మహాభారతం · అధ్యాయం 7.191
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
7.191.1
पाञ्चालानां ततो द्रोणोऽप्यकरोत्कदनं महत् ।
यथा क्रुद्धो रणे शक्रो दानवानां क्षयं पुरा ॥ ७.१९१.१ ॥
అప్పుడు ద్రోణుడు కూడా పాంచాలులపై గొప్ప సంహారం చేశాడు, పూర్వం యుద్ధంలో కోపించిన ఇంద్రుడు దానవులను నాశనం చేసినట్లు.
7.191.2
द्रोणास्त्रेण महाराज वध्यमानाः परे युधि ।
नात्रसन्त रणे द्रोणत्सत्ववन्तो महारथाः ॥ ७.१९१.२ ॥
మహారాజా, ద్రోణుని అస్త్రంతో యుద్ధంలో చంపబడుతున్నప్పటికీ, ఆ ధైర్యవంతులైన మహారథులు రణంలో భయపడలేదు.
7.191.3
युध्यमाना महाराज पाञ्चालाः सृञ्जयास्तथा ।
द्रोणमेवाभ्ययुर्युद्धे योधयन्तो महारथाः ॥ ७.१९१.३ ॥
మహారాజా, యుద్ధం చేస్తున్న పాంచాలులు, సృంజయులు కూడా ఆ విధంగానే, మహారథులై యుద్ధంలో ద్రోణుడినే ఎదుర్కొన్నారు.
7.191.4
तेषां तु च्छाद्यमानानां पाञ्चालानां समन्ततः ।
अभवद्भैरवो नादो वध्यतां शरवृष्टिभिः ॥ ७.१९१.४ ॥
వారు, పాంచాలులు, అన్ని వైపులా బాణవర్షంతో కప్పబడి చంపబడుతుండగా భయంకరమైన కేకలు చెలరేగాయి.
7.191.5
वध्यमानेषु सङ्ग्रामे पाञ्चालेषु महात्मना ।
उदीर्यमाणे द्रोणास्त्रे पाण्डवान्भयमाविशत् ॥ ७.१९१.५ ॥
యుద్ధంలో మహాత్ముడైన ద్రోణుడు పాంచాలులను చంపుతూ అస్త్రాన్ని ప్రయోగించినప్పుడు పాండవులకు భయం కలిగింది.
7.191.6
दृष्ट्वाऽश्वनरयोधानां विपुलं च क्षयं युधि ।
पाण्डवेया महाराज नाशशंसुर्जयं तदा ॥ ७.१९१.६ ॥
మహారాజా, యుద్ధంలో గుర్రాలు, మనుషులు, యోధుల గొప్ప నాశనాన్ని చూసి పాండవ పుత్రులు అప్పుడు విజయాశ వదులుకున్నారు.
7.191.7
कच्चिद्द्रोणो न नः सर्वान्क्षपयेत्परमास्त्रवित् ।
समिद्धः शिशिरापाये दहन्कक्षमिवानलः ॥ ७.१९१.७ ॥
పరమాస్త్రాలను ఎరిగిన ద్రోణుడు మనందరినీ నాశనం చేస్తాడేమో? శిశిర ఋతువు ముగింపులో ప్రజ్వలించే అగ్ని ఎండుగడ్డిని దహించినట్లు.
7.191.8
न चैनं संयुगे कश्चित्समर्थः प्रतिवीक्षितुम् ।
न चैनमर्जुनो जातु प्रतियुध्येत धर्मवित् ॥ ७.१९१.८ ॥
యుద్ధంలో అతనిని ఎదుర్కొని చూడగలిగినవాడు ఎవడూ లేడు; ధర్మం తెలిసిన అర్జునుడు కూడా అతనితో ఎప్పుడూ పోరాడలేడు.
7.191.9
त्रस्तान्कुन्तीसुतान्दृष्ट्वा द्रोणसायकपीडितान् ।
मतिमाञ्श्रेयसे युक्तः केशवोऽर्जुनमब्रवीत् ॥ ७.१९१.९ ॥
ద్రోణుని బాణాలతో బాధింపబడి భయపడిన కుంతీ పుత్రులను చూసి, బుద్ధిమంతుడైన కేశవుడు శ్రేయస్సును కోరి అర్జునునితో ఇలా అన్నాడు.
