ਮਹਾਂਭਾਰਤ · ਅਧਿਆਇ 7.189
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
7.189.1
ततो दुःशासनः क्रुद्धः सहदेवमुपाद्रवत् ।
रथवेगेन तीव्रेण कम्पयन्निव मेदिनीम् ॥ ७.१८९.१ ॥
ਫਿਰ ਕ੍ਰੋਧਿਤ ਦੁਃਸ਼ਾਸਨ ਸਹਦੇਵ ਵੱਲ ਝਪਟਿਆ; ਰਥ ਦੇ ਤੇਜ਼ ਵੇਗ ਨਾਲ ਜਿਵੇਂ ਧਰਤੀ ਕੰਬ ਰਹੀ ਹੋਵੇ।
7.189.2
तस्यापतत एवाशु भल्लेनामित्रकर्शनः ।
माद्रीपुत्रः शिरो यन्तुः सशिरस्त्राणमच्छिनत् ॥ ७.१८९.२ ॥
ਉਸ ਦੇ ਝਪਟਦੇ ਹੀ ਵੈਰੀਆਂ ਦਾ ਨਾਸ਼ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਮਾਦਰੀ ਪੁੱਤਰ ਨੇ ਭੱਲ ਨਾਲ ਸਾਰਥੀ ਦਾ ਸਿਰ, ਟੋਪ ਸਮੇਤ, ਤੁਰੰਤ ਵੱਢ ਦਿੱਤਾ।
7.189.3
नैनं दुःशासनः सूतं नापि कश्चन सैनिकः ।
कृत्तोत्तमाङ्गमाशुत्वात्सहदेवेन बुद्धवान् ॥ ७.१८९.३ ॥
ਸਹਦੇਵ ਦੀ ਫ਼ੁਰਤੀ ਕਾਰਨ ਸਿਰ ਕੱਟੇ ਗਏ ਇਸ ਸਾਰਥੀ ਨੂੰ ਨਾ ਦੁਃਸ਼ਾਸਨ ਨੇ ਅਤੇ ਨਾ ਹੀ ਕਿਸੇ ਸਿਪਾਹੀ ਨੇ ਸਮਝਿਆ।
7.189.4
यदा त्वसङ्गृहीतत्वात्प्रयान्त्यश्वा यथासुखम् ।
ततो दुःशासनः सूतं बुबुधे गतचेतसम् ॥ ७.१८९.४ ॥
ਜਦੋਂ ਲਗਾਮ ਨਾ ਫੜੇ ਜਾਣ ਕਾਰਨ ਘੋੜੇ ਮਨ ਮਰਜ਼ੀ ਨਾਲ ਦੌੜਨ ਲੱਗੇ, ਤਦ ਦੁਃਸ਼ਾਸਨ ਨੇ ਬੇਹੋਸ਼ ਸਾਰਥੀ ਨੂੰ ਸਮਝਿਆ।
7.189.5
स हयान्सन्निगृह्याजौ स्वयं हयविशारदः ।
युयुधे रथिनां श्रेष्ठो लघु चित्रं च सुष्ठु च ॥ ७.१८९.५ ॥
ਘੋੜਿਆਂ ਨੂੰ ਆਪ ਕੱਸ ਕੇ ਫੜ ਕੇ, ਘੋੜ-ਵਿੱਦਿਆ ਵਿੱਚ ਨਿਪੁੰਨ ਰਥੀਆਂ ਵਿੱਚੋਂ ਸ੍ਰੇਸ਼ਠ ਉਹ ਯੁੱਧ ਵਿੱਚ ਫੁਰਤੀ ਨਾਲ, ਅਚਰਜ ਢੰਗ ਨਾਲ ਅਤੇ ਭਲੀ-ਭਾਂਤ ਲੜਿਆ।
7.189.6
तदस्यापूजयन्कर्म स्वे परे चापि संयुगे ।
हतसूतरथेनाजौ व्यचरद्यदभीतवत् ॥ ७.१८९.६ ॥
ਉਸ ਦੇ ਉਸ ਕਰਮ ਦੀ ਆਪਣੇ ਅਤੇ ਵੈਰੀ ਪੱਖ ਦੋਹਾਂ ਨੇ ਯੁੱਧ ਵਿੱਚ ਸਰਾਹਨਾ ਕੀਤੀ; ਸਾਰਥੀ ਮਾਰੇ ਜਾਣ ਤੇ ਵੀ ਰਥ ਸਮੇਤ ਉਹ ਨਿਡਰ ਵਾਂਗ ਰਣਭੂਮੀ ਵਿੱਚ ਘੁੰਮਦਾ ਰਿਹਾ।
7.189.7
सहदेवस्तु तानश्वांस्तीक्ष्णैर्बाणैरवाकिरत् ।
पीड्यमानाः शरैश्चाशु प्राद्रवंस्ते ततस्ततः ॥ ७.१८९.७ ॥
ਸਹਦੇਵ ਨੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਘੋੜਿਆਂ ਉੱਤੇ ਤਿੱਖੇ ਬਾਣਾਂ ਦੀ ਵਰਖਾ ਕੀਤੀ। ਬਾਣਾਂ ਨਾਲ ਪੀੜਤ ਹੋ ਕੇ ਉਹ ਤੁਰੰਤ ਇੱਧਰ-ਉੱਧਰ ਭੱਜ ਗਏ।
7.189.8
स रश्मिषु विषक्तत्वादुत्सर्ज शरासनम् ।
