Mahābhārata · Adhyāya 7.191
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
7.191.1
पाञ्चालानां ततो द्रोणोऽप्यकरोत्कदनं महत् ।
यथा क्रुद्धो रणे शक्रो दानवानां क्षयं पुरा ॥ ७.१९१.१ ॥
Entonces Droṇa también causó una gran matanza entre los Pāñcālas, como en otro tiempo Indra, airado en batalla, destruyó a los Dānavas.
7.191.2
द्रोणास्त्रेण महाराज वध्यमानाः परे युधि ।
नात्रसन्त रणे द्रोणत्सत्ववन्तो महारथाः ॥ ७.१९१.२ ॥
Oh gran rey, aunque eran muertos en la batalla por el arma de Droṇa, los enemigos, grandes guerreros de carro y valientes, no se asustaron en el combate.
7.191.3
युध्यमाना महाराज पाञ्चालाः सृञ्जयास्तथा ।
द्रोणमेवाभ्ययुर्युद्धे योधयन्तो महारथाः ॥ ७.१९१.३ ॥
Oh gran rey, los Pāñcālas y los Sṛñjayas, grandes guerreros de carro que combatían, atacaron al propio Droṇa en la batalla.
7.191.4
तेषां तु च्छाद्यमानानां पाञ्चालानां समन्ततः ।
अभवद्भैरवो नादो वध्यतां शरवृष्टिभिः ॥ ७.१९१.४ ॥
Mientras los Pāñcālas quedaban cubiertos por todas partes y eran muertos por lluvias de flechas, surgió un clamor espantoso.
7.191.5
वध्यमानेषु सङ्ग्रामे पाञ्चालेषु महात्मना ।
उदीर्यमाणे द्रोणास्त्रे पाण्डवान्भयमाविशत् ॥ ७.१९१.५ ॥
Mientras los Pāñcālas eran muertos en la batalla por el magnánimo, y el arma de Droṇa era desatada, el temor entró en los Pāṇḍavas.
7.191.6
दृष्ट्वाऽश्वनरयोधानां विपुलं च क्षयं युधि ।
पाण्डवेया महाराज नाशशंसुर्जयं तदा ॥ ७.१९१.६ ॥
Oh gran rey, al ver la vasta destrucción de caballos, hombres y guerreros en la batalla, los hijos de Pāṇḍu entonces perdieron la esperanza de la victoria.
7.191.7
कच्चिद्द्रोणो न नः सर्वान्क्षपयेत्परमास्त्रवित् ।
समिद्धः शिशिरापाये दहन्कक्षमिवानलः ॥ ७.१९१.७ ॥
¿Acaso Droṇa, conocedor de las armas supremas, nos destruirá a todos, como un fuego ardiente al final de la estación fría quema la hierba seca?
7.191.8
न चैनं संयुगे कश्चित्समर्थः प्रतिवीक्षितुम् ।
न चैनमर्जुनो जातु प्रतियुध्येत धर्मवित् ॥ ७.१९१.८ ॥
Nadie en la batalla es capaz de siquiera mirarlo de frente, y Arjuna, conocedor del dharma, jamás le haría frente.
7.191.9
त्रस्तान्कुन्तीसुतान्दृष्ट्वा द्रोणसायकपीडितान् ।
मतिमाञ्श्रेयसे युक्तः केशवोऽर्जुनमब्रवीत् ॥ ७.१९१.९ ॥
Al ver a los hijos de Kuntī asustados y atormentados por las flechas de Droṇa, el sabio Keśava habló a Arjuna, buscando lo que era bueno.
7.191.10
नैष युद्धेन सङ्ग्रामे जेतुं शक्यः कथञ्चन ।
सधनुर्धन्विनां श्रेष्ठो देवैरपि सवासवैः ॥ ७.१९१.१० ॥
No es posible vencerlo en combate de ninguna manera; este mejor de los arqueros no puede ser vencido ni siquiera por los dioses junto con Vāsava.