7.191.10
नैष युद्धेन सङ्ग्रामे जेतुं शक्यः कथञ्चन ।
सधनुर्धन्विनां श्रेष्ठो देवैरपि सवासवैः ॥ ७.१९१.१० ॥
యుద్ధంలో ఇతనిని ఏ విధంగానూ యుద్ధంతో జయించడం సాధ్యం కాదు; విల్లు ధరించిన వారిలో శ్రేష్ఠుడైన ఇతనిని ఇంద్రునితో కూడిన దేవతలు కూడా.
7.191.11
न्यस्तशस्त्रस्तु सङ्गारमे शक्यो हन्तुं भवेन्नृभिः ।
आस्थीयतां जये योगो धर्ममुत्सृज्य पाण्डवाः।
यथा न संयुगे सर्वान्निहन्याद्रुक्मवाहनः ॥ ७.१९१.११ ॥
ఆయుధాలు విడిచిపెట్టినవాడినే యుద్ధంలో మనుషులు చంపగలరు. పాండవులారా, ధర్మాన్ని వదిలి జయానికి మార్గాన్ని ఆశ్రయించండి; బంగారు రథం గలవాడు యుద్ధంలో అందరినీ చంపకుండా ఉండేలా.
7.191.12
अश्वत्थाम्नि हते नैष युध्येदिति मतिर्मम ।
तं हतं संयुगे कश्चिदस्मै शंसतु मानवः ॥ ७.१९१.१२ ॥
అశ్వత్థామ చంపబడితే ఇతడు యుద్ధం చేయడు అని నా అభిప్రాయం. యుద్ధంలో అతడు చంపబడ్డాడని ఎవరో ఒక మనిషి ఇతనికి చెప్పాలి.
7.191.13
एतन्नारोचयद्राजन्कुन्तीपुत्रो धनञ्जयः ।
अन्ये त्वरोचयन्सर्वे कृच्छ्रेण तु युधिष्ठिरः ॥ ७.१९१.१३ ॥
ఓ రాజా, కుంతీపుత్రుడు ధనంజయుడు దీనిని అంగీకరించలేదు. ఇతరులందరూ అంగీకరించారు, కానీ యుధిష్ఠిరుడు కష్టంగా అంగీకరించాడు.
7.191.14
ततो भीमो महाबाहुरनीकेषु महागजम् ।
जघान गदया राजन्नश्वत्थामानमित्युत।
परप्रमथनं घोरं मालवस्येन्द्रवर्मणः ॥ ७.१९१.१४ ॥
అప్పుడు మహాబాహువు భీముడు, ఓ రాజా, సైన్యాల మధ్య గదతో ఒక గొప్ప ఏనుగును కొట్టి చంపాడు; ఆ ఏనుగు పేరు అశ్వత్థామ. అది మాలవ రాజు ఇంద్రవర్మకు చెందిన శత్రు సంహారక భయంకర గజం.
7.191.15
भीमसेनस्तु सव्रीडमुपेत्य द्रोणमाहवे ।
अश्वत्थामा हत इति शब्दमुच्चैश्चकार ह ॥ ७.१९१.१५ ॥
కానీ భీమసేనుడు సిగ్గుతో యుద్ధంలో ద్రోణుని సమీపించి, 'అశ్వత్థామ హతుడయ్యాడు' అని బిగ్గరగా అరిచాడు.
7.191.16
अश्वत्थामेति हि गजः ख्यातो नाम्ना हतोऽभवत् ।
कृत्वा मनसि तं भीमो मिथ्या व्याहृतवांस्तदा ॥ ७.१९१.१६ ॥
అశ్వత్థామ అనే పేరుతో ప్రసిద్ధుడైన ఆ ఏనుగు హతమైంది. అప్పుడు భీముడు దానిని మనసులో ఉంచుకుని అబద్ధంగా మాట్లాడాడు.
