महाभारत · अध्याय 7.191
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
7.191.1
पाञ्चालानां ततो द्रोणोऽप्यकरोत्कदनं महत् ।
यथा क्रुद्धो रणे शक्रो दानवानां क्षयं पुरा ॥ ७.१९१.१ ॥
नंतर द्रोणानेही पाञ्चालांचा मोठा संहार केला, जसा पूर्वी रणात संतापलेल्या इंद्राने दानवांचा नाश केला होता.
7.191.2
द्रोणास्त्रेण महाराज वध्यमानाः परे युधि ।
नात्रसन्त रणे द्रोणत्सत्ववन्तो महारथाः ॥ ७.१९१.२ ॥
हे महाराजा, द्रोणाच्या अस्त्राने युद्धात मारले जात असतानाही ते शूर महारथी रणात भ्यायले नाहीत.
7.191.3
युध्यमाना महाराज पाञ्चालाः सृञ्जयास्तथा ।
द्रोणमेवाभ्ययुर्युद्धे योधयन्तो महारथाः ॥ ७.१९१.३ ॥
हे महाराजा, युद्ध करणारे पाञ्चाल आणि सृंजय महारथीही द्रोणावरच युद्धात चाल करून गेले.
7.191.4
तेषां तु च्छाद्यमानानां पाञ्चालानां समन्ततः ।
अभवद्भैरवो नादो वध्यतां शरवृष्टिभिः ॥ ७.१९१.४ ॥
पाञ्चालांना सर्व बाजूंनी बाणांच्या वर्षावाने झाकले जात असताना आणि ते मारले जात असताना भयंकर नाद उठला.
7.191.5
वध्यमानेषु सङ्ग्रामे पाञ्चालेषु महात्मना ।
उदीर्यमाणे द्रोणास्त्रे पाण्डवान्भयमाविशत् ॥ ७.१९१.५ ॥
युद्धात महात्म्या द्रोणाने पाञ्चालांना मारत असताना आणि द्रोणास्त्र सोडले जात असताना पांडवांच्या मनात भय शिरले.
7.191.6
दृष्ट्वाऽश्वनरयोधानां विपुलं च क्षयं युधि ।
पाण्डवेया महाराज नाशशंसुर्जयं तदा ॥ ७.१९१.६ ॥
हे महाराजा, युद्धात घोडे, माणसे आणि योद्ध्यांचा मोठा नाश पाहून पांडवपुत्रांनी तेव्हा विजयाची आशा सोडली.
7.191.7
कच्चिद्द्रोणो न नः सर्वान्क्षपयेत्परमास्त्रवित् ।
समिद्धः शिशिरापाये दहन्कक्षमिवानलः ॥ ७.१९१.७ ॥
परम अस्त्रांना जाणणारा द्रोण आपणा सर्वांचा नाश करील काय? शिशिर ऋतूच्या अंती पेटलेला अग्नी जसा कोरडे गवत जाळतो तसा.
7.191.8
न चैनं संयुगे कश्चित्समर्थः प्रतिवीक्षितुम् ।
न चैनमर्जुनो जातु प्रतियुध्येत धर्मवित् ॥ ७.१९१.८ ॥
युद्धात त्याच्याकडे तोंड करून पाहण्यासही कोणी समर्थ नाही; धर्मज्ञ अर्जुनही त्याच्याशी कधी लढू शकणार नाही.
7.191.9
त्रस्तान्कुन्तीसुतान्दृष्ट्वा द्रोणसायकपीडितान् ।
मतिमाञ्श्रेयसे युक्तः केशवोऽर्जुनमब्रवीत् ॥ ७.१९१.९ ॥
द्रोणाच्या बाणांनी पीडित व भयभीत झालेल्या कुंतीपुत्रांना पाहून, बुद्धिमान केशवाने कल्याणासाठी अर्जुनाला म्हटले.
7.191.10
नैष युद्धेन सङ्ग्रामे जेतुं शक्यः कथञ्चन ।
सधनुर्धन्विनां श्रेष्ठो देवैरपि सवासवैः ॥ ७.१९१.१० ॥
युद्धाने याला कोणत्याही प्रकारे जिंकणे शक्य नाही; धनुर्धरांमध्ये श्रेष्ठ असलेल्या याला इंद्रासह देवांनाही.
