మహాభారతం · అధ్యాయం 7.19
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
7.19.1
दृष्टा तु सन्निवृत्तांस्तान्संशप्तकगणान्पुनः ।
वासुदेवं महात्मानमर्जुनः समभाषत ॥ ७.१९.१ ॥
ఆ సంశప్తక గణాలు మళ్లీ తిరిగి రావడం చూసి అర్జునుడు మహాత్ముడైన వాసుదేవునితో ఇలా అన్నాడు.
7.19.2
चोदयाश्वान्हृषीकेश संशप्तकगणान्प्रति ।
नैते हास्यन्ति सङ्ग्रामं जीवन्त इति मे मतिः ॥ ७.१९.२ ॥
ఓ హృషీకేశా, సంశప్తక గణాల వైపు గుర్రాలను తోలుము. వీరు బ్రతికి ఉండగా యుద్ధాన్ని వదలరని నా అభిప్రాయం.
7.19.3
पश्य मेऽस्त्रबलं घोरं बाह्वोरिष्वसनस्य च ।
अद्यैतान्पातयिष्यामि क्रुद्धो रुद्रः पशूनिव ॥ ७.१९.३ ॥
నా అస్త్రబలాన్ని, నా బాహువుల మరియు విల్లు యొక్క భయంకర బలాన్ని చూడు. కోపించిన రుద్రుడు పశువులను కూల్చినట్లు ఈరోజు నేను వీరిని కూల్చుతాను.
7.19.4
ततः कृष्णः स्मितं कृत्वा प्रतिनन्द्य शिवेन तम् ।
प्रावेशयत दुर्धर्षो यत्रयत्रैच्छदर्जुनः ॥ ७.१९.४ ॥
అప్పుడు దుర్ధర్షుడైన కృష్ణుడు నవ్వి, అతనికి శుభాశీస్సులతో ప్రతిస్పందించి, అర్జునుడు కోరిన చోటికెల్లా రథాన్ని నడిపాడు.
7.19.5
स रथो भ्राजतेऽत्यर्थमुह्यमानो रणे तदा ।
उह्यमानमिवाकाशे विमानं पाण्डुरैर्हयैः ॥ ७.१९.५ ॥
అప్పుడు రణరంగంలో ఆ రథం తెల్లని గుర్రాలచే ఆకాశంలో లాగబడుతున్న విమానంలా అత్యంత ప్రకాశించింది.
7.19.6
मण्डलानि ततश्चक्रे गतप्रत्यागतानि चे ।
यथा शक्ररथो राजन्युद्धे देवासुरे पुरा ॥ ७.१९.६ ॥
తరువాత అది ముందుకు వెనుకకు వెళ్తూ వలయాకారాలుగా తిరిగింది. ఓ రాజా, పూర్వం దేవాసుర యుద్ధంలో ఇంద్రుని రథం తిరిగినట్లు.
7.19.7
अथ नारायणाः क्रुद्धा विविधायुधपाणयः ।
छादयन्तः शरव्रातैः परिवव्रुर्धनञ्जयम् ॥ ७.१९.७ ॥
అప్పుడు కోపించిన నారాయణులు, వివిధ ఆయుధాలను చేతుల్లో ధరించి, బాణ సమూహాలతో కప్పుతూ ధనంజయుడిని చుట్టుముట్టారు.
7.19.8
अदृश्यं च मुहूर्तेन चक्रुस्ते भरतर्षभ ।
कृष्णेन सहितं युद्धे कुन्तीपुत्रं धनञ्जयम् ॥ ७.१९.८ ॥
ఓ భరతశ్రేష్ఠా, వారు క్షణంలో యుద్ధంలో కృష్ణునితో కలిసి కుంతీపుత్రుడు ధనంజయుడిని అదృశ్యం చేశారు.
7.19.9
क्रुद्धस्तु फल्गुनः सङ्ख्ये द्विगुणीकृतविक्रमः ।
गाण्डीवं धनुरामृज्य तूर्णं जग्राह संयुगे ॥ ७.१९.९ ॥
కోపించిన ఫల్గునుడు యుద్ధంలో పరాక్రమాన్ని రెట్టింపు చేసి, గాండీవ ధనుస్సును తుడిచి వెంటనే యుద్ధంలో చేపట్టాడు.
