णोऽप्यन्यद्धनुर्गृह्य हेमपृष्ठं दुरासदम् ।
ततः पुनस्तु राधेयो हयानस्य रथेषुभिः।
ऋक्षवर्णाञ्जघानाशु तथोभौ पार्ष्णिसारथी ॥ ७.१८९.२१ ॥
କର୍ଣ୍ଣ ମଧ୍ୟ ସୁବର୍ଣ୍ଣ ପୃଷ୍ଠ ବିଶିଷ୍ଟ, ଦୁର୍ଜୟ ଅନ୍ୟ ଏକ ଧନୁ ଧରିଲା। ତାପରେ ରାଧେୟ କର୍ଣ୍ଣ ରଥବାଣ ଦ୍ୱାରା ତାହାର (ଭୀମର) ଭାଲୁ ରଙ୍ଗ ଘୋଡ଼ାଗୁଡ଼ିକୁ ଶୀଘ୍ର ବଧ କଲା, ସେହିପରି ଦୁଇ ପାର୍ଶ୍ୱ ରକ୍ଷକ ସାରଥିଙ୍କୁ ମଧ୍ୟ।
7.189.22
स विपन्नरथो भीमो नकुलस्याप्लुतो रथम् ।
हरिर्यथा गिरेः शृङ्गं समाक्रमदरिन्दमः ॥ ७.१८९.२२ ॥
ରଥ ବିନଷ୍ଟ ହେବାରୁ ଶତ୍ରୁଦମନ ଭୀମ ନକୁଳର ରଥ ଉପରକୁ ଡେଇଁ ପଡ଼ିଲେ; ସିଂହ ଯେପରି ପର୍ବତ ଶିଖର ଉପରେ ଚଢ଼େ।
7.189.23
तथा द्रोणार्जुनौ चित्रमयुध्येतां महारथौ ।
आचार्यशिष्यौ राजेन्द्र कृतप्रतिकृतौ युधि ॥ ७.१८९.२३ ॥
ସେହିପରି ଦ୍ରୋଣ ଓ ଅର୍ଜୁନ, ଦୁଇ ମହାରଥୀ, ଆଚାର୍ଯ୍ୟ ଓ ଶିଷ୍ୟ, ହେ ରାଜେନ୍ଦ୍ର, ଯୁଦ୍ଧରେ ଗୋଟିଏ ଆଘାତର ପ୍ରତିଆଘାତ ଦେଇ ଅଦ୍ଭୁତ ଭାବରେ ଯୁଦ୍ଧ କଲେ।
7.189.24
लघुसन्धानयोगाभ्यां रथयोश्च रणेन च ।
मोहयन्तौ मनुष्याणां चक्षूंषि च मनांसि च ॥ ७.१८९.२४ ॥
ଦ୍ରୁତ ବାଣ-ସନ୍ଧାନ କୌଶଳ, ଦୁଇ ରଥର ଗତି ଓ ଯୁଦ୍ଧ ଦ୍ୱାରା ସେ ଦୁଇ ଜଣ ମଣିଷମାନଙ୍କର ଚକ୍ଷୁ ଓ ମନକୁ ମୋହିତ କରୁଥିଲେ।
7.189.25
उपारमन्त ते सर्वे योधाऽस्माकं परे तथा ।
विचित्रान्पृतनामध्ये रथमार्गानुदीर्य तौ। ॥ ७.१८९.२५ ॥
ସେମାନେ ଦୁହେଁ ସେନା ମଧ୍ୟରେ ବିଚିତ୍ର ରଥପଥ ଦେଖାଉଥିବାବେଳେ ଆମ ଓ ଶତ୍ରୁ ପକ୍ଷର ସମସ୍ତ ଯୋଦ୍ଧା ଅଟକି ଗଲେ।
7.189.26
अन्योन्यमपसव्यं च कर्तुं वीरौ तदेषतुः ॥ ७.१८९.२६ ॥
ସେହି ଦୁଇ ବୀର ପରସ୍ପରକୁ ଅପସବ୍ୟ ଭାବେ ଘେରିବାକୁ ଚେଷ୍ଟା କଲେ।
7.189.27
पराक्रमं तयोर्योधा ददृशुस्ते सुविस्मिताः ॥ ७.१८९.२७ ॥
ସେ ଦୁହିଁଙ୍କ ପରାକ୍ରମ ଦେଖି ଯୋଦ୍ଧାମାନେ ଅତି ବିସ୍ମିତ ହେଲେ।