7.191.17
भीमसेनवचः श्रुत्वा द्रोणस्तत्परमाप्रियम् ।
मनसा सन्नागात्रोऽभूद्यथा सैकतमम्भसि ॥ ७.१९१.१७ ॥
భీమసేనుని మాటలు విని ద్రోణుడు ఆ అత్యంత అప్రియమైన వార్తతో మనసులో కుంగిపోయాడు; నీటిలో మునిగిన ఇసుకదిబ్బలా అంగాలు వాడిపోయాయి.
7.191.18
शङ्कमानः स तन्मिथ्या वीर्यज्ञः स्वसुतस्य वै ।
हतः स इति च श्रुत्वा नैव धैर्यादकम्पत ॥ ७.१९१.१८ ॥
తన కుమారుని పరాక్రమం తెలిసిన ద్రోణుడు ఆ అబద్ధంపై సందేహిస్తూ, 'అతడు హతుడయ్యాడు' అని విని కూడా ధైర్యంతో కంపించలేదు.
7.191.19
स लब्ध्वा चेतनां द्रोणः क्षणेनैव समाश्वसत् ।
अनुचिन्त्यात्मनः पुत्रमविषह्यमरातिभिः ॥ ७.१९१.१९ ॥
ద్రోణుడు స్పృహ పొంది క్షణంలోనే మళ్ళీ ధైర్యం తెచ్చుకున్నాడు. శత్రువులచేత సహింపరాని రీతిలో మరణించిన తన కుమారుని తలచుకొని.
7.191.20
स पार्षतमभिद्रुत्य जिघांसुर्मृत्युमात्मनः ।
अवाकिरत्सहस्रेण तीक्ष्णानां कङ्कपत्रिणाम् ॥ ७.१९१.२० ॥
తన మృత్యువునే చంపగోరి అతడు పార్షతుని (ధృష్టద్యుమ్నుని) పైకి దూకి, వాడి కంకపత్రి బాణాలను వేలకొద్దీ అతనిపై కురిపించాడు.
7.191.21
तं विंशतिसहस्राणि पाञ्चालानां नरर्षभाः ।
यथा चरन्तं सङ्ग्रामे सर्वतोऽवाकिरञ्छरैः ॥ ७.१९१.२१ ॥
యుద్ధంలో తిరుగుతున్న అతనిని పాంచాలుల నరశ్రేష్ఠులైన ఇరవై వేలమంది వీరులు నలువైపుల నుండి బాణాలతో కప్పివేశారు.
7.191.22
शरैस्तैराचितं द्रोणं नापश्याम महारथम् ।
भास्करं जलदै रुद्धं वर्षास्विव विशाम्पते ॥ ७.१९१.२२ ॥
ఓ ప్రజాధిపతీ! ఆ బాణాలచే కప్పబడిన మహారథుడైన ద్రోణుని మేము చూడలేకపోయాము; వర్షాకాలంలో మేఘాలచే కప్పబడిన సూర్యునిలా.
7.191.23
विधूय तान्बाणगणान्पाञ्चालानां महारथः ।
प्रादुश्चक्रे ततो द्रोणो ब्राह्ममस्त्रं परन्तपः ॥ ७.१९१.२३ ॥
పాంచాలుల ఆ బాణసమూహాలను విదిలించి, శత్రువులను తపింపజేసే మహారథుడైన ద్రోణుడు అప్పుడు బ్రహ్మాస్త్రాన్ని ప్రయోగించాడు.
7.191.24
वधाय तेषां शूराणां पाञ्चालानाममर्षितः ।
ततो व्यरोचत द्रोणो विनिघ्नन्सर्वसैनिकान् ॥ ७.१९१.२४ ॥
ఆ శూరులైన పాంచాలులను వధించుటకు రోషముతో ఉన్న ద్రోణుడు అప్పుడు సర్వసైనికులను సంహరిస్తూ ప్రకాశించాడు.