धनुषा कर्म कुर्वंस्तु रश्मींश्च पुनरुत्सृजत् ॥ ७.१८९.८ ॥
ਲਗਾਮਾਂ ਵਿੱਚ ਉਲਝ ਜਾਣ ਕਾਰਨ ਉਸ ਨੇ ਧਨੁਸ਼ ਛੱਡ ਦਿੱਤਾ। ਧਨੁਸ਼ ਨਾਲ ਕੰਮ ਕਰਦਿਆਂ ਉਸ ਨੇ ਫਿਰ ਲਗਾਮਾਂ ਵੀ ਛੱਡ ਦਿੱਤੀਆਂ।
7.189.9
छिद्रेष्वेतेषु तं बाणैर्माद्रीपुत्रोऽभ्यवाकिरत् ।
परीप्संस्त्वत्सुतं कर्णस्तदन्तरमवापतत् ॥ ७.१८९.९ ॥
ਇਨ੍ਹਾਂ ਪਾੜਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਮਾਦਰੀ ਦੇ ਪੁੱਤਰ ਨੇ ਉਸ ਉੱਤੇ ਬਾਣਾਂ ਦੀ ਵਰਖਾ ਕੀਤੀ। ਤੁਹਾਡੇ ਪੁੱਤਰ ਦੀ ਰੱਖਿਆ ਚਾਹੁੰਦੇ ਕਰਨ ਨੇ ਉਸ ਅੰਤਰ ਵਿੱਚ ਝਪਟ ਮਾਰੀ।
7.189.10
वृकोदरस्ततः कर्णं त्रिभिर्भल्लैः समाहितः ।
आकर्णपूर्णैरभ्यघ्नद्बाह्वोरुरसि चानदत् ॥ ७.१८९.१० ॥
ਫਿਰ ਵ੍ਰਿਕੋਦਰ ਨੇ ਇਕਾਗਰ ਹੋ ਕੇ ਕਰਨ ਨੂੰ ਤਿੰਨ ਭੱਲ ਬਾਣਾਂ ਨਾਲ ਮਾਰਿਆ। ਕੰਨਾਂ ਤੱਕ ਖਿੱਚੇ ਹੋਏ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨਾਲ ਉਸ ਦੀਆਂ ਬਾਹਾਂ ਅਤੇ ਛਾਤੀ ਉੱਤੇ ਵਾਰ ਕਰਕੇ ਗਰਜਿਆ।
7.189.11
स निवृत्तस्ततः कर्णः सङ्घट्टित इवोरगः ।
भीममावारयामास विकिरन्निशिताञ्छरान्।
ततोऽभूत्तुमुलं युद्धं भीमराधेययोस्तदा ॥ ७.१८९.११ ॥
ਫਿਰ ਕਰਨ, ਜਿਵੇਂ ਸੱਪ ਨਾਲ ਛੇੜਿਆ ਗਿਆ ਹੋਵੇ, ਮੁੜ ਕੇ ਤਿੱਖੇ ਬਾਣ ਖਿਲਾਰਦਾ ਭੀਮ ਨੂੰ ਰੋਕਣ ਲੱਗਾ। ਤਦ ਭੀਮ ਅਤੇ ਰਾਧੇਯ ਵਿਚਕਾਰ ਘੋਰ ਯੁੱਧ ਛਿੜ ਪਿਆ।
7.189.12
तौ वृषाविव नर्दन्तौ विवृत्तनयनावुभौ ।
वेगेन महताऽन्योन्यं संरब्धावभिपेततुः ॥ ७.१८९.१२ ॥
ਉਹ ਦੋਵੇਂ ਬਲਦਾਂ ਵਾਂਗ ਗਰਜਦੇ, ਅੱਖਾਂ ਘੁਮਾਉਂਦੇ, ਕ੍ਰੋਧ ਨਾਲ ਭਰੇ ਹੋਏ, ਵੱਡੇ ਵੇਗ ਨਾਲ ਇਕ ਦੂਜੇ ਉੱਤੇ ਝਪਟ ਪਏ।
7.189.13
अभिसंश्लिष्टयोस्तत्र तयोराहवशौण्डयोः ।
विच्छिन्नशरपातत्वाद्गदायुद्धमवर्तत ॥ ७.१८९.१३ ॥
ਉੱਥੇ ਇੱਕ-ਦੂਜੇ ਨਾਲ ਭਿੜੇ ਹੋਏ, ਯੁੱਧ-ਸ਼ੂਰਵੀਰਤਾ ਉੱਤੇ ਮਾਣ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਉਹਨਾਂ ਦੋਹਾਂ ਵਿਚਕਾਰ ਬਾਣਾਂ ਦੀ ਵਰਖਾ ਰੁਕ ਜਾਣ ਕਾਰਨ ਗਦਾ-ਯੁੱਧ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋਇਆ।
7.189.14
गदया भीमसेनस्तु कर्णस्य रथकूबरम् ।
बिभेद शतधा राजंस्तदद्भुतमिवाभवत् ॥ ७.१८९.१४ ॥
ਹੇ ਰਾਜਨ, ਭੀਮਸੇਨ ਨੇ ਗਦਾ ਨਾਲ ਕਰਨ ਦੇ ਰਥ ਦਾ ਕੂਬਰ ਸੌ ਟੁਕੜਿਆਂ ਵਿੱਚ ਤੋੜ ਦਿੱਤਾ; ਉਹ ਜਿਵੇਂ ਅਦਭੁਤ ਘਟਨਾ ਸੀ।