7.189.28
तयोः समभवद्युद्धं द्रोणपाण्डवयोर्महत् ।
आमिषार्थे महाराज गगने श्येनयोरिव ॥ ७.१८९.२८ ॥
ହେ ମହାରାଜ! ସେ ଦୁହିଁଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ, ଦ୍ରୋଣ ଓ ପାଣ୍ଡବଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ, ଆକାଶରେ ମାଂସ ପାଇଁ ଦୁଇ ଶ୍ୟେନ ଲଢ଼ିବା ପରି ମହାଯୁଦ୍ଧ ହେଲା।
7.189.29
यद्यच्चकार द्रोणस्तु कुन्तीपुत्रजिगीषया ।
तत्तत्प्रतिजघानाशु प्रहसंस्तस्य पाण्डवः ॥ ७.१८९.२९ ॥
କୁନ୍ତୀପୁତ୍ରଙ୍କୁ ଜିତିବାର ଇଚ୍ଛାରେ ଦ୍ରୋଣ ଯାହା ଯାହା କଲେ, ପାଣ୍ଡବ ହସି ହସି ଶୀଘ୍ର ତାହାର ପ୍ରତିକାର କଲେ।
7.189.30
यदा द्रोणो न शक्नोति पाण्डवं स्म विशेषितुम् ।
ततः प्रादुश्चकारास्त्रमस्त्रमार्गविशारदः ॥ ७.१८९.३० ॥
ଯେତେବେଳେ ଦ୍ରୋଣ ପାଣ୍ଡବଙ୍କୁ ଅତିକ୍ରମ କରି ପାରିଲେ ନାହିଁ, ସେତେବେଳେ ଅସ୍ତ୍ରମାର୍ଗ ବିଶାରଦ ସେ ଏକ ଅସ୍ତ୍ର ପ୍ରକଟ କଲେ।
7.189.31
ऐन्द्रं पाशुपतं त्वाष्ट्रं वायव्यमथ वारुणम् ।
मुक्तंमुक्तं द्रोणचापात्तज्जघान धनञ्जयः ॥ ७.१८९.३१ ॥
ଐନ୍ଦ୍ର, ପାଶୁପତ, ତ୍ୱାଷ୍ଟ୍ର, ବାୟବ୍ୟ ଓ ବାରୁଣ ଅସ୍ତ୍ର — ଦ୍ରୋଣଙ୍କ ଧନୁରୁ ଛୁଟିଥିବା ପ୍ରତ୍ୟେକକୁ ଧନଞ୍ଜୟ ନଷ୍ଟ କଲେ।
7.189.32
अस्त्राण्यस्त्रैर्यदा तस्य विधिवद्धन्ति पाण्डवः ।
ततोऽस्त्रैः परमैर्दिव्यैर्द्रोणः पार्थमवाकिरत् ॥ ७.१८९.३२ ॥
ପାଣ୍ଡବ ଯେତେବେଳେ ବିଧିବତ୍ ତାଙ୍କର ଅସ୍ତ୍ରଗୁଡ଼ିକୁ ଅସ୍ତ୍ରରେ ପ୍ରତିହତ କଲେ, ସେତେବେଳେ ଦ୍ରୋଣ ପରମ ଦିବ୍ୟ ଅସ୍ତ୍ରରେ ପାର୍ଥଙ୍କ ଉପରେ ବର୍ଷଣ କଲେ।
7.189.33
यद्यदस्त्रं स पार्थाय प्रयुङ्क्ते विजिगीषया ।
तस्यतस्य विघाताय तत्तद्धि कुरुतेऽर्जुनः ॥ ७.१८९.३३ ॥
ସେ ବିଜୟେଚ୍ଛାରେ ପାର୍ଥଙ୍କ ଉପରେ ଯେଉଁ ଯେଉଁ ଅସ୍ତ୍ର ପ୍ରୟୋଗ କରନ୍ତି, ତାର ବିନାଶ ପାଇଁ ଅର୍ଜୁନ ସେହି ଅସ୍ତ୍ର ପ୍ରୟୋଗ କରନ୍ତି।
