มหาภารตะ · อัธยายะ 7.191
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
7.191.1
पाञ्चालानां ततो द्रोणोऽप्यकरोत्कदनं महत् ।
यथा क्रुद्धो रणे शक्रो दानवानां क्षयं पुरा ॥ ७.१९१.१ ॥
ต่อมา พระโทรณะก็ได้ทำการสังหารครั้งใหญ่ในหมู่ปาญจาลทั้งหลาย ดุจพระอินทร์ผู้กริ้วโกรธในการรบ ซึ่งเคยทำลายหมู่ทานพในกาลก่อน
7.191.2
द्रोणास्त्रेण महाराज वध्यमानाः परे युधि ।
नात्रसन्त रणे द्रोणत्सत्ववन्तो महारथाः ॥ ७.१९१.२ ॥
ข้าแต่มหาราช แม้ถูกอาวุธของพระโทรณะสังหารในการรบ ฝ่ายศัตรูผู้กล้าหาญและเป็นมหารถีทั้งหลายก็มิได้หวาดกลัวในการศึกเลย
7.191.3
युध्यमाना महाराज पाञ्चालाः सृञ्जयास्तथा ।
द्रोणमेवाभ्ययुर्युद्धे योधयन्तो महारथाः ॥ ७.१९१.३ ॥
ข้าแต่มหาราช ปาญจาลและสฤญชัยทั้งหลาย ซึ่งเป็นมหารถีและต่อสู้อยู่ในการรบ ได้เข้าโจมตีพระโทรณะโดยตรงในการศึก
7.191.4
तेषां तु च्छाद्यमानानां पाञ्चालानां समन्ततः ।
अभवद्भैरवो नादो वध्यतां शरवृष्टिभिः ॥ ७.१९१.४ ॥
เมื่อปาญจาลถูกห่อหุ้มด้วยลูกศรและถูกสังหารด้วยฝนลูกศรรอบด้าน เสียงร้องอันน่าสะพรึงกลัวก็ดังขึ้น
7.191.5
वध्यमानेषु सङ्ग्रामे पाञ्चालेषु महात्मना ।
उदीर्यमाणे द्रोणास्त्रे पाण्डवान्भयमाविशत् ॥ ७.१९१.५ ॥
ขณะที่ปาญจาลถูกผู้ยิ่งใหญ่ในจิตใจสังหารในสงคราม และอาวุธของพระโทรณะถูกปล่อยออกไป ความกลัวก็บังเกิดแก่ปาณฑพทั้งหลาย
7.191.6
दृष्ट्वाऽश्वनरयोधानां विपुलं च क्षयं युधि ।
पाण्डवेया महाराज नाशशंसुर्जयं तदा ॥ ७.१९१.६ ॥
ข้าแต่มหาราช เมื่อเห็นความวินาศอันมหาศาลของม้า คน และนักรบในการรบ บุตรแห่งปาณฑุจึงสิ้นหวังในชัยชนะในขณะนั้น
7.191.7
कच्चिद्द्रोणो न नः सर्वान्क्षपयेत्परमास्त्रवित् ।
समिद्धः शिशिरापाये दहन्कक्षमिवानलः ॥ ७.१९१.७ ॥
พระโทรณะผู้รู้อาวุธอันยอดเยี่ยม จะทำลายพวกเราทั้งหมดหรือไม่ เหมือนไฟที่ลุกโชนเมื่อสิ้นฤดูหนาวเผาหญ้าแห้งให้วอดไป
7.191.8
न चैनं संयुगे कश्चित्समर्थः प्रतिवीक्षितुम् ।
न चैनमर्जुनो जातु प्रतियुध्येत धर्मवित् ॥ ७.१९१.८ ॥
ในการรบไม่มีผู้ใดสามารถแม้แต่จะมองพระโทรณะได้ และอรชุนผู้รู้ธรรมจะไม่ยอมต่อสู้กับท่านเป็นอันขาด