7.191.11
न्यस्तशस्त्रस्तु सङ्गारमे शक्यो हन्तुं भवेन्नृभिः ।
आस्थीयतां जये योगो धर्ममुत्सृज्य पाण्डवाः।
यथा न संयुगे सर्वान्निहन्याद्रुक्मवाहनः ॥ ७.१९१.११ ॥
शस्त्र खाली ठेवलेल्यालाच युद्धात माणसे मारू शकतात. हे पांडवांनो, धर्म सोडून जयाचा उपाय स्वीकारा, म्हणजे सुवर्णरथी द्रोण युद्धात सर्वांना मारून टाकणार नाही.
7.191.12
अश्वत्थाम्नि हते नैष युध्येदिति मतिर्मम ।
तं हतं संयुगे कश्चिदस्मै शंसतु मानवः ॥ ७.१९१.१२ ॥
अश्वत्थामा मारला गेला तर द्रोण युद्ध करणार नाही, असे माझे मत आहे. युद्धात तो मारला गेला हे कोणी माणसाने याला सांगावे.
7.191.13
एतन्नारोचयद्राजन्कुन्तीपुत्रो धनञ्जयः ।
अन्ये त्वरोचयन्सर्वे कृच्छ्रेण तु युधिष्ठिरः ॥ ७.१९१.१३ ॥
हे राजा, कुंतीपुत्र धनंजयाने हे मान्य केले नाही. इतर सर्वांनी मान्य केले, पण युधिष्ठिराने मोठ्या कष्टाने मान्य केले.
7.191.14
ततो भीमो महाबाहुरनीकेषु महागजम् ।
जघान गदया राजन्नश्वत्थामानमित्युत।
परप्रमथनं घोरं मालवस्येन्द्रवर्मणः ॥ ७.१९१.१४ ॥
नंतर महाबाहू भीमाने, हे राजा, सैन्यांमध्ये गदेने एका महान हत्तीला ठार मारले; त्याचे नाव अश्वत्थामा होते. तो मालवराज इंद्रवर्म्याचा, शत्रूंचा संहारक भयंकर हत्ती होता.
7.191.15
भीमसेनस्तु सव्रीडमुपेत्य द्रोणमाहवे ।
अश्वत्थामा हत इति शब्दमुच्चैश्चकार ह ॥ ७.१९१.१५ ॥
परंतु भीमसेन लज्जेने युद्धात द्रोणाजवळ जाऊन मोठ्याने ओरडला, 'अश्वत्थामा मारला गेला.'
7.191.16
अश्वत्थामेति हि गजः ख्यातो नाम्ना हतोऽभवत् ।
कृत्वा मनसि तं भीमो मिथ्या व्याहृतवांस्तदा ॥ ७.१९१.१६ ॥
'अश्वत्थामा' नावाने प्रसिद्ध असलेला तो हत्ती मारला गेला होता. भीमाने मनात त्याला धरून तेव्हा खोटे सांगितले.
7.191.17
भीमसेनवचः श्रुत्वा द्रोणस्तत्परमाप्रियम् ।
मनसा सन्नागात्रोऽभूद्यथा सैकतमम्भसि ॥ ७.१९१.१७ ॥
भीमसेनाचे बोल ऐकून द्रोण त्या अत्यंत अप्रिय वार्तेने मनातून खचला; पाण्यात बुडालेल्या वाळूच्या ढिगाप्रमाणे त्याचे अवयव शिथिल झाले.
7.191.18
शङ्कमानः स तन्मिथ्या वीर्यज्ञः स्वसुतस्य वै ।
हतः स इति च श्रुत्वा नैव धैर्यादकम्पत ॥ ७.१९१.१८ ॥
आपल्या पुत्राचा पराक्रम जाणणारा द्रोण त्या खोट्याबद्दल शंका घेत, 'तो मारला गेला' हे ऐकूनही धैर्याने कंपित झाला नाही.
7.191.19
स लब्ध्वा चेतनां द्रोणः क्षणेनैव समाश्वसत् ।
अनुचिन्त्यात्मनः पुत्रमविषह्यमरातिभिः ॥ ७.१९१.१९ ॥
द्रोण चेतना परत मिळाल्यावर क्षणार्धात सावरला. शत्रूंनी असह्यपणे मारलेल्या आपल्या पुत्राचे स्मरण करून.