7.19.10
बद्ध्वा च भ्रुकुटिं वक्त्रे क्रोधस्य प्रतिलक्षणम् ।
देवदत्तं महाशङ्खं पूरयामास पाण्डवः ॥ ७.१९.१० ॥
ముఖంలో కనుబొమలు ముడిచి, కోపానికి గుర్తుగా, పాండవుడు దేవదత్తం అనే మహాశంఖాన్ని పూరించాడు.
7.19.11
अथास्त्रमरिसङ्घघ्नं त्वाष्ट्रमभ्यस्यदर्जुनः ।
ततो रूपसहस्राणि प्रादुरासन्पृथक्पृथक् ॥ ७.१९.११ ॥
అప్పుడు అర్జునుడు శత్రుసమూహాలను సంహరించే త్వాష్ట్ర అస్త్రాన్ని అభ్యసించగా, వేలకొలది రూపాలు వేరువేరుగా ప్రత్యక్షమయ్యాయి.
7.19.12
अर्जुनप्रतिरूपैस्तैर्नानारूपैर्विमोहिताः ।
अन्योन्येनार्जुनं मत्वा स्वमात्मानं च जघ्निरे ॥ ७.१९.१२ ॥
అర్జునుడి ఆ ప్రతిరూపాల చేత, అనేక రూపాల చేత మోహితులైన వారు, ఒకరినొకరు అర్జునుడిగా భావించి, తమనుతాము కూడా చంపుకున్నారు.
7.19.13
अयमर्जुनोऽयं गोविन्द इमौ पाण्डवयादवौ ।
इति ब्रुवाणाः संमूढा जघ्नुरन्योन्यमाहवे ॥ ७.१९.१३ ॥
ఇతడు అర్జునుడు, ఇతడు గోవిందుడు, వీరిద్దరు పాండవుడు మరియు యాదవుడు — అని అంటూ మోహితులై వారు యుద్ధంలో ఒకరినొకరు కొట్టుకున్నారు.
7.19.14
अन्योन्यं समरे जघ्नुस्तावका भरतर्षभ ।
मोहिताः परमास्त्रेण क्षयं जग्मुः परस्परम् ॥ ७.१९.१४ ॥
భరతశ్రేష్ఠా, నీ వీరులు యుద్ధంలో ఒకరినొకరు చంపుకున్నారు; మోహితులై, పరమాస్త్రం చేత వారు పరస్పరం నాశనమయ్యారు.
7.19.15
रुधिरोक्षितगात्रास्ते प्रेक्षमाणः परस्परम् ।
अशोभन्त रणे योधाः पुष्पिता इव किंशुकाः ॥ ७.१९.१५ ॥
రక్తంతో తడిసిన శరీరాలతో ఒకరినొకరు చూసుకుంటూ, యుద్ధంలో ఆ యోధులు పూసిన కింశుక వృక్షాల వలె ప్రకాశించారు.
7.19.16
रुधिरोत्पीडनास्ते तु रुधिरेण समुक्षिताः ।
चन्दनस्य रसेनेव व्यभ्राजन्त रणाजिरे ॥ ७.१९.१६ ॥
రక్తంతో తడిసి, రక్తంతోనే చిమ్మబడి, ఆ యోధులు రణరంగంలో చందనపు లేపనంతో పూసినట్లు ప్రకాశించారు.
7.19.17
ततः प्रसह्य बीभत्सुर्व्याक्षिपद्गाण्डिवं धनुः ।
न्यहनत्ताञ्छरैस्तीक्ष्णैस्तमः सूर्य इवांशुभिः ॥ ७.१९.१७ ॥
అప్పుడు అర్జునుడు బలవంతంగా గాండీవ ధనుస్సును సాగదీసి, వాడి బాణాలతో వారిని కొట్టాడు; సూర్యుడు తన కిరణాలతో చీకటిని పోగొట్టినట్లు.
