ମହାଭାରତ · ଅଧ୍ୟାୟ 7.191
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
7.191.1
पाञ्चालानां ततो द्रोणोऽप्यकरोत्कदनं महत् ।
यथा क्रुद्धो रणे शक्रो दानवानां क्षयं पुरा ॥ ७.१९१.१ ॥
ଏହା ପରେ ଦ୍ରୋଣ ମଧ୍ୟ ପାଞ୍ଚାଳମାନଙ୍କର ମହା ସଂହାର କଲେ, ଯେପରି ପୂର୍ବେ ରଣରେ କ୍ରୁଦ୍ଧ ଇନ୍ଦ୍ର ଦାନବମାନଙ୍କୁ ନାଶ କରିଥିଲେ।
7.191.2
द्रोणास्त्रेण महाराज वध्यमानाः परे युधि ।
नात्रसन्त रणे द्रोणत्सत्ववन्तो महारथाः ॥ ७.१९१.२ ॥
ହେ ମହାରାଜ, ଦ୍ରୋଣଙ୍କ ଅସ୍ତ୍ରରେ ଯୁଦ୍ଧରେ ବଧ୍ୟମାନ ହେଲେ ମଧ୍ୟ ସେହି ସାହସୀ ମହାରଥୀମାନେ ରଣରେ ଭୟ କରିନଥିଲେ।
7.191.3
युध्यमाना महाराज पाञ्चालाः सृञ्जयास्तथा ।
द्रोणमेवाभ्ययुर्युद्धे योधयन्तो महारथाः ॥ ७.१९१.३ ॥
ହେ ମହାରାଜ, ଯୁଦ୍ଧ କରୁଥିବା ପାଞ୍ଚାଳ ଓ ସୃଞ୍ଜୟ ମହାରଥୀମାନେ ମଧ୍ୟ ଦ୍ରୋଣଙ୍କ ଉପରେ ହିଁ ଯୁଦ୍ଧରେ ଆକ୍ରମଣ କଲେ।
7.191.4
तेषां तु च्छाद्यमानानां पाञ्चालानां समन्ततः ।
अभवद्भैरवो नादो वध्यतां शरवृष्टिभिः ॥ ७.१९१.४ ॥
ପାଞ୍ଚାଳମାନେ ଚାରିପାଖରୁ ଶରବର୍ଷଣରେ ଆଚ୍ଛାଦିତ ଓ ବଧ୍ୟମାନ ହେବାବେଳେ ଭୟଙ୍କର ନାଦ ଉଠିଲା।
7.191.5
वध्यमानेषु सङ्ग्रामे पाञ्चालेषु महात्मना ।
उदीर्यमाणे द्रोणास्त्रे पाण्डवान्भयमाविशत् ॥ ७.१९१.५ ॥
ଯୁଦ୍ଧରେ ମହାତ୍ମା ଦ୍ରୋଣ ପାଞ୍ଚାଳମାନଙ୍କୁ ବଧ କରୁଥିବାବେଳେ ଓ ଦ୍ରୋଣାସ୍ତ୍ର ପ୍ରୟୋଗ ହେବାବେଳେ ପାଣ୍ଡବମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଭୟ ପ୍ରବେଶ କଲା।
7.191.6
दृष्ट्वाऽश्वनरयोधानां विपुलं च क्षयं युधि ।
पाण्डवेया महाराज नाशशंसुर्जयं तदा ॥ ७.१९१.६ ॥
ହେ ମହାରାଜ, ଯୁଦ୍ଧରେ ଅଶ୍ୱ, ମନୁଷ୍ୟ ଓ ଯୋଦ୍ଧାମାନଙ୍କର ବିପୁଳ କ୍ଷୟ ଦେଖି ପାଣ୍ଡବପୁତ୍ରମାନେ ସେହି ସମୟରେ ଜୟର ଆଶା ଛାଡ଼ିଦେଲେ।
7.191.7
कच्चिद्द्रोणो न नः सर्वान्क्षपयेत्परमास्त्रवित् ।
समिद्धः शिशिरापाये दहन्कक्षमिवानलः ॥ ७.१९१.७ ॥
ପରମ ଅସ୍ତ୍ରଜ୍ଞ ଦ୍ରୋଣ କି ଆମ ସମସ୍ତଙ୍କୁ ବିନାଶ କରିବେ? ଶିଶିର ଋତୁ ଶେଷରେ ଜଳୁଥିବା ଅଗ୍ନି ଶୁଷ୍କ ତୃଣକୁ ଯେପରି ପୋଡ଼େ ସେପରି।
7.191.8