7.191.20
स पार्षतमभिद्रुत्य जिघांसुर्मृत्युमात्मनः ।
अवाकिरत्सहस्रेण तीक्ष्णानां कङ्कपत्रिणाम् ॥ ७.१९१.२० ॥
स्वतःच्या मृत्यूलाच मारण्याच्या इच्छेने तो पार्षत (धृष्टद्युम्न) याच्यावर धावून गेला आणि तीक्ष्ण कंकपत्री बाणांच्या हजारांनी त्याला झाकून टाकले.
7.191.21
तं विंशतिसहस्राणि पाञ्चालानां नरर्षभाः ।
यथा चरन्तं सङ्ग्रामे सर्वतोऽवाकिरञ्छरैः ॥ ७.१९१.२१ ॥
युद्धात संचार करणाऱ्या त्याला पांचाळांचे नरश्रेष्ठ वीस हजार वीर चहूबाजूंनी बाणांनी झाकून टाकत होते.
7.191.22
शरैस्तैराचितं द्रोणं नापश्याम महारथम् ।
भास्करं जलदै रुद्धं वर्षास्विव विशाम्पते ॥ ७.१९१.२२ ॥
हे विशांपते! त्या बाणांनी झाकलेल्या महारथ द्रोणाला आम्हाला दिसेना; पावसाळ्यात मेघांनी झाकलेल्या सूर्याप्रमाणे.
7.191.23
विधूय तान्बाणगणान्पाञ्चालानां महारथः ।
प्रादुश्चक्रे ततो द्रोणो ब्राह्ममस्त्रं परन्तपः ॥ ७.१९१.२३ ॥
पांचाळांचे ते बाणसमूह झटकून, शत्रूंना तापविणारा महारथ द्रोण तेव्हा ब्रह्मास्त्र प्रकट करता झाला.
7.191.24
वधाय तेषां शूराणां पाञ्चालानाममर्षितः ।
ततो व्यरोचत द्रोणो विनिघ्नन्सर्वसैनिकान् ॥ ७.१९१.२४ ॥
त्या शूर पांचाळांच्या वधासाठी संतप्त झालेला द्रोण सर्व सैनिकांना मारत तेव्हा तेजस्वीपणे शोभला.
7.191.25
शिरांस्यापातयच्चापि पाञ्चालानां महामृधे ।
तथैव परिघाकारान्बाहून्कनकभूषणान् ॥ ७.१९१.२५ ॥
महायुद्धात त्याने पांचालांची मस्तकेही छाटली; तसेच परिघासारखे, सोन्याच्या अलंकारांनी शोभणारे बाहूही तोडले.
7.191.26
ते वध्यमानाः समरे भारद्वाजेन पार्थिवाः ।
मेदिन्यामन्वकीर्यन्त वातनुन्ना इव द्रुमाः ॥ ७.१९१.२६ ॥
युद्धात भारद्वाजपुत्राने वधल्या जाणाऱ्या त्या राजांची वाऱ्याने उन्मळलेल्या वृक्षांप्रमाणे पृथ्वीवर दाणादाण झाली.
7.191.27
कुञ्जराणां च पततां हयौघानां च भारत ।
अगम्यरूपा पृथिवी मांसशोणितकर्दमा ॥ ७.१९१.२७ ॥
हे भारता! पडणाऱ्या हत्ती आणि घोड्यांच्या समूहांमुळे पृथ्वी मांस व रक्ताच्या चिखलाने अशी झाली की तिच्यावरून चालणे अशक्य झाले.
7.191.28
हत्वा विंशतिसाहस्रान्पाञ्चालानां रथव्रजान् ।
अतिष्ठदाहवे द्रोणो विधूमोऽग्निरिव ज्वलन् ॥ ७.१९१.२८ ॥
पांचालांचे वीस हजार रथसमूह मारून, धुराविरहित अग्नीसारखा प्रज्वलित होऊन द्रोण रणांगणात उभा राहिला.
7.191.29
तथैव च पुनः क्रुद्धो भारद्वाजः प्रतापवान् ।
वसुदानस्य भल्लेन शिरः कायादपाहरत् ॥ ७.१९१.२९ ॥
तसेच पुन्हा क्रुद्ध झालेल्या पराक्रमी भारद्वाजाने भल्ल बाणाने वसुदानाचे मस्तक शरीरापासून तोडले.