7.191.25
शिरांस्यापातयच्चापि पाञ्चालानां महामृधे ।
तथैव परिघाकारान्बाहून्कनकभूषणान् ॥ ७.१९१.२५ ॥
మహాయుద్ధంలో అతడు పాంచాలుల తలలను కూడా నేలకూల్చాడు; అలాగే గద ఆకారంలో ఉన్న, బంగారు ఆభరణాలతో అలంకరించిన బాహువులనూ తెగనరికాడు.
7.191.26
ते वध्यमानाः समरे भारद्वाजेन पार्थिवाः ।
मेदिन्यामन्वकीर्यन्त वातनुन्ना इव द्रुमाः ॥ ७.१९१.२६ ॥
యుద్ధంలో భారద్వాజుని కుమారునిచే వధింపబడుతున్న ఆ రాజులు, గాలికి కూలిన వృక్షాల వలె భూమిపై చెల్లాచెదరుగా పడిపోయారు.
7.191.27
कुञ्जराणां च पततां हयौघानां च भारत ।
अगम्यरूपा पृथिवी मांसशोणितकर्दमा ॥ ७.१९१.२७ ॥
భారతా! పడిపోతున్న ఏనుగులు, గుర్రాల గుంపులతో భూమి మాంసరక్తాల బురదగా మారి, నడవడానికి వీలులేనిదిగా అయింది.
7.191.28
हत्वा विंशतिसाहस्रान्पाञ्चालानां रथव्रजान् ।
अतिष्ठदाहवे द्रोणो विधूमोऽग्निरिव ज्वलन् ॥ ७.१९१.२८ ॥
పాంచాలుల ఇరవై వేల రథసమూహాలను సంహరించి, పొగలేని అగ్నిలా ప్రకాశిస్తూ ద్రోణుడు యుద్ధంలో నిలిచాడు.
7.191.29
तथैव च पुनः क्रुद्धो भारद्वाजः प्रतापवान् ।
वसुदानस्य भल्लेन शिरः कायादपाहरत् ॥ ७.१९१.२९ ॥
అలాగే మళ్లీ కోపోద్రిక్తుడైన పరాక్రమశాలి భారద్వాజుడు, భల్లమనే బాణంతో వసుదానుని తలను అతని శరీరం నుండి నరికివేశాడు.
7.191.30
पुनः पञ्चशतान्मात्स्यान्षट्सहस्रांश्च सृञ्जयान् ।
हस्तिनामयुतं हत्वा जघानाश्वायुतं पुनः ॥ ७.१९१.३० ॥
మళ్లీ ఐదువందల మత్స్యులను, ఆరు వేల సృంజయులను సంహరించి, పది వేల ఏనుగులను చంపి, మళ్లీ పది వేల గుర్రాలను కూడా కూల్చాడు.
7.191.31
क्षत्रियाणामभावाय दृष्ट्वा द्रोणमवस्थितम् ।
ऋषयोऽभ्यागतास्तूर्णं हव्यवाहपुरोगमाः ॥ ७.१९१.३१ ॥
క్షత్రియుల వినాశం కోసం ద్రోణుడు నిలిచి ఉండటం చూసి, అగ్నిని ముందుంచుకున్న ఋషులు వెంటనే వచ్చారు.
7.191.32
विश्वामित्रो जमदग्निर्भरद्वाजोऽथ गौतमः ।
वसिष्ठः कश्यपोऽत्रिश्च ब्रह्मलोकं निनीषवः ॥ ७.१९१.३२ ॥
విశ్వామిత్రుడు, జమదగ్ని, భరద్వాజుడు, గౌతముడు, వసిష్ఠుడు, కశ్యపుడు, అత్రి బ్రహ్మలోకానికి తీసుకెళ్లాలనే కోరికతో వచ్చారు.
7.191.33
सिकताः पृश्नयो गर्गा वालखिल्या मरीचिपाः ।
भृगवोऽङ्गिरसश्चैव सूक्ष्माश्चान्ये महर्षयः ॥ ७.१९१.३३ ॥
సికతులు, పృశ్నులు, గర్గులు, వాలఖిల్యులు, మరీచిపులు, భృగువులు, అంగిరసులు మరియు ఇతర సూక్ష్మ మహర్షులు కూడా వచ్చారు.