7.191.11
न्यस्तशस्त्रस्तु सङ्गारमे शक्यो हन्तुं भवेन्नृभिः ।
आस्थीयतां जये योगो धर्ममुत्सृज्य पाण्डवाः।
यथा न संयुगे सर्वान्निहन्याद्रुक्मवाहनः ॥ ७.१९१.११ ॥
Sólo puede ser muerto en la batalla por los hombres quien haya depuesto sus armas. Pāṇḍavas, abandonad el dharma y adoptad los medios para la victoria, para que aquel de carro dorado no os mate a todos en la batalla.
7.191.12
अश्वत्थाम्नि हते नैष युध्येदिति मतिर्मम ।
तं हतं संयुगे कश्चिदस्मै शंसतु मानवः ॥ ७.१९१.१२ ॥
Mi opinión es que, si Aśvatthāman es muerto, él no volverá a combatir. Que algún hombre le anuncie que Aśvatthāman ha sido muerto en batalla.
7.191.13
एतन्नारोचयद्राजन्कुन्तीपुत्रो धनञ्जयः ।
अन्ये त्वरोचयन्सर्वे कृच्छ्रेण तु युधिष्ठिरः ॥ ७.१९१.१३ ॥
Oh rey, Dhanañjaya, el hijo de Kuntī, no aprobó esto; todos los demás lo aprobaron, pero Yudhiṣṭhira lo aprobó con dificultad.
7.191.14
ततो भीमो महाबाहुरनीकेषु महागजम् ।
जघान गदया राजन्नश्वत्थामानमित्युत।
परप्रमथनं घोरं मालवस्येन्द्रवर्मणः ॥ ७.१९१.१४ ॥
Entonces Bhīma de poderosos brazos, en medio de las filas, oh rey, derribó con su maza a un gran elefante llamado Aśvatthāman, un terrible aplastador de enemigos que pertenecía al rey de los Mālava, Indravarman.
7.191.15
भीमसेनस्तु सव्रीडमुपेत्य द्रोणमाहवे ।
अश्वत्थामा हत इति शब्दमुच्चैश्चकार ह ॥ ७.१९१.१५ ॥
Pero Bhīmasena, avergonzado, se acercó a Droṇa en la batalla y gritó en voz alta: '¡Aśvatthāman ha sido muerto!'
7.191.16
अश्वत्थामेति हि गजः ख्यातो नाम्ना हतोऽभवत् ।
कृत्वा मनसि तं भीमो मिथ्या व्याहृतवांस्तदा ॥ ७.१९१.१६ ॥
El elefante conocido por el nombre de Aśvatthāman había sido efectivamente muerto. Entonces Bhīma, teniéndolo en mente, habló falsamente.
7.191.17
भीमसेनवचः श्रुत्वा द्रोणस्तत्परमाप्रियम् ।
मनसा सन्नागात्रोऽभूद्यथा सैकतमम्भसि ॥ ७.१९१.१७ ॥
Al oír las palabras de Bhīmasena, Droṇa, profundamente afligido en su mente por aquella noticia tan desagradable, quedó con los miembros abatidos, como un banco de arena en el agua.
7.191.18
शङ्कमानः स तन्मिथ्या वीर्यज्ञः स्वसुतस्य वै ।
हतः स इति च श्रुत्वा नैव धैर्यादकम्पत ॥ ७.१९१.१८ ॥
Dudando de aquella falsedad, pues conocía el valor de su propio hijo, Droṇa no tembló por su firmeza aun al oír: «Ha sido muerto».
7.191.19
स लब्ध्वा चेतनां द्रोणः क्षणेनैव समाश्वसत् ।
अनुचिन्त्यात्मनः पुत्रमविषह्यमरातिभिः ॥ ७.१९१.१९ ॥
Droṇa recobró el sentido y en un instante volvió a cobrar ánimo, recordando a su hijo, que había sido muerto por los enemigos de un modo insoportable.