न चैनं संयुगे कश्चित्समर्थः प्रतिवीक्षितुम् ।
न चैनमर्जुनो जातु प्रतियुध्येत धर्मवित् ॥ ७.१९१.८ ॥
ଯୁଦ୍ଧରେ ତାଙ୍କ ଆଡ଼କୁ ଚାହିଁବାକୁ ମଧ୍ୟ କେହି ସମର୍ଥ ନୁହଁନ୍ତି; ଧର୍ମଜ୍ଞ ଅର୍ଜୁନ ମଧ୍ୟ କଦାପି ତାଙ୍କ ସହିତ ଯୁଦ୍ଧ କରିପାରିବେ ନାହିଁ।
7.191.9
त्रस्तान्कुन्तीसुतान्दृष्ट्वा द्रोणसायकपीडितान् ।
मतिमाञ्श्रेयसे युक्तः केशवोऽर्जुनमब्रवीत् ॥ ७.१९१.९ ॥
ଦ୍ରୋଣଙ୍କ ବାଣରେ ପୀଡ଼ିତ ଓ ଭୟଭୀତ କୁନ୍ତୀପୁତ୍ରମାନଙ୍କୁ ଦେଖି, ବୁଦ୍ଧିମାନ କେଶବ କଲ୍ୟାଣ ପାଇଁ ଅର୍ଜୁନଙ୍କୁ କହିଲେ।
7.191.10
नैष युद्धेन सङ्ग्रामे जेतुं शक्यः कथञ्चन ।
सधनुर्धन्विनां श्रेष्ठो देवैरपि सवासवैः ॥ ७.१९१.१० ॥
ଯୁଦ୍ଧରେ ଏହାକୁ କୌଣସି ପ୍ରକାରେ ଜିତିବା ସମ୍ଭବ ନୁହେଁ; ଧନୁର୍ଧରମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଏହାକୁ ଇନ୍ଦ୍ର ସହିତ ଦେବତାମାନେ ମଧ୍ୟ।
7.191.11
न्यस्तशस्त्रस्तु सङ्गारमे शक्यो हन्तुं भवेन्नृभिः ।
आस्थीयतां जये योगो धर्ममुत्सृज्य पाण्डवाः।
यथा न संयुगे सर्वान्निहन्याद्रुक्मवाहनः ॥ ७.१९१.११ ॥
ଅସ୍ତ୍ର ତ୍ୟାଗ କରିଥିବା ଲୋକଙ୍କୁ ହିଁ ଯୁଦ୍ଧରେ ମଣିଷମାନେ ମାରିପାରନ୍ତି। ହେ ପାଣ୍ଡବଗଣ, ଧର୍ମ ଛାଡ଼ି ଜୟର ଉପାୟ ଆଶ୍ରୟ କର, ଯେପରି ସୁବର୍ଣ୍ଣରଥୀ ଯୁଦ୍ଧରେ ସମସ୍ତଙ୍କୁ ନ ମାରନ୍ତି।
7.191.12
अश्वत्थाम्नि हते नैष युध्येदिति मतिर्मम ।
तं हतं संयुगे कश्चिदस्मै शंसतु मानवः ॥ ७.१९१.१२ ॥
ଅଶ୍ବତ୍ଥାମା ହତ ହେଲେ ଏ ଯୁଦ୍ଧ କରିବେ ନାହିଁ ବୋଲି ମୋର ମତ। ଯୁଦ୍ଧରେ ସେ ହତ ହୋଇଛନ୍ତି ବୋଲି କୌଣସି ମଣିଷ ଏହାକୁ କହୁ।
7.191.13
एतन्नारोचयद्राजन्कुन्तीपुत्रो धनञ्जयः ।
अन्ये त्वरोचयन्सर्वे कृच्छ्रेण तु युधिष्ठिरः ॥ ७.१९१.१३ ॥
ହେ ରାଜନ୍, କୁନ୍ତୀପୁତ୍ର ଧନଞ୍ଜୟ ଏହାକୁ ସମ୍ମତି ଦେଇନଥିଲେ। ଅନ୍ୟ ସମସ୍ତେ ସମ୍ମତି ଦେଲେ, କିନ୍ତୁ ଯୁଧିଷ୍ଠିର କଷ୍ଟରେ ସମ୍ମତି ଦେଲେ।
7.191.14
ततो भीमो महाबाहुरनीकेषु महागजम् ।
जघान गदया राजन्नश्वत्थामानमित्युत।
परप्रमथनं घोरं मालवस्येन्द्रवर्मणः ॥ ७.१९१.१४ ॥