7.191.9
त्रस्तान्कुन्तीसुतान्दृष्ट्वा द्रोणसायकपीडितान् ।
मतिमाञ्श्रेयसे युक्तः केशवोऽर्जुनमब्रवीत् ॥ ७.१९१.९ ॥
เมื่อเห็นบุตรแห่งกุนตีหวาดกลัวและถูกลูกศรของพระโทรณะทิ่มแทง พระเกศวผู้มีปัญญาและมุ่งหวังสิ่งอันเป็นประโยชน์ จึงตรัสแก่อรชุนว่า
7.191.10
नैष युद्धेन सङ्ग्रामे जेतुं शक्यः कथञ्चन ।
सधनुर्धन्विनां श्रेष्ठो देवैरपि सवासवैः ॥ ७.१९१.१० ॥
ผู้นี้ไม่อาจถูกพิชิตได้ในการรบด้วยวิธีใดๆ ท่านเป็นยอดของผู้ยิงธนู แม้เทวดาพร้อมด้วยพระอินทร์ก็ไม่อาจเอาชนะได้
7.191.11
न्यस्तशस्त्रस्तु सङ्गारमे शक्यो हन्तुं भवेन्नृभिः ।
आस्थीयतां जये योगो धर्ममुत्सृज्य पाण्डवाः।
यथा न संयुगे सर्वान्निहन्याद्रुक्मवाहनः ॥ ७.१९१.११ ॥
ผู้ที่วางอาวุธลงแล้วเท่านั้นที่มนุษย์อาจสังหารได้ในการรบ ข้าแต่ปาณฑพ จงละทิ้งธรรมและยึดถือหนทางสู่ชัยชนะ เพื่อมิให้ผู้มีรถทองคำสังหารทุกคนในการรบ
7.191.12
अश्वत्थाम्नि हते नैष युध्येदिति मतिर्मम ।
तं हतं संयुगे कश्चिदस्मै शंसतु मानवः ॥ ७.१९१.१२ ॥
ข้าพเจ้าเห็นว่า หากอัศวัตถามันถูกสังหาร ท่านจะไม่ต่อสู้อีกต่อไป ขอให้มีผู้ใดผู้หนึ่งบอกท่านว่าอัศวัตถามันถูกสังหารแล้วในการรบ
7.191.13
एतन्नारोचयद्राजन्कुन्तीपुत्रो धनञ्जयः ।
अन्ये त्वरोचयन्सर्वे कृच्छ्रेण तु युधिष्ठिरः ॥ ७.१९१.१३ ॥
ข้าแต่พระราชา ธนัญชัยบุตรแห่งกุนตีมิได้เห็นด้วยกับเรื่องนี้ ส่วนทุกคนที่เหลือเห็นด้วย แต่ยุธิษฐิระเห็นด้วยอย่างยากลำบาก
7.191.14
ततो भीमो महाबाहुरनीकेषु महागजम् ।
जघान गदया राजन्नश्वत्थामानमित्युत।
परप्रमथनं घोरं मालवस्येन्द्रवर्मणः ॥ ७.१९१.१४ ॥
ครั้งนั้น ภีมะผู้มีแขนอันทรงพลัง ในกองทัพ ข้าแต่พระราชา ได้ตีช้างใหญ่เชือกหนึ่งซึ่งมีชื่อว่าอัศวัตถามันด้วยกระบอง ช้างนั้นเป็นของพระเจ้ามาลวะอินทรวรมัน เป็นผู้ทำลายศัตรูอันน่าสะพรึงกลัว
7.191.15
भीमसेनस्तु सव्रीडमुपेत्य द्रोणमाहवे ।
अश्वत्थामा हत इति शब्दमुच्चैश्चकार ह ॥ ७.१९१.१५ ॥
ฝ่ายภีมเสนะรู้สึกละอายใจ จึงเข้าไปหาพระโทรณะในการรบ และตะโกนเสียงดังว่า "อัศวัตถามันถูกสังหารแล้ว!"