7.189.15
ततो भीमस्य राधेयो गदामाविध्य वीर्यवान् ।
अवासृजद्रथे तां तु बिभेद गदया गदाम् ॥ ७.१८९.१५ ॥
ਫਿਰ ਬਲਵਾਨ ਰਾਧੇਯ ਕਰਨ ਨੇ ਭੀਮ ਦੀ ਗਦਾ ਘੁਮਾ ਕੇ ਰਥ ਉੱਤੇ ਸੁੱਟੀ; ਉਸ ਗਦਾ ਨੂੰ ਉਸਨੇ ਆਪਣੀ ਗਦਾ ਨਾਲ ਤੋੜ ਦਿੱਤਾ।
7.189.16
ततो भीमः पुनर्गुर्वीं चिक्षेपाधिरथेर्गदाम् ।
तां गदां बहुभिः कर्णः सुपुङ्खैः सुप्रवेजितैः ॥ ७.१८९.१६ ॥
ਫਿਰ ਭੀਮ ਨੇ ਅਧਿਰਥ-ਪੁੱਤਰ ਕਰਨ ਉੱਤੇ ਭਾਰੀ ਗਦਾ ਸੁੱਟੀ; ਕਰਨ ਨੇ ਸੁੰਦਰ ਖੰਭਾਂ ਵਾਲੇ ਅਨੇਕ ਬਾਣਾਂ ਨਾਲ ਉਸਨੂੰ ਰੋਕ ਦਿੱਤਾ।
7.189.17
प्रत्यविध्यत्पुनश्चान्यैः सा भीमं पुनराव्रजत् ।
व्यालीव मन्त्राभिहता कर्णबाणैरभिद्रुता ॥ ७.१८९.१७ ॥
ਉਸਨੇ ਫਿਰ ਹੋਰ ਬਾਣਾਂ ਨਾਲ ਉਸਨੂੰ ਵਾਪਸ ਮਾਰਿਆ; ਉਹ ਗਦਾ ਮੰਤਰਾਂ ਨਾਲ ਹਤੀ ਹੋਈ ਸੱਪਣੀ ਵਾਂਗ, ਕਰਨ ਦੇ ਬਾਣਾਂ ਨਾਲ ਪਿੱਛਾ ਕੀਤੀ ਜਾ ਕੇ ਭੀਮ ਵੱਲ ਮੁੜ ਆਈ।
7.189.18
तस्याः प्रतिनिपातेन भीमस्य विपुलो ध्वजः ।
पपात सारथिश्चास्य मुमोह च गदाहतः ॥ ७.१८९.१८ ॥
ਉਸਦੇ ਮੁੜ ਡਿੱਗਣ ਨਾਲ ਭੀਮ ਦੀ ਵੱਡੀ ਧੁਜਾ ਡਿੱਗ ਪਈ; ਉਸਦਾ ਸਾਰਥੀ ਵੀ ਗਦਾ ਦੀ ਚੋਟ ਨਾਲ ਬੇਹੋਸ਼ ਹੋ ਗਿਆ।
7.189.19
स कर्णं सायकानष्टौ व्यसृजत्क्रोधमूर्च्छितः ।
तैस्तस्य निशितैस्तीक्ष्णैर्भीमसेनो महाबलः ॥ ७.१८९.१९ ॥
ਕ੍ਰੋਧ ਨਾਲ ਮੂਰਛਿਤ ਹੋ ਕੇ ਉਸਨੇ ਕਰਨ ਉੱਤੇ ਅੱਠ ਬਾਣ ਛੱਡੇ। ਮਹਾਬਲੀ ਭੀਮਸੇਨ ਨੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਤਿੱਖੇ, ਤੀਖਣ ਬਾਣਾਂ ਨਾਲ ਉਸ (ਕਰਨ) ਨੂੰ ਜਵਾਬ ਦਿੱਤਾ।
7.189.20
चिच्छेद परवीरघ्नः प्रहसन्निव भारत ।
ध्वजं शरासनं चैव शरावापं च भारत ॥ ७.१८९.२० ॥
ਵੈਰੀ ਵੀਰਾਂ ਦਾ ਨਾਸ਼ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਨੇ ਜਿਵੇਂ ਹੱਸਦਿਆਂ, ਹੇ ਭਾਰਤ, ਉਸਦਾ ਝੰਡਾ, ਧਨੁਸ਼ ਅਤੇ ਤਰਕਸ਼ ਕੱਟ ਦਿੱਤਾ, ਹੇ ਭਾਰਤ।
7.189.21
कर्णोऽप्यन्यद्धनुर्गृह्य हेमपृष्ठं दुरासदम् ।
ततः पुनस्तु राधेयो हयानस्य रथेषुभिः।
ऋक्षवर्णाञ्जघानाशु तथोभौ पार्ष्णिसारथी ॥ ७.१८९.२१ ॥
ਕਰਨ ਨੇ ਵੀ ਸੋਨੇ ਦੀ ਪਿੱਠ ਵਾਲਾ, ਅਜੇਯ ਹੋਰ ਧਨੁਸ਼ ਚੁੱਕਿਆ। ਫਿਰ ਰਾਧੇਯ ਕਰਨ ਨੇ ਰਥ-ਬਾਣਾਂ ਨਾਲ ਉਸ (ਭੀਮ) ਦੇ ਰਿੱਛ-ਰੰਗ ਘੋੜਿਆਂ ਨੂੰ ਝਟਪਟ ਮਾਰ ਦਿੱਤਾ, ਅਤੇ ਇਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੋਵੇਂ ਪਾਸਿਆਂ ਦੇ ਪਿਛਲੇ ਸਾਰਥੀਆਂ ਨੂੰ ਵੀ।