7.19.18
हतावशिष्टास्ते भूयः परिवार्य धनञ्जयम् ।
साश्वध्वजरथं चक्रुरदृश्यं शरवृष्टिभिः ॥ ७.१९.१८ ॥
మిగిలి ఉన్నవారు మళ్ళీ ధనంజయుని చుట్టుముట్టి, బాణవర్షంతో గుర్రాలు, ధ్వజం, రథంతో సహా అతన్ని కనబడకుండా చేశారు.
7.19.19
ततः शरसहस्राणि तैर्विमुक्तानि भस्मसात् ।
कृत्वा तदस्त्रं तान्वीराननयद्यमसादनम् ॥ ७.१९.१९ ॥
అప్పుడు వారు ప్రయోగించిన వేలకొలది బాణాలను అతడు తన అస్త్రంతో భస్మం చేసి, ఆ వీరులను యమసదనానికి పంపించాడు.
7.19.20
अथ प्रहस्य बीभत्सुर्ललित्थान्मालवानपि ।
मावेल्लकांस्त्रिगर्तांश्च यौधेयांश्चार्दयच्छरैः ॥ ७.१९.२० ॥
అప్పుడు బీభత్సుడు నవ్వుతూ లలిత్థులను, మాలవులను, మావెల్లకులను, త్రిగర్తులను, యౌధేయులను కూడా బాణాలతో బాధించాడు.
7.19.21
ते हन्यमाना वीरेण क्षत्रियाः कालचोदिताः ।
व्यसृजञ्छरजालानि पार्थे नानाविधानि च ॥ ७.१९.२१ ॥
వీరునిచే కొట్టబడిన ఆ క్షత్రియులు, కాలప్రేరితులై, పార్థునిపై అనేక విధాల బాణజాలాలను ప్రయోగించారు.
7.19.22
न ध्वजो नार्जुनस्तत्र न रथो न च केशवः ।
प्रत्यदृश्यत घोरेण शरवर्षेण संवृतः ॥ ७.१९.२२ ॥
అక్కడ ధ్వజమూ కనిపించలేదు, అర్జునుడూ కనిపించలేదు, రథమూ కాదు, కేశవుడూ కనిపించలేదు; భయంకరమైన బాణవర్షంతో వారు కప్పబడిపోయారు.
7.19.23
ततस्ते लब्धलक्षत्वादन्योन्यमभिचुक्रुशुः ।
हतौ कृष्णाविति प्रीत्या वासांस्यादुधुवुस्तदा ॥ ७.१९.२३ ॥
అప్పుడు వారు తమ లక్ష్యం సాధించినందుకు ఒకరినొకరు చూస్తూ, "ఇద్దరు కృష్ణులూ హతులయ్యారు!" అని కేకలు వేశారు; సంతోషంతో అప్పుడు వస్త్రాలను ఊపారు.
7.19.24
भेरीमृदङ्गशङ्खांश्च दध्मुर्वीराः सहस्रशः ।
सिंहनादरवांश्चोग्रांश्चक्रिरे तत्र मारिष ॥ ७.१९.२४ ॥
వేలాది వీరులు భేరులు, మృదంగాలు, శంఖాలు ఊదారు; ఓ మారిష, అక్కడ సింహనాదాల వంటి భయంకర ధ్వనులు చేశారు.
7.19.25
ततः प्रसिष्विदे कृष्णः खिन्नश्चार्जुनमब्रवीत् ।
क्वासि पार्थ न पश्यामि कच्चिज्जीवसि शत्रुहन् ॥ ७.१९.२५ ॥
అప్పుడు అలసి చెమటతో తడిసిన కృష్ణుడు అర్జునునితో ఇలా అన్నాడు: "ఓ పార్థా, నువ్వు ఎక్కడ ఉన్నావు? నీకు కనిపించడం లేదు. శత్రుసంహారకా, నువ్వు బ్రతికే ఉన్నావా?"
7.19.26
तस्य तद्भाषितं श्रुत्वा त्वरमाणो धनञ्जयः ।
वायव्यास्त्रेण तैरस्तां शरवृष्टिमपाहरत् ॥ ७.१९.२६ ॥
ఆయన మాటలు విని త్వరపడిన ధనంజయుడు వాయవ్యాస్త్రంతో వారి బాణవర్షాన్ని తొలగించాడు.