7.191.20
स पार्षतमभिद्रुत्य जिघांसुर्मृत्युमात्मनः ।
अवाकिरत्सहस्रेण तीक्ष्णानां कङ्कपत्रिणाम् ॥ ७.१९१.२० ॥
Deseando dar muerte a su propia muerte, se lanzó contra Pārṣata (Dhṛṣṭadyumna) y lo cubrió con mil flechas afiladas de plumas de garza.
7.191.21
तं विंशतिसहस्राणि पाञ्चालानां नरर्षभाः ।
यथा चरन्तं सङ्ग्रामे सर्वतोऽवाकिरञ्छरैः ॥ ७.१९१.२१ ॥
Veinte mil de los Pañcālas, toros entre los hombres, lo cubrieron por todas partes con flechas mientras él se movía en la batalla.
7.191.22
शरैस्तैराचितं द्रोणं नापश्याम महारथम् ।
भास्करं जलदै रुद्धं वर्षास्विव विशाम्पते ॥ ७.१९१.२२ ॥
Oh señor de los pueblos, no pudimos ver al gran carrero Droṇa cubierto por aquellas flechas, como el sol oculto por las nubes en la estación de lluvias.
7.191.23
विधूय तान्बाणगणान्पाञ्चालानां महारथः ।
प्रादुश्चक्रे ततो द्रोणो ब्राह्ममस्त्रं परन्तपः ॥ ७.१९१.२३ ॥
Sacudiendo aquellos enjambres de flechas de los Pañcālas, el gran carrero Droṇa, atormentador de enemigos, desplegó entonces el arma de Brahmā.
7.191.24
वधाय तेषां शूराणां पाञ्चालानाममर्षितः ।
ततो व्यरोचत द्रोणो विनिघ्नन्सर्वसैनिकान् ॥ ७.१९१.२४ ॥
Enfurecido por la matanza de aquellos héroes Pañcāla, Droṇa resplandeció entonces, abatiendo a todos los soldados.
7.191.25
शिरांस्यापातयच्चापि पाञ्चालानां महामृधे ।
तथैव परिघाकारान्बाहून्कनकभूषणान् ॥ ७.१९१.२५ ॥
En la gran batalla hizo caer también las cabezas de los Pāñcālas, y asimismo los brazos, con forma de maza y adornados con joyas de oro.
7.191.26
ते वध्यमानाः समरे भारद्वाजेन पार्थिवाः ।
मेदिन्यामन्वकीर्यन्त वातनुन्ना इव द्रुमाः ॥ ७.१९१.२६ ॥
Aquellos reyes, abatidos en la batalla por el hijo de Bhāradvāja, quedaron esparcidos por la tierra como árboles derribados por el viento.
7.191.27
कुञ्जराणां च पततां हयौघानां च भारत ।
अगम्यरूपा पृथिवी मांसशोणितकर्दमा ॥ ७.१९१.२७ ॥
Oh Bhārata, con elefantes y hordas de caballos cayendo, la tierra se volvió intransitable, un lodazal de carne y sangre.
7.191.28
हत्वा विंशतिसाहस्रान्पाञ्चालानां रथव्रजान् ।
अतिष्ठदाहवे द्रोणो विधूमोऽग्निरिव ज्वलन् ॥ ७.१९१.२८ ॥
Tras matar veinte mil escuadrones de carros de los Pāñcālas, Droṇa se mantuvo en la batalla, ardiendo como un fuego sin humo.
7.191.29
तथैव च पुनः क्रुद्धो भारद्वाजः प्रतापवान् ।
वसुदानस्य भल्लेन शिरः कायादपाहरत् ॥ ७.१९१.२९ ॥
Igualmente, de nuevo encolerizado, el poderoso hijo de Bhāradvāja cortó de su cuerpo la cabeza de Vasudāna con una flecha bhalla.