7.189.34
स वध्यमानेष्वस्त्रेषु दिव्येष्वपि यथाविधि ।
अर्जुनेनार्जुनं द्रोणो मनसैवाभ्यपूजयत् ॥ ७.१८९.३४ ॥
ଦିବ୍ୟ ଅସ୍ତ୍ରଗୁଡ଼ିକ ଅର୍ଜୁନଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ବିଧିବତ୍ ନଷ୍ଟ ହେଉଥିବା ସତ୍ତ୍ୱେ, ଦ୍ରୋଣ ମନେ ମନେ ଅର୍ଜୁନଙ୍କୁ ସମ୍ମାନ କଲେ।
7.189.35
मेने चात्मानमधिकं पृथिव्यामधि भारत ।
तेन शिष्येण सर्वेभ्यः शस्त्रविद्भ्य परन्तपः ॥ ७.१८९.३५ ॥
ହେ ଭାରତ, ପୃଥିବୀରେ ଶସ୍ତ୍ରବିଦ୍ୟାଜ୍ଞ ସମସ୍ତଙ୍କଠାରୁ ଦ୍ରୋଣ ନିଜକୁ ଅଧିକ ମନେ କଲେ — ସେହି ଶିଷ୍ୟ ଯୋଗୁଁ, ହେ ପରନ୍ତପ।
7.189.36
वार्यमाणस्तु पार्थेन तथा मध्ये महात्मनाम् ।
यतमानोऽर्जुनं प्रीत्या प्रीयते स्मार्जुनेन सः ॥ ७.१८९.३६ ॥
ମହାତ୍ମାମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ପାର୍ଥଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ଏହିପରି ପ୍ରତିହତ ହେଉଥିବା ସତ୍ତ୍ୱେ, ପ୍ରୟାସ କରୁଥିବା ସେ ସ୍ନେହରେ ଅର୍ଜୁନଙ୍କଠାରେ ଆନନ୍ଦିତ ହେଉଥିଲେ।
7.189.37
ततोऽन्तरिक्षे देवाश्च गन्धर्वाश्च सहस्रशः ।
ऋषयः सिद्धसङ्घाश्च व्यतिष्ठन्त दिदृक्षया ॥ ७.१८९.३७ ॥
ତା'ପରେ ଆକାଶରେ ଦେବତା ଓ ଗନ୍ଧର୍ବମାନେ ହଜାର ହଜାର, ଋଷି ଓ ସିଦ୍ଧଗଣ ଦେଖିବାର ଇଚ୍ଛାରେ ଠିଆ ହେଲେ।
7.189.38
तदप्सरोभिराकीर्णं यक्षगन्धर्वसङ्कुलम् ।
श्रीमदाकाशमभवद्भूयो मेघाकुलं यथा ॥ ७.१८९.३८ ॥
ଅପ୍ସରାଙ୍କରେ ପରିପୂର୍ଣ୍ଣ, ଯକ୍ଷ-ଗନ୍ଧର୍ବଙ୍କରେ ଭରା ସେ ଆକାଶ ପୁଣି ମେଘରେ ଘେରା ପରି ଶୋଭିଲା।
7.189.39
तत्रास्मान्तर्हिता वाचो व्यचरन्त पुनः पुनः ।
द्रोणपार्थस्तवोपेता व्यश्रूयन्त नराधिप ॥ ७.१८९.३९ ॥
ସେଠାରେ ଆମ ମଧ୍ୟରେ ଅଦୃଶ୍ୟ ବାଣୀ ବାରମ୍ବାର ବୁଲିଲା; ଦ୍ରୋଣ ଓ ପାର୍ଥଙ୍କ ପ୍ରଶଂସାରେ ଯୁକ୍ତ ସେସବୁ ଶୁଣାଗଲା, ହେ ନରାଧିପ।