7.19.27
ततः संशप्तकव्रातान्साश्वद्विपरथायुधान् ।
उवाह भगवान्वायुः शुष्कपर्मचयानिव ॥ ७.१९.२७ ॥
అప్పుడు భగవంతుడైన వాయువు సంశప్తక సమూహాలను, వారి గుర్రాలు, ఏనుగులు, రథాలు, ఆయుధాలతో సహా, ఎండుటాకుల రాశుల వలె ఎత్తుకుపోయాడు.
7.19.28
उह्यमानास्तु ते राजन्बह्वशोभन्त वायुना ।
प्रडीनाः पक्षिणः काले वृक्षेभ्य इव मारिष ॥ ७.१९.२८ ॥
రాజా, వాయువుచే ఎత్తుకుపోబడిన వారు బహుగా ప్రకాశించారు, మారిషా, సమయానికి చెట్ల నుండి ఎగురుతున్న పక్షుల వలె.
7.19.29
तांस्तथा व्याकुलीकृत्य त्वरमाणो धनञ्जयः ।
जघान निशितैर्बाणैः सहस्राणि शतानि च ॥ ७.१९.२९ ॥
వారిని ఇలా కలవరపరచి, త్వరపడిన ధనంజయుడు వాడి బాణాలతో వేలమందిని, వందలమందిని సంహరించాడు.
7.19.30
शिरांसि भल्लैरहरद्बाहूनपि च सायुधान् ।
हस्तिहस्तोपमांश्चोरूञ्शरैरुर्व्यामपातयत् ॥ ७.१९.३० ॥
భల్ల బాణాలతో తలలను నరికాడు, ఆయుధాలతో సహా బాహువులను కూడా, ఏనుగు తొండాల వంటి తొడలను బాణాలతో నేలపై పడగొట్టాడు.
7.19.31
पृष्ठच्छिन्नान्विचरणान्विमस्तकदृगङ्गुलीन् ।
नानाङ्गावयवैर्हीनांश्चकारारीन्धनञ्जयः ॥ ७.१९.३१ ॥
ధనంజయుడు శత్రువులను వీపులు తెగినవారిగా, కాళ్లు, తల, కళ్లు, వేళ్లు విడిపోయినవారిగా, అనేక అవయవాలు కోల్పోయినవారిగా చేశాడు.
7.19.32
गन्धर्वनगराकारान्विधिवत्कल्पितान्रथान् ।
शरैर्विशकलीकुर्वंश्चक्रे व्यश्वरथद्विपान् ॥ ७.१९.३२ ॥
గంధర్వ నగరాల వలె విధివిధానంగా అలంకరించిన రథాలను బాణాలతో ముక్కలు చేసి, గుర్రాలు, రథాలు, ఏనుగులు లేకుండా చేశాడు.
7.19.33
मुण्डतालवनानीव तत्रतत्र चकाशिरे ।
छिन्ना रथध्वजव्राताः केचित्तत्र क्वचित्क्वचित् ॥ ७.१९.३३ ॥
అక్కడక్కడ తల నరికిన తాటి వనాల వలె కనిపించాయి; రథ ధ్వజాల సమూహాలు కొన్నిచోట్ల తెగి పడి ఉన్నాయి.
7.19.34
सोत्तरायुधिनो नागाः सपताकाङ्कुशध्वजाः ।
पेतुः शक्राशनिहता द्रुमवन्त इवाचलाः ॥ ७.१९.३४ ॥
సారథి, ఆయుధాలతో కూడిన ఏనుగులు, పతాకలు, అంకుశాలు, ధ్వజాలతో కూడినవి, ఇంద్రుని వజ్రంతో కొట్టబడిన చెట్లు గల పర్వతాల వలె పడిపోయాయి.
7.19.35
चामरापीडकवचाः स्रस्तान्त्रनयनास्तथा ।
सारोहास्तुरगाः पेतुः पार्तबाणहताः क्षितौ ॥ ७.१९.३५ ॥
చామరాలు, అలంకారాలు, కవచాలతో, ప్రేగులు, కళ్ళు వేలాడుతూ, రౌతులతో గుర్రాలు పార్థుని బాణాలచే కొట్టబడి నేలపై పడ్డాయి.