7.191.16
अश्वत्थामेति हि गजः ख्यातो नाम्ना हतोऽभवत् ।
कृत्वा मनसि तं भीमो मिथ्या व्याहृतवांस्तदा ॥ ७.१९१.१६ ॥
ช้างที่มีชื่อว่าอัศวัตถามันได้ถูกสังหารแล้วจริง ภีมะจึงนึกถึงช้างตัวนั้นในใจ แล้วจึงกล่าวคำเท็จในขณะนั้น
7.191.17
भीमसेनवचः श्रुत्वा द्रोणस्तत्परमाप्रियम् ।
मनसा सन्नागात्रोऽभूद्यथा सैकतमम्भसि ॥ ७.१९१.१७ ॥
เมื่อพระโทรณะได้ยินคำของภีมเสนะ ซึ่งเป็นข่าวที่ไม่น่าปรารถนาอย่างยิ่ง จิตใจของท่านก็ท้อแท้ อวัยวะทั้งหลายอ่อนล้า เหมือนสันทรายที่จมอยู่ในน้ำ
7.191.18
शङ्कमानः स तन्मिथ्या वीर्यज्ञः स्वसुतस्य वै ।
हतः स इति च श्रुत्वा नैव धैर्यादकम्पत ॥ ७.१९१.१८ ॥
พระโทรณะสงสัยในคำเท็จนั้น เพราะท่านรู้ถึงความกล้าหาญของบุตรของตน เมื่อได้ยินว่า "เขาถูกสังหารแล้ว" ท่านก็มิได้สั่นไหวเพราะความมั่นคง
7.191.19
स लब्ध्वा चेतनां द्रोणः क्षणेनैव समाश्वसत् ।
अनुचिन्त्यात्मनः पुत्रमविषह्यमरातिभिः ॥ ७.१९१.१९ ॥
พระโทรณะได้สติกลับคืนมา และในพริบตาเดียวก็ฟื้นความมั่นใจขึ้นใหม่ เมื่อคิดถึงบุตรของตนซึ่งถูกศัตรูสังหารจนทนไม่ได้
7.191.20
स पार्षतमभिद्रुत्य जिघांसुर्मृत्युमात्मनः ।
अवाकिरत्सहस्रेण तीक्ष्णानां कङ्कपत्रिणाम् ॥ ७.१९१.२० ॥
ท่านพุ่งเข้าหาปารษตะ (ธฤษฏทยุมนะ) ด้วยความปรารถนาจะสังหารความตายของตนเอง และได้ระดมลูกศรปลายแหลมมีขนนกกระเรียนพันดอกใส่ปารษตะ
7.191.21
तं विंशतिसहस्राणि पाञ्चालानां नरर्षभाः ।
यथा चरन्तं सङ्ग्रामे सर्वतोऽवाकिरञ्छरैः ॥ ७.१९१.२१ ॥
ปาญจาละจำนวนยี่สิบพันคน ผู้เป็นเสือในหมู่มนุษย์ ได้ปกคลุมท่านไว้โดยรอบด้วยลูกศร ขณะที่ท่านเคลื่อนไหวอยู่ในการรบ
7.191.22
शरैस्तैराचितं द्रोणं नापश्याम महारथम् ।
भास्करं जलदै रुद्धं वर्षास्विव विशाम्पते ॥ ७.१९१.२२ ॥
ข้าแต่เจ้าแห่งประชาชน พวกเรามองไม่เห็นรถศึกผู้ยิ่งใหญ่คือโทรณะ ซึ่งถูกลูกศรเหล่านั้นปกคลุม เหมือนดวงอาทิตย์ที่ถูกเมฆบดบังในฤดูฝน
7.191.23
विधूय तान्बाणगणान्पाञ्चालानां महारथः ।
प्रादुश्चक्रे ततो द्रोणो ब्राह्ममस्त्रं परन्तपः ॥ ७.१९१.२३ ॥
ขณะนั้น โทรณะผู้เป็นรถศึกผู้ยิ่งใหญ่ ผู้แผดเผาศัตรู ได้สลัดกลุ่มลูกศรของปาญจาละเหล่านั้นออกไป แล้วจึงปล่อยอาวุธพรหมาสตร์ออกมา