ତା'ପରେ ମହାବାହୁ ଭୀମ, ହେ ରାଜନ୍, ସୈନ୍ୟମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଗଦାରେ ଏକ ମହାହସ୍ତୀକୁ ଆଘାତ କରି ବଧ କଲେ; ତାହାର ନାମ ଅଶ୍ୱତ୍ଥାମା। ତାହା ମାଳବରାଜ ଇନ୍ଦ୍ରବର୍ମାର, ଶତ୍ରୁସଂହାରକ ଭୟଙ୍କର ହସ୍ତୀ ଥିଲା।
7.191.15
भीमसेनस्तु सव्रीडमुपेत्य द्रोणमाहवे ।
अश्वत्थामा हत इति शब्दमुच्चैश्चकार ह ॥ ७.१९१.१५ ॥
କିନ୍ତୁ ଭୀମସେନ ଲଜ୍ଜାରେ ଯୁଦ୍ଧରେ ଦ୍ରୋଣଙ୍କ ନିକଟକୁ ଯାଇ ଉଚ୍ଚ ସ୍ୱରରେ କହିଲେ, 'ଅଶ୍ୱତ୍ଥାମା ନିହତ ହୋଇଛନ୍ତି।'
7.191.16
अश्वत्थामेति हि गजः ख्यातो नाम्ना हतोऽभवत् ।
कृत्वा मनसि तं भीमो मिथ्या व्याहृतवांस्तदा ॥ ७.१९१.१६ ॥
'ଅଶ୍ୱତ୍ଥାମା' ନାମରେ ଖ୍ୟାତ ସେହି ହସ୍ତୀ ନିହତ ହୋଇଥିଲା। ତେବେ ଭୀମ ତାହାକୁ ମନରେ ରଖି ମିଥ୍ୟା କହିଥିଲେ।
7.191.17
भीमसेनवचः श्रुत्वा द्रोणस्तत्परमाप्रियम् ।
मनसा सन्नागात्रोऽभूद्यथा सैकतमम्भसि ॥ ७.१९१.१७ ॥
ଭୀମସେନଙ୍କ ବାକ୍ୟ ଶୁଣି ଦ୍ରୋଣ ସେହି ଅତି ଅପ୍ରିୟ ସମ୍ବାଦରେ ମନରେ ଶିଥିଳ ହେଲେ; ଜଳରେ ବୁଡ଼ିଥିବା ବାଲିଗଦାପରି ତାଙ୍କ ଅଙ୍ଗ ଶିଥିଳ ହୋଇଗଲା।
7.191.18
शङ्कमानः स तन्मिथ्या वीर्यज्ञः स्वसुतस्य वै ।
हतः स इति च श्रुत्वा नैव धैर्यादकम्पत ॥ ७.१९१.१८ ॥
ନିଜ ପୁତ୍ରର ପରାକ୍ରମ ଜାଣିଥିବା ଦ୍ରୋଣ ସେହି ମିଥ୍ୟାରେ ସନ୍ଦେହ କରି, 'ସେ ନିହତ ହୋଇଛି' ଶୁଣିବା ପରେ ମଧ୍ୟ ଧୈର୍ଯ୍ୟରୁ କମ୍ପିଲେ ନାହିଁ।
7.191.19
स लब्ध्वा चेतनां द्रोणः क्षणेनैव समाश्वसत् ।
अनुचिन्त्यात्मनः पुत्रमविषह्यमरातिभिः ॥ ७.१९१.१९ ॥
ଦ୍ରୋଣ ଚେତନା ଫେରି ପାଇ କ୍ଷଣମଧ୍ୟରେ ପୁଣି ଆଶ୍ୱସ୍ତ ହେଲେ। ଶତ୍ରୁମାନଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ଅସହ୍ୟ ଭାବେ ନିହତ ନିଜ ପୁତ୍ରକୁ ସ୍ମରଣ କରି।
7.191.20
स पार्षतमभिद्रुत्य जिघांसुर्मृत्युमात्मनः ।
अवाकिरत्सहस्रेण तीक्ष्णानां कङ्कपत्रिणाम् ॥ ७.१९१.२० ॥
ନିଜ ମୃତ୍ୟୁକୁ ହିଁ ବଧ କରିବାକୁ ଇଚ୍ଛୁକ ହୋଇ ସେ ପାର୍ଷତ (ଧୃଷ୍ଟଦ୍ୟୁମ୍ନ) ଉପରେ ଧାଇଁ ଯାଇ ତୀକ୍ଷ୍ଣ କଙ୍କପତ୍ରୀ ବାଣର ହଜାରେ ଦ୍ୱାରା ତାଙ୍କୁ ଆଚ୍ଛାଦିତ କଲେ।
7.191.21
तं विंशतिसहस्राणि पाञ्चालानां नरर्षभाः ।
यथा चरन्तं सङ्ग्रामे सर्वतोऽवाकिरञ्छरैः ॥ ७.१९१.२१ ॥