7.19.36
विप्रविद्धासिनाराचाश्छिन्नवर्मर्ष्टिशक्तयः ।
पत्तयश्चिन्नवर्माणः कृपणाः शेरते हताः ॥ ७.१९.३६ ॥
కత్తులు, బాణాలు విసిరివేయబడ్డాయి; కవచాలు, ఋష్టులు, శక్తులు తెగిపోయాయి; కాల్బలం కవచాలు తెగి, దీనంగా హతులై పడి ఉన్నారు.
7.19.37
तैर्हतैर्हन्यमानैश्च पतद्भिः पतितैरपि ।
भ्रमद्भिर्निष्टनद्भिश्च क्रूरमायोधनं बभौ ॥ ७.१९.३७ ॥
చంపబడినవారు, చంపబడుతున్నవారు, పడిపోతున్నవారు, పడినవారు, తిరుగుతున్నవారు, మూలుగుతున్నవారితో ఆ భయంకర యుద్ధభూమి ప్రకాశించింది.
7.19.38
रजश्च चाप्यभवद्दुर्गा कबन्धशतसङ्कुला ।
तद्बभौ रौद्रबीभत्सं बीभत्सोर्यानमाहवे। ॥ ७.१९.३८ ॥
ధూళి కూడా లేచింది; వందలాది తలలేని మొండెములతో నిండిన ఆ దుర్గమ భూమి భయంకరంగా, జుగుప్సాకరంగా కనిపించింది; యుద్ధంలో బీభత్సుడి (అర్జునుడి) రథం అక్కడే ఉంది.
7.19.39
आक्रीडमिव रुद्रस्य घ्नतः कालात्यये पशून् ।
कते वध्यमानाः पार्थेन व्याकुलाश्वरथद्विपाः। ॥ ७.१९.३९ ॥
కాలాంతంలో రుద్రుడు జీవులను సంహరిస్తూ ఆడుకుంటున్నట్లు, పార్థుడి (అర్జునుడి) చేత చంపబడుతున్న కలవరపడిన గుర్రాలు, రథాలు, ఏనుగులు ఉన్నాయి.
7.19.40
तमेवाभिमुखाः क्षीणाः शक्रस्यातिथितां गताः ।
सा भूमीर्भरतश्रेष्ठ निहतैस्तैर्महारथैः। ॥ ७.१९.४० ॥
అతనికి ఎదురుగా నిలిచి క్షీణించినవారు ఇంద్రుని అతిథులయ్యారు. భరతశ్రేష్ఠా, ఆ మహారథులు చంపబడడంతో ఆ భూమి (నిండిపోయింది).
7.19.41
आस्तीर्णा सम्बभौ सर्वा प्रेतीभूतैः समन्ततः ।
एतस्मिन्नन्तरे चैव प्रमत्ते सव्यसाचिनि। ॥ ७.१९.४१ ॥
అన్నివైపులా ప్రేతాలుగా మారిన (మృతుల) చేత ఆ భూమి అంతా పరచబడినట్లు ప్రకాశించింది. ఇంతలో సవ్యసాచి (అర్జునుడు) అప్రమత్తంగా లేనప్పుడు,
7.19.42
व्यूढानीकस्ततो द्रोणो युधिष्ठिरमुपाद्रवत् ।
तं प्रत्यगृह्णंस्त्वरिता व्यूढानीकाः प्रहारिणः। ॥ ७.१९.४२ ॥
అప్పుడు వ్యూహంలో నిలిపిన సైన్యంతో ద్రోణుడు యుధిష్ఠిరుని మీదకు దూసుకొచ్చాడు. వ్యూహంలో నిలిచిన ప్రహారి యోధులు వేగంగా అతడిని ఎదుర్కొన్నారు.
7.19.43
युधिष्ठिरं परीप्सन्तस्तदासीत्तुमुलं महत् ॥ ७.१९.४३ ॥
యుధిష్ఠిరుణ్ణి రక్షించాలని కోరినవారి మధ్య అప్పుడు గొప్ప కోలాహలం చెలరేగింది.