7.189.40
विसृज्यमानेष्वस्त्रेषु ज्वालयस्तु दिशो दश ।
अब्रुवंस्तत्र सिद्धाश्च ऋषयश्च समागताः ॥ ७.१८९.४० ॥
ଅସ୍ତ୍ର ନିକ୍ଷେପ ହେଉଥିବା ବେଳେ ଦଶ ଦିଗକୁ ଆଲୋକିତ କରି, ସେଠାରେ ସମବେତ ସିଦ୍ଧ ଓ ଋଷିମାନେ କହିଲେ।
7.189.41
नैवेदं मानुषं युद्धं नासुरं न च राक्षसम् ।
न दैवं न च गान्धर्वं ब्राह्मणं ध्रुवमिदं परम् ॥ ७.१८९.४१ ॥
ଏହା ମାନବ ଯୁଦ୍ଧ ନୁହେଁ, ଅସୁର ଯୁଦ୍ଧ ନୁହେଁ, ରାକ୍ଷସ ଯୁଦ୍ଧ ମଧ୍ୟ ନୁହେଁ; ଦୈବ ଯୁଦ୍ଧ ନୁହେଁ, ଗନ୍ଧର୍ବ ଯୁଦ୍ଧ ମଧ୍ୟ ନୁହେଁ; ଏହା ନିଶ୍ଚୟ ପରମ ବ୍ରାହ୍ମଣ (ଦିବ୍ୟ ଜ୍ଞାନର) ଯୁଦ୍ଧ।
7.189.42
विचित्रमिदमाश्चर्यं न नो दृष्टं न च श्रुतम् ।
अति पाण्डवमाचार्यो द्रोणं चाप्यति पाण्डवः ॥ ७.१८९.४२ ॥
ଏହି ବିଚିତ୍ର ଆଶ୍ଚର୍ଯ୍ୟ ଆମେ ଦେଖି ନାହୁଁ, ଶୁଣି ନାହୁଁ। ଆଚାର୍ଯ୍ୟ ଦ୍ରୋଣ ପାଣ୍ଡବଙ୍କୁ ଅତିକ୍ରମ କରନ୍ତି, ଏବଂ ପାଣ୍ଡବ ମଧ୍ୟ ଦ୍ରୋଣଙ୍କୁ ଅତିକ୍ରମ କରନ୍ତି।
7.189.43
नानयोरन्तरं शक्यं द्रष्टुमन्येन केनचित् ॥ ७.१८९.४३ ॥
ଏହି ଦୁଇଜଣଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଥିବା ପାର୍ଥକ୍ୟ ଅନ୍ୟ କାହା ଦ୍ୱାରା ଦେଖିବା ସମ୍ଭବ ନୁହେଁ।
7.189.44
यदि रुद्रो द्विधाकृत्य युध्येतात्मानमात्मना ।
तत्र शक्योपमा कर्तुमन्यत्र तु न विद्यते ॥ ७.१८९.४४ ॥
ଯଦି ରୁଦ୍ର ନିଜକୁ ଦୁଇ ଭାଗ କରି ନିଜ ସହିତ ଯୁଦ୍ଧ କରନ୍ତି, ତେବେ ହିଁ ସେମାନଙ୍କ ପାଇଁ ଉପମା ଦିଆଯାଇପାରେ; ଅନ୍ୟତ୍ର ତାହା ମିଳେ ନାହିଁ।
7.189.45
ज्ञानमेकस्थमाचार्ये ज्ञानं योगश्च पाण्डवे ।
शौर्यमेकस्थमाचार्ये बलं शौर्यं च पाण्डवे। ॥ ७.१८९.४५ ॥
ଆଚାର୍ଯ୍ୟଙ୍କଠାରେ ଜ୍ଞାନ ଏକତ୍ର ରହିଛି; ପାଣ୍ଡବଙ୍କଠାରେ ଜ୍ଞାନ ଓ ଯୋଗ ଅଛି। ଆଚାର୍ଯ୍ୟଙ୍କଠାରେ ଶୌର୍ଯ୍ୟ ଏକତ୍ର ରହିଛି; ପାଣ୍ଡବଙ୍କଠାରେ ବଳ ଓ ଶୌର୍ଯ୍ୟ ଅଛି।