7.191.30
पुनः पञ्चशतान्मात्स्यान्षट्सहस्रांश्च सृञ्जयान् ।
हस्तिनामयुतं हत्वा जघानाश्वायुतं पुनः ॥ ७.१९१.३० ॥
पुन्हा पाचशे मत्स्यांना आणि सहा हजार सृंजयांना मारून, दहा हजार हत्तींना ठार करून, पुन्हा दहा हजार घोड्यांनाही त्याने मारले.
7.191.31
क्षत्रियाणामभावाय दृष्ट्वा द्रोणमवस्थितम् ।
ऋषयोऽभ्यागतास्तूर्णं हव्यवाहपुरोगमाः ॥ ७.१९१.३१ ॥
क्षत्रियांच्या नाशासाठी द्रोण उभा असलेला पाहून, अग्नीला पुढे ठेवून ऋषी त्वरेने आले.
7.191.32
विश्वामित्रो जमदग्निर्भरद्वाजोऽथ गौतमः ।
वसिष्ठः कश्यपोऽत्रिश्च ब्रह्मलोकं निनीषवः ॥ ७.१९१.३२ ॥
विश्वामित्र, जमदग्नि, भरद्वाज, गौतम, वसिष्ठ, कश्यप आणि अत्री ब्रह्मलोकात नेण्याच्या इच्छेने आले.
7.191.33
सिकताः पृश्नयो गर्गा वालखिल्या मरीचिपाः ।
भृगवोऽङ्गिरसश्चैव सूक्ष्माश्चान्ये महर्षयः ॥ ७.१९१.३३ ॥
सिकत, पृश्नि, गर्ग, वालखिल्य, मरीचिप, भृगु, अंगिरस आणि इतर सूक्ष्म महर्षीही आले.
7.191.34
त एनमब्रुवन्सर्वे द्रोणमाहरवशोभिनम् ।
अधर्मतः कृतं युद्धं समयो निधनस्य ते ॥ ७.१९१.३४ ॥
ते सर्व युद्धशोभन द्रोणाला म्हणाले, "तू अधर्माने युद्ध केलेस; आता तुझ्या मरणाची वेळ आली आहे."
7.191.35
न्यस्यायुधं रणे द्रोण समीक्षास्मानवस्थितान् ।
नातः क्रूरतरं कर्म पुनः कर्तुमिहार्हसि ॥ ७.१९१.३५ ॥
हे द्रोणा, रणांगणात शस्त्र खाली ठेवून येथे उभ्या असलेल्या आम्हाला पाहा. यापेक्षा क्रूर कर्म तू पुन्हा येथे करणे योग्य नाही.
7.191.36
वेदवेदाङ्गविदुषः सत्यधर्मरतस्य ते ।
ब्राह्मणस्य विशेषेण तवैतन्नोपपद्यते ॥ ७.१९१.३६ ॥
वेद आणि वेदांगे जाणणाऱ्या, सत्यधर्मात रमणाऱ्या तुला, विशेषतः ब्राह्मणाला, हे शोभत नाही.
7.191.37
त्यजायुधममोधेषो तिष्ठ वर्त्मनि शाश्वते ।
परिपूर्णश्च कालस्ते वस्तुं लोकेऽद्य मानुषे ॥ ७.१९१.३७ ॥
हे अमोघेषो, शस्त्र त्याग कर; शाश्वत मार्गावर स्थिर राहा. आज मानवलोकात तुझा निवासकाल पूर्ण झाला आहे.
7.191.38
ब्रह्मास्त्रेण त्वया दग्धा अनस्त्रज्ञा नरा भुवि ।
यदेतदीदृशं विप्र कृतं कर्म न साधु तत् ॥ ७.१९१.३८ ॥
हे विप्रा, तू ब्रह्मास्त्राने पृथ्वीवरील अस्त्रज्ञ माणसांना जाळलेस. असे कर्म चांगले नाही.
7.191.39
न्यस्यायुधं रणे विप्र द्रोण मा त्वं चिरं कृथाः ।
मा पापिष्ठतरं कर्म करिष्यसि पुनर्द्विज ॥ ७.१९१.३९ ॥
हे द्रोणा, रणात शस्त्र ठेवून फार वेळ लावू नकोस. हे द्विजा, पुन्हा यापेक्षा अधिक पापकर्म करू नकोस.