7.191.24
वधाय तेषां शूराणां पाञ्चालानाममर्षितः ।
ततो व्यरोचत द्रोणो विनिघ्नन्सर्वसैनिकान् ॥ ७.१९१.२४ ॥
โทรณะผู้เดือดดาลเพราะการสังหารวีรบุรุษปาญจาละเหล่านั้น จึงส่องแสงรุ่งโรจน์ขึ้น ขณะสังหารทหารทั้งปวง
7.191.25
शिरांस्यापातयच्चापि पाञ्चालानां महामृधे ।
तथैव परिघाकारान्बाहून्कनकभूषणान् ॥ ७.१९१.२५ ॥
ในมหาสงคราม ท่านยังทำให้ศีรษะของปาญจาละร่วงลงมา และแขนทั้งหลายก็เช่นกัน มีรูปร่างเหมือนท่อนไม้ประดับด้วยเครื่องทองคำ
7.191.26
ते वध्यमानाः समरे भारद्वाजेन पार्थिवाः ।
मेदिन्यामन्वकीर्यन्त वातनुन्ना इव द्रुमाः ॥ ७.१९१.२६ ॥
บรรดากษัตริย์เหล่านั้น ถูกบุตรของภารทวาชสังหารในการรบ ต่างล้มลงกระจัดกระจายบนพื้นแผ่นดิน เหมือนต้นไม้ที่ถูกลมพัดล้ม
7.191.27
कुञ्जराणां च पततां हयौघानां च भारत ।
अगम्यरूपा पृथिवी मांसशोणितकर्दमा ॥ ७.१९१.२७ ॥
ข้าแต่ภารตะ เมื่อช้างและฝูงม้าจำนวนมากล้มลง แผ่นดินก็กลายเป็นที่ไม่อาจย่างเท้าผ่านได้ เป็นโคลนของเนื้อและเลือด
7.191.28
हत्वा विंशतिसाहस्रान्पाञ्चालानां रथव्रजान् ।
अतिष्ठदाहवे द्रोणो विधूमोऽग्निरिव ज्वलन् ॥ ७.१९१.२८ ॥
โทรณะได้สังหารกองรถศึกของปาญจาละจำนวนยี่สิบพัน แล้วยืนหยัดอยู่ในการรบ ลุกโชนเหมือนไฟที่ไม่มีควัน
7.191.29
तथैव च पुनः क्रुद्धो भारद्वाजः प्रतापवान् ।
वसुदानस्य भल्लेन शिरः कायादपाहरत् ॥ ७.१९१.२९ ॥
อีกครั้ง บุตรของภารทวาชผู้มีอานุภาพ ผู้เดือดดาลอีกครั้ง ก็ได้ใช้ลูกศรภัลละตัดศีรษะของวสุทานะออกจากร่าง
7.191.30
पुनः पञ्चशतान्मात्स्यान्षट्सहस्रांश्च सृञ्जयान् ।
हस्तिनामयुतं हत्वा जघानाश्वायुतं पुनः ॥ ७.१९१.३० ॥
อีกครั้ง เมื่อสังหารมัตสยะห้าร้อยคนและสฤญชัยหกพันคน กับช้างหนึ่งหมื่น แล้วท่านก็ฟาดฟันม้าอีกหนึ่งหมื่นตัว
7.191.31
क्षत्रियाणामभावाय दृष्ट्वा द्रोणमवस्थितम् ।
ऋषयोऽभ्यागतास्तूर्णं हव्यवाहपुरोगमाः ॥ ७.१९१.३१ ॥
เมื่อเห็นโทรณะยืนอยู่ที่นั่นเพื่อทำลายกษัตริย์ทั้งหลาย เหล่าฤๅษีที่มีไฟแห่งยัญนำหน้า ก็รีบเสด็จเข้ามาใกล้
7.191.32
विश्वामित्रो जमदग्निर्भरद्वाजोऽथ गौतमः ।