7.189.22
स विपन्नरथो भीमो नकुलस्याप्लुतो रथम् ।
हरिर्यथा गिरेः शृङ्गं समाक्रमदरिन्दमः ॥ ७.१८९.२२ ॥
ਰਥ ਟੁੱਟ ਜਾਣ 'ਤੇ ਅਰਿੰਦਮ ਭੀਮ ਨਕੁਲ ਦੇ ਰਥ 'ਤੇ ਛਾਲ ਮਾਰ ਕੇ ਚੜ੍ਹ ਗਿਆ; ਜਿਵੇਂ ਸ਼ੇਰ ਪਹਾੜ ਦੀ ਚੋਟੀ 'ਤੇ ਚੜ੍ਹਦਾ ਹੈ।
7.189.23
तथा द्रोणार्जुनौ चित्रमयुध्येतां महारथौ ।
आचार्यशिष्यौ राजेन्द्र कृतप्रतिकृतौ युधि ॥ ७.१८९.२३ ॥
ਇਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦ੍ਰੋਣ ਅਤੇ ਅਰਜੁਨ, ਦੋਵੇਂ ਮਹਾਰਥੀ, ਆਚਾਰੀਆ ਅਤੇ ਚੇਲਾ, ਹੇ ਰਾਜੇਂਦਰ, ਯੁੱਧ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਦੇ ਵਾਰ ਦਾ ਦੂਜੇ ਵੱਲੋਂ ਜਵਾਬ ਦਿੰਦਿਆਂ ਅਚਰਜ ਢੰਗ ਨਾਲ ਲੜੇ।
7.189.24
लघुसन्धानयोगाभ्यां रथयोश्च रणेन च ।
मोहयन्तौ मनुष्याणां चक्षूंषि च मनांसि च ॥ ७.१८९.२४ ॥
ਫੁਰਤੀਲੇ ਬਾਣ-ਸੰਧਾਨ ਦੀ ਕਲਾ ਨਾਲ, ਦੋਵਾਂ ਰਥਾਂ ਦੀ ਚਾਲ ਅਤੇ ਯੁੱਧ ਨਾਲ ਉਹ ਦੋਵੇਂ ਮਨੁੱਖਾਂ ਦੀਆਂ ਅੱਖਾਂ ਅਤੇ ਮਨਾਂ ਨੂੰ ਮੋਹਿਤ ਕਰਦੇ ਰਹੇ।
7.189.25
उपारमन्त ते सर्वे योधाऽस्माकं परे तथा ।
विचित्रान्पृतनामध्ये रथमार्गानुदीर्य तौ। ॥ ७.१८९.२५ ॥
ਉਹ ਦੋਵੇਂ ਫ਼ੌਜ ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ ਅਨੋਖੇ ਰਥ-ਮਾਰਗ ਦਿਖਾਉਂਦੇ ਸਨ, ਤਦ ਸਾਡੇ ਅਤੇ ਦੁਸ਼ਮਣ ਪੱਖ ਦੇ ਸਾਰੇ ਯੋਧੇ ਰੁਕ ਗਏ।
7.189.26
अन्योन्यमपसव्यं च कर्तुं वीरौ तदेषतुः ॥ ७.१८९.२६ ॥
ਉਹ ਦੋਵੇਂ ਵੀਰ ਇੱਕ ਦੂਜੇ ਦੇ ਦੁਆਲੇ ਅਪਸਵਯ ਘੁੰਮਣ ਦਾ ਯਤਨ ਕਰਨ ਲੱਗੇ।
7.189.27
पराक्रमं तयोर्योधा ददृशुस्ते सुविस्मिताः ॥ ७.१८९.२७ ॥
ਉਹਨਾਂ ਦੋਵਾਂ ਦਾ ਪਰਾਕ੍ਰਮ ਵੇਖ ਕੇ ਯੋਧੇ ਬਹੁਤ ਹੈਰਾਨ ਹੋ ਗਏ।
7.189.28
तयोः समभवद्युद्धं द्रोणपाण्डवयोर्महत् ।
आमिषार्थे महाराज गगने श्येनयोरिव ॥ ७.१८९.२८ ॥
ਮਹਾਰਾਜ! ਉਹਨਾਂ ਦੋਵਾਂ ਵਿਚਕਾਰ, ਦ੍ਰੋਣ ਅਤੇ ਪਾਂਡਵ ਵਿਚਕਾਰ, ਅਸਮਾਨ ਵਿੱਚ ਮਾਸ ਲਈ ਦੋ ਬਾਜ਼ਾਂ ਵਾਂਗ ਵੱਡਾ ਯੁੱਧ ਹੋਇਆ।
7.189.29
यद्यच्चकार द्रोणस्तु कुन्तीपुत्रजिगीषया ।
तत्तत्प्रतिजघानाशु प्रहसंस्तस्य पाण्डवः ॥ ७.१८९.२९ ॥
ਕੁੰਤੀ ਪੁੱਤਰ ਨੂੰ ਜਿੱਤਣ ਦੀ ਇੱਛਾ ਨਾਲ ਦ੍ਰੋਣ ਜੋ ਵੀ ਕਰਦੇ, ਪਾਂਡਵ ਹੱਸਦਿਆਂ ਹੱਸਦਿਆਂ ਤੁਰੰਤ ਉਸਦਾ ਟਾਕਰਾ ਕਰਦਾ।