ଯୁଦ୍ଧରେ ବିଚରଣ କରୁଥିବା ତାଙ୍କୁ ପାଞ୍ଚାଳର ନରଶ୍ରେଷ୍ଠ ବିଂଶତି ସହସ୍ର ବୀର ସମସ୍ତ ଦିଗରୁ ବାଣରେ ଆଚ୍ଛାଦିତ କଲେ।
7.191.22
शरैस्तैराचितं द्रोणं नापश्याम महारथम् ।
भास्करं जलदै रुद्धं वर्षास्विव विशाम्पते ॥ ७.१९१.२२ ॥
ହେ ବିଶାମ୍ପତି! ସେହି ବାଣରେ ଆଚ୍ଛାଦିତ ମହାରଥୀ ଦ୍ରୋଣଙ୍କୁ ଆମେ ଦେଖି ପାରିଲୁ ନାହୁଁ; ବର୍ଷା ଋତୁରେ ମେଘାବୃତ ସୂର୍ଯ୍ୟ ପରି।
7.191.23
विधूय तान्बाणगणान्पाञ्चालानां महारथः ।
प्रादुश्चक्रे ततो द्रोणो ब्राह्ममस्त्रं परन्तपः ॥ ७.१९१.२३ ॥
ପାଞ୍ଚାଳଙ୍କ ସେହି ବାଣସମୂହକୁ ଝାଡ଼ିପକାଇ, ଶତ୍ରୁଙ୍କୁ ତାପିତ କରୁଥିବା ମହାରଥୀ ଦ୍ରୋଣ ତା'ପରେ ବ୍ରହ୍ମାସ୍ତ୍ର ପ୍ରକଟ କଲେ।
7.191.24
वधाय तेषां शूराणां पाञ्चालानाममर्षितः ।
ततो व्यरोचत द्रोणो विनिघ्नन्सर्वसैनिकान् ॥ ७.१९१.२४ ॥
ସେହି ଶୂର ପାଞ୍ଚାଳଙ୍କୁ ବଧ କରିବାକୁ କ୍ରୁଦ୍ଧ ଦ୍ରୋଣ ସମସ୍ତ ସୈନିକଙ୍କୁ ମାରି ସେତେବେଳେ ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ ଦିଶିଲେ।
7.191.25
शिरांस्यापातयच्चापि पाञ्चालानां महामृधे ।
तथैव परिघाकारान्बाहून्कनकभूषणान् ॥ ७.१९१.२५ ॥
ମହାଯୁଦ୍ଧରେ ସେ ପାଞ୍ଚାଳମାନଙ୍କର ମସ୍ତକ ମଧ୍ୟ ପକାଇଲେ; ସେହିପରି ପରିଘ ଆକାରର, ସୁନା ଅଳଙ୍କାରରେ ସଜ୍ଜିତ ବାହୁଗୁଡ଼ିକ ମଧ୍ୟ କାଟିଦେଲେ।
7.191.26
ते वध्यमानाः समरे भारद्वाजेन पार्थिवाः ।
मेदिन्यामन्वकीर्यन्त वातनुन्ना इव द्रुमाः ॥ ७.१९१.२६ ॥
ଯୁଦ୍ଧରେ ଭାରଦ୍ୱାଜପୁତ୍ରଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ବଧ୍ୟମାନ ସେହି ରାଜାମାନେ, ପବନରେ ଉପୁଡ଼ିଥିବା ଗଛ ପରି ପୃଥିବୀରେ ଛିନ୍ନଭିନ୍ନ ହୋଇ ପଡ଼ିଲେ।
7.191.27
कुञ्जराणां च पततां हयौघानां च भारत ।
अगम्यरूपा पृथिवी मांसशोणितकर्दमा ॥ ७.१९१.२७ ॥
ହେ ଭାରତ! ପଡ଼ୁଥିବା ହାତୀ ଓ ଘୋଡ଼ାମାନଙ୍କ ଦଳରେ ପୃଥିବୀ ମାଂସ ଓ ରକ୍ତର କାଦୁଅ ହୋଇ ଗଲା, ଯେଉଁଥିରେ ଚାଲିବା ଅସମ୍ଭବ ହେଲା।
7.191.28
हत्वा विंशतिसाहस्रान्पाञ्चालानां रथव्रजान् ।
अतिष्ठदाहवे द्रोणो विधूमोऽग्निरिव ज्वलन् ॥ ७.१९१.२८ ॥