वसिष्ठः कश्यपोऽत्रिश्च ब्रह्मलोकं निनीषवः ॥ ७.१९१.३२ ॥
วิศวามิตร ชมทัคนี ภารทวาช เคาตมะ วสิษฐะ กัศยปะ และอัตริ ต่างมาเพราะปรารถนาจะนำท่านไปยังพรหมโลก
7.191.33
सिकताः पृश्नयो गर्गा वालखिल्या मरीचिपाः ।
भृगवोऽङ्गिरसश्चैव सूक्ष्माश्चान्ये महर्षयः ॥ ७.१९१.३३ ॥
สิกะตะ ปฤศนิ คารคะ วาลขิลยะ มรีจิปะ ภฤคุ และอังคิรัส รวมทั้งมหาฤๅษีผู้ละเอียดอ่อนอื่นๆ ก็มาด้วยเช่นกัน
7.191.34
त एनमब्रुवन्सर्वे द्रोणमाहरवशोभिनम् ।
अधर्मतः कृतं युद्धं समयो निधनस्य ते ॥ ७.१९१.३४ ॥
ทุกท่านได้กล่าวแก่โทรณะผู้เป็นความรุ่งโรจน์ของการรบว่า "ท่านได้ทำการรบโดยไม่เป็นธรรม บัดนี้เวลาแห่งความตายของท่านมาถึงแล้ว"
7.191.35
न्यस्यायुधं रणे द्रोण समीक्षास्मानवस्थितान् ।
नातः क्रूरतरं कर्म पुनः कर्तुमिहार्हसि ॥ ७.१९१.३५ ॥
ข้าแต่โทรณะ จงวางอาวุธลงในการรบ และดูพวกเราที่ยืนอยู่ที่นี่ ท่านไม่ควรกระทำกรรมที่โหดร้ายยิ่งกว่านี้อีกเลย
7.191.36
वेदवेदाङ्गविदुषः सत्यधर्मरतस्य ते ।
ब्राह्मणस्य विशेषेण तवैतन्नोपपद्यते ॥ ७.१९१.३६ ॥
สำหรับท่านผู้รอบรู้ในพระเวทและเวทางค์ ผู้ยินดีในสัจจะและธรรม และโดยเฉพาะในฐานะพราหมณ์ การกระทำเช่นนี้ไม่เหมาะสมกับท่านเลย
7.191.37
त्यजायुधममोधेषो तिष्ठ वर्त्मनि शाश्वते ।
परिपूर्णश्च कालस्ते वस्तुं लोकेऽद्य मानुषे ॥ ७.१९१.३७ ॥
ข้าแต่ท่านผู้ลูกศรไม่เคยพลาด จงวางอาวุธลงและยืนอยู่บนมรรคาอันนิรันดร์ บัดนี้เวลาที่ท่านจะดำรงอยู่ในโลกมนุษย์ได้สิ้นสุดลงแล้ว
7.191.38
ब्रह्मास्त्रेण त्वया दग्धा अनस्त्रज्ञा नरा भुवि ।
यदेतदीदृशं विप्र कृतं कर्म न साधु तत् ॥ ७.१९१.३८ ॥
ข้าแต่พราหมณ์ ท่านได้เผามนุษย์ผู้รู้อาวุธทั้งหลายบนแผ่นดินด้วยพรหมาสตร์ของท่าน การกระทำเช่นนี้ที่ท่านได้ทำลงไปนั้นไม่ดีเลย
7.191.39
न्यस्यायुधं रणे विप्र द्रोण मा त्वं चिरं कृथाः ।
मा पापिष्ठतरं कर्म करिष्यसि पुनर्द्विज ॥ ७.१९१.३९ ॥
ข้าแต่พราหมณ์โทรณะ จงวางอาวุธลงในการรบ อย่าได้รอช้าเลย ข้าแต่ผู้เกิดสองครั้ง อย่าได้กระทำกรรมที่บาปยิ่งกว่านี้อีกเลย
7.191.40
इति तेषां वचः श्रुत्वा भीमसेनवचः स्मरन् ।
धृष्टद्युम्नं च सम्प्रेक्ष्य रणे स विमनाऽभवत् ॥ ७.१९१.४० ॥