7.191.34
त एनमब्रुवन्सर्वे द्रोणमाहरवशोभिनम् ।
अधर्मतः कृतं युद्धं समयो निधनस्य ते ॥ ७.१९१.३४ ॥
వారందరూ యుద్ధశోభను తెచ్చిన ద్రోణునితో ఇలా అన్నారు: "నీవు అధర్మంగా యుద్ధం చేశావు; నీ మరణ సమయం వచ్చింది."
7.191.35
न्यस्यायुधं रणे द्रोण समीक्षास्मानवस्थितान् ।
नातः क्रूरतरं कर्म पुनः कर्तुमिहार्हसि ॥ ७.१९१.३५ ॥
ద్రోణా, రణంలో ఆయుధాన్ని వదిలి ఇక్కడ నిలిచి ఉన్న మమ్మల్ని చూడు. ఇంతకంటే క్రూరమైన కర్మను నీవు మళ్లీ ఇక్కడ చేయడం తగదు.
7.191.36
वेदवेदाङ्गविदुषः सत्यधर्मरतस्य ते ।
ब्राह्मणस्य विशेषेण तवैतन्नोपपद्यते ॥ ७.१९१.३६ ॥
వేదవేదాంగాలను తెలిసినవాడవు, సత్యధర్మంలో ఆసక్తి గలవాడవైన నీకు, ముఖ్యంగా బ్రాహ్మణుడవైన నీకు, ఇది తగదు.
7.191.37
त्यजायुधममोधेषो तिष्ठ वर्त्मनि शाश्वते ।
परिपूर्णश्च कालस्ते वस्तुं लोकेऽद्य मानुषे ॥ ७.१९१.३७ ॥
ఓ అమోఘేషు, ఆయుధాన్ని విడిచిపెట్టు; శాశ్వత మార్గంలో నిలబడు. నేడు మానవలోకంలో నీ నివాసకాలం పూర్తయింది.
7.191.38
ब्रह्मास्त्रेण त्वया दग्धा अनस्त्रज्ञा नरा भुवि ।
यदेतदीदृशं विप्र कृतं कर्म न साधु तत् ॥ ७.१९१.३८ ॥
ఓ విప్రా, నీవు బ్రహ్మాస్త్రంతో భూమిపై అస్త్రజ్ఞులైన మనుష్యులను దహించావు. ఇలాంటి పని నీకు మంచిది కాదు.
7.191.39
न्यस्यायुधं रणे विप्र द्रोण मा त्वं चिरं कृथाः ।
मा पापिष्ठतरं कर्म करिष्यसि पुनर्द्विज ॥ ७.१९१.३९ ॥
ఓ ద్రోణా, రణంలో ఆయుధాన్ని విడిచిపెట్టి ఆలస్యం చేయకు. ఓ ద్విజా, మళ్లీ ఇంతకంటే పాపకరమైన కర్మ చేయకు.
7.191.40
इति तेषां वचः श्रुत्वा भीमसेनवचः स्मरन् ।
धृष्टद्युम्नं च सम्प्रेक्ष्य रणे स विमनाऽभवत् ॥ ७.१९१.४० ॥
వారి ఈ మాటలు విని, భీమసేనుని మాటలను స్మరించి, ధృష్టద్యుమ్నుని చూసి, అతడు రణంలో విమనస్కుడయ్యాడు.
7.191.41
सन्दिह्यमानो व्यथितः कुन्तीपुत्रं युधिष्ठिरम् ।
अहतं वा हतं वेति पप्रच्छ सुतमात्मनः ॥ ७.१९१.४१ ॥
సందేహించి, వ్యథ చెంది, కుంతీపుత్రుడైన యుధిష్ఠిరుని అడిగాడు—'నా కుమారుడు హతుడయ్యాడా, కాదా?'