ପାଞ୍ଚାଳମାନଙ୍କର ବିଂଶତି ସହସ୍ର ରଥସମୂହ ବଧ କରି, ଧୂଆଁହୀନ ଅଗ୍ନି ପରି ଜଳୁଥିବା ଦ୍ରୋଣ ଯୁଦ୍ଧରେ ଠିଆ ହେଲେ।
7.191.29
तथैव च पुनः क्रुद्धो भारद्वाजः प्रतापवान् ।
वसुदानस्य भल्लेन शिरः कायादपाहरत् ॥ ७.१९१.२९ ॥
ସେହିପରି ପୁଣି କ୍ରୋଧିତ ହୋଇ ପ୍ରତାପୀ ଭାରଦ୍ୱାଜ ଭଲ୍ଲ ବାଣରେ ବସୁଦାନଙ୍କ ମସ୍ତକ ଦେହରୁ କାଟି ନେଲେ।
7.191.30
पुनः पञ्चशतान्मात्स्यान्षट्सहस्रांश्च सृञ्जयान् ।
हस्तिनामयुतं हत्वा जघानाश्वायुतं पुनः ॥ ७.१९१.३० ॥
ପୁଣି ପାଞ୍ଚ ଶହ ମତ୍ସ୍ୟ ଓ ଛଅ ହଜାର ସୃଞ୍ଜୟଙ୍କୁ ବଧ କରି, ଦଶ ହଜାର ହାତୀ ମାରି, ପୁଣି ଦଶ ହଜାର ଘୋଡ଼ା ମଧ୍ୟ ସେ ନଷ୍ଟ କଲେ।
7.191.31
क्षत्रियाणामभावाय दृष्ट्वा द्रोणमवस्थितम् ।
ऋषयोऽभ्यागतास्तूर्णं हव्यवाहपुरोगमाः ॥ ७.१९१.३१ ॥
କ୍ଷତ୍ରିୟମାନଙ୍କ ବିନାଶ ପାଇଁ ଦ୍ରୋଣଙ୍କୁ ଠିଆ ହୋଇଥିବା ଦେଖି, ଅଗ୍ନିଙ୍କୁ ଆଗରେ ରଖି ଋଷିମାନେ ଶୀଘ୍ର ଆସିଲେ।
7.191.32
विश्वामित्रो जमदग्निर्भरद्वाजोऽथ गौतमः ।
वसिष्ठः कश्यपोऽत्रिश्च ब्रह्मलोकं निनीषवः ॥ ७.१९१.३२ ॥
ବିଶ୍ୱାମିତ୍ର, ଜମଦଗ୍ନି, ଭରଦ୍ୱାଜ, ଗୌତମ, ବଶିଷ୍ଠ, କଶ୍ୟପ ଓ ଅତ୍ରି ବ୍ରହ୍ମଲୋକକୁ ନେବାକୁ ଇଚ୍ଛା କରି ଆସିଲେ।
7.191.33
सिकताः पृश्नयो गर्गा वालखिल्या मरीचिपाः ।
भृगवोऽङ्गिरसश्चैव सूक्ष्माश्चान्ये महर्षयः ॥ ७.१९१.३३ ॥
ସିକତ, ପୃଶ୍ନି, ଗର୍ଗ, ବାଳଖିଲ୍ୟ, ମରୀଚିପ, ଭୃଗୁ, ଅଙ୍ଗିରା ଏବଂ ଅନ୍ୟ ସୂକ୍ଷ୍ମ ମହର୍ଷିମାନେ ମଧ୍ୟ ଆସିଲେ।
7.191.34
त एनमब्रुवन्सर्वे द्रोणमाहरवशोभिनम् ।
अधर्मतः कृतं युद्धं समयो निधनस्य ते ॥ ७.१९१.३४ ॥
ସେମାନେ ସମସ୍ତେ ଯୁଦ୍ଧଶୋଭୀ ଦ୍ରୋଣଙ୍କୁ କହିଲେ, "ତୁମେ ଅଧର୍ମରେ ଯୁଦ୍ଧ କରିଛ; ଏବେ ତୁମ ମୃତ୍ୟୁର ସମୟ ଆସିଛି।"
7.191.35
न्यस्यायुधं रणे द्रोण समीक्षास्मानवस्थितान् ।
नातः क्रूरतरं कर्म पुनः कर्तुमिहार्हसि ॥ ७.१९१.३५ ॥
ହେ ଦ୍ରୋଣ, ରଣରେ ଅସ୍ତ୍ର ରଖି ଏଠାରେ ଠିଆ ହୋଇଥିବା ଆମକୁ ଦେଖ। ଏହାଠାରୁ ଅଧିକ କ୍ରୂର କର୍ମ ତୁମେ ପୁଣି ଏଠାରେ କରିବା ଉଚିତ ନୁହେଁ।
7.191.36
वेदवेदाङ्गविदुषः सत्यधर्मरतस्य ते ।
ब्राह्मणस्य विशेषेण तवैतन्नोपपद्यते ॥ ७.१९१.३६ ॥