เมื่อได้ฟังถ้อยคำของพวกเขาเหล่านั้น และระลึกถึงถ้อยคำของภีมเสน และมองไปยังธฤษฏทยุมน์ โทรณะก็กลายเป็นผู้หม่นหมองใจในการรบ
7.191.41
सन्दिह्यमानो व्यथितः कुन्तीपुत्रं युधिष्ठिरम् ।
अहतं वा हतं वेति पप्रच्छ सुतमात्मनः ॥ ७.१९१.४१ ॥
โทรณะลังเลและทุกข์ใจ จึงถามยุธิษฐิระ บุตรของกุนตี ว่าบุตรของตนถูกฆ่าแล้วหรือยังไม่ถูกฆ่า
7.191.42
स्थिरा बुद्धिर्हि द्रोणस्य न पार्थो वक्ष्यतेऽनृतम् ।
त्रयाणामपि लोकानामैश्वर्यार्थे कथञ्चन ॥ ७.१९१.४२ ॥
ใจของโทรณะมั่นคง เพราะปารถะจะไม่กล่าวเท็จไม่ว่าด้วยเหตุใด แม้เพื่ออำนาจปกครองไตรโลก
7.191.43
तस्मात्तं परिपप्रच्छ नान्यं कञ्छिद्द्विजर्षभः ।
तस्मिंस्तस्य हि सत्याशा बाल्यात्प्रभृति पाण्डवे ॥ ७.१९१.४३ ॥
ฉะนั้น ผู้เลิศในหมู่ผู้เกิดสองครั้งจึงถามท่านเพียงผู้เดียว มิได้ถามผู้ใดอื่น เพราะตั้งแต่วัยเยาว์ ท่านมีความหวังในความจริงของปาณฑพผู้นั้น
7.191.44
ततो निष्पाण्डवामुर्वीं करिष्यन्तं युधाम्पतिम् ।
द्रोणं ज्ञात्वा धर्मराजं गोविन्दो व्यथितोऽब्रवीत् ॥ ७.१९१.४४ ॥
ครั้นนั้น โควินทะรู้ว่าโทรณะผู้เป็นจอมนักรบกำลังจะทำให้แผ่นดินปราศจากปาณฑพ จึงตรัสด้วยความทุกข์ใจแก่พระราชาแห่งธรรม
7.191.45
यद्यर्धदिवसं द्रोणो युध्यते मन्युमास्थितः ।
सत्यं ब्रवीमि ते सेना विनाशं समुपैष्यति ॥ ७.१९१.४५ ॥
หากโทรณะต่อสู้ไปครึ่งวันด้วยความโกรธ เรากล่าวความจริงแก่ท่านว่า กองทัพของท่านจะถึงความพินาศ
7.191.46
स भवांस्त्रातु नो द्रोणात्सत्याज्ज्यायोऽनृतं वचः ।
अनृतं जीवितस्यार्थे वदन्न स्पृश्यतेऽनृतैः ॥ ७.१९१.४६ ॥
ขอท่านช่วยคุ้มครองพวกเราจากโทรณะเถิด คำพูดอันไม่จริงที่ประเสริฐกว่าความจริง ผู้กล่าวเท็จเพื่อรักษาชีวิตย่อมไม่ถูกเรื่องเท็จแตะต้อง
7.191.47
तयोः संवदतोरेवं भीमसेनोऽब्रवीदिदम् ॥ ७.१९१.४७ ॥
ขณะที่ทั้งสองกำลังสนทนากันเช่นนั้น ภีมเสนกล่าวถ้อยคำนี้
7.191.48
श्रुत्वैवं तु महाराज वधोपायं महात्मनः ।
गाहमानस्य ते सेनां मालवस्येन्द्रवर्मणः ॥ ७.१९१.४८ ॥
มหาราชเอ๋ย เมื่อได้ฟังวิธีฆ่าผู้มีใจยิ่งใหญ่ คืออินทรวรมันแห่งมาลวะ ขณะที่ท่านรุกเข้าไปในกองทัพของท่าน...