7.189.30
यदा द्रोणो न शक्नोति पाण्डवं स्म विशेषितुम् ।
ततः प्रादुश्चकारास्त्रमस्त्रमार्गविशारदः ॥ ७.१८९.३० ॥
ਜਦੋਂ ਦ੍ਰੋਣ ਪਾਂਡਵ ਨੂੰ ਵਧਾ ਨਾ ਸਕੇ, ਤਦ ਅਸਤ੍ਰ-ਮਾਰਗ ਦੇ ਮਾਹਿਰ ਉਹਨਾਂ ਨੇ ਇੱਕ ਅਸਤ੍ਰ ਪ੍ਰਗਟ ਕੀਤਾ।
7.189.31
ऐन्द्रं पाशुपतं त्वाष्ट्रं वायव्यमथ वारुणम् ।
मुक्तंमुक्तं द्रोणचापात्तज्जघान धनञ्जयः ॥ ७.१८९.३१ ॥
ਐਂਦਰ, ਪਾਸ਼ੁਪਤ, ਤਵਾਸ਼ਟਰ, ਵਾਯਵਯ ਅਤੇ ਵਾਰੁਣ ਅਸਤਰ — ਦ੍ਰੋਣ ਦੇ ਧਨੁਸ਼ ਤੋਂ ਛੱਡੇ ਹਰ ਅਸਤਰ ਨੂੰ ਧਨੰਜਯ ਨੇ ਨਸ਼ਟ ਕਰ ਦਿੱਤਾ।
7.189.32
अस्त्राण्यस्त्रैर्यदा तस्य विधिवद्धन्ति पाण्डवः ।
ततोऽस्त्रैः परमैर्दिव्यैर्द्रोणः पार्थमवाकिरत् ॥ ७.१८९.३२ ॥
ਜਦੋਂ ਪਾਂਡਵ ਨੇ ਵਿਧੀ ਅਨੁਸਾਰ ਉਸਦੇ ਅਸਤਰਾਂ ਨੂੰ ਅਸਤਰਾਂ ਨਾਲ ਰੋਕਿਆ, ਤਦ ਦ੍ਰੋਣ ਨੇ ਪਰਮ ਦਿਵਿਆ ਅਸਤਰਾਂ ਨਾਲ ਪਾਰਥ ਉੱਤੇ ਵਰਖਾ ਕੀਤੀ।
7.189.33
यद्यदस्त्रं स पार्थाय प्रयुङ्क्ते विजिगीषया ।
तस्यतस्य विघाताय तत्तद्धि कुरुतेऽर्जुनः ॥ ७.१८९.३३ ॥
ਉਹ ਜਿੱਤ ਦੀ ਇੱਛਾ ਨਾਲ ਪਾਰਥ ਉੱਤੇ ਜੋ ਜੋ ਅਸਤਰ ਚਲਾਉਂਦਾ, ਉਸ ਦੇ ਨਾਸ਼ ਲਈ ਅਰਜੁਨ ਉਹੀ ਅਸਤਰ ਵਰਤਦਾ ਸੀ।
7.189.34
स वध्यमानेष्वस्त्रेषु दिव्येष्वपि यथाविधि ।
अर्जुनेनार्जुनं द्रोणो मनसैवाभ्यपूजयत् ॥ ७.१८९.३४ ॥
ਦਿਵਿਆ ਅਸਤਰ ਅਰਜੁਨ ਦੁਆਰਾ ਵਿਧੀ ਅਨੁਸਾਰ ਨਸ਼ਟ ਹੁੰਦੇ ਰਹਿਣ ਦੇ ਬਾਵਜੂਦ, ਦ੍ਰੋਣ ਨੇ ਮਨ ਹੀ ਮਨ ਵਿੱਚ ਅਰਜੁਨ ਦਾ ਆਦਰ ਕੀਤਾ।
7.189.35
मेने चात्मानमधिकं पृथिव्यामधि भारत ।
तेन शिष्येण सर्वेभ्यः शस्त्रविद्भ्य परन्तपः ॥ ७.१८९.३५ ॥
ਹੇ ਭਾਰਤ, ਧਰਤੀ ਉੱਤੇ ਸਭ ਸ਼ਸਤਰ-ਵਿਦਿਆ ਜਾਣਨ ਵਾਲਿਆਂ ਨਾਲੋਂ ਦ੍ਰੋਣ ਨੇ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਵਧੀਕ ਸਮਝਿਆ — ਉਸ ਸ਼ਿਸ਼ ਦੇ ਕਾਰਨ, ਹੇ ਪਰੰਤਪ।
7.189.36
वार्यमाणस्तु पार्थेन तथा मध्ये महात्मनाम् ।
यतमानोऽर्जुनं प्रीत्या प्रीयते स्मार्जुनेन सः ॥ ७.१८९.३६ ॥
ਮਹਾਤਮਾਵਾਂ ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ ਪਾਰਥ ਦੁਆਰਾ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਰੋਕੇ ਜਾਣ ਦੇ ਬਾਵਜੂਦ, ਯਤਨ ਕਰਦਾ ਹੋਇਆ ਉਹ ਪਿਆਰ ਨਾਲ ਅਰਜੁਨ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਸੰਨ ਹੁੰਦਾ ਸੀ।