7.189.46
नेमौ शक्यौ महेष्वासौ युद्धे क्षपयितुं परैः ।
इच्छमानौ पुनरिमौ हन्येतां सामरं जगत् ॥ ७.१८९.४६ ॥
ଏହି ଦୁଇ ମହାଧନୁର୍ଦ୍ଧରଙ୍କୁ ଯୁଦ୍ଧରେ ଶତ୍ରୁମାନେ ନାଶ କରିପାରିବେ ନାହିଁ; ଯଦି ସେମାନେ ଇଚ୍ଛା କରନ୍ତି ତେବେ ଦେବତା ସହିତ ଜଗତକୁ ନାଶ କରିପାରିବେ।
7.189.47
इत्यब्रुवन्महाराज दृष्ट्वा तौ पुरुषर्षभौ ।
अन्तर्हितानि भूतानि प्रकाशानि च सर्वशः ॥ ७.१८९.४७ ॥
ହେ ମହାରାଜ, ସେହି ଦୁଇ ପୁରୁଷଶ୍ରେଷ୍ଠଙ୍କୁ ଦେଖି ଏହିପରି କୁହାଗଲା; ଅଦୃଶ୍ୟ ଓ ଦୃଶ୍ୟ ସମସ୍ତ ପ୍ରାଣୀ ସର୍ବତ୍ର ଏହିପରି କହିଲେ।
7.189.48
यदा द्रोणं महाराज विशेषयति पाण्डवः ।
ततो द्रोणो ब्राह्ममस्त्रं प्रादुश्चक्रे महामतिः ॥ ७.१८९.४८ ॥
ହେ ମହାରାଜ, ଯେତେବେଳେ ପାଣ୍ଡବ ଦ୍ରୋଣଙ୍କୁ ଅତିକ୍ରମ କରିବାକୁ ଲାଗିଲେ, ସେତେବେଳେ ମହାମତି ଦ୍ରୋଣ ବ୍ରହ୍ମାସ୍ତ୍ର ପ୍ରକାଶ କଲେ।
7.189.49
तदस्त्रं संहितं राजन्धोररूपं महाहवे ।
सन्तापयद्रणे पार्थं भूतान्यन्तर्हितानि च ॥ ७.१८९.४९ ॥
ହେ ରାଜନ୍, ମହାଯୁଦ୍ଧରେ ସେ ଭୟଙ୍କର ରୂପର ଅସ୍ତ୍ର ଏକତ୍ର ହୋଇ ରଣରେ ପାର୍ଥଙ୍କୁ ଉତ୍ତପ୍ତ କଲା, ଏବଂ ଲୁଚିଥିବା ପ୍ରାଣୀମାନଙ୍କୁ ମଧ୍ୟ।
7.189.50
ततश्चचाल पृथिवी सपर्वतवनद्रुमा ।
सरितश्च प्रतिस्रोतः प्रवहुर्वै क्षणान्तरम्।
ववौ च विषमो वायुः सागराश्चापि चुक्षुभुः ॥ ७.१८९.५० ॥
ତା'ପରେ ପର୍ବତ, ବନ ଓ ବୃକ୍ଷ ସହିତ ପୃଥିବୀ କମ୍ପିଲା। ନଦୀମାନେ କ୍ଷଣେକ ପାଇଁ ସ୍ରୋତର ବିପରୀତ ଦିଗରେ ବହିଲେ। ବିଷମ ପବନ ବହିଲା, ସାଗରମାନେ ମଧ୍ୟ କ୍ଷୁବ୍ଧ ହେଲେ।
7.189.51
ततस्त्रासो महानासीत्कुरुपाण्डवसेनयोः ।
सर्वेषां चैव भूतानामुद्यतेऽस्त्रे महात्मना ॥ ७.१८९.५१ ॥
ତା'ପରେ କୁରୁ-ପାଣ୍ଡବ ସେନାମାନଙ୍କରେ ଏବଂ ସମସ୍ତ ପ୍ରାଣୀଙ୍କରେ ମହାନ ତ୍ରାସ ଉପୁଜିଲା, ମହାତ୍ମା ଅସ୍ତ୍ର ଉଠାଇବା ବେଳେ।