7.191.30
पुनः पञ्चशतान्मात्स्यान्षट्सहस्रांश्च सृञ्जयान् ।
हस्तिनामयुतं हत्वा जघानाश्वायुतं पुनः ॥ ७.१९१.३० ॥
Otra vez, tras matar a quinientos Matsyas y seis mil Sṛñjayas, y diez mil elefantes, derribó luego diez mil caballos.
7.191.31
क्षत्रियाणामभावाय दृष्ट्वा द्रोणमवस्थितम् ।
ऋषयोऽभ्यागतास्तूर्णं हव्यवाहपुरोगमाः ॥ ७.१९१.३१ ॥
Al ver a Droṇa de pie para la destrucción de los kṣatriyas, los sabios, encabezados por el fuego de la ofrenda, llegaron presurosos.
7.191.32
विश्वामित्रो जमदग्निर्भरद्वाजोऽथ गौतमः ।
वसिष्ठः कश्यपोऽत्रिश्च ब्रह्मलोकं निनीषवः ॥ ७.१९१.३२ ॥
Viśvāmitra, Jamadagni, Bharadvāja, Gautama, Vasiṣṭha, Kaśyapa y Atri vinieron, deseosos de llevarlo al mundo de Brahmā.
7.191.33
सिकताः पृश्नयो गर्गा वालखिल्या मरीचिपाः ।
भृगवोऽङ्गिरसश्चैव सूक्ष्माश्चान्ये महर्षयः ॥ ७.१९१.३३ ॥
Sikatas, Pṛśnis, Gargas, Vālakhilyas, Marīcipas, Bhṛgus, Aṅgirasas y otros grandes sabios sutiles también vinieron.
7.191.34
त एनमब्रुवन्सर्वे द्रोणमाहरवशोभिनम् ।
अधर्मतः कृतं युद्धं समयो निधनस्य ते ॥ ७.१९१.३४ ॥
Todos ellos dijeron a Droṇa, el adorno de la batalla: "Has combatido sin dharma; ahora ha llegado el tiempo de tu muerte."
7.191.35
न्यस्यायुधं रणे द्रोण समीक्षास्मानवस्थितान् ।
नातः क्रूरतरं कर्म पुनः कर्तुमिहार्हसि ॥ ७.१९१.३५ ॥
Droṇa, depón tu arma en la batalla y mira a nosotros, que estamos aquí de pie; no debes cometer de nuevo una acción más cruel que esta.
7.191.36
वेदवेदाङ्गविदुषः सत्यधर्मरतस्य ते ।
ब्राह्मणस्य विशेषेण तवैतन्नोपपद्यते ॥ ७.१९१.३६ ॥
Para ti, versado en los Vedas y sus miembros, devoto de la verdad y el dharma, y especialmente como brahmán, esto no es apropiado.
7.191.37
त्यजायुधममोधेषो तिष्ठ वर्त्मनि शाश्वते ।
परिपूर्णश्च कालस्ते वस्तुं लोकेऽद्य मानुषे ॥ ७.१९१.३७ ॥
Oh tú, cuyas flechas nunca fallan, depón tu arma y permanece en el sendero eterno. Hoy se ha cumplido tu tiempo de morar en el mundo de los hombres.
7.191.38
ब्रह्मास्त्रेण त्वया दग्धा अनस्त्रज्ञा नरा भुवि ।
यदेतदीदृशं विप्र कृतं कर्म न साधु तत् ॥ ७.१९१.३८ ॥
Oh brahmán, con tu arma brahmā has quemado a hombres conocedores de las armas sobre la tierra. Esta acción que has realizado no es buena.