7.189.37
ततोऽन्तरिक्षे देवाश्च गन्धर्वाश्च सहस्रशः ।
ऋषयः सिद्धसङ्घाश्च व्यतिष्ठन्त दिदृक्षया ॥ ७.१८९.३७ ॥
ਫਿਰ ਅਕਾਸ਼ ਵਿੱਚ ਦੇਵਤੇ ਅਤੇ ਗੰਧਰਵ ਹਜ਼ਾਰਾਂ ਦੀ ਗਿਣਤੀ ਵਿੱਚ, ਰਿਸ਼ੀ ਅਤੇ ਸਿੱਧ ਸਮੂਹ ਵੇਖਣ ਦੀ ਇੱਛਾ ਨਾਲ ਖੜ੍ਹੇ ਹੋ ਗਏ।
7.189.38
तदप्सरोभिराकीर्णं यक्षगन्धर्वसङ्कुलम् ।
श्रीमदाकाशमभवद्भूयो मेघाकुलं यथा ॥ ७.१८९.३८ ॥
ਅੱਪਸਰਾਵਾਂ ਨਾਲ ਭਰਿਆ, ਯੱਖਾਂ ਤੇ ਗੰਧਰਵਾਂ ਨਾਲ ਭਰਿਆ ਉਹ ਅਕਾਸ਼ ਫਿਰ ਬੱਦਲਾਂ ਨਾਲ ਢਕਿਆ ਵਰਗਾ ਸੋਭਣ ਲੱਗਾ।
7.189.39
तत्रास्मान्तर्हिता वाचो व्यचरन्त पुनः पुनः ।
द्रोणपार्थस्तवोपेता व्यश्रूयन्त नराधिप ॥ ७.१८९.३९ ॥
ਉੱਥੇ ਸਾਡੇ ਵਿਚਕਾਰ ਅਦ੍ਰਿਸ਼ ਬੋਲ ਵਾਰ-ਵਾਰ ਘੁੰਮਦੇ ਰਹੇ; ਦ੍ਰੋਣ ਤੇ ਪਾਰਥ ਦੀ ਉਸਤਤ ਨਾਲ ਭਰੇ ਹੋਏ ਉਹ ਸੁਣੇ ਗਏ, ਹੇ ਨਰਾਧਿਪ।
7.189.40
विसृज्यमानेष्वस्त्रेषु ज्वालयस्तु दिशो दश ।
अब्रुवंस्तत्र सिद्धाश्च ऋषयश्च समागताः ॥ ७.१८९.४० ॥
ਅਸਤਰਾਂ ਦੇ ਛੱਡੇ ਜਾਣ ਵੇਲੇ ਦਸਾਂ ਦਿਸ਼ਾਵਾਂ ਨੂੰ ਰੋਸ਼ਨ ਕਰਦੇ ਹੋਏ, ਉੱਥੇ ਇਕੱਠੇ ਹੋਏ ਸਿੱਧਾਂ ਤੇ ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਨੇ ਕਿਹਾ।
7.189.41
नैवेदं मानुषं युद्धं नासुरं न च राक्षसम् ।
न दैवं न च गान्धर्वं ब्राह्मणं ध्रुवमिदं परम् ॥ ७.१८९.४१ ॥
ਇਹ ਮਨੁੱਖੀ ਯੁੱਧ ਨਹੀਂ, ਅਸੁਰੀ ਯੁੱਧ ਨਹੀਂ, ਰਾਕਸ਼ਸੀ ਯੁੱਧ ਵੀ ਨਹੀਂ; ਦੈਵੀ ਯੁੱਧ ਨਹੀਂ, ਗੰਧਰਵ ਯੁੱਧ ਵੀ ਨਹੀਂ; ਇਹ ਯਕੀਨਨ ਪਰਮ ਬ੍ਰਾਹਮਣ (ਦਿਵ੍ਯ ਗਿਆਨ ਦਾ) ਯੁੱਧ ਹੈ।
7.189.42
विचित्रमिदमाश्चर्यं न नो दृष्टं न च श्रुतम् ।
अति पाण्डवमाचार्यो द्रोणं चाप्यति पाण्डवः ॥ ७.१८९.४२ ॥
ਇਹ ਅਨੋਖਾ ਹੈਰਾਨੀ ਅਸੀਂ ਨਾ ਵੇਖੀ ਹੈ, ਨਾ ਸੁਣੀ ਹੈ। ਆਚਾਰਿਆ ਦ੍ਰੋਣ ਪਾਂਡਵ ਤੋਂ ਵੀ ਵੱਧ ਹਨ, ਅਤੇ ਪਾਂਡਵ ਵੀ ਦ੍ਰੋਣ ਤੋਂ ਵੱਧ ਹਨ।
7.189.43
नानयोरन्तरं शक्यं द्रष्टुमन्येन केनचित् ॥ ७.१८९.४३ ॥
ਇਨ੍ਹਾਂ ਦੋਹਾਂ ਵਿਚਲਾ ਫ਼ਰਕ ਕਿਸੇ ਹੋਰ ਦੁਆਰਾ ਵੇਖਣਾ ਸੰਭਵ ਨਹੀਂ ਹੈ।
7.189.44
यदि रुद्रो द्विधाकृत्य युध्येतात्मानमात्मना ।
तत्र शक्योपमा कर्तुमन्यत्र तु न विद्यते ॥ ७.१८९.४४ ॥