ବେଦ ଓ ବେଦାଙ୍ଗ ଜାଣିଥିବା, ସତ୍ୟଧର୍ମରେ ରତ ତୁମକୁ, ବିଶେଷତଃ ବ୍ରାହ୍ମଣ ହିସାବରେ ତୁମକୁ, ଏହା ଶୋଭା ପାଏ ନାହିଁ।
7.191.37
त्यजायुधममोधेषो तिष्ठ वर्त्मनि शाश्वते ।
परिपूर्णश्च कालस्ते वस्तुं लोकेऽद्य मानुषे ॥ ७.१९१.३७ ॥
ହେ ଅମୋଘେଷୁ, ଅସ୍ତ୍ର ତ୍ୟାଗ କର; ଶାଶ୍ଵତ ପଥରେ ସ୍ଥିର ରୁହ। ଆଜି ମନୁଷ୍ୟଲୋକରେ ତୁମର ବାସକାଳ ପୂର୍ଣ୍ଣ ହୋଇଛି।
7.191.38
ब्रह्मास्त्रेण त्वया दग्धा अनस्त्रज्ञा नरा भुवि ।
यदेतदीदृशं विप्र कृतं कर्म न साधु तत् ॥ ७.१९१.३८ ॥
ହେ ବିପ୍ର, ତୁମେ ବ୍ରହ୍ମାସ୍ତ୍ରରେ ପୃଥିବୀର ଅସ୍ତ୍ରଜ୍ଞ ମନୁଷ୍ୟମାନଙ୍କୁ ଦଗ୍ଧ କରିଛ। ଏପରି କର୍ମ ଭଲ ନୁହେଁ।
7.191.39
न्यस्यायुधं रणे विप्र द्रोण मा त्वं चिरं कृथाः ।
मा पापिष्ठतरं कर्म करिष्यसि पुनर्द्विज ॥ ७.१९१.३९ ॥
ହେ ଦ୍ରୋଣ, ରଣରେ ଅସ୍ତ୍ର ରଖି ଅଧିକ ବିଳମ୍ବ କର ନାହିଁ। ହେ ଦ୍ୱିଜ, ପୁନର୍ବାର ଏଥିରୁ ଅଧିକ ପାପକର୍ମ କର ନାହିଁ।
7.191.40
इति तेषां वचः श्रुत्वा भीमसेनवचः स्मरन् ।
धृष्टद्युम्नं च सम्प्रेक्ष्य रणे स विमनाऽभवत् ॥ ७.१९१.४० ॥
ସେମାନଙ୍କର ଏହି ବଚନ ଶୁଣି, ଭୀମସେନଙ୍କ ବଚନ ସ୍ମରଣ କରି ଏବଂ ଧୃଷ୍ଟଦ୍ୟୁମ୍ନଙ୍କୁ ଦେଖି ସେ ରଣରେ ବିମନା ହେଲା।
7.191.41
सन्दिह्यमानो व्यथितः कुन्तीपुत्रं युधिष्ठिरम् ।
अहतं वा हतं वेति पप्रच्छ सुतमात्मनः ॥ ७.१९१.४१ ॥
ସନ୍ଦେହ ଓ ବ୍ୟଥାରେ କୁନ୍ତୀପୁତ୍ର ଯୁଧିଷ୍ଠିରଙ୍କୁ ପଚାରିଲା—'ମୋ ପୁତ୍ର ହତ ହେଲା କି ନାହିଁ?'
7.191.42
स्थिरा बुद्धिर्हि द्रोणस्य न पार्थो वक्ष्यतेऽनृतम् ।
त्रयाणामपि लोकानामैश्वर्यार्थे कथञ्चन ॥ ७.१९१.४२ ॥
ଦ୍ରୋଣଙ୍କ ବୁଦ୍ଧି ସ୍ଥିର; ପାର୍ଥ ତିନି ଲୋକର ଐଶ୍ୱର୍ଯ୍ୟ ପାଇଁ ମଧ୍ୟ କୌଣସି ପ୍ରକାରେ ମିଥ୍ୟା କହିବେ ନାହିଁ।
7.191.43
तस्मात्तं परिपप्रच्छ नान्यं कञ्छिद्द्विजर्षभः ।
तस्मिंस्तस्य हि सत्याशा बाल्यात्प्रभृति पाण्डवे ॥ ७.१९१.४३ ॥
ତେଣୁ ସେହି ଦ୍ୱିଜଶ୍ରେଷ୍ଠ ଅନ୍ୟ କାହାକୁ ନୁହେଁ, ତାଙ୍କୁ ହିଁ ପଚାରିଲେ; କାରଣ ବାଲ୍ୟାବସ୍ଥାରୁ ସେ ପାଣ୍ଡବଙ୍କଠାରେ ତାଙ୍କର ସତ୍ୟର ଆଶା ଥିଲା।
7.191.44