7.191.39
न्यस्यायुधं रणे विप्र द्रोण मा त्वं चिरं कृथाः ।
मा पापिष्ठतरं कर्म करिष्यसि पुनर्द्विज ॥ ७.१९१.३९ ॥
Oh Droṇa, depón tu arma en la batalla y no tardes demasiado. Oh nacido dos veces, no vuelvas a cometer una acción más pecaminosa que ésta.
7.191.40
इति तेषां वचः श्रुत्वा भीमसेनवचः स्मरन् ।
धृष्टद्युम्नं च सम्प्रेक्ष्य रणे स विमनाऽभवत् ॥ ७.१९१.४० ॥
Al oír sus palabras, recordando las de Bhīmasena y mirando a Dhṛṣṭadyumna, quedó abatido en la batalla.
7.191.41
सन्दिह्यमानो व्यथितः कुन्तीपुत्रं युधिष्ठिरम् ।
अहतं वा हतं वेति पप्रच्छ सुतमात्मनः ॥ ७.१९१.४१ ॥
Dudando y afligido, preguntó a Yudhiṣṭhira, el hijo de Kuntī, si su hijo había sido muerto o no.
7.191.42
स्थिरा बुद्धिर्हि द्रोणस्य न पार्थो वक्ष्यतेऽनृतम् ।
त्रयाणामपि लोकानामैश्वर्यार्थे कथञ्चन ॥ ७.१९१.४२ ॥
La mente de Droṇa es firme; Pārtha no dirá falsedad de ninguna manera, ni siquiera por el dominio de los tres mundos.
7.191.43
तस्मात्तं परिपप्रच्छ नान्यं कञ्छिद्द्विजर्षभः ।
तस्मिंस्तस्य हि सत्याशा बाल्यात्प्रभृति पाण्डवे ॥ ७.१९१.४३ ॥
Por eso el mejor de los dvijas le preguntó a él, y a nadie más, pues desde la infancia depositaba en ese Pāṇḍava su esperanza en la verdad.
7.191.44
ततो निष्पाण्डवामुर्वीं करिष्यन्तं युधाम्पतिम् ।
द्रोणं ज्ञात्वा धर्मराजं गोविन्दो व्यथितोऽब्रवीत् ॥ ७.१९१.४४ ॥
Entonces Govinda, sabiendo que Droṇa, señor de los guerreros, iba a dejar la tierra sin los Pāṇḍavas, habló afligido al rey del dharma.
7.191.45
यद्यर्धदिवसं द्रोणो युध्यते मन्युमास्थितः ।
सत्यं ब्रवीमि ते सेना विनाशं समुपैष्यति ॥ ७.१९१.४५ ॥
Si Droṇa lucha medio día poseído por la ira, te digo la verdad: tu ejército caerá en la destrucción.
7.191.46
स भवांस्त्रातु नो द्रोणात्सत्याज्ज्यायोऽनृतं वचः ।
अनृतं जीवितस्यार्थे वदन्न स्पृश्यतेऽनृतैः ॥ ७.१९१.४६ ॥
Tú debes protegernos de Droṇa. Una palabra falsa es mejor que la verdad; quien habla falsedad por la vida no es tocado por las falsedades.
7.191.47
तयोः संवदतोरेवं भीमसेनोऽब्रवीदिदम् ॥ ७.१९१.४७ ॥
Mientras ambos conversaban así, Bhīmasena dijo esto.
7.191.48
श्रुत्वैवं तु महाराज वधोपायं महात्मनः ।
गाहमानस्य ते सेनां मालवस्येन्द्रवर्मणः ॥ ७.१९१.४८ ॥
Gran rey, habiendo oído así el medio de dar muerte al magnánimo, mientras Indravarman de Mālava se lanzaba contra tu ejército...
7.191.49
अश्वत्थामेति विख्यातो गजः शक्रगजोपमः ।
निहतो युधि विक्रम्य ततोऽहं द्रोणमब्रुवम् ॥ ७.१९१.४९ ॥
Un elefante famoso con el nombre de Aśvatthāman, semejante al elefante de Indra, fue muerto en batalla con valor. Entonces hablé a Droṇa.