ਜੇ ਰੁਦਰ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਦੋ ਹਿੱਸਿਆਂ ਵਿੱਚ ਵੰਡ ਕੇ ਆਪਣੇ ਨਾਲ ਹੀ ਯੁੱਧ ਕਰੇ, ਤਾਂ ਹੀ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਉਪਮਾ ਦਿੱਤੀ ਜਾ ਸਕਦੀ ਹੈ; ਹੋਰ ਕਿਤੇ ਇਹ ਨਹੀਂ ਮਿਲਦੀ।
7.189.45
ज्ञानमेकस्थमाचार्ये ज्ञानं योगश्च पाण्डवे ।
शौर्यमेकस्थमाचार्ये बलं शौर्यं च पाण्डवे। ॥ ७.१८९.४५ ॥
ਆਚਾਰਿਆ ਵਿੱਚ ਗਿਆਨ ਇੱਕੋ ਥਾਂ ਟਿਕਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ; ਪਾਂਡਵ ਵਿੱਚ ਗਿਆਨ ਅਤੇ ਯੋਗ ਹਨ। ਆਚਾਰਿਆ ਵਿੱਚ ਸ਼ੌਰਯ ਇੱਕੋ ਥਾਂ ਟਿਕਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ; ਪਾਂਡਵ ਵਿੱਚ ਬਲ ਅਤੇ ਸ਼ੌਰਯ ਹਨ।
7.189.46
नेमौ शक्यौ महेष्वासौ युद्धे क्षपयितुं परैः ।
इच्छमानौ पुनरिमौ हन्येतां सामरं जगत् ॥ ७.१८९.४६ ॥
ਇਹ ਦੋਵੇਂ ਮਹਾਨ ਧਨੁਰਧਾਰੀ ਯੁੱਧ ਵਿੱਚ ਵੈਰੀਆਂ ਦੁਆਰਾ ਨਾਸ਼ ਨਹੀਂ ਕੀਤੇ ਜਾ ਸਕਦੇ; ਜੇ ਇਹ ਚਾਹੁਣ ਤਾਂ ਦੇਵਤਿਆਂ ਸਮੇਤ ਸੰਸਾਰ ਦਾ ਵੀ ਨਾਸ਼ ਕਰ ਸਕਦੇ ਹਨ।
7.189.47
इत्यब्रुवन्महाराज दृष्ट्वा तौ पुरुषर्षभौ ।
अन्तर्हितानि भूतानि प्रकाशानि च सर्वशः ॥ ७.१८९.४७ ॥
ਹੇ ਮਹਾਰਾਜ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੋਹਾਂ ਪੁਰਸ਼ਸ੍ਰੇਸ਼ਠਾਂ ਨੂੰ ਵੇਖ ਕੇ ਇਹ ਆਖਿਆ ਗਿਆ; ਅਦ੍ਰਿਸ਼ ਅਤੇ ਪ੍ਰਗਟ ਸਾਰੇ ਜੀਵ ਹਰ ਪਾਸੇ ਇਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਬੋਲੇ।
7.189.48
यदा द्रोणं महाराज विशेषयति पाण्डवः ।
ततो द्रोणो ब्राह्ममस्त्रं प्रादुश्चक्रे महामतिः ॥ ७.१८९.४८ ॥
ਹੇ ਮਹਾਰਾਜ, ਜਦੋਂ ਪਾਂਡਵ ਦ੍ਰੋਣ ਨੂੰ ਪਛਾੜਨ ਲੱਗਾ, ਤਦ ਮਹਾਬੁੱਧੀਮਾਨ ਦ੍ਰੋਣ ਨੇ ਬ੍ਰਹਮਾਸਤ੍ਰ ਪ੍ਰਗਟ ਕੀਤਾ।
7.189.49
तदस्त्रं संहितं राजन्धोररूपं महाहवे ।
सन्तापयद्रणे पार्थं भूतान्यन्तर्हितानि च ॥ ७.१८९.४९ ॥
ਹੇ ਰਾਜਨ, ਮਹਾਯੁੱਧ ਵਿੱਚ ਉਹ ਭਿਆਨਕ ਰੂਪ ਵਾਲਾ ਅਸਤ੍ਰ ਇਕੱਠਾ ਹੋ ਕੇ ਰਣ ਵਿੱਚ ਪਾਰਥ ਨੂੰ ਤਪਾਉਣ ਲੱਗਾ, ਅਤੇ ਲੁਕੇ ਹੋਏ ਜੀਵਾਂ ਨੂੰ ਵੀ।
7.189.50
ततश्चचाल पृथिवी सपर्वतवनद्रुमा ।
सरितश्च प्रतिस्रोतः प्रवहुर्वै क्षणान्तरम्।
ववौ च विषमो वायुः सागराश्चापि चुक्षुभुः ॥ ७.१८९.५० ॥
ਤਦ ਪਰਬਤਾਂ, ਜੰਗਲਾਂ ਅਤੇ ਰੁੱਖਾਂ ਸਮੇਤ ਧਰਤੀ ਕੰਬ ਉੱਠੀ। ਨਦੀਆਂ ਪਲ ਭਰ ਲਈ ਧਾਰਾ ਦੇ ਉਲਟ ਵਗਣ ਲੱਗੀਆਂ। ਵਿਸ਼ਮ ਹਵਾ ਚੱਲੀ, ਅਤੇ ਸਮੁੰਦਰ ਵੀ ਖਲਬਲੀ ਵਿੱਚ ਪੈ ਗਏ।