7.189.52
ततः पार्थोऽप्यसम्भ्रान्तस्तदस्त्रं प्रतिजघ्निवान् ।
ब्रह्मास्त्रेणैव राजेन्द्र ततः सर्वमशीशमत् ॥ ७.१८९.५२ ॥
ତା'ପରେ ପାର୍ଥ ମଧ୍ୟ ବିଚଳିତ ନ ହୋଇ ସେ ଅସ୍ତ୍ରକୁ ବ୍ରହ୍ମାସ୍ତ୍ରରେ ହିଁ ପ୍ରତିହତ କଲେ; ହେ ରାଜେନ୍ଦ୍ର, ତା'ପରେ ସମସ୍ତ ଶାନ୍ତ କଲେ।
7.189.53
यदा न गम्यते पारं तयोरन्यतरस्य वा ।
ततः सङ्कुलयुद्धेन तद्युद्धं व्याकुलीकृतम् ॥ ७.१८९.५३ ॥
ସେମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରୁ କାହାରିର ଶେଷ ମିଳିଲା ନାହିଁ ବେଳେ, ସେ ଘନ ଯୁଦ୍ଧରେ ସେ ଯୁଦ୍ଧ ବ୍ୟାକୁଳ ହୋଇଗଲା।
7.189.54
नाज्ञायत ततः किञ्चित्पुनरेव विशाम्पते ।
प्रवृत्ते तुमुले युद्धे द्रोणपाण्डवयोर्नृप ॥ ७.१८९.५४ ॥
ହେ ପ୍ରଜାପତି, ତା'ପରେ ପୁଣି କିଛି ଜଣାପଡ଼ିଲା ନାହିଁ; ହେ ନୃପ, ଦ୍ରୋଣ ଓ ପାଣ୍ଡବଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଭୀଷଣ ଯୁଦ୍ଧ ଆରମ୍ଭ ହେଲେ।
7.189.55
द्रोणो मुक्त्वा रणे पार्थं पाञ्चालानन्वधावत ।
अर्जुनोपि रणे द्रोणं त्यक्त्वा प्राद्रवयत्कुरून् ॥ ७.१८९.५५ ॥
ରଣରେ ପାର୍ଥଙ୍କୁ ଛାଡ଼ି ଦ୍ରୋଣ ପାଞ୍ଚାଳମାନଙ୍କୁ ପଛେ ପଛେ ଧାଇଲେ। ଅର୍ଜୁନ ମଧ୍ୟ ରଣରେ ଦ୍ରୋଣଙ୍କୁ ତ୍ୟାଗ କରି କୌରବମାନଙ୍କୁ ପଳାଇ ଦେଲେ।
7.189.56
शरौघैरथ ताभ्यां तु छायाभूतं महामृधे ।
तुमलं प्रबभौ राजन्सर्वस्य जगतो भयम् ॥ ७.१८९.५६ ॥
ତା'ପରେ ସେ ଦୁହିଁଙ୍କ ଶରସମୂହରେ ସେ ମହାଯୁଦ୍ଧ ଛାୟାପରି ଆଚ୍ଛାଦିତ ହେଲା। ହେ ରାଜନ୍, ତାହା ସମସ୍ତ ଜଗତର ଭୟ ପରି ପ୍ରକାଶିତ ହେଲା।
7.189.57
शरजालैः समाकीर्णे मेघजालैरिवाम्बरे ।
नापतच्च ततः कश्चिदन्तरिक्षचरस्तदा ॥ ७.१८९.५७ ॥
ଶରଜାଳରେ ପୂର୍ଣ୍ଣ ଆକାଶରେ, ମେଘଜାଳ ପରି, ସେତେବେଳେ କୌଣସି ଆକାଶଚର ଉଡ଼ି ପାରିଲା ନାହିଁ।