7.191.40
इति तेषां वचः श्रुत्वा भीमसेनवचः स्मरन् ।
धृष्टद्युम्नं च सम्प्रेक्ष्य रणे स विमनाऽभवत् ॥ ७.१९१.४० ॥
त्यांचे हे शब्द ऐकून, भीमसेनाचे शब्द आठवून आणि धृष्टद्युम्नाकडे पाहून तो रणात खिन्न झाला.
7.191.41
सन्दिह्यमानो व्यथितः कुन्तीपुत्रं युधिष्ठिरम् ।
अहतं वा हतं वेति पप्रच्छ सुतमात्मनः ॥ ७.१९१.४१ ॥
शंकित आणि व्यथित होऊन त्याने कुंतीपुत्र युधिष्ठिराला विचारले—'माझा पुत्र मारला गेला की नाही?'
7.191.42
स्थिरा बुद्धिर्हि द्रोणस्य न पार्थो वक्ष्यतेऽनृतम् ।
त्रयाणामपि लोकानामैश्वर्यार्थे कथञ्चन ॥ ७.१९१.४२ ॥
द्रोणाची बुद्धी स्थिर आहे; पार्थ तिन्ही लोकांच्या ऐश्वर्यासाठीही कोणत्याही प्रकारे असत्य बोलणार नाही.
7.191.43
तस्मात्तं परिपप्रच्छ नान्यं कञ्छिद्द्विजर्षभः ।
तस्मिंस्तस्य हि सत्याशा बाल्यात्प्रभृति पाण्डवे ॥ ७.१९१.४३ ॥
म्हणून त्या द्विजश्रेष्ठाने दुसऱ्या कोणालाही नव्हे, तर त्यालाच विचारले; कारण लहानपणापासून त्या पांडवावर त्याची सत्याची आशा होती.
7.191.44
ततो निष्पाण्डवामुर्वीं करिष्यन्तं युधाम्पतिम् ।
द्रोणं ज्ञात्वा धर्मराजं गोविन्दो व्यथितोऽब्रवीत् ॥ ७.१९१.४४ ॥
नंतर पांडवांविना पृथ्वी करणार असलेल्या योद्ध्यांचा स्वामी द्रोण याला जाणून गोविंद व्यथित होऊन धर्मराजाला म्हणाला.
7.191.45
यद्यर्धदिवसं द्रोणो युध्यते मन्युमास्थितः ।
सत्यं ब्रवीमि ते सेना विनाशं समुपैष्यति ॥ ७.१९१.४५ ॥
द्रोण क्रोधाने अर्धा दिवस युद्ध करील तर मी तुला खरे सांगतो, तुझी सेना नाशाला जाईल.
7.191.46
स भवांस्त्रातु नो द्रोणात्सत्याज्ज्यायोऽनृतं वचः ।
अनृतं जीवितस्यार्थे वदन्न स्पृश्यतेऽनृतैः ॥ ७.१९१.४६ ॥
तुम्ही द्रोणापासून आमचे रक्षण करावे. सत्यापेक्षा असत्य वचन श्रेष्ठ; जीवितासाठी असत्य बोलणारा असत्याने बाधित होत नाही.
7.191.47
तयोः संवदतोरेवं भीमसेनोऽब्रवीदिदम् ॥ ७.१९१.४७ ॥
असे ते दोघे बोलत असताना भीमसेन हे म्हणाला.
7.191.48
श्रुत्वैवं तु महाराज वधोपायं महात्मनः ।
गाहमानस्य ते सेनां मालवस्येन्द्रवर्मणः ॥ ७.१९१.४८ ॥
हे महाराजा, महात्म्याच्या वधाचा उपाय असा ऐकून, तुमच्या सेनेत घुसणाऱ्या मालव इंद्रवर्म्याचा...
7.191.49
अश्वत्थामेति विख्यातो गजः शक्रगजोपमः ।
निहतो युधि विक्रम्य ततोऽहं द्रोणमब्रुवम् ॥ ७.१९१.४९ ॥
'अश्वत्थामा' नावाने प्रसिद्ध, इंद्राच्या हत्तीसारखा एक हत्ती युद्धात पराक्रमाने मारला गेला. तेव्हा मी द्रोणाला म्हणालो.