7.189.51
ततस्त्रासो महानासीत्कुरुपाण्डवसेनयोः ।
सर्वेषां चैव भूतानामुद्यतेऽस्त्रे महात्मना ॥ ७.१८९.५१ ॥
ਤਦ ਕੁਰੂ-ਪਾਂਡਵ ਸੈਨਾਵਾਂ ਅਤੇ ਸਾਰੇ ਜੀਵਾਂ ਵਿੱਚ ਵੱਡਾ ਤ੍ਰਾਸ ਛਾ ਗਿਆ, ਜਦੋਂ ਮਹਾਤਮਾ ਨੇ ਅਸਤ੍ਰ ਉਠਾਇਆ।
7.189.52
ततः पार्थोऽप्यसम्भ्रान्तस्तदस्त्रं प्रतिजघ्निवान् ।
ब्रह्मास्त्रेणैव राजेन्द्र ततः सर्वमशीशमत् ॥ ७.१८९.५२ ॥
ਤਦ ਪਾਰਥ ਨੇ ਵੀ ਬਿਨਾਂ ਘਬਰਾਏ ਉਸ ਅਸਤ੍ਰ ਦਾ ਬ੍ਰਹਮਾਸਤ੍ਰ ਨਾਲ ਹੀ ਮੁਕਾਬਲਾ ਕੀਤਾ; ਹੇ ਰਾਜੇਂਦ੍ਰ, ਫਿਰ ਸਭ ਨੂੰ ਸ਼ਾਂਤ ਕਰ ਦਿੱਤਾ।
7.189.53
यदा न गम्यते पारं तयोरन्यतरस्य वा ।
ततः सङ्कुलयुद्धेन तद्युद्धं व्याकुलीकृतम् ॥ ७.१८९.५३ ॥
ਜਦੋਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੋਹਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਕਿਸੇ ਦਾ ਵੀ ਪਾਰ ਨਾ ਪਾਇਆ ਜਾ ਸਕਿਆ, ਤਦ ਉਸ ਘਮਸਾਨ ਯੁੱਧ ਨਾਲ ਉਹ ਯੁੱਧ ਵਿਆਕੁਲ ਹੋ ਗਿਆ।
7.189.54
नाज्ञायत ततः किञ्चित्पुनरेव विशाम्पते ।
प्रवृत्ते तुमुले युद्धे द्रोणपाण्डवयोर्नृप ॥ ७.१८९.५४ ॥
ਹੇ ਪ੍ਰਜਾਪਤੀ, ਤਦ ਫਿਰ ਕੁਝ ਵੀ ਪਤਾ ਨਾ ਲੱਗਾ; ਹੇ ਨ੍ਰਿਪ, ਦ੍ਰੋਣ ਅਤੇ ਪਾਂਡਵ ਵਿਚਕਾਰ ਘੋਰ ਯੁੱਧ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋ ਜਾਣ ਤੇ।
7.189.55
द्रोणो मुक्त्वा रणे पार्थं पाञ्चालानन्वधावत ।
अर्जुनोपि रणे द्रोणं त्यक्त्वा प्राद्रवयत्कुरून् ॥ ७.१८९.५५ ॥
ਰਣ ਵਿੱਚ ਪਾਰਥ ਨੂੰ ਛੱਡ ਕੇ ਦ੍ਰੋਣ ਪਾਂਚਾਲਾਂ ਦੇ ਪਿੱਛੇ ਦੌੜਿਆ। ਅਰਜੁਨ ਨੇ ਵੀ ਰਣ ਵਿੱਚ ਦ੍ਰੋਣ ਨੂੰ ਤਿਆਗ ਕੇ ਕੌਰਵਾਂ ਨੂੰ ਭਜਾ ਦਿੱਤਾ।
7.189.56
शरौघैरथ ताभ्यां तु छायाभूतं महामृधे ।
तुमलं प्रबभौ राजन्सर्वस्य जगतो भयम् ॥ ७.१८९.५६ ॥
ਫਿਰ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੋਹਾਂ ਦੇ ਤੀਰਾਂ ਦੇ ਝੁੰਡਾਂ ਨਾਲ ਉਹ ਮਹਾਯੁੱਧ ਪਰਛਾਵੇਂ ਵਾਂਗ ਢਕਿਆ ਗਿਆ। ਹੇ ਰਾਜਨ, ਉਹ ਸਾਰੇ ਜਗਤ ਲਈ ਭੈ ਵਾਂਗ ਪ੍ਰਗਟ ਹੋਇਆ।
7.189.57
शरजालैः समाकीर्णे मेघजालैरिवाम्बरे ।
नापतच्च ततः कश्चिदन्तरिक्षचरस्तदा ॥ ७.१८९.५७ ॥
ਤੀਰਾਂ ਦੇ ਜਾਲਾਂ ਨਾਲ ਭਰੇ ਅਸਮਾਨ ਵਿੱਚ, ਜਿਵੇਂ ਬੱਦਲਾਂ ਦੇ ਜਾਲਾਂ ਨਾਲ ਭਰਿਆ ਹੋਵੇ, ਉਸ ਵੇਲੇ ਕੋਈ ਵੀ ਆਕਾਸ਼ਚਾਰੀ ਨਹੀਂ ਉੱਡਿਆ।