7.191.42
स्थिरा बुद्धिर्हि द्रोणस्य न पार्थो वक्ष्यतेऽनृतम् ।
त्रयाणामपि लोकानामैश्वर्यार्थे कथञ्चन ॥ ७.१९१.४२ ॥
ద్రోణుని బుద్ధి స్థిరమైనది; పార్థుడు మూడు లోకాల ఐశ్వర్యం కోసమైనా ఏ విధంగానూ అసత్యం పలకడు.
7.191.43
तस्मात्तं परिपप्रच्छ नान्यं कञ्छिद्द्विजर्षभः ।
तस्मिंस्तस्य हि सत्याशा बाल्यात्प्रभृति पाण्डवे ॥ ७.१९१.४३ ॥
అందుచేత ఆ ద్విజశ్రేష్ఠుడు వేరెవరినీ కాదు, అతనినే అడిగాడు; ఎందుకంటే చిన్నప్పటినుండి ఆ పాండవునిపై అతనికి సత్యంపై ఆశ ఉంది.
7.191.44
ततो निष्पाण्डवामुर्वीं करिष्यन्तं युधाम्पतिम् ।
द्रोणं ज्ञात्वा धर्मराजं गोविन्दो व्यथितोऽब्रवीत् ॥ ७.१९१.४४ ॥
అప్పుడు పాండవులు లేని భూమిని చేయబోతున్న యోధుల ప్రభువైన ద్రోణుని తెలుసుకొని, ధర్మరాజుతో గోవిందుడు వ్యథతో ఇలా అన్నాడు.
7.191.45
यद्यर्धदिवसं द्रोणो युध्यते मन्युमास्थितः ।
सत्यं ब्रवीमि ते सेना विनाशं समुपैष्यति ॥ ७.१९१.४५ ॥
ద్రోణుడు కోపంతో అర్ధదినం పోరాడినా, నిజంగా చెబుతున్నాను, నీ సైన్యం వినాశం పొందుతుంది.
7.191.46
स भवांस्त्रातु नो द्रोणात्सत्याज्ज्यायोऽनृतं वचः ।
अनृतं जीवितस्यार्थे वदन्न स्पृश्यतेऽनृतैः ॥ ७.१९१.४६ ॥
మీరు ద్రోణుని నుండి మమ్మల్ని రక్షించాలి. సత్యం కంటే అసత్య వాక్కు శ్రేష్ఠం; ప్రాణం కోసం అసత్యం పలికేవాడు అసత్యాలతో అంటబడడు.
7.191.47
तयोः संवदतोरेवं भीमसेनोऽब्रवीदिदम् ॥ ७.१९१.४७ ॥
ఇలా వారిద్దరూ సంభాషిస్తుండగా భీమసేనుడు ఇది అన్నాడు.
7.191.48
श्रुत्वैवं तु महाराज वधोपायं महात्मनः ।
गाहमानस्य ते सेनां मालवस्येन्द्रवर्मणः ॥ ७.१९१.४८ ॥
మహారాజా, మహాత్ముని వధోపాయాన్ని ఇలా విని, మాళవ ఇంద్రవర్మ నీ సైన్యంలోకి చొచ్చుకుపోతుండగా...
7.191.49
अश्वत्थामेति विख्यातो गजः शक्रगजोपमः ।
निहतो युधि विक्रम्य ततोऽहं द्रोणमब्रुवम् ॥ ७.१९१.४९ ॥
అశ్వత్థామ అనే పేరుతో ప్రసిద్ధిగాంచిన, ఇంద్రుని ఏనుగుతో సమానమైన ఒక ఏనుగు యుద్ధంలో పరాక్రమంతో చంపబడింది. అప్పుడు నేను ద్రోణునితో అన్నాను.
7.191.50
अश्वत्थामा हतो ब्रह्मन्निवर्तस्वाहवादिति ।
नूनं नाश्रद्दधद्वाक्यमेष मे पुरुषर्षभः ॥ ७.१९१.५० ॥
'బ్రాహ్మణుడా, అశ్వత్థామ చంపబడ్డాడు, యుద్ధం నుండి వెనక్కి తిరుగు.' నిశ్చయంగా ఆ పురుషోత్తముడు ఈ మాటను నమ్మలేదు.