7.191.50
अश्वत्थामा हतो ब्रह्मन्निवर्तस्वाहवादिति ।
नूनं नाश्रद्दधद्वाक्यमेष मे पुरुषर्षभः ॥ ७.१९१.५० ॥
'हे ब्राह्मणा, अश्वत्थामा मारला गेला, युद्धातून परत फिर.' निश्चितच त्या पुरुषश्रेष्ठाने माझ्या या वचनावर विश्वास ठेवला नाही.
7.191.51
स त्वं गोविन्दवाक्यानि मानयस्व जयैषिणः ।
द्रोणाय निहतं शंस राजञ्शारद्वतीसुतम् ॥ ७.१९१.५१ ॥
विजयाची इच्छा करणारा तू गोविंदाच्या वचनांचा मान राख. हे राजा, द्रोणाला सांग की शारद्वताचा पुत्र मारला गेला आहे.
7.191.52
त्वयोक्ते नैव युध्येत जातु राजन्द्विजर्षभः ।
सत्यवागिति लोकेऽस्मिन्भवान्ख्यातो जनाधिप ॥ ७.१९१.५२ ॥
तू सांगितल्यावर तो द्विजश्रेष्ठ कधीही युद्ध करणार नाही. हे राजा, जनाधिपा, या जगात तू सत्यवादी म्हणून प्रसिद्ध आहेस.
7.191.53
तस्य तद्वचनं श्रुत्वा कृष्णवाक्यप्रचोदितः ।
भावित्वाच्च महाराज वक्तुं समुपचक्रमे ॥ ७.१९१.५३ ॥
त्याचे ते वचन ऐकून, कृष्णाच्या वचनांनी प्रेरित होऊन, जे घडायचे होते त्यामुळे, हे महाराजा, तो बोलू लागला.
7.191.54
तमतथ्यभये मग्नो जये सक्तो युधिष्ठिरः ।
अश्वत्थामा हति शब्दमुच्चैश्चकार ह।
अव्यक्तमब्रवीद्राजन्हतः कुञ्जर इत्युत ॥ ७.१९१.५४ ॥
असत्याच्या भीतीत बुडालेला, विजयात आसक्त झालेला युधिष्ठिर 'अश्वत्थामा मारला गेला' हा शब्द मोठ्याने म्हणाला. हे राजा, अस्पष्टपणे 'हत्ती मारला गेला' असेही म्हणाला.
7.191.55
तस्य पूर्वं रथः पृथ्व्याश्चतुरङ्गुलमुच्छ्रितः ।
बभूवैवं च तेनोक्ते तस्य वाहाः स्पृशन्महीम् ॥ ७.१९१.५५ ॥
त्याचा रथ पूर्वी जमिनीपासून चार बोटे उंच चालत होता; तो असे बोलल्यावर त्याचे घोडे जमिनीला स्पर्श करू लागले.
7.191.56
युधिष्ठिरात्तु तद्वाक्यं श्रुत्वा द्रोणो महारथः ।
पुत्रव्यसनसन्तप्तो निराशो जीवितेऽभवत् ॥ ७.१९१.५६ ॥
युधिष्ठिराचे ते वचन ऐकून महारथ द्रोण पुत्रशोकाने संतप्त होऊन जीवनाविषयी निराश झाला.
7.191.57
आगस्कृतमिवात्मानं पाण्डवानां महात्मनाम् ।
ऋषिवाक्येन मन्वानः श्रुत्वा च निहतं सुतम् ॥ ७.१९१.५७ ॥
महात्मे पांडवांविषयी अपराध केल्याचे स्वतःला मानून, ऋषिवचनामुळे, आणि पुत्र मारला गेल्याचे ऐकून.
7.191.58
विचेताः परमोद्विग्नो धृष्टद्युम्नमवेक्ष्य च ।
योद्धुं नाशक्नुवद्राजन्यथापूर्वमरिन्दमः ॥ ७.१९१.५८ ॥
हे राजा! शत्रुदमन द्रोण अत्यंत विचलित होऊन धृष्टद्युम्नाला पाहून पूर्वीप्रमाणे युद्ध करू शकला नाही.