ततो निष्पाण्डवामुर्वीं करिष्यन्तं युधाम्पतिम् ।
द्रोणं ज्ञात्वा धर्मराजं गोविन्दो व्यथितोऽब्रवीत् ॥ ७.१९१.४४ ॥
ତା'ପରେ ପାଣ୍ଡବଶୂନ୍ୟ ପୃଥିବୀ କରିବାକୁ ଉଦ୍ୟତ ଯୋଦ୍ଧାପତି ଦ୍ରୋଣଙ୍କୁ ଜାଣି ଗୋବିନ୍ଦ ବ୍ୟଥିତ ହୋଇ ଧର୍ମରାଜଙ୍କୁ କହିଲେ।
7.191.45
यद्यर्धदिवसं द्रोणो युध्यते मन्युमास्थितः ।
सत्यं ब्रवीमि ते सेना विनाशं समुपैष्यति ॥ ७.१९१.४५ ॥
ଦ୍ରୋଣ କ୍ରୋଧରେ ଅର୍ଦ୍ଧଦିନ ଯୁଦ୍ଧ କଲେ, ମୁଁ ସତ୍ୟ କହୁଛି, ତୁମ ସେନା ବିନାଶ ପାଇବ।
7.191.46
स भवांस्त्रातु नो द्रोणात्सत्याज्ज्यायोऽनृतं वचः ।
अनृतं जीवितस्यार्थे वदन्न स्पृश्यतेऽनृतैः ॥ ७.१९१.४६ ॥
ଆପଣ ଦ୍ରୋଣଙ୍କଠାରୁ ଆମକୁ ରକ୍ଷା କରନ୍ତୁ। ସତ୍ୟଠାରୁ ମିଥ୍ୟା ବାକ୍ୟ ଶ୍ରେଷ୍ଠ; ଜୀବନ ପାଇଁ ମିଥ୍ୟା କହୁଥିବା ଲୋକ ମିଥ୍ୟାରେ ସ୍ପର୍ଶିତ ହୁଏ ନାହିଁ।
7.191.47
तयोः संवदतोरेवं भीमसेनोऽब्रवीदिदम् ॥ ७.१९१.४७ ॥
ଏହିପରି ସେମାନେ ଦୁଇଜଣ କଥା ହେଉଥିବା ବେଳେ ଭୀମସେନ ଏହା କହିଲେ।
7.191.48
श्रुत्वैवं तु महाराज वधोपायं महात्मनः ।
गाहमानस्य ते सेनां मालवस्येन्द्रवर्मणः ॥ ७.१९१.४८ ॥
ହେ ମହାରାଜ, ମହାତ୍ମାଙ୍କ ବଧର ଉପାୟ ଏହିପରି ଶୁଣି, ଆପଣଙ୍କ ସେନାରେ ପ୍ରବେଶ କରୁଥିବା ମାଳବ ଇନ୍ଦ୍ରବର୍ମାଙ୍କର...
7.191.49
अश्वत्थामेति विख्यातो गजः शक्रगजोपमः ।
निहतो युधि विक्रम्य ततोऽहं द्रोणमब्रुवम् ॥ ७.१९१.४९ ॥
ଅଶ୍ୱତ୍ଥାମା ନାମରେ ପ୍ରସିଦ୍ଧ, ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କ ହାତୀ ସଦୃଶ ଏକ ହାତୀ ଯୁଦ୍ଧରେ ବୀରତ୍ୱ ସହିତ ନିହତ ହେଲା। ତା'ପରେ ମୁଁ ଦ୍ରୋଣଙ୍କୁ କହିଲି।
7.191.50
अश्वत्थामा हतो ब्रह्मन्निवर्तस्वाहवादिति ।
नूनं नाश्रद्दधद्वाक्यमेष मे पुरुषर्षभः ॥ ७.१९१.५० ॥
'ହେ ବ୍ରାହ୍ମଣ, ଅଶ୍ୱତ୍ଥାମା ନିହତ ହୋଇଛି, ଯୁଦ୍ଧରୁ ଫେରି ଯାଅ।' ନିଶ୍ଚୟ ସେହି ପୁରୁଷଶ୍ରେଷ୍ଠ ମୋର ଏହି ବାକ୍ୟରେ ବିଶ୍ୱାସ କଲେ ନାହିଁ।
7.191.51
स त्वं गोविन्दवाक्यानि मानयस्व जयैषिणः ।
द्रोणाय निहतं शंस राजञ्शारद्वतीसुतम् ॥ ७.१९१.५१ ॥
ବିଜୟ ଇଚ୍ଛୁକ ତୁମେ ଗୋବିନ୍ଦଙ୍କ ବାକ୍ୟକୁ ସମ୍ମାନ ଦିଅ। ହେ ରାଜନ, ଦ୍ରୋଣଙ୍କୁ କୁହ ଯେ ଶାରଦ୍ୱତଙ୍କ ପୁତ୍ର ନିହତ ହୋଇଛି।