7.191.49
अश्वत्थामेति विख्यातो गजः शक्रगजोपमः ।
निहतो युधि विक्रम्य ततोऽहं द्रोणमब्रुवम् ॥ ७.१९१.४९ ॥
ช้างนามว่าอัศวัตถามา มีชื่อเสียงโด่งดัง ประดุจช้างของพระอินทร์ ถูกฆ่าในการรบด้วยความกล้าหาญ ครั้นนั้นเราจึงกล่าวกับโทรณะ
7.191.50
अश्वत्थामा हतो ब्रह्मन्निवर्तस्वाहवादिति ।
नूनं नाश्रद्दधद्वाक्यमेष मे पुरुषर्षभः ॥ ७.१९१.५० ॥
ท่านพราหมณ์ อัศวัตถามาถูกฆ่าแล้ว ขอท่านหยุดรบเถิด แต่บุรุษผู้ประเสริฐผู้นั้นคงไม่เชื่อถ้อยคำของเรา
7.191.51
स त्वं गोविन्दवाक्यानि मानयस्व जयैषिणः ।
द्रोणाय निहतं शंस राजञ्शारद्वतीसुतम् ॥ ७.१९१.५१ ॥
ท่านผู้แสวงหาชัยชนะ ขอจงให้เกียรติแก่ถ้อยคำของโควินทะ ขอท่านแจ้งแก่โทรณะว่า บุตรของศารทวัตได้ถูกฆ่าแล้ว
7.191.52
त्वयोक्ते नैव युध्येत जातु राजन्द्विजर्षभः ।
सत्यवागिति लोकेऽस्मिन्भवान्ख्यातो जनाधिप ॥ ७.१९१.५२ ॥
หากท่านกล่าวเช่นนั้น พราหมณ์ผู้ประเสริฐนั้นจะไม่ต่อสู้เลย ท่านผู้เป็นเจ้าแห่งประชาเอ๋ย ท่านเป็นที่รู้จักในโลกนี้ว่าเป็นผู้พูดจริง
7.191.53
तस्य तद्वचनं श्रुत्वा कृष्णवाक्यप्रचोदितः ।
भावित्वाच्च महाराज वक्तुं समुपचक्रमे ॥ ७.१९१.५३ ॥
ครั้นได้ฟังคำของเขา ถูกถ้อยคำของกฤษณะชักนำ และเพราะเป็นไปตามที่กำหนดไว้ มหาราชเอ๋ย ยุธิษฐิระจึงเริ่มกล่าวขึ้น
7.191.54
तमतथ्यभये मग्नो जये सक्तो युधिष्ठिरः ।
अश्वत्थामा हति शब्दमुच्चैश्चकार ह।
अव्यक्तमब्रवीद्राजन्हतः कुञ्जर इत्युत ॥ ७.१९१.५४ ॥
ยุธิษฐิระจมอยู่ในความกลัวต่อการพูดสิ่งไม่จริง และยึดติดอยู่กับชัยชนะ จึงเปล่งเสียงดังว่า อัศวัตถามาถูกฆ่าแล้ว มหาราชเอ๋ย เขายังพูดเบาๆ อีกว่า ช้างถูกฆ่าแล้ว
7.191.55
तस्य पूर्वं रथः पृथ्व्याश्चतुरङ्गुलमुच्छ्रितः ।
बभूवैवं च तेनोक्ते तस्य वाहाः स्पृशन्महीम् ॥ ७.१९१.५५ ॥
ก่อนหน้านี้ รถศึกของเขาอยู่สูงจากพื้นดินสี่นิ้ว แต่เมื่อเขากล่าวเช่นนั้น ม้าของเขาก็เริ่มแตะพื้นดิน
7.191.56
युधिष्ठिरात्तु तद्वाक्यं श्रुत्वा द्रोणो महारथः ।
पुत्रव्यसनसन्तप्तो निराशो जीवितेऽभवत् ॥ ७.१९१.५६ ॥
ครั้นได้ฟังถ้อยคำนั้นจากยุธิษฐิระ โทรณะผู้เป็นนักรบรถศึกผู้ยิ่งใหญ่ เร่าร้อนด้วยความโศกเศร้าเพราะการสูญเสียบุตร จึงหมดหวังในการมีชีวิต
7.191.57
आगस्कृतमिवात्मानं पाण्डवानां महात्मनाम् ।
ऋषिवाक्येन मन्वानः श्रुत्वा च निहतं सुतम् ॥ ७.१९१.५७ ॥
ท่านคิดว่าตนได้ทำผิดต่อปาณฑพผู้มีใจยิ่งใหญ่ ตามที่ฤๅษีได้กล่าวไว้ และเมื่อได้ฟังว่าบุตรของตนถูกฆ่าแล้ว
7.191.58
विचेताः परमोद्विग्नो धृष्टद्युम्नमवेक्ष्य च ।
योद्धुं नाशक्नुवद्राजन्यथापूर्वमरिन्दमः ॥ ७.१९१.५८ ॥
มหาราชเอ๋ย โทรณะผู้ปราบศัตรูเสียสติ ตื่นตระหนกอย่างยิ่ง เมื่อแลเห็นธฤษฏทยุมนา ก็ไม่อาจต่อสู้ได้เหมือนเดิม