7.191.51
स त्वं गोविन्दवाक्यानि मानयस्व जयैषिणः ।
द्रोणाय निहतं शंस राजञ्शारद्वतीसुतम् ॥ ७.१९१.५१ ॥
విజయాన్ని కోరే నువ్వు గోవిందుని మాటలను గౌరవించు. రాజా, ద్రోణునితో శారద్వతుని కుమారుడు చంపబడ్డాడని చెప్పు.
7.191.52
त्वयोक्ते नैव युध्येत जातु राजन्द्विजर्षभः ।
सत्यवागिति लोकेऽस्मिन्भवान्ख्यातो जनाधिप ॥ ७.१९१.५२ ॥
నువ్వు చెబితే ఆ ద్విజశ్రేష్ఠుడు ఎప్పుడూ యుద్ధం చేయడు. రాజా, జనాధిపా, ఈ లోకంలో నువ్వు సత్యవాదిగా ప్రసిద్ధుడవు.
7.191.53
तस्य तद्वचनं श्रुत्वा कृष्णवाक्यप्रचोदितः ।
भावित्वाच्च महाराज वक्तुं समुपचक्रमे ॥ ७.१९१.५३ ॥
అతని ఆ మాటను విని, కృష్ణుని మాటలచే ప్రేరేపితుడై, జరగవలసినది కనుక, మహారాజా, అతను మాట్లాడటం ప్రారంభించాడు.
7.191.54
तमतथ्यभये मग्नो जये सक्तो युधिष्ठिरः ।
अश्वत्थामा हति शब्दमुच्चैश्चकार ह।
अव्यक्तमब्रवीद्राजन्हतः कुञ्जर इत्युत ॥ ७.१९१.५४ ॥
అసత్యభయంలో మునిగి, విజయంలో ఆసక్తుడైన యుధిష్ఠిరుడు 'అశ్వత్థామ చంపబడ్డాడు' అనే శబ్దాన్ని బిగ్గరగా పలికాడు. రాజా, అస్పష్టంగా 'ఏనుగు చంపబడింది' అని అన్నాడు.
7.191.55
तस्य पूर्वं रथः पृथ्व्याश्चतुरङ्गुलमुच्छ्रितः ।
बभूवैवं च तेनोक्ते तस्य वाहाः स्पृशन्महीम् ॥ ७.१९१.५५ ॥
అతని రథం ముందు భూమికి నాలుగు అంగుళాలు ఎత్తులో ఉండేది; అతడు అలా చెప్పగానే అతని గుర్రాలు భూమిని తాకాయి.
7.191.56
युधिष्ठिरात्तु तद्वाक्यं श्रुत्वा द्रोणो महारथः ।
पुत्रव्यसनसन्तप्तो निराशो जीवितेऽभवत् ॥ ७.१९१.५६ ॥
యుధిష్ఠిరుని ఆ మాట విని మహారథుడైన ద్రోణుడు కుమారుని మరణంతో సంతప్తుడై జీవితంపై ఆశ కోల్పోయాడు.
7.191.57
आगस्कृतमिवात्मानं पाण्डवानां महात्मनाम् ।
ऋषिवाक्येन मन्वानः श्रुत्वा च निहतं सुतम् ॥ ७.१९१.५७ ॥
మహాత్ములైన పాండవులకు అపరాధం చేసినట్లు తనను తాను భావించి, ఋషి వాక్యంతో, కుమారుడు చంపబడ్డాడని విని.
7.191.58
विचेताः परमोद्विग्नो धृष्टद्युम्नमवेक्ष्य च ।
योद्धुं नाशक्नुवद्राजन्यथापूर्वमरिन्दमः ॥ ७.१९१.५८ ॥
ఓ రాజా! శత్రువులను అణచే ద్రోణుడు అత్యంత కలవరపడి, ధృష్టద్యుమ్నుని చూసి, మునుపటిలా యుద్ధం చేయలేకపోయాడు.