7.191.52
त्वयोक्ते नैव युध्येत जातु राजन्द्विजर्षभः ।
सत्यवागिति लोकेऽस्मिन्भवान्ख्यातो जनाधिप ॥ ७.१९१.५२ ॥
ତୁମ କହିବାରୁ ସେହି ଦ୍ୱିଜଶ୍ରେଷ୍ଠ କେବେ ହେଁ ଯୁଦ୍ଧ କରିବେ ନାହିଁ। ହେ ରାଜନ, ଜନାଧିପ, ଏହି ଜଗତରେ ତୁମେ ସତ୍ୟବାଦୀ ଭାବରେ ଖ୍ୟାତ।
7.191.53
तस्य तद्वचनं श्रुत्वा कृष्णवाक्यप्रचोदितः ।
भावित्वाच्च महाराज वक्तुं समुपचक्रमे ॥ ७.१९१.५३ ॥
ତାଙ୍କର ସେହି ବାକ୍ୟ ଶୁଣି, କୃଷ୍ଣଙ୍କ ବାକ୍ୟରେ ପ୍ରେରିତ ହୋଇ, ଯାହା ହେବାର ଥିଲା ସେଥିପାଇଁ, ହେ ମହାରାଜ, ସେ କହିବାକୁ ଆରମ୍ଭ କଲେ।
7.191.54
तमतथ्यभये मग्नो जये सक्तो युधिष्ठिरः ।
अश्वत्थामा हति शब्दमुच्चैश्चकार ह।
अव्यक्तमब्रवीद्राजन्हतः कुञ्जर इत्युत ॥ ७.१९१.५४ ॥
ଅସତ୍ୟ-ଭୟରେ ମଗ୍ନ, ଜୟରେ ଆସକ୍ତ ଯୁଧିଷ୍ଠିର 'ଅଶ୍ୱତ୍ଥାମା ନିହତ' ଏହି ଶବ୍ଦ ଉଚ୍ଚ ସ୍ୱରରେ କଲେ। ହେ ରାଜନ, ଅସ୍ପଷ୍ଟ ଭାବେ କହିଲେ, 'ହାତୀ ନିହତ ହେଲା'।
7.191.55
तस्य पूर्वं रथः पृथ्व्याश्चतुरङ्गुलमुच्छ्रितः ।
बभूवैवं च तेनोक्ते तस्य वाहाः स्पृशन्महीम् ॥ ७.१९१.५५ ॥
ତାଙ୍କ ରଥ ପୂର୍ବେ ପୃଥିବୀଠାରୁ ଚାରି ଅଙ୍ଗୁଳି ଉଚ୍ଚରେ ଚାଲୁଥିଲା; ସେ ଏପରି କହିବାରୁ ତାଙ୍କ ଘୋଡ଼ାମାନେ ଭୂମି ସ୍ପର୍ଶ କଲେ।
7.191.56
युधिष्ठिरात्तु तद्वाक्यं श्रुत्वा द्रोणो महारथः ।
पुत्रव्यसनसन्तप्तो निराशो जीवितेऽभवत् ॥ ७.१९१.५६ ॥
ଯୁଧିଷ୍ଠିରଙ୍କ ସେହି ବାକ୍ୟ ଶୁଣି ମହାରଥୀ ଦ୍ରୋଣ ପୁତ୍ରଶୋକରେ ସନ୍ତପ୍ତ ହୋଇ ଜୀବନ ପ୍ରତି ନିରାଶ ହେଲେ।
7.191.57
आगस्कृतमिवात्मानं पाण्डवानां महात्मनाम् ।
ऋषिवाक्येन मन्वानः श्रुत्वा च निहतं सुतम् ॥ ७.१९१.५७ ॥
ମହାତ୍ମା ପାଣ୍ଡବମାନଙ୍କ ପ୍ରତି ଅପରାଧ କରିଛି ବୋଲି ନିଜକୁ ଭାବି, ଋଷିବାକ୍ୟରେ, ଏବଂ ପୁତ୍ର ନିହତ ହୋଇଛି ଶୁଣି।
7.191.58
विचेताः परमोद्विग्नो धृष्टद्युम्नमवेक्ष्य च ।
योद्धुं नाशक्नुवद्राजन्यथापूर्वमरिन्दमः ॥ ७.१९१.५८ ॥
ହେ ରାଜନ୍! ଶତ୍ରୁଦମନ ଦ୍ରୋଣ ଅତ୍ୟନ୍ତ ବିଚଳିତ ହୋଇ ଧୃଷ୍ଟଦ୍ୟୁମ୍ନଙ୍କୁ ଦେଖି ପୂର୍ବପରି ଯୁଦ୍ଧ କରିପାରିଲେ ନାହିଁ।