7.191.50
अश्वत्थामा हतो ब्रह्मन्निवर्तस्वाहवादिति ।
नूनं नाश्रद्दधद्वाक्यमेष मे पुरुषर्षभः ॥ ७.१९१.५० ॥
'Oh brahmán, Aśvatthāman ha sido muerto; vuelve atrás de la batalla.' Sin duda aquel toro entre los hombres no creyó mis palabras.
7.191.51
स त्वं गोविन्दवाक्यानि मानयस्व जयैषिणः ।
द्रोणाय निहतं शंस राजञ्शारद्वतीसुतम् ॥ ७.१९१.५१ ॥
Tú, que buscas la victoria, honra las palabras de Govinda. Oh rey, anuncia a Droṇa que el hijo de Śāradvat ha sido muerto.
7.191.52
त्वयोक्ते नैव युध्येत जातु राजन्द्विजर्षभः ।
सत्यवागिति लोकेऽस्मिन्भवान्ख्यातो जनाधिप ॥ ७.१९१.५२ ॥
Si tú lo dijeras, aquel mejor de los brahmanes jamás lucharía. Oh rey, señor de los pueblos, eres renombrado en este mundo como quien dice la verdad.
7.191.53
तस्य तद्वचनं श्रुत्वा कृष्णवाक्यप्रचोदितः ।
भावित्वाच्च महाराज वक्तुं समुपचक्रमे ॥ ७.१९१.५३ ॥
Habiendo oído sus palabras, impulsado por las palabras de Kṛṣṇa, y porque así debía ser, oh gran rey, comenzó a hablar.
7.191.54
तमतथ्यभये मग्नो जये सक्तो युधिष्ठिरः ।
अश्वत्थामा हति शब्दमुच्चैश्चकार ह।
अव्यक्तमब्रवीद्राजन्हतः कुञ्जर इत्युत ॥ ७.१९१.५४ ॥
Yudhiṣṭhira, sumergido en el temor a la falsedad y apegado a la victoria, pronunció en voz alta el sonido «Aśvatthāman ha sido muerto». Oh rey, también dijo confusamente: «El elefante ha sido muerto».
7.191.55
तस्य पूर्वं रथः पृथ्व्याश्चतुरङ्गुलमुच्छ्रितः ।
बभूवैवं च तेनोक्ते तस्य वाहाः स्पृशन्महीम् ॥ ७.१९१.५५ ॥
Antes, su carro avanzaba a cuatro dedos de la tierra; pero al decir él estas palabras, sus caballos comenzaron a tocar el suelo.
7.191.56
युधिष्ठिरात्तु तद्वाक्यं श्रुत्वा द्रोणो महारथः ।
पुत्रव्यसनसन्तप्तो निराशो जीवितेऽभवत् ॥ ७.१९१.५६ ॥
Al oír aquellas palabras de Yudhiṣṭhira, el gran guerrero de carro Droṇa, atormentado por la pérdida de su hijo, perdió toda esperanza de vivir.
7.191.57
आगस्कृतमिवात्मानं पाण्डवानां महात्मनाम् ।
ऋषिवाक्येन मन्वानः श्रुत्वा च निहतं सुतम् ॥ ७.१९१.५७ ॥
Considerándose como quien ha cometido una falta contra los magnánimos Pāṇḍavas, según la palabra del sabio, y habiendo oído que su hijo había sido muerto.
7.191.58
विचेताः परमोद्विग्नो धृष्टद्युम्नमवेक्ष्य च ।
योद्धुं नाशक्नुवद्राजन्यथापूर्वमरिन्दमः ॥ ७.१९१.५८ ॥
Oh rey, Droṇa, el domador de enemigos, confundido y muy agitado, al ver a Dhṛṣṭadyumna, no pudo